Rak jelita grubego

  • Published on
    10-Jan-2016

  • View
    92

  • Download
    2

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Rak jelita grubego. Jelito grube - PowerPoint PPT Presentation

Transcript

Slajd 1

Rak jelita grubegoJelito grubei odbytnica s kocowymi czciami ukadu pokarmowego czowieka. W gwnej mierze s odpowiedzialne za wchanianie wody oraz formowanie stolca. Schematycznie mona je opisa jako "rur" dugoci okoo 150 cm - jelito grube oraz 20 cm odbytnica. Skada si z ktnicy, okrnicy, odbytnicy i odbytu.

Budowa anatomiczna jelita grubegoW zdrowym organizmie zachowana jest rwnowaga pomidzy powstawaniem nowych komrek, a naturalna mierci innych. Nowotworzenie to powstawanie w sposb niekontrolowany nowych komrek, ktre nie powinny w danym miejscu wystpowa i s tam niepotrzebne. Te nadliczbowe komrki to nowotwory, ktre mog by agodne lub zoliwe.

Nowotwory jelita grubegoWedug najbardziej aktualnych danych z Krajowego Rejestru Nowotworw w 2008 roku w Polsce u obu pci odnotowano cznie ponad 14 600 zachorowa na nowotwory zoliwe jelita grubego i ponad 10 400 spowodowanych przez nie zgonw. Jeli wemie si pod uwag, e populacyjne rejestry nowotworowe zaniaj zwykle liczb zachorowa i zgonw o okoo 20%, rzeczywiste liczby mog okaza si jeszcze wysze. Jednak nawet z danych wynika, e w Polsce co 40 minut wykrywa si kolejny przypadek raka jelita grubego, a mniej wicej co godzin jedna osoba umiera z powodu tego nowotworu.

Zapadalno na nowotwory zoliwe jelita grubego u obu pci w zalenoci od wieku w Polsce w 2004 rokuZarwno u kobiet, jak i u mczyzn nowotwory zoliwe jelita grubego zajmuj drugie miejsce pod wzgldem czstotliwoci wystpowania i liczby spowodowanych przez nie zgonw.

Czstotliwo wystpowania nowotworw zoliwych w poszczeglnych odcinkach jelita grubego wraz z kodami wedug Midzynarodowej Klasyfikacji Chorb i Problemw ZdrowotnychNajczstsz lokalizacj jest okrnica, nastpnie odbytnica, zgicie esico-odbytnicze oraz odbyt i kana odbytu. Zdecydowana wikszo (95%) guzw to raki, czyli nowotwory zoliwe, wywodzce si z tkanki nabonkowej.

RYZYKO ZACHOROWANIA

Niestety nadal nie s znane bezporednie przyczyny wystpowania raka jelita grubego, aczkolwiek badania naukowe prowadzone od wielu lat pozwoliy wyrni nastpujce czynniki ryzyka. Zalicza si do nich:

Wiek Rak jelita grubego raczej wystpuje u osb powyej 50 r.., ale moe tez zdarzy si u osoby modszej, nawet modziey.

Dieta Obecnie uwaa si, ze dieta wysokokaloryczna, bogata w tuszcze oraz ubogo resztkowa (z maa zawartoci bonnika) zwiksza ryzyko zachorowania.

Polipy agodne zmiany nowotworowe, wyrastajce ze ciany jelita, okrelane mianem polipw, rwnie zwikszaj ryzyko zachorowania. Polipowato rodzinna, rzadko wystpujca choroba dziedziczna, w ktrej polipy wystpuj w liczbie setek lub tysicy, nieleczona prawie zawsze prowadzi do raka.

Inne choroby towarzyszce Badania naukowe mwi o tym, e kobiety, u ktrych rozpoznano raka piersi, macicy lub jajnikw s bardziej naraone na wystpienie raka jelita grubego. Ponadto osoby wczeniej chorujce na raka jelita grubego mog powtrnie na niego zachorowa.

Wywiad rodzinny Krewni pierwszego stopnia (rodzice, rodzestwo, dzieci) osoby chorej na raka jelita grubego s bardziej naraeni na zachorowanie, a niebezpieczestwo wzrasta wraz z liczba krewnych z pozytywnym rozpoznaniem.

