Regionalna rekonekcija kao nova paradigma

  • Published on
    13-Apr-2016

  • View
    8

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Vanjskopolitika inicijativa BH (VPI BH) u suradnji sa Friedrich Ebert fondacijom je izradila politiku analizu pod nazivom Regionalna rekonekcija kao nova paradigma.Sarajevski ured Fondacije Friedrich Ebert objavio je krajem 2012. godine knjigu o pet moguih scenarija budueg razvoja dogaaja u Bosni i Hercegovini.1 Meu scenarijima koji su obuhvatili sve od raspada BiH do njene potpune centralizacije naao se i scenarij Western Balkan Inter-City Ponovno regionalno povezivanje. On u sebi nosi latentnu ali vanu poruku da je mali Balkan, u ovom sluaju biva Jugoslavija plus Albanija, tokom posljednjih 20 godina svojim velikodravnim nacionalizmima i krivim ideologijama gotovo izjeo vlastitu supstancu i da takav teko moe u Evropu koja se svih tih godina zapravo razvijala i irila na potpuno drugaijim premisama. Uvidjelo se kako e se posvuda jednako snana elja za lanstvom u Evropskoj uniji ostvariti samo ukoliko Balkanci prigrle iste one principe meusobnog povezivanja na kojima su Francuzi, Nijemci i ostali sagradili dananju EU. Da li je Balkan uistinu spreman za ovu nunu promjenu? U ovom tekstu tvrdimo da polako, ali sigurno, dolazi to vrijeme i, to je jo vanije, ljudi koji to vrijeme razumiju. tavie, ovaj put je to povezivanje zasnovano na ekonomskim interesima kao ideologiji novog vremena ili, kako je ugledni novinar Tim Judah to jezgrovito nazvao na logici ekonomske jugosfere. Premda u javnom diskursu sve to nosi politiku i geografsku odrednicu jugo jo ima uglavnom negativnu konotaciju, u realnom ivotu u posljednjih desetak godina deavajuse promjene koje u sebi imaju sve one najvanije sastojke za jedan novi balkanski miks.Otuda emo tekst u nastavku strukturirati tako da pokuamo ukazati na to kako je veliki broj regionalnih inicijativa moda u poetku i bila isforsirala EU, ali da se s vremenom iz toga kvantiteta izdvojio kvalitet. Koncept evropskoga regionalizma razvijao se upravo dok su se na Balkanu prebrojavala krvna zrnca. No sada se regionalizam seli na Balkan uspijevajui se nametnuti kao nova doktrina. Infrastruktura je bitan preduvjet da bi ta platforma mogla funkcionirati jer je upravo ona taj zaepljeni krvoilni sistem balkanskog organizma, pa emo joj stoga posvetiti dunu panju. Nadalje, pokuat emo pokazati koji su to najvaniji pokretai nove paradigme i probati dokazati da je elja za irenjem poslova i ostvarivanjem profita preko granica potisnula politiku nacionalizma, ali da se ona nee lako predati u bespotednoj borbi ideologije i ekonomske logike.Koncept proirenja EU-a upravo je na ovom terenu poloio sve ispite i isplatio se svaki u njega uloeni eurocent. Uloga EU-a u stvaranju pretpostavki za ovu historijsku promjenu na Balkanu ogromna je, skoro da se kroz nju Evropa iskupila za pasivno promatranje krvoprolia tokom devedesetih godina prolog stoljea. Otuda nimalo ne veseli sve izraeniji euroskepticizam u Uniji, a posebno umor od proirenja.

