Przeciw Bogom. Niezwykłe dzieje ryzyka

  • Published on
    25-Mar-2016

  • View
    217

  • Download
    4

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Przeciw Bogom to zapis niezwykej przygody intelektualnej, ktra zaprowadzia ludzko od przesdw i zabobonw, wrek i jasnowidzw do skomplikowanych narzdzi zarzdzania ryzykiem. To niezwyky esej, ktry pokazuje rol ryzyka w ewolucji spoeczestw, bogata i fascynujca opowie o greckich mylicielach, arabskich matematykach, eglarzach, naukowcach, hazardzistach i filozofach, wiatowej sawy umysach i pasjonatach - amatorach. Autor: Peter L. Bernstein Liczba stron: 490 Wydawca: Kurhaus Publishing ISSN: 978-83-63993-99-3

Transcript

  • Niniejsza darmowa publikacja zawiera jedynie fragmentpenej wersji caej publikacji.

    Aby przeczyta ten tytu w penej wersji kliknij tutaj.

    Niniejsza publikacja moe by kopiowana, oraz dowolnierozprowadzana tylko i wycznie w formie dostarczonej przezNetPress Digital Sp. z o.o., operatora sklepu na ktrym monanaby niniejszy tytu w penej wersji. Zabronione sjakiekolwiek zmiany w zawartoci publikacji bez pisemnej zgodyNetPress oraz wydawcy niniejszej publikacji. Zabrania si jej od-sprzeday, zgodnie z regulaminem serwisu.

    Pena wersja niniejszej publikacji jest do nabycia w sklepieinternetowym Gazetta.

  • Przeciw Bogom

    Niezwyke dzieje ryzykaPeter L. Bernstein

    Przeoyli

    Tadeusz Baszniak i Patryk Borzcki

    Warszawa 2011

  • Tytu oryginau: Against The Gods. The Remarkable Story of RiskCopyright 1996 by Peter L. BernsteinReproduction or translation of any part of this work beyond that permitted by Section 107 or 108 ofthe 1976 United States Copyright Act without the permission of the copyright owner is unlawful.Requests for permission or further information should be addressed to the Permissions Department,John Wiley & Sons, Inc.All rights reserved.The translation published under license with the original publisherJohn Wiley & Sons, Inc.Wydanie polskie Kurhaus Publishing Kurhaus Media sp. z o.o. sp. k.Prawa do tumaczenia: Kurhaus Publishing Kurhaus Media sp. z o.o. sp. k.Wszelkie prawa zastrzeone.Opracowanie graficzne i projekt okadki:Dariusz Krupa, gemkrupy@gmail.comOpracowanie redakcyjne i korekta:Dobrochna Kdzierska, Wojciech MadejRedakcja naukowa:Grzegorz tochaOpracowanie typograficzne i amanie:Marek Wjcik, marek.wojcik@hotmail.comTumaczenie:Rozdziay 1-11 przeoy Tadeusz Baszniak Rozdziay 12-19 przeoy Patryk BorzckiISBN 978-83-63993-99-3Kurhaus. Dobre cieki literaturywww.kurhauspublishing.comKurhaus Publishing Kurhaus Media sp. z. o.o. sp. k.,00-681 Warszawa, ul. Hoa 39/36Dzia sprzeday:info@kurhauspublishing.com, tel. 0503105900

  • Dla Petera Brodskyego

  • OPrzedmowa

    d amerykaskiego wydania ksiki Petera L. Bernsteina zatytuowanejPrzeciw Bogom. Niezwyke dzieje ryzyka mino pitnacie lat. W tym

    czasie w gospodarce wiatowej, europejskiej, a take polskiej wiele siwydarzyo i mogoby si wydawa, e po tylu latach ksika staa sinieaktualna. Jednak jest inaczej. Przeciw Bogom.Niezwyke dzieje ryzyka topozycja wyjtkowa i ponadczasowa. Autor zmierzy si w niej z problematykryzyka, wykraczajc daleko poza ekonomi i nanse, ksika staa sibestsellerem, na caym wiecie sprzedano ponad p miliona egzemplarzy.

