Promocja zdrowia seniorów - zdrowia.pdf · Sposób myślenia o zdrowiu −pozytywne myślenie o zdrowiu…

  • Published on
    01-Mar-2019

  • View
    212

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

<p>Promocja zdrowia seniorw </p> <p>Joanna wierczek </p> <p>Sposb mylenia o zdrowiu </p> <p> pozytywne mylenie o zdrowiu przejawia si traktowaniem zdrowia i jego posiadania jako czego, co daje moliwo dziaania, aktywnoci, realizowania wasnych potrzeb </p> <p> negatywne mylenie o zdrowiu to mylenie o zdrowiu w kontekcie jego braku jako czego, czego brak nie pozwala na wykonywanie rnych czynnoci, aktywno (jest to zdecydowanie czstszy sposb mylenia o zdrowiu) </p> <p> Mimo wysokiej wartoci przypisywanej zdrowiu, przyznajemy, e w yciu codziennym zdrowiu nie powica si duej uwagi (szczeglnie w okresie aktywnoci zawodowej) </p> <p> Zdrowie jest zazwyczaj utosamiane z kondycj fizyczn brak zdrowia oznacza niemono wykonywania pewnych fizycznych czynnoci (podnoszenie cikich przedmiotw, praca w ogrodzie, intensywny wysiek etc.) </p> <p> Opracowano na podstawie Badania na temat programw zdrowotnych Warszawa, grudzie 2010 </p> <p>Znaczenie zdrowia etapy ycia </p> <p>Respondenci twierdz, e zdrowie jest wane dla wszystkich, jednake na rnych etapach ycia myli si o zdrowiu inaczej </p> <p>DZIECISTWO I MODO </p> <p>DOJRZEWANIE AKTYWNO ZAWODOWA </p> <p>EMERYTURA </p> <p>W okresie dziecistwa i modoci nie myli si o zdrowiu wcale lub prawie wcale. Wszyscy respondenci zaznaczaj, e w tym okresie zdrowia jest najwicej. Jest to czas, w ktrym nie ma adnej potrzeby, aby myle o zdrowiu. Dla dzieci i modych zdrowie ma mae znaczenie. </p> <p>Dojrzewanie jest okresem, w ktrym czsto zdrowie jest niszczone jest to czas, w ktrym pojawia si najwicej zagroe dla zdrowia (uywki, ryzykanctwo), poczonych z brakiem wyobrani i niechci do dbania o zdrowie. Dojrzewajcy nie przykadaj do niego wagi. </p> <p>Okres aktywnoci zawodowej: pojawia si rodzina, o ktr trzeba zadba, kariera, ktr trzeba zrobi, jest okresem, w ktrym mylenie o wasnym zdrowiu jest oceniane do pewnego stopnia jako przejaw egocentryzmu. Zdrowie znajduje si wwczas nisko na licie priorytetw; wysze miejsca zajmuj rodzina, praca, obowizki domowe. Znaczenie zdrowia zaczyna wzrasta. </p> <p>Emerytura to czas, w ktrym najwicej uwagi powica si zdrowiu jest ono w cenie, poniewa si koczy; jest czas na jego pielgnacj i silna potrzeba, aby ocali go jak najwicej. Zdrowie jest najwaniejsze zarwno na poziomie deklaracji jak i codziennych aktywnoci. </p> <p>Czynniki wpywajce na mylenie o zdrowiu </p> <p>Sposb mylenia o zdrowiu i stopie uwagi, jaki powica si mu w codziennym yciu jest zaleny od rnych czynnikw </p> <p>Czynniki sprzyjajce myleniu o </p> <p>zdrowiu </p> <p>TRAUMATYCZNE DOWIADCZENIA </p> <p>WERYFIKACJA STANU ZDROWIA U </p> <p>LEKARZA PRZYPADKOWA WERYFIKACJA </p> <p>STANU ZDROWIA </p> <p>WIEK </p> <p>Czynniki utrudniajce mylenie o zdrowiu </p> <p>BRAK PROBLEMW ZE ZDROWIEM </p> <p>CODZIENNE OBOWIZKI, </p> <p>RUTYNA (INNE PRIORYTETY) </p> <p>UNIKANIE PROBLEMW I NEGATYWNE </p> <p>MYLENIE </p> <p>MAA AKTYWNO </p> <p>Czynniki sprzyjajce myleniu o zdrowiu </p> <p>Najczciej s zwizane z wasnym zym stanem zdrowia albo gron chorob