Transcript

  • Politika analizaBilateralni odnosi

    Bosne i Hercegovine i SrbijeFokus na spoljnu politiku Srbije prema BiH

    Sarajevo

    , maj 201

    3.Politika analiza

    Ana

    liza 1/13

    BILATERALNI ODNOSI BOSNE I HERCEGOVINE I SRBIJE-bh1_Layout 1 6/4/13 8:26 PM Page 1

    Ana

    liza

    3/13

    Sara

    jevo

    , okt

    obar

    201

    3.Politika analiza

    Politika analizaRegionalna rekonekcija kao nova

    paradigma

  • 2 Regionalna Rekonekcija kao nova paRadigma

    Uz podrku:

    Kontakt: info@vpi.ba www.vpi.baPriprema i ta

    mpa

    : Arch Design T

    ira: 300

    kom

    Ovu nezavisnu analizu je pripremila Vanjskopolitika Inicijativa BH (VPIBH) uz finansijsku pomo Friedrich Ebert Fondacije. Pogledi izneseni uovoj analizi su stoga pogledi VPI BH i ni u kojem sluaju ne oslikavajupoglede Friedrich Ebert Fondacije.

    BILATERALNI ODNOSI BOSNE I HERCEGOVINE I SRBIJE-bh1_Layout 1 6/4/13 8:26 PM Page 2

    Prip

    rem

    a i

    tam

    pa: A

    rch

    Des

    ign

    Tira

    : 3

    00 k

    om

  • 3Regionalna Rekonekcija kao nova paRadigma

    BALKANCI TRE POASNI KRUG

    Uvod

    Sarajevski ured Fondacije Friedrich Ebert objavio je krajem 2012. godine knjigu o pet moguih scenarija budueg razvoja dogaaja u Bosni i Hercegovini.1 Meu scenarijima koji su obuhvatili sve od raspada BiH do njene potpune centralizacije naao se i scenarij Western Balkan Inter-City Ponovno regionalno povezivanje.2 On u sebi nosi latentnu ali vanu poruku da je mali Balkan, u ovom sluaju biva Jugoslavija plus Albanija, tokom posljednjih 20 godina svojim velikodravnim nacionalizmima i krivim ideologijama gotovo izjeo vlastitu supstancu i da takav teko moe u Evropu koja se svih tih godina zapravo razvijala i irila na potpuno drugaijim premisama. Uvidjelo se kako e se posvuda jednako snana elja za lanstvom u Evropskoj uniji ostvariti samo ukoliko Balkanci3 prigrle iste one principe meusobnog povezivanja na kojima su Francuzi, Nijemci i ostali sagradili dananju EU. Da li je Balkan uistinu spreman za ovu nunu promjenu? U ovom tekstu tvrdimo da polako, ali sigurno, dolazi to vrijeme i, to je jo vanije, ljudi koji to vrijeme razumiju. tavie, ovaj put je to povezivanje zasnovano na ekonomskim interesima kao ideologiji novog vremena ili, kako je ugledni novinar Tim Judah to jezgrovito nazvao na logici ekonomske jugosfere.4 Premda u javnom diskursu sve to nosi politiku i geografsku odrednicu jugo jo ima uglavnom negativnu konotaciju, u realnom ivotu u posljednjih desetak godina deavaju se promjene koje u sebi imaju sve one najvanije sastojke za jedan novi balkanski miks.

    Otuda emo tekst u nastavku strukturirati tako da pokuamo ukazati na to kako je veliki broj regionalnih inicijativa moda u poetku i bila isforsirala EU, ali da se s vremenom iz toga kvantiteta izdvojio kvalitet. Koncept evropskoga regionalizma razvijao se upravo dok su se na Balkanu prebrojavala krvna zrnca. No sada se regionalizam seli na Balkan uspijevajui se nametnuti kao nova doktrina. Infrastruktura je bitan preduvjet da bi ta platforma mogla funkcionirati jer je upravo ona taj zaepljeni krvoilni sistem balkanskog organizma, pa emo joj stoga posvetiti dunu panju.