    Peter L. Bernstein urodzi si w Nowym Jorku w 1919 roku w rodziniedoradcy nansowego. By ocerem wywiadu wojskowego podczas drugiej wojnywiatowej, doradc Fed-u i wykadowc na Harvardzie. Od 1951 roku zarzdzaaktywami klientw rmy, ktr przej po ojcu. Odpowiada za portfeleinwestycyjne o wartoci liczonej w miliardach dolarw. W 1973 rokuzrezygnowa z tej aktywnoci na rzecz kariery wykadowcy akademickiego ipopularyzatora wiedzy ekonomicznej. We wspomnieniach, ktre ukazyway sipo jego mierci na amach wielu prestiowych amerykaskich dziennikw itygodnikw oraz fachowych periodykw dominowaa opinia, e Bernstein,wykorzystujc dowiadczenie profesjonalnego inwestora i rozleg wiedzhistoryczn, potra doskonale komunikowa si z rnymi gremiamiczytelnikw i suchaczy. Opublikowa wiele ksiek z dziedziny ekonomii inansw oraz niezliczon liczb artykuw zarwno w prasie fachowej, jak ipopularnej. Wydawa opiniotwrczy newsletter skierowany do profesjonalnychgraczy rynku inwestycyjnego, ale chtnie czytany i komentowany rwnie przeznaukowcw i politykw. Peter L. Bernstein, znakomity znawca i praktykzarzdzania ryzykiem, gorcy zwolennik mierzenia i dywersykacji ryzyka jakometody minimalizowania strat, ale i pokorny wobec historii badacz jego dziejw,powici dziesiciolecia na zgbienie natury i wyjanienie roli ryzyka wprocesach gospodarczych.

    Bernstein w swojej ksice podzieli histori ryzyka na trzy etapy. Pierwszy od staroytnoci do renesansu by domen astronomw, matematykw ilozofw. Wierzc gboko, e przyszo jest w rkach bogw, w zasadzie niezajmowali si ni zupenie, skupiajc si na prbach wyjaniania biecychzjawisk i problemw badawczych. Oczywicie, rwnie w tamtych czasachludzie podejmowali decyzje, ktrych konsekwencje poznawali w przyszoci, alenie rozumieli istoty ryzyka i natury podejmowania tych decyzji. Gdy jednakzrobili krok od mistycyzmu do realizmu, rozpoczynajc drugi etap w dziejachryzyka, stanli przed moliwoci prognozowania przyszoci za pomoc liczb.Racjonalizm podpowiada, e stosujc odpowiednie obliczenia mona okreliprawdopodobiestwo zdarze w przyszoci. Uznawano, e na podstawieracjonalnych przesanek ludzie podejmuj racjonalne decyzje. Opublikowaniewynikw pracy Pascala nad teori prawdopodobiestwa, spowodowao fal

  • innowacyjnych bada, ktre opieray si przede wszystkim na informacji.Ilociowe techniki kontrolowania ryzyka umoliwiy w XVIII wieku powstaniepierwszych ubezpiecze, zacza rozwija si rwnie statystyka.

    Pewno, z jak racjonalizm zaprzga dane z przeszoci do prognozowaniaprzyszoci lega jednak w gruzach. Po dramacie pierwszej wojny wiatowejprysn sen o zgbieniu przez czowieka wszelkich tajemnic oraz o zastpieniuniepewnoci przez pewno. Zamiast tego, gwatowny rozwj wiedzy uczyniycie jeszcze bardziej niepewnym, a wiat jeszcze trudniejszym do ogarnicia. napisa Bernstein, okrelajc cezur trzeciego etapu w dziejach ryzyka. Etapuniepewnoci, ktry trwa do dzi.

    Za uznanymi autorytetami, autor wskazuje na wpyw natury ludzkiej naszacowanie ryzyka. Keynes odrzuci wszelkie prby matematycznego opisuludzkiego zachowania, twierdzc, e wikszo decyzji czowiek podejmujeinstynktownie. Freud ogosi, e nieracjonalno jest cech wrodzon gatunkuludzkiego. Ten pierwszy zakoczy er ekonomii klasycznej, ten drugi zapocztkowa zupenie now er w badaniach nad natur ludzk. Badacze zdalisobie spraw, e podjcie decyzji, obarczone niewiedz i niepewnoci, todopiero pocztek procesu, poniewa waniejsze od samej decyzji s jejkonsekwencje. Matematycy i lozofowie musieli przyzna, enieprzewidywalno jest staym elementem ich bada, bo jest te staymelementem rzeczywistoci.

    Wiek XX przynis nienotowany nigdy wczeniej postp w metodachilociowych, a mierzenie i analizowanie ryzyka oraz prognozowanie przyszychtrendw stao si powszechne w brany nansowej. Komputery pozwoliy naprzetwarzanie takiej iloci danych, e ludzie siedzcy przed monitorami nabraliprzekonania, e znw maj wszystko pod kontrol.

