Rozwój systemu finansowego w Polsce w 2014 r. - nbp.pl ?· Rozwój systemu finansowego w Polsce w 2014…

  • Published on
    09-Feb-2019

  • View
    212

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

<p>Rozwj systemu finansowegow Polsce w 2014 r.</p> <p>Warszawa, 2015 r.</p> <p>Rozwj systemu finansowegow Polsce w 2014 r.</p> <p> Rozwj systemu finansowego w Polsce w 2014 r. </p> <p>Zaaprobowa: </p> <p>Jacek Osiski, Dyrektor Departamentu Stabilnoci Finansowej </p> <p>Opracowa zesp pod kierownictwem: Krzysztofa Markowskiego Dobiesawa Tymoczko </p> <p>Zesp autorski: </p> <p>Agnieszka Aliska Hanna Augustyniak Piotr Babua Wojciech Bogdanowicz Anna Brzozowska Marek Chmielewski Marta Goajewska Marzena Imielska Robert Jagieo Piotr Kasprzak Pawe Kosiewicz Micha Konopczak Sylwester Kozak Magdalena Koziska Dariusz Lewandowski </p> <p>Anna Maciejewska-Dymel Krzysztof Maliszewski Krzysztof Markowski Rafa Nowak Dorota Okseniuk Aleksandra Paterek Pawe Pietrowicz Joanna Rapacka Wojciech Rogowski Pawe Sobolewski Andrzej Sowiski Karol Strzeliski Andrzej Wojciechowski Sawomir Zajczkowski </p> <p>Wyda: </p> <p>Narodowy Bank Polski 00-919 Warszawa ul. witokrzyska 11/21 tel.: +48 22 185 10 00 faks.: +48 22 185 10 10 www.nbp.pl </p> <p>Niniejsze opracowanie i jego poprzednie edycje dostpne s na stronie internetowej NBP </p> <p>www.nbp.pl/systemfinansowy/rozwoj </p> <p> Copyright Narodowy Bank Polski, 2015 </p> <p>http://www.nbp.pl/systemfinansowy/rozwoj</p> <p> 3 Rozwj systemu finansowego w Polsce w 2014 r. </p> <p>Wstp 9 </p> <p>1. System finansowy w Polsce 11 </p> <p>1.1. Kierunki ewolucji systemu finansowego w Polsce 11 </p> <p>1.2. Gospodarstwa domowe i przedsibiorstwa na rynku finansowym w Polsce 36 </p> <p>1.2.1. Aktywa finansowe gospodarstw domowych 36 </p> <p>1.2.2. Zewntrzne rda finansowania polskich przedsibiorstw 41 </p> <p>2. Regulacje systemu finansowego 47 </p> <p>2.1. Zmiany w regulacjach krajowych 47 </p> <p>2.1.1. Regulacje dotyczce nadzoru i usug patniczych 47 </p> <p>2.1.2. Regulacje dotyczce sektora bankowego 48 </p> <p>2.1.3. Regulacje dotyczce spdzielczych kas oszczdnociowo-kredytowych 51 </p> <p>2.1.4. Regulacje dotyczce pozostaych instytucji finansowych 52 </p> <p>2.1.5. Regulacje dotyczce rynkw finansowych i infrastruktury 54 </p> <p>2.2. Regulacje Unii Europejskiej dotyczce systemu finansowego 56 </p> <p>2.2.1. Regulacje dotyczce detalicznych usug finansowych 57 </p> <p>2.2.2. Regulacje dotyczce instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych 58 </p> <p>2.2.3. Regulacje dotyczce pozostaych instytucji finansowych 61 </p> <p>2.2.4. Regulacje dotyczce rynkw finansowych i infrastruktury 63 </p> <p>3. Infrastruktura systemu 71 </p> <p>3.1. Instytucje regulujce i nadzorcze 71 </p> <p>3.2. System patniczy 71 </p> <p>3.2.1. Systemy wysokokwotowych patnoci midzybankowych 72 </p> <p>3.2.2. Systemy patnoci detalicznych 74 </p> <p>3.2.3. Podmioty poredniczce w przyjmowaniu wpat