RooyDl3 11-11-11

  • Published on
    10-Mar-2016

  • View
    242

  • Download
    13

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Marinus van Rooy Geachte lezer, M a r in u s v a n R o o y D e e l 3 3 E e n f o t o .. . e e n h e r in n e r in g De verhalen zijn eerder gepubliceerd in Hengelo Journaal Overname, reproducce e.d. alleen toegestaan met bronvermelding en na schriielijke toestemming. Druk: Copy Allright De Luue / Oldenzaal ISBN: 978-90-806483-0-2 2011 Uitgeverij Het Twentsche Land Marinus van Rooy Tekst:

Transcript

  • Ansichtkaarten met beschrijving van historisch Hengelo DEEL 3

    Marinus van RooyUitgeverij Het Twentsche LandISBN 978-90-806483-0-2

    Geachte lezer,

    Bij het verschrijnen van het derde deel Een foto een herinnering blijkt dat dit een groot aantal lezers trekt. Mij bereiken berichten o.a. uit Australi en Nieuw Zeeland waar de vorige twee deeltjes ontvangen zijn. Men leest en herleest de verhalen, bekijkt de fotos wisselt gedachten met leeftijdgenoten uit het land dat zij in hun jeugd verlieten. Ik wens u veel kijk en lees plezier. Marinus van Rooy

    Een foto... een herinnering Deel 3

    Marinus van Rooy

    3

  • Tekst: Marinus van Rooy

    Fotos: Archief Marinus van RooyFotos omslag: Jennifer Gumbs

    Uitgever: Het Twentsche LandVormgeving: Leroy Versmissen

    Druk: Copy Allright De Lu e / Oldenzaal

    De verhalen zijn eerder gepubliceerd in Hengelo JournaalOvername, reproduc e e.d. alleen toegestaan met bronvermelding en na schri elijke toestemming.

    ISBN: 978-90-806483-0-2 2011 Uitgeverij Het Twentsche Land

  • Burgemeester Jansenplein 6 Enschedesestraat 8 Oldenzaalsestraat 9 Oldenzaalsestraat 12 Weemenstraat 14 Oldenzaalsestraat 16 Slachthuisweg 18 Enschedesestraat 20 Enschedesestraat 22 Deldenerstraat 24 Vischmarkt 26 Industrieplein 28 Deldenerstraat 30 Telgen 32 Hengelo Sta on 34 Industrieplein 36 C.T. Storkstraat 38 Willemstraat 40 Marktplein 42 Breemarsweg 44 Industriestraat 46 Oelerbrug en GOLS-terrein 48 Oldenzaalsestraat 50 Oldenzaalsestraat 52

    InhoudVoorwoord 5

    Columns

  • 5VoorwoordDoor oorlogsgeweld, industrile bloei en expansiedri hee Hengelo een geheel ander gezicht gekregen. Door het schrijven van een herinnerings verhaal bij een foto wil ik u graag op het spoor ze en van de talloze veranderingen in ons dorp. Door middel van foto en verhaal hoop ik u een stuk herkenning te geven van iets wat voorbij is. Graag wil ik de wens uitspreken dat bij het lezen van het verhaal en het bekijken van de fotos, de gedachte bij u opkomt: Het wonen in Hengelo is de moeite waard.

    Marinus van Rooy

  • 6Op 3 april 1945 werd Hengelo bevrijd na bijna vijf bange oorlogsjaren. Het is nu dus 58 jaar geleden dat dit plaatsvond. De gebeurtenissen van 3 april zijn op beide fotos goed weergegeven, waarbij de bovenste foto goed aansluit op de onderste. Boven zien we de Enschede-sestraat en de Burgemeester Jansenstraat en onder het Burgemeester Jansenplein.

    Zoas gezegd was Hengelo op 3 april 1945 aan de beurt om bevrijd te worden. Beckum was op 1 april, eerste paasdag, al bevrijd. Vanuit Enschede en Oldenzaal werd door Britse soldaten s morgens om 9 uur de opmars gemaakt, o.a. door de regimenten van Dorset Hampshire. Na een aantal schermutselingen was Hengelo s middags om kwart over twee vrij.