    Nadalje, pokuat emo pokazati koji su to najvaniji pokretai nove paradigme i probati dokazati da je elja za irenjem poslova i ostvarivanjem profita preko granica potisnula politiku nacionalizma, ali da

    1 Bosna i Hercegovina 2025: Scenarij budueg razvoja dogaaja, FES, Sarajevo 2012. godine, uredio Paul Pasch.

    2 Bosna i Hercegovina 2025: Scenarij budueg razvoja dogaaja, FES, Sarajevo 2012. godine, uredio Paul Pasch (str. 41-44 i 69-70) Amer Kapetanovi, Muharem Bazdulj i Aleksandar Trifunovi.

    3 Pod Balkancima u ovom kontekstu podrazumijevamo graane BiH, Srbije, Makedonije, Crne Gore i Albanije.

    4 Yugoslavia is Dead Long Live The Yugosphere, T. Judah, London School of Economics, LSEE-Research on Eastern Europe, London, 2009.

  • 4 Regionalna Rekonekcija kao nova paRadigma

    se ona nee lako predati u bespotednoj borbi ideologije i ekonomske logike.5 Koncept proirenja EU-a upravo je na ovom terenu poloio sve ispite i isplatio se svaki u njega uloeni eurocent. Uloga EU-a u stvaranju pretpostavki za ovu historijsku promjenu na Balkanu ogromna je, skoro da se kroz nju Evropa iskupila za pasivno promatranje krvoprolia tokom devedesetih godina prolog stoljea. Otuda nimalo ne veseli sve izraeniji euroskepticizam u Uniji, a posebno umor od proirenja.

    Evropski pragmatizam...

    Jaanjem Evropske unije jaao je s vremenom na Starom kontinentu i proces dekonstrukcije sistema u kojem su drave stajale u vrstoj korelaciji sa svojim granicama i nepovredivim teritorijem. Tokom 90-ih godina poinje se dogaati svojevrsno odgraniavanje6 u kojem pitanje meudravnih granica unutar EU-a postaje vie administrativno-tehniko nego dravno, ime na znaaju dobiva koncept regionalizacije, stvaranja makro i mikro regija kao funkcionalnih supstituta. Dok se Balkan etniki i ideoloki usitnjavao, EU se okrupnjavala u svojim makroregionalnim, a ne nuno nacionalnim identitetima.7 Upravljanje na vie nivoa8 postaje sastavni dio procesa donoenja odluka do te mjere da se danas 160 regija i gradova u EU-u umreilo kako bi oblikovalo i pratilo implementaciju strategije Evropa 2020.9 Evropski koncept regionalizacije oslanja se na tri finansijska stupa: a) Evropski fond za regionalni razvoj, koji je najvie fokusiran na pomo evropskim regijama s najmanjom stopom razvoja; b) Kohezijski fond, iz kojeg se sufinansiraju regionalni transportni i infrastrukturni projekti; c) IPA fond sa svojom komponentom za prekograninu suradnju, koji zemljama kandidatima pomae u finansiranju razvoja transportnih mrea i okolia, kako unutar njihovih granica, tako i preko granica. U periodu 2007.2013. samo iz Evropskog fonda za regionalni razvoj (ERDF) izdvojeno je 8,7 milijardi eura za projekte regionalnoga i prekograninog razvoja unutar EU-a.10

    Ovdje je vano napomenuti da je Evropska unija tek 1975. godine, dakle, punih 30 godina nakon zavretka Drugoga svjetskog rata, uspostavila fond za regionalni razvoj. Ova je ideja nekoliko puta blokirana u samom zaetku, a inicijalni britanski prijedlog da budet fonda bude 2,4 milijarde evropskih obraunskih jedinica na kraju je smanjen na 1,4 milijarde tih jedinica.11 Tri decenije je trajao proces evolucije EU regionalizma. Osnovni pokreta takvoga evropskog racionalizma spram evropskog nacionalizma bili su upravo ekonomski interesi vie razliitih grupa koji su najvie artikulirani na lokalnim nivoima, gdje je ivot zapravo i najrealniji.

    5 Bussines in the Balkans the case for cross-border cooperation, Liz Barett, Centre for European Reform, London, 2002.

    6 Odgraniavanje i erozija drave kao problem moderne teorije drave, Peter Bussjaeger, Institut za federalizam u Innsbrucku (Austrija), 2000. Orginalni naslov: Entgranzung und Staatserosion als Problem der moderner Staatstheori.

    7 Prema definiciji Evropske komisije makroregija je podruje koje ukljuuje teritorije razliitih zemalja ili regija u tim zemljama koje imaju odreene zajednike imenitelje: ekonomski interes, kulturni identitet, jeziku povezanost i naprosto zajednike izazove. S tim u vezi pod takvom vrstom regionalizacije podrazumijevamo: Jadransko-jonsku makroregiju, Nordijsku regiju, Benelux, Baltiku regiju, Dunavsku makroregiju, Mediteransku uniju itd.

    8 Konferencija na temu: Primjena upravljanja na vie nivoa u EU-u Komiteta EU regija. Vidi izvjetaj na: http://cor.europa.eu/en/activities/governance/Documents/f27cee35-83ff-4a6d-a3e7-43b29f2d5102.pdf .

    9 EU 2020 Monitoring Platform: http://cor.europa.eu/en/activities/networks/Pages/europe-2020-monitoring-platform.aspx .

    10 http://europa.eu/legislation_summaries/agriculture/general_framework/g24234_en.htm .

    11 European Unit of Account koristila je Evropska komisija u periodu od 1975. do 1979. godine. Rije je o tzv. korpi evropskih moneta ija je jedna jedinica odgovarala IMF-ovim specijalnim pravima vuenja od 1,20635 USD. Kasnije je uspostavljena jedinstvena obraunska jedinica EZ-a, a potom i jedinstvena valuta.

  • 5Regionalna Rekonekcija kao nova paRadigma

    ... i balkanski regionalizam

    Moe li i Balkan nakon 20 godina prie o dobrosusjedskoj suradnji iskoraiti u viu sferu regionalizma? Trenutno na podruju jugoistone Evrope, koje svakako zahvata i Balkan, djeluje znaajan broj organizacije i inicijativa. Pobrojimo ukratko samo one najvanije: SEECP (Proces suradnje u jugoistonoj Evropi); RCC (Vijee za regionalnu suradnju); MARRI (Regionalna inicijativa za migracije, azil i raseljene osobe); CEI (Centralnoevropska inicijativa); RACVIAC (Regionalni centar za pomo u provoenju sporazuma o kontroli naoruanja i verifikaciji Centar za sigurnosnu suradnju; Unija za Mediteran; JJI (Jadransko-jonska inicijativa); CEFTA (Zona slobodne trgovine u centralnoj Evropi), SECI (Inicijativa za suradnju u jugoistonoj Evropi); SELEC (Centar za suradnju u oblasti evropskog prava u jugoistonoj Evropi); RAI (Regionalna inicijativa za borbu protiv korupcije); RP-SSCSSR (Regionalni program za koordinaciju u oblasti socijalnog osiguranja i reformi socijalnog osiguranja u jugoistonoj Evropi); CPESSEC (Centar javnih slubi za zapoljavanje zemalja jugoistone Evrope); SEEHN (Zdravstvena mrea jugoistone Evrope). ak i povrno zavirivanje u portfolio svake od navedenih inicijativa / organizacija vodi zakljuku kako se radi o temeljnom premreavanju regije sektorskim suradnjama koje u dobroj mjeri prate pozitivna evropska iskustva. Veinu ovih regionalizama sponzorirala je i sama EU, kako normativno,12 tako i finansijski, putem raznih programa pomoi. Veina nabrojanih ima i do etiri sektorske komponente: politiku, ekonomsku, sigurnosnu i kulturnu. Negdje je dominantnija prva, negdje druga,