na rachunki bankowe 77 </p> <p>3.2.4. Detaliczne instrumenty i usugi patnicze 78 </p> <p>3.3. Infrastruktura rynku instrumentw finansowych 82 </p> <p>3.4. Instytucje zwikszajce przejrzysto informacyjn 89 </p> <p>3.5. Systemy ochrony uczestnikw rynku 94 </p> <p>4. Instytucje finansowe 96 </p> <p>4.1. Banki 96 </p> <p>4.1.1. Ewolucja struktury sektora bankowego 96 </p> <p>4.1.2. Zmiany w strukturze aktyww bankw 104 </p> <p>4.1.3. Zmiany w strukturze pasyww bankw 110 </p> <p>4.1.4. Zmiany w adekwatnoci kapitaowej bankw 117 </p> <p>4.1.5. Wyniki finansowe sektora bankowego 119 </p> <p>4.2. Spdzielcze kasy oszczdnociowo-kredytowe 128 </p> <p>4.3. Instytucje niebankowe wiadczce usugi finansowe 135 </p> <p>4.3.1. Leasing 135 </p> <p>4.3.2. Faktoring 139 </p> <p>4.3.3. Porednicy kredytowi i firmy poyczkowe 142 </p> <p>4.4. Fundusze private equity 146 </p> <p>4.5. Fundusze inwestycyjne 150 </p> <p>4.5.1. Wielko sektora 150 </p> <p>Spis treci </p> <p> 4 Narodowy Bank Polski </p> <p>4.5.2. Krajowe fundusze inwestycyjne na tle europejskiego sektora funduszy inwestycyjnych 157 </p> <p>4.5.3. Struktura sektora funduszy inwestycyjnych 159 </p> <p>4.5.4. Lokaty funduszy inwestycyjnych 160 </p> <p>4.5.5. Wyniki inwestycyjne funduszy i poziom podejmowanego ryzyka 162 </p> <p>4.6. Otwarte fundusze emerytalne 165 </p> <p>4.6.1. Wielko sektora 165 </p> <p>4.6.2. Struktura portfela inwestycyjnego otwartych funduszy emerytalnych 167 </p> <p>4.6.3. Wyniki inwestycyjne OFE i poziom podejmowanego ryzyka 170 </p> <p>4.7. Pracownicze programy emerytalne, indywidualne konta emerytalne i indywidualne konta </p> <p>zabezpieczenia emerytalnego 172 </p> <p>4.7.1. Pracownicze programy emerytalne (PPE) 172 </p> <p>4.7.2. Indywidualne konta emerytalne (IKE) i indywidualne konta zabezpieczenia emerytalnego </p> <p>(IKZE) 175 </p> <p>4.8. Zakady ubezpiecze 182 </p> <p>4.8.1. Wielko sektora ubezpiecze 182 </p> <p>4.8.2. Lokaty zakadw ubezpiecze 188 </p> <p>4.8.3. Wyniki finansowe sektora ubezpiecze 189 </p> <p>4.8.4. Reasekuracja i wybrane wskaniki techniczne sektora 190 </p> <p>4.9. Podmioty prowadzce dziaalno maklersk 196 </p> <p>4.9.1. Warunki funkcjonowania podmiotw maklerskich na polskim rynku 196 </p> <p>4.9.2. Dziaalno podmiotw maklerskich na rynku zorganizowanym 199 </p> <p>4.9.3. Wyniki finansowe domw maklerskich 201 </p> <p>5. Rynki finansowe 203 </p> <p>5.1. Rynek pieniny 203 </p> <p>5.1.1. Ewolucja wielkoci i struktury rynku pieninego 203 </p> <p>5.1.2. Rynek krtkoterminowych papierw dunych 204 </p> <p>5.1.2.1. Bony pienine 204 </p> <p>5.1.2.2. Krtkoterminowe bankowe papiery dune 208 </p> <p>5.1.2.3. Krtkoterminowe papiery dune przedsibiorstw 210 </p> <p>5.1.3. Rynek transakcji o charakterze lokacyjnym 212 </p> <p>5.1.3.1. Lokaty niezabezpieczone 214 </p> <p>5.1.3.2. Lokaty zabezpieczone 219 </p> <p>5.1.3.2.1. Swapy walutowe 219 </p> <p>5.1.3.2.2. Transakcje warunkowe 224 </p> <p>5.2. Rynek kapitaowy 231 </p> <p>5.2.1. Ewolucja