lub mierci kogo z bliskiego otoczenia czonka rodziny, przyjaciela. Jest to najbardziej bezporedni impuls, ktry rozpoczyna proces mylenia i dbania o zdrowie. </p> <p>Wizyta u lekarza moe zaowocowa zidentyfikowaniem powanej lub przewlekej choroby lub oglnego zego stanu zdrowia. Wizyta moe by zarwno przypadkowa (rutynowe badania pracownicze, wizyta u okulisty etc.) jak i planowana, powodowana pojawiajc si okazj (np. badania w programie zdrowotnym), przy czym te drugie rzadziej stanowi impuls. </p> <p>Sporadycznie weryfikuj swj stan zdrowia. Moe si to zdarzy podczas wchodzenia po schodach, wykonywania prac domowych lub czynnoci, ktre wykonujemy sporadycznie, e pojawiajce si wtedy oznaki, wiadczce o pogorszeniu stanu zdrowia (zadyszka, bl), skaniaj do refleksji na temat stanu zdrowia. </p> <p>Wiek wie si z postanowieniami zwizanymi z dbaniem o siebie w szerszym kontekcie, obejmujcym take zdrowie. Stajemy si wtedy bardziej refleksyjni i wiadomi zagroe, wynikajcych z niedbania o zdrowie. Zazwyczaj jednak jest to zwizane ze zmian stylu ycia oraz z weryfikacj stanu zdrowia. </p> <p>TRAUMATYCZNE DOWIADCZENIA </p> <p>WERYFIKACJA STANU ZDROWIA U LEKARZA </p> <p>PRZYPADKOWA WERYFIKACJA STANU </p> <p>ZDROWIA </p> <p>WIEK </p> <p>Czynniki utrudniajce myleniu o zdrowiu </p> <p>Codziennie s rzeczy biece, wymagajce dziaania. Mylenie i dbanie o zdrowie wymaga woenia dodatkowego, duego wysiku w znalezienie czasu midzy biecymi sprawami. Zdrowie jest spychane na dalsze miejsca na licie spraw do zrobienia. Czsto te myli si o nim krtkoterminowo, stosujc co najwyej dorane dziaania (dodawanie saatki do niezdrowego obiadu, ykanie multiwitamin i suplementw diety, etc.). </p> <p>Czsto wspominan postaw jest postawa, polegajca na chowaniu gowy w piasek i udawaniu, e problem nie istnieje. Jest to czsto wynik negatywnego mylenia o zdrowiu, ale take lku przed chorob, ktry jest silniejszy ni obawy o jej konsekwencje. Czsto owocuje siln niechci do wizyt u lekarzy. Jest to postawa trudna do zmiany. </p> <p>Maa aktywno cechuje ludzi, ktrzy s mao skonni do dziaania, maj wytworzone silne, nieuwiadomione mechanizmy unikania wysiku i problemw. Dlatego te poniewa mylenie o zdrowiu zawsze doprowadzioby ich do refleksji, e musz zacz o nie dba staraj si unika tego tematu. </p> <p>BRAK PROBLEMW ZE ZDROWIEM </p> <p>CODZIENNE OBOWIZKI, RUTYNA (INNE PRIORYTETY) </p> <p>UNIKANIE PROBLEMW I NEGATYWNE </p> <p>MYLENIE </p> <p>MAA AKTYWNO </p> <p>Ludzie zdrowi i osoby, ktrych najblisi nie choruj nie s zmotywowani do podejmowania dziaa profilaktycznych ani nawet samego tematu zdrowia. Zazwyczaj traktuj zdrowie jako co zwyczajnego, oczywistego, nie widz potrzeby dbania o zdrowie, nie czuj, e zaniedbania mog doprowadzi do jego pogorszenia, a w kocu utraty. </p> <p>Czynniki wpywajce na zdrowie i dziaania </p> <p>prozdrowotne </p> <p>BIERNO, DELEGOWANIE </p> <p>ODPOWIEDZIALNOCI </p> <p>ODYWIANIE SI I DIETA </p> <p>STRES, PRACA, RELACJE Z LUDMI </p> <p>RUCH, AKTYWNO </p> <p>FIZYCZNA </p> <p>NAOGI I UYWKI </p> <p>ZY WIZERUNEK SUBY ZDROWIA </p> <p>GENY RODOWISKO I </p> <p>OTOCZENIE </p> <p>CZYNNIKI KONTROLOWALNE </p> <p>CZYNNIKI NIE-KONTROLOWALNE </p> <p>LEKCEWAENIE CHORB </p> <p>Czynniki uwiadamiane </p> <p>Czynniki nieuwiadamiane </p> <p>Czynniki wpywajce na zdrowie i dziaania prozdrowotne </p> <p>Wymieniajc czynniki wpywajce na zdrowie, na pierwszym miejscu umieszcza si diet, rozumian na dwa sposoby. Dieta jako racjonalny sposb odywiania si jedzenie zdrowych rzeczy i unikanie niezdrowych (fastfoody, ywno przetworzona) jest rzecz oczywist, podstawowym i koniecznym czynnikiem w kontekcie dbania o zdrowie. Drugie rozumienie odywiania si to dbanie rwnie o odpowiedni dobr skadnikw unikanie produktw spoywczych zawierajcych substancje niezdrowe (konserwanty, E, cukry etc.). Jest to bardziej zaawansowane rozumienie diety, wymagajce duego wysiku wkadanego w poszukiwanie produktw i wysokich kompetencji wiadomoci co jest zdrowe, a co nie. </p> <p>Stres jest wymieniany jako jeden z najbardziej zagraajcych zdrowiu elementw dzisiejszego wiata. Jest on najczciej wynikiem pracy: lku przed jej utrat, wysokiego stopnia konkurencyjnoci rynku, wycigu szczurw. Pewn rwnowag dla stresu mog stanowi dobre relacje z ludmi spokojna sytuacja rodzinna, dobre relacje ze wsppracownikami. Jednak problemy w obszarze relacji midzyludzkich mog sta si dodatkowym elementem stresogennym </p> <p>ODYWIANIE SI I DIETA </p> <p>STRES, PRACA, RELACJE Z LUDMI </p> <p>Czynniki kontrolowalne, traktowane jako cz wiedzy powszechnej wiedz o nich wszyscy i jeli kto je ignoruje, to s sam sobie jest winny, jeli podupada na zdrowiu </p> <p>(z wyczeniem dzieci, za ktrych zdrowie i edukacj odpowiedzialni s rodzice) </p> <p>Czynniki wpywajce na zdrowie i dziaania prozdrowotne </p> <p>S osoby, ktre rodz si z predyspozycjami do pewnych chorb (zwaszcza do chorb kardiologicznych i zwizanych ze stawami). Takie osoby nie maj wystarczajco duego wpywu na zdrowie, trudno jest te im pomc. </p> <p>Coraz wicej osb yje w warunkach, ktre szkodz zdrowiu. Czynniki szkodliwe to przede wszystkim wysokie natenie haasu oraz zanieczyszczone powietrze, ssiedztwo orodkw przemysowych (fabryki, elektrownie, oczyszczalnie ciekw) i brak kontaktu z natur. </p> <p>GENY </p> <p>RODOWISKO I OTOCZENIE </p> <p>Wszyscy traktuj ruch i aktywno fizyczn jako sposb na dbanie o dobry stan zdrowia. Jednoczenie uznaj brak ruchu za pewn drog do utraty zdrowia. Mimo to, wikszo jest mao aktywna ruchowo, nie uprawia sportw i unika wysiku fizycznego. </p> <p>RUCH, AKTYWNO </p> <p>FIZYCZNA </p> <p>Uywki uznawane s za due zagroenie dla zdrowia. Gwnym niebezpieczestwem wrd uywek s papierosy ze wzgldu na ich silne waciwoci uzaleniajce i wysok szkodliwo. Inne uywki (alkohol, narkotyki) s uznawane za mniej powszechne, ale bardziej destrukcyjne </p> <p>NAOGI I UYWKI </p> <p>Czynniki niekontrolowalne s czym, na co nikt nie ma wpywu niektrych rzeczy, nawet przy najsilniejszej woli i motywacji nie da si omin </p> <p>Czynniki wpywajce na zdrowie i dziaania prozdrowotne </p> <p>Czynniki nieuwiadamiane s charakterystyczne raczej dla osb aktywnych zawodowo. Najczciej uwiadomienie sobie dziaania tych czynnikw jest rwnoznaczne z </p> <p>rozpoczciem dbania o zdrowie </p> <p>Dbanie o zdrowie czsto jest delegowane na inne osoby zarwno na innych czonkw rodziny (np. on), jak i na lekarzy. Osoby bierne w kwestii zdrowia czsto zrzucaj odpowiedzialno na