Wrzodziejce zapalenie jelita grubego, ktre naley do tzw. zapalnych chorb jelita grubego, podnosi szanse zachorowania na raka jelita grubego.

Inne W wielu badaniach naukowych analizuje si zaleno miedzy wystpowaniem raka jelita grubego, a spoywaniem wysoce przetworzonych pokarmw, rodkw konserwujcych, podoem bakteryjnym, czy barwnikami. Niektre z doniesie potwierdzaj taka zaleno, ale nadal jest za wczenie by moc jednoznacznie odpowiedzie na pytanie, co powoduje raka jelita grubego.

Naley pamita, ze stwierdzenie jednego lub wicej z powyszych czynnikw nie jest rwnoznaczne z wystpieniem choroby, a jedynie zwiksza ryzyko zachorowania i zwikszona "czujno" powinna by zachowana.

ProfilaktykaZapobieganie rakowi jelita grubego skada si z trzech etapw :I ETAP, profilaktyka pierwotna, to zapobieganie rozwojowi choroby poprzez eliminacj zewntrznych czynnikw ryzyka lub zmniejszenie naraenia na nie.II ETAP, profilaktyka wtrna, polega na wczesnym wykrywaniu nowotworu. Chorob diagnozuje si stadium, w ktrym nie daje jeszcze objaww i jest w znacznym stopniu wyleczalna III ETAP, profilaktyka pna, jej dziaania maj na celu zmniejszenie ryzyka zgonu i niedopuszczenie do powanych, trwaych skutkw choroby pod postaci rnego stopnia inwalidztwa

Objawy raka jelita grubegoPierwsze objawy rozwijajcego si raka jelita grubego czsto umykaj uwadze pacjenta, poniewa s bardzo niespecyficzne i w wikszoci przypadkw przypominaj powszechne dolegliwoci ze strony przewodu pokarmowego.Najczstsze objawy to: - Zmiana w regularnoci oddawania stolca - Biegunka, zatwardzenie, uczucie niepenego wyprnienia - Krew w stolcu, zarwno jasno czerwona jak i bardzo ciemna - Wskie ("owkowate") stolce - Uczucie penoci, bl brzucha - Utrata wagi bez wyranej przyczyny - Uczucie cigego zmczenia - Wymioty

Powysze objawy mog by spowodowane rakiem jelita grubego, ale take innej powanej choroby, nie naley ich lekceway i jest wskazane by uda si do lekarza w razie ich wystpienia

RozpoznanieW celu postawienia rozpoznania lekarz po zebraniu wywiadu i przeprowadzeniu badania fizykalnego, moe zleci badania dodatkowe. Osoby, ktre nale do grupy ryzyka (jeden lub wicej czynnikw ryzyka) powinny zapyta swojego lekarza rodzinnego, kiedy i jakie badania sugeruje. Najczciej wykonuje si jedno lub wicej z poniszych bada:

Badanie per rectum,podczas ktrego lekarz wprowadza palec do odbytnicy przez odbyt, by sprawdzi czy nie ma tam nieprawidowoci. Pomimo swojej prostoty jest to bardzo wane i podstawowe badanie, jako ze nawet do 75% rakw odbytnicy jest wyczuwalne podczas tego badania, co stanowi w sumie okoo 20% rakw jelita grubego i odbytnicy. Inna zaleta jest moliwo jednoczesnego zbadania prostaty.

Badanie stolca na krew utajonaCzsto polipy krwawi, a badanie to moe wykaza czy w stolcu znajduje si krew, nawet bardzo maa ilo niewidoczna goym okiem.

Sigmoidoskopia Jest badaniem, ktre polega na wziernikowaniu dolnej czci jelita grubego oraz odbytnicy za pomoc sigmoidoskopu.

KolonoskopiaBadanie podobne do powyszego, ale obejmujce cale jelito grube i odbytnice.

Zarwno podczas sigmoidoskopii i kolonoskopii, w razie obecnoci polipa, moliwe jest jego usuniecie, ponadto moliwe jest pobranie maego wycinka podejrzanej tkanki (biopsja) w celu mikroskopowej oceny przez histopatologa.