wielkoci i struktury rynku kapitaowego 231 </p> <p>5.2.2. Rynek dugoterminowych papierw dunych 233 </p> <p>5.2.2.1. Obligacje skarbowe 233 </p> <p>5.2.2.2. Obligacje komunalne 247 </p> <p>5.2.2.3. Dugoterminowe instrumenty dune emitowane przez banki 251 </p> <p>5.2.2.3.1. Dugoterminowe bankowe papiery dune 251 </p> <p>5.2.2.3.2. Listy zastawne 253 </p> <p>5.2.2.4. Obligacje przedsibiorstw 256 </p> <p>5.2.3. Rynek instrumentw udziaowych 261 </p> <p>5.3. Kasowy rynek walutowy 274 </p> <p>5.4. Rynek instrumentw pochodnych 282 </p> <p>5.4.1. Ewolucja wielkoci i struktury rynku instrumentw pochodnych 282 </p> <p> 5 Rozwj systemu finansowego w Polsce w 2014 r. </p> <p>5.4.2. Pozagiedowe instrumenty pochodne 286 </p> <p>5.4.2.1. Instrumenty pochodne stopy procentowej 289 </p> <p>5.4.2.2. Walutowe instrumenty pochodne 295 </p> <p>5.4.3. Giedowe instrumenty pochodne 303 </p> <p>5.4.3.1. Instrumenty pochodne zwizane z rynkiem akcji 305 </p> <p>5.4.3.2. Walutowe instrumenty pochodne 309 </p> <p>5.4.3.3. Instrumenty pochodne stopy procentowej 311 </p> <p>Podsumowanie 312 </p> <p>Sowniczek 319 </p> <p>Skrty uywane w opracowaniu 328 </p> <p> 6 Narodowy Bank Polski </p> <p> 7 Rozwj systemu finansowego w Polsce w 2014 r. </p> <p>Ramka 1.1.1. System finansowy w Polsce - z perspektywy 25 lat transformacji 23 </p> <p>Ramka 1.1.2. Ocena poziomu rozwoju systemu finansowego w Polsce na podstawie </p> <p> bada MFW 32 </p> <p>Ramka 1.2.1. Finansowanie zewntrzne przedsibiorstw w Polsce i innych krajach </p> <p> Unii Europejskiej 44 </p> <p>Ramka 2.1.1. Zasady adu korporacyjnego dla instytucji nadzorowanych przez KNF 48 </p> <p>Ramka 2.1.2. Wytyczne KNF dla bezpieczestwa rodowiska teleinformatycznego instytucji </p> <p>finansowych 55 </p> <p>Ramka 2.2.1. Prace nad regulacjami Unii Europejskiej dotyczcymi systemu finansowego 68 </p> <p>Ramka 3.4.1. Systemy wymiany informacji kredytowej i ich znaczenie 91 </p> <p>Ramka 4.1.1. Sektor bankowy w Polsce na tle midzynarodowym 100 </p> <p>Ramka 4.1.2. Pozycja walutowa sektora bankowego w Polsce 115 </p> <p>Ramka 4.1.3. Specyfika dziaalnoci bankw spdzielczych w Polsce 122 </p> <p>Ramka 4.2.1. Unie kredytowe na wiecie 132 </p> <p>Ramka 4.7.1. Systemy dugofalowego oszczdzania na cele emerytalne przykady rozwiza </p> <p>stosowanych w innych krajach 178 </p> <p>Ramka 4.8.1. Znaczenie Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego dla funkcjonowania </p> <p>i rozwoju rynku ubezpieczeniowego w Polsce 193 </p> <p>Ramka 5.2.1. Obligacje infrastrukturalne Krajowego Funduszu Drogowego 237 </p> <p>Ramka 5.3.1. Benchmarki walutowe 279 </p> <p>Ramka 5.4.1. Obowizek raportowania transakcji instrumentami pochodnymi do repozytoriw </p> <p>transakcji 284 </p> <p>Ramka 5.4.2. Wykorzystanie transakcji CIRS basis do zabezpieczania bilansowych pozycji </p> <p>walutowych bankw krajowych z tytuu kredytw mieszkaniowych </p> <p> nominowanych w walutach obcych 298 </p> <p>Spis