innych, sami pozostajc bezrefleksyjni. Osoby takie maj wraenie dbania o zdrowie wykonujc minimalny wysiek zdejmuj z siebie ciar odpowiedzialnoci chocia ich dbanie o zdrowie jest niepene, fragmentaryczne i udawane. </p> <p>Wizerunek suby zdrowia dugie kolejki, trudnoci z otrzymaniem skierowania do specjalisty od lekarza rodzinnego, bardzo dugi okres oczekiwania na zabiegi oraz nieprzychylna atmosfera w gabinetach sprawiaj, e respondenci niechtnie chodz do lekarzy. Nakada si na to przekonanie, e lekarze czsto myl bardziej o ekonomicznej wydajnoci przychodni i szpitali ni o dobru pacjentw. </p> <p>Mniej powszechn, ale zauwaaln przez wszystkich postaw jest lekcewaenie chorb. Wynika ono z przekonania, e dbanie o zdrowie jest tylko prb doszukiwania si chorb, hipochondri. Osoby lekcewace choroby czsto zrzucaj odpowiedzialno za zy stan zdrowia na czynniki zewntrzne, na ktre nie maj wpywu. </p> <p>BIERNO, DELEGOWANIE </p> <p>ODPOWIEDZIALNOCI </p> <p>ZY WIZERUNEK SUBY ZDROWIA </p> <p>LEKCEWAENIE CHORB </p> <p>Za symboliczny pocztek midzynarodowej </p> <p>aktywnoci zwizanej ze starzeniem si ludnoci uzna </p> <p>mona 1969 r., kiedy to na XXIV sesji Zgromadzenie </p> <p>Oglne ONZ zalecio Sekretarzowi Generalnemu </p> <p>przygotowanie raportu na temat starzenia si ludnoci </p> <p>i problemw ludzi starych. </p> <p>W 1973 r. Zgromadzenie Oglne przyjo rezolucj </p> <p>dotyczc osb starszych. Wskazano w niej na </p> <p>nasilanie si procesu demograficznego starzenia si </p> <p>wiata. </p> <p>W dokumentach ONZ opublikowanych w pniejszych </p> <p>latach proces starzenia si ludnoci wiata </p> <p>scharakteryzowany zosta jako: bezprecedensowy w </p> <p>historii wiata, powszechny (cho zrnicowany w </p> <p>czasie i przestrzeni), doniosy dla wszystkich dziedzin </p> <p>ycia oraz trway i nieodwracalny (World Population </p> <p>Ageing 2002, s. XXXIVXXXV). </p> <p>Pojawi si w tym dokumencie bardzo wany postulat </p> <p>prowadzenia zintegrowanej a nie sektorowej </p> <p>polityki na rzecz ludzi starych i wczania jej w plany </p> <p>rozwoju spoecznego i gospodarczego </p> <p>poszczeglnych krajw. Przy czym polityka spoeczna </p> <p>nie powinna ogranicza si do tworzenia osony </p> <p>socjalnej, ale stwarza seniorom warunki do </p> <p>samorealizacji. </p> <p>Za gwne obszary, w ramach ktrych powinna by </p> <p>prowadzona polityka wobec ludzi starych, uznano: </p> <p> zdrowie i wyywienie, </p> <p> ochron starszych konsumentw, </p> <p> mieszkanie i rodowisko, </p> <p> rodzin, </p> <p> ochron socjaln, </p> <p> utrzymanie dochodw i zatrudnienie. </p> <p>Zwracano uwag na m.in. konieczno zachowania </p> <p>spoecznej rwnowagi pomidzy rnymi grupami </p> <p>wiekowymi (przestrzegania rwnoci praw) oraz </p> <p>unikania zjawiska marginalizacji i dyskryminacji </p> <p>spoecznej z powodu osignicia okrelonego wieku. </p> <p>Warta przypomnienia jest te teza, i pomylny </p> <p>przebieg procesu starzenia si zaley od caego </p> <p>wczeniejszego cyklu ycia. </p> <p>W 1990 r. Zgromadzenie Oglne ustanowio dzie 1 padziernika Midzynarodowym </p> <p>Dniem Seniora (pocztkowo nazwano go Midzynarodowym Dniem Staroci). </p> <p>W 1991 r. rezolucj z dnia 16 grudnia przyjto Zasady Dziaania na rzecz Osb </p> <p>Starszych, zalecajc, by rzdy uwzgldniy je w krajowych planach dziaania na rzecz </p> <p>seniorw. Katalog, ktrego hasem przewodnim jest Doda ycia do lat, ktre zostay </p> <p>dodane do ycia, tworzy 18 zalece dotyczcych praw ludzi starych. Zalecenia te </p> <p>przyporzdkowane s piciu podstawowym zasadom: </p> <p> niezalenoci, </p> <p> uczestnictwa, </p> <p> opieki, </p> <p> samorealizacji </p> <p> i godnoci. </p> <p>Promocja zdrowia dla osb starszych to temat </p> <p>w Polsce wci stosunkowo nowy. Oficjalnie w wymiarze </p> <p>polityki spoecznej zaistnia dopiero w roku 2007, kiedy to w </p> <p>Narodowym Programie Zdrowia na lata 2007-2015 po raz </p> <p>pierwszy wrd celw operacyjnych postawiono postulat </p> <p>tworzenia warunkw dla zdrowego i aktywnego ycia osb </p> <p>starszych. </p> <p>Cel ten nawizywa do przedstawionej przez WHO w 2002 roku w </p> <p>Madrycie ramowej polityki dotyczcej aktywnego starzenia si. </p> <p>Aktywne starzenie si jako </p> <p> proces polegajcy na optymalizacji </p> <p>moliwoci w zakresie zachowania zdrowia, </p> <p>uczestnictwa i bezpieczestwa w celu </p> <p>poprawy jakoci ycia w okresie staroci </p> <p>Wrd w innych zada, opisanych w Narodowym Programie Zdrowia, naley wymieni: </p> <p> aktywizacj spoeczestwa, zmian zwyczajw ywieniowych, </p> <p> ograniczenie palenia tytoniu, </p> <p>sygnalizuje si konieczno podejmowania krokw na rzecz </p> <p>starszych generacji, co pozwala przypuszcza, e osoby starsze </p> <p>coraz czciej bd grup docelow dziaa zmierzajcych do </p> <p>potgowania potencjau zdrowotnego i podnoszenia </p> <p>wiadomoci zdrowotnej. </p> <p>Wyzwania zwizane z promocj zdrowia nabray znaczenia w </p> <p>kontekcie zmian demograficznych i cywilizacyjnych. </p> <p>Cel promocji zdrowia osb starszych </p> <p>Zapewnienie im moliwoci jak najduszego samodzielnego </p> <p>funkcjonowania, tzn. pozostawania we wasnym domu i </p> <p>rodowisku rodzinnym oraz utrzymania sprawnoci dajcej </p> <p>podstawy do niezalenego, aktywnego ycia. </p> <p> Dziaania promocyjne powinny przyczynia si do poprawy </p> <p>jakoci ycia osb w wieku podeszym. </p> <p>O jakoci ycia w tym wieku czsto decyduje poziom sprawnoci, </p> <p>niezalenoci, poczucia wasnej wartoci oraz stopie izolacji w </p> <p>rodowisku spoecznym. </p> <p>W badaniach z Framingham wykazano, e wpyw stylu </p> <p>ycia na zapadalno na choroby cywilizacyjne i </p> <p>przedwczesn mier jest wikszy ni wszystkich </p> <p>pozostaych czynnikw cznie (wpyw ten zosta okrelony </p> <p>na 53%). </p> <p>Jeden z gwnych obszarw, na ktrym skupione s </p> <p>programy prozdrowotne adresowane do ludzi modych, to </p> <p>zmiana stylu ycia, w tym przede wszystkim zachowa </p> <p>antyzdrowotnych bdcych czynnikami ryzyka </p> <p>rnorodnych schorze. </p> <p>Wdroenie przez osob starsz aktywnoci fizycznej, </p> <p>zdrowej diety, rzucenie palenia, ograniczenie iloci </p> <p>wypijanego alkoholu, a take rozsdne zaywanie </p> <p>lekw mog przyczyni si do zapobieenia rozwoju </p> <p>rnych chorb oraz spadku sprawnoci, zwikszenia </p> <p>lat ycia, a take podniesienia jego jakoci. </p> <p>Kierunki promocji zdrowia adresowane do ludzi w </p> <p>wieku podeszym zachowania i zwikszania istniejcej sp...</p>