Leczenie raka jelita grubegoW terapii raka jelita grubego stosuje si trzy podstawowe metody leczenia onkologicznego: chirurgi, radioterapi oraz chemioterapi

Leczenie chirurgiczneLeczenie chirurgiczne polega na usuniciu nowotworu z maksymalnie szerokim marginesem tkanki prawidowej. W ten sposb minimalizuje si prawdopodobiestwo pozostawienia komrek nowotworowych w miejscu lokalizacji guza pierwotnego. Konsekwencj niecakowitego wycicia nowotworu jest wystpienie w przyszoci jego wznowy miejscowej. Opisana metoda interwencji chirurgicznej to tak zwane leczenie radykalne, ktre ma na celu cakowite wyleczenie choroby nowotworowej. W pewnych sytuacjach leczenie chirurgiczne stosuje si rwnie u chorych, u ktrych ze wzgldu na stopie zaawansowania choroby nowotworowej szanse wyleczenia s znikome.

Radioterapia

Radioterapia polega na wykorzystaniu do niszczenia komrek nowotworowych promieniowania jonizujcego (obdarzonego znaczn energi, wystarczajc do jonizacji, czyli zmiany adunku czsteczek). Pochonicie energii promieniowania przez komrk skutkuje bezporednim uszkodzeniem jej struktur, a zwaszcza biaek i kwasw nukleinowych. Pod wpywem promieniowania jonizujcego w komrce dochodzi te do rozkadu (radiolizy) wody, w wyniku czego powstaj wolne rodniki, ktre rwnie uszkadzaj komrk. Komrki nowotworowe maj wiksz ni inne wraliwo na szkodliwe dziaanie promieniowania jonizujcego (s bardziej promienioczue). Zjawisko to zapewnia znaczna skuteczno radioterapii wobec komrek nowotworowych przy stosunkowo niewielkim oddziaywaniu szkodliwym na tkanki prawidowe.

Chemioterapia

Jest to zastosowanie lkw, ktre maja na celu zniszczenie komrek rakowych. Ten sposb leczenia stosuje si czasem wraz z leczeniem operacyjnym, by zniszczy pozostae komrki nowotworowe, w celu kontrolowania wzrostu nowotworu lub by agodzi objawy choroby. W chemioterapii leki podaje si bezporednio do yy lub w formie tabletek.

Leczenie nowotworw zoliwych jelita grubego w zalenoci od stopnia zaawansowania

Rak okrnicyWe wszystkich stopniach zaawansowania (z wyjtkiem IV), zasadniczmetod leczenia raka okrnicy jest jego chirurgiczne usunicie. Wpewnych sytuacjach zabieg resekcji mona uzupeni o radio- i/lubchemioterapi.Stopie 0. Poniewa nowotwr nie przekroczy granicy nabonka, leczenie ogranicza si do chirurgicznego usunicia zmiany. W zalenoci od jej charakteru (polip lub guz) wykonuje si endoskopow polipektomi lub wycicie miejscowe. Niekiedy zachodzi konieczno odcinkowej resekcji okrnicy.Stopie I. Guz nacieka kilka warstw ciany okrnicy, ale nie szerzy si poza cian tego narzdu. Standardowym postpowaniem jest chirurgiczne usunicie zmienionego odcinka jelita. Zazwyczaj nie ma koniecznoci leczenia uzupeniajcego.

Stopie II. Guz zajmuje ca grubo ciany okrnicy i moe szerzy si na ssiednienarzdy. Nie doszo jednak do zajcia regionalnych wzw chonnych.Zazwyczaj leczenie ogranicza si do resekcji chirurgicznej. Jednak czasem,gdy istnieje ryzyko wznowy, lekarz moe zleci uzupeniajc radio- lubchemioterapi.Stopie III. W stadium zaawansowania komrki nowotworowe s obecne w regionalnychwzach chonnych, ale nie doszo do wytworzenia przerzutw odlegych.Leczenie ma przede wszystkim na celu operacyjne usunicie zmienionegofragmentu jelita, uzupenia si je pooperacyjn chemioterapi.Stopie IV. W omawianym stopniu zaawansowania nowotwr daje przerzuty odlege najczciej do wtroby, puc, otrzewnej lub jajnikw. Zabieg chirurgiczny ma nacelu zach