ramek Spis ramek </p> <p> 8 Narodowy Bank Polski </p> <p>Wstp </p> <p> 9 Rozwj systemu finansowego w Polsce w 2014 r. </p> <p>Wstp </p> <p>Rozwj sytemu finansowego w Polsce w 2014 r. jest kolejn edycj opracowania, w ktrym </p> <p>opisywane s zmiany zachodzce w systemie finansowym w danym roku. W publikacji </p> <p>przedstawiono tendencje i bariery rozwoju wszystkich funkcjonujcych w Polsce instytucji oraz </p> <p>rynkw finansowych na tle zmian w europejskim systemie finansowym. Analizie poddano take </p> <p>zmiany infrastruktury i regulacji prawnych dotyczcych systemu finansowego oraz inicjatywy </p> <p>majce na celu integracj i zwikszenie bezpieczestwa rynku finansowego w Unii Europejskiej. </p> <p>Zgodnie z przyjt zasad zmiany, ktre zaszy w krajowym systemie finansowym w 2015 r., nie </p> <p>zostay uwzgldnione w niniejszym opracowaniu, nawet jeli byy znane autorom w trakcie </p> <p>pisania tekstu. Podstawowe informacje na ten temat zawiera prezentacja stanowica </p> <p>uzupenienie raportu, zamieszczona na stronie internetowej NBP1. </p> <p>W pierwszym rozdziale omwiono ewolucj wielkoci i struktury krajowego systemu </p> <p>finansowego oraz zalenoci midzy zmianami w tym systemie a struktur aktyww </p> <p>finansowych gospodarstw domowych i zewntrznymi rdami finansowania przedsibiorstw. </p> <p>Rozdzia drugi opisuje zmiany zarwno w krajowych, jak i unijnych aktach prawnych </p> <p>dotyczcych systemu finansowego. Przedstawiono rwnie stan prac organw UE nad </p> <p>wybranymi regulacjami. Rozdzia trzeci zawiera opis najwaniejszych zmian w infrastrukturze </p> <p>systemu finansowego. </p> <p>W rozdziale czwartym poddano analizie zmiany, ktre w 2014 r. zaszy w poszczeglnych </p> <p>sektorach instytucji finansowych. W miar moliwoci zmiany te s opisywane na tle tendencji </p> <p>wystpujcych w krajach naszego regionu oraz w strefie euro. W polskim systemie finansowym </p> <p>najwaniejsz rol odgrywaj banki i z tego wzgldu sektor bankowy analizowany jest </p> <p>w pierwszej kolejnoci. Szczegowo przedstawiono zmiany struktury nalenoci i zobowiza </p> <p>bankw, w tym wynikajce z prowadzonej polityki kredytowej. W nastpnych podrozdziaach </p> <p>scharakteryzowano inne instytucje wiadczce usugi finansowe oraz sektor funduszy private </p> <p>equity. Kolejnymi analizowanymi instytucjami finansowymi s fundusze inwestycyjne </p> <p>i emerytalne. W tym rozdziale przedstawiono take sytuacj w krajowym sektorze ubezpiecze </p> <p>oraz sektorze podmiotw prowadzcych dziaalno maklersk. </p> <p>W rozdziale pitym zaprezentowano najwaniejsze tendencje wystpujce na rynkach </p> <p>finansowych, ze szczeglnym uwzgldnieniem zmian pynnoci na tych rynkach, wynikajcych </p> <p>z czynnikw globalnych i lokalnych. Najpierw opisano ewolucj rynku pieninego i jego </p> <p>poszczeglnych segmentw (rynkw: bonw pieninych, krtkoterminowych papierw </p> <p>1 www.nbp.pl/systemfinansowy/rozwoj. </p> <p>Wstp </p> <p> 10 Narodowy Bank Polski </p> <p>dunych przedsibiorstw i bankw, a take transakcji o charakterze lokacyjnym). W kolejnym </p> <p>podrozdziale przedstawione s zmiany na polskim rynku kapitaowym. Przeanalizowano rozwj </p> <p>rynkw: obligacji skarbowych, obligacji komunalnych, a take dugoterminowych instrumentw </p> <p>dunych bankw i obligacji przedsibiorstw. Osobn cz rozdziau powicono rynkowi akcji. </p> <p>Rozdzia pity zawiera take opis zmian zachodzcych na kasowym rynku transakcji wymiany </p> <p>walut oraz ewolucji rynku instrumentw pochodnych w Polsce, w podziale na instrumenty </p> <p>giedowe i pozagiedowe. </p> <p>System finansowy w Polsce </p> <p> 11 Rozwj systemu finansowego w Polsce w 2014 r. </p> <p>1. System finansowy w Polsce </p> <p>1.1. Kierunki ewolucji systemu finansowego w Polsce </p> <p>W 2014 r. polska gospodarka rozwijaa si w warunkach zrnicowanej dynamiki wzrostu </p> <p>w najwaniejszych gospodarkach wiata. W Stanach Zjednoczonych obserwowano silne </p> <p>oywienie gospodarcze, podczas gdy w strefie euro tempo wzrostu PKB utrzymywao si na </p> <p>niskim poziomie. Tempo wzrostu gospodarczego w Polsce wynioso 3,3% wobec 1,7% w 2013 r. </p> <p>Towarzyszy temu brak wzrostu cen, a w drugiej poowie roku deflacja. rednioroczna wysoko </p> <p>wskanika cen towarw i usug konsumpcyjnych wyniosa 0,0%, a roczny wskanik na koniec </p> <p>grudnia 2014 r. by ujemny (-1,0%). Przyczyni si do tego przede wszystkim spadek cen </p> <p>surowcw, w tym cen paliw i ywnoci2 oraz ograniczona presja popytowa w krajowej </p> <p>gospodarce. Rada Polityki Pieninej dokonaa jednej zmiany stp procentowych, obniajc od 9 </p> <p>padziernika 2014 r. stop referencyjn NBP o 50 pkt bazowych do 2,0% i stop lombardow </p> <p>o 100 pkt bazowych do 3,0%. Stopa depozytowa NBP pozostaa na niezmienionym poziomie </p> <p>1,0%. </p> <p>W takich warunkach poprawia si kondycja ekonomiczna przedsibiorstw i wzrosy nakady na </p> <p>rodki trwae, w tym na zakup maszyn i urzdze. Inwestycje przedsibiorstw byy czciowo </p> <p>finansowane ze rodkw zewntrznych. Istotnie wzroso zaduenie z tytuu kredytu </p> <p>dugoterminowego3. Sprzyjay temu niskie stopy procentowe oraz mniej restrykcyjna polityka </p> <p>bankw w II poowie roku, w szczeglnoci agodzenie kryteriw i warunkw udzielania </p> <p>kredytw. Sytuacja materialna gospodarstw domowych w 2014 r. poprawia si. Osigny one </p> <p>wysze dochody, a przecitny miesiczny dochd rozporzdzalny na osob by realnie wyszy </p> <p>o 3,2% od dochodu z roku 20134. Stopa bezrobocia zmniejszya si do 11,5%, z 13,4% w roku 2013. </p> <p>Wzrs wskanik zatrudnienia ogem z 60% w 2013 r. do 61,7% w 2014 r. Wzrosy rwnie </p> <p>aktywa finansowe gospodarstw domowych (o 8,8%), a przyrost oszczdnoci w formie </p> <p>depozytw bankowych wynis 10,4%. </p> <p>W analizowanym okresie obserwowano dywergencj polityki pieninej bankw centralnych, </p> <p>sabsze perspektywy wzrostu gospodarki wiatowej oraz wzrost zagroe geopolitycznych, co </p> <p