    Gdy instytucje nansowe i profesjonalni doradcy stali si gwnymi graczamina rynku, innowacje okazay si nieuniknione. Bernstein lubi powtarza zaAlfredem Lordem Tennysonem, e lepiej kocha i nawet straci ukochan, ni wogle nie zazna mioci. Innymi sowy, e bogactwo i przedsibiorczorodzca si dziki ludzkiej skonnoci do ryzyka i s warte tego, e musimy jeponie. Zauway jednak, e na rynku nansowym pojawia si coraz wicejproduktw pozwalajcych przenie ryzyko z osb cechujcych si awersj doryzyka (albo strat) na tych, ktrzy gotowi s je zaakceptowa liczc nadodatkowy zysk. Rozwj rynku instrumentw pochodnych to zdaniem jednych kolejny krok w podejciu do kontrolowania ryzyka, a wedug innych kolejnykrok w komplikowaniu sobie ycia.

    Sam Bernstein by zwolennikiem rozsdnej regulacji rynkw i rozsdnegoudziau wydatkw publicznych w gospodarce. Twierdzi, e przyczynwspczesnych kryzysw bya powszechna nadmierna skonno do ryzyka.Wiele instytucji (a waciwie pracujcy w nich ludzie), chtnie rezygnowao zpewnej straty na rzecz spekulacji, ktra moga przynie zysk, ale ktra mogarwnie dobrze strat pogbi. Lekcj t wiat powinien by odrobi po serii

  • spektakularnych wpadek renomowanych amerykaskich instytucji nansowychna transakcjach derywatami w poowie lat 90.

    Wszystko wskazuje na to, e kolejny globalny kryzys, ktry rozpocz sijesieni 2008 roku, a ktry dzi pojawi si z now si, uwypukli dylemat, zktrym zmagali si na przestrzeni dziejw badacze natury ryzyka. Wszyscy oddrobnego sklepikarza, a po szefa wielkiej midzynarodowej instytucji chcieliby posi sekret kontrolowania ryzyka. Nie ulega rwnie wtpliwoci,e jest to zagadnienie, ktre znajduje si w centrum zainteresowania bankwcentralnych i ministerstw nansw na caym wiecie. Zdaj sobie one spraw,e w warunkach postpujcej globalizacji pynno nansowa instytucjiprzekada si na pynno finansow gospodarki wiatowej.

    Jak wic znale rwnowag midzy bezpieczestwem a rozwojem? Bernsteinw swojej ksice nie daje jednoznacznej odpowiedzi, ale bez wtpienia wnosiznaczcy wkad w zrozumienie istoty ryzyka, konsekwencji dokonywanychwyborw oraz szans realizacji zaoe i planw. Pozwala czytelnikowi spojrzena problem z perspektywy historycznej, przecie to historia jest nauczycielkycia.

    Sawomir S. Sikora,wrzesie 2011

    Sawomir S. Sikora wspautor transformacji sektora nansowego po 1989roku. Od ponad 20 lat meneder w zarzdach bankw notowanych na GPW.Obecnie Prezes Banku Handlowego w Warszawie SA, ktrego gwnymudziaowcem jest Citigroup.

  • PPodzikowania

    omys napisania ksiki o ryzyku podsun mi witej pamici Erwin Glickes,wczesny prezes wydawnictwa Free Press. Erwin nalea do ludzi, ktrzy

    promieniuj na swoje otoczenie niezwyk energi, si przekonywania i urokiemosobistym. Erwin uwaa, e moje wieloletnie dowiadczenie profesjonalnegoinwestora daje mi wystarczajce kwalikacje, by podj si nakrelonego przezniego zadania. Miaem si wkrtce przekona, e, jak si susznie obawiaem,ryzyko nie zaczyna si i nie koczy na parkiecie giedy nowojorskiej.

    Rozlego problematyki jest zatrwaajca. Ryzyko wie si bowiem znajbardziej fundamentalnymi aspektami psychologii, matematyki, statystyki ihistorii. Literatura przedmiotu jest ogromna, a nagwki prasowe przynoszcodziennie nowe, interesujce informacje. Musiaem zatem dokona selekcjimateriau. Ufam, e jeli pominem w tej pracy jakiekolwiek istotne aspektyproblematyki ryzyka, byo to wynikiem podjtych przeze mnie decyzji, a niezwykego niedopatrzenia.