    Op de bovenste foto zien we legervoertuigen, komend uit Enschede, begeleid door motorrijders. Rechts voor Rot- nghuis de Hengelose bevolking, die de bevrijders komt begroeten op eerbiedige afstand. Maar dat zou spoedig veranderen. Rechts de ingang van de Brinkstraat met een geparkeerde militaire auto en de MP (Militaire Poli e), herkenbaar aan de wi e band om de linker bovenarm met daarop MP. Iets verderop aan de Enschedesestraat, bij Oosterholt Wiecherink, ook talrijke Hengelors die vol ontzag kijken naar al dat uitstekend Engels materieel op wielen. Enkele dagen voor 3 april hebben zij de Duitsers, zich een goed heenkomen zoekend, zien vluchten, op gammele gestolen etsen en te voet. Dit was wel even andere koek. Links wappert de Nederlandse driekleur, die is uitgestoken bij apotheek Venlet. Op de onderste foto zien we een Shermantank met een camou agenet voor de rijwielzaak van de rma Van Wezel. Boven voor het raam toeschouwers, soldaten bovenop een tank voor boekhandel Wichems met boven uit het raam een grote Nederlandse vlag. Blijkbaar is er een oponthoud rich ng Thiemsbrug, want tot paardenslagerij Snijders staat alles s l.

    Ik vertelde u dat er enkele schermutselingen voorafgingen aan de bevrijding van Hengelo. Veel tegenstand ondervonden de bevrijders niet. Gelukkig niet, zo bleef de schade beperkt. Hengelo had al genoeg klappen gehad op 6 en 7 oktober 1944. Wel ging een villa aan

    de Enschedesestraat, t Stekje, in vlammen op, evenals caf Pentrop aan de Oldenzaalsestraat. Ook werd de top van de watertoren er afgeschoten; hier hadden zich een aantal Duitse soldaten verscholen. De bevrijders werden zeer vreugdevol verwelkomd door de Hengelose burgers. Dit blijkt niet zo uit deze fotos, maar er zijn andere die het tegendeel laten zien: soldaten die zodanig omstuwd worden dat hun de doortocht belemmerd wordt. Degenen die hierover meer willen weten, kan ik het boek Onze vergeten bevrijders van H.J.A.G. Pol aanraden. Het is verschenen in 2000 en o.a. te koop bij het historisch museum Oald Hengel. Uit rapporten van de bevrijders blijkt dat de bevolking uitbundig van vreugde was. Als de tankbemanning even uit de tank klom om de benen te strekken, waren daar de Hengelors die die de soldaten in triomf wegdroegen en in woonkamers feestelijk onthaalden.

    Onderduikers en Joden konden uit hun schuilplaatsen komen en zich weer vrij op straat begeven. Weldra veranderde Hengelo in een bevrijd Brussel in het klein. De bevolking liep uit en bewoog zich als een feestende massa door de straten. Hengelo was dan bevrijd, maar daarmee was de beze ng van Nederland nog niet ten einde. Vanuit Hengelo trok men verder naar Borne en via Woolde naar Delden. Maar Hengelo was bevrijd en dat wou men weten. Dagenlang werd er s avonds gedanst op het Willemsplein. Uit de luidsprekers van radio Nachtegaal schalde vrolijke dansmuziek. Maar een groot gedeelte van de binnenstad lag in puin. Dat moest geruimd worden. De plannen voor de nieuwe binnenstad waren jdens de oorlogswinter van 44 gereedgekomen. Alles moest groter en ruimer, geen nauwe winkelstraatjes meer zoals de Brinkstraat en de Molenstraat. Maar er was gebrek aan werkelijk alles. Er waren geen materialen en grondsto en om iets te maken. Wel was men ervan doordrongen dat alleen arbeid Hengelo er weer bovenop kon helpen. En het resultaat is nu na 58 jaar duidelijk zichtbaar.

    Men was bevrijd en kon zich na 5 jaar van onderdruk-king vrij bewegen en zeggen wat men dacht. Iemand die bezet is geweest weet wat dit betekent en weet de vrij-heid ook naar waarde te scha en.

    Burgemeester Jansenstraat

  • 7Enschedesestraat en Burgemeester Jansenstraat, 3 april 1945

  • 8Een straat bedekt met sneeuw, en een grauwe lucht die nog meer sneeuw voorspeld. Zoals het onderschri bij deze foto aangee , is het de Enschedesestraat. Zoals het door de fotograaf vastgelegd is, zullen wij het vermoe-delijk niet meer zien. Wanneer er nu sneeuw gevallen is, rijden de strooiwagens af en aan om de doorgaande wegen begaanbaar te maken. Er is een kleine kans, wan-neer u smorgens vroeg uit de veren bent, dat u nog een binnenstraatje aantre met een ongerept sneeuwdek waarin de autosporen nog niet zichtbaar zijn. De foto is genomen op de plaats waar nu het viaduct aanwezig is met de spoorlijn Hengelo-Oldenzaal. De fotograaf was de bekende Hengelose fotograaf G. Hubers. Hij staat hier, in het jaar 1900, met zijn camera gericht naar het cen-trum. Tot 1900 was de spoorlijn gelijkvloers en beveiligd met spoorboomafslui ng. Na 1900 hee men de spoor-lijnen in Hengelo verhoogd en op een groot aantal plaat-sen viaducten aangelegd. Hierbij moet u o.a. denken aan de Storktunnel, nu Europatunnel, aan de Gastunnel, nu Velourstunnel, en aan de tunnels bij de Emmaweg en de Deldenerstraat. De aangevoerde grond om de spoorlijn omhoog te brengen werd o.a. buiten Hengelo gehaald, waardoor het Lonnekermeer ontstaan is. Dit alles had ten doel om het toenemende verkeer, al in het jaar 1900, een snellere doorgang te verlenen.

    Bepalen wij ons weer tot wat er op de foto te zien is: Het eerste wat opvalt is dat de sneeuwlaag er nog fris en weinig aangeroerd aanwezig is. Links zien wij een blok van drie woningen welke nu ook nog aanwezig zijn onder de nummers 110-108-106. Vervolgens een aantal woningen die op de foto in nevel zijn gehuld. Hier stond vroeger het huis van de familie Bartelink, rmant van de Hengelose Bierbrouwerij. Nog weer later was het een onderkomen van de Katholieke Gezinszorg. Dan zijn we linksaf bij de ingang van de Wolter ten Cate straat aangekomen. Gaan we rechts verder. Daar waar het bosje op de hoek aan-wezig is, was tot voor een ental jaren geleden een weg-getje dat langs het kantoor van notaris Feijen liep. Die monde uit in de tegenwoordige Kievitstraat. Een drietal personen met een handkar beladen met turf, om bij hun klanten te bezorgen. Ook in de wintermaanden wilde men graag warme voeten hebben. Omstreeks 1900 was er nog maar weinig centrale verwarming. De mensen beschikten

    over een fornuis of een kachel. Veelal werden deze met hout en turf gestookt, want kolen waren duur en niet al-gemeen voor een ieder. Tijdgenoten van mij zullen zich zeer zeker nog herinneren dat een oude ets of autoband het in de kachel prima deed. In 1955 kon men, vroeg op de dag, door de Oversteweg en nog straten verder, het stoken ruiken.

    Rechts een onbebouwd stuk grond waar later de Profes-sor Lorentz straat aangelegd werd. De grote villa rechts stond op de plek die wij nu nog kennen als de Bataafse Kamp. Deze villa werd toen bewoond door D.W.Stork. Met een grote vijver ervoor en met links de dienstgebouwen voor het personeel. Na 1950 is deze villa afgebroken om plaats te maken voor het nu aanwezige schoolgebouw. Ongetwijfeld wilt u graag de juiste plaats weten waar dit huis gestaan hee . Het was gelegen tegenover nummer 70, welke nu bekend is onder de naam Drachtenfelds en door o.a. de familie Journe bewoond is geweest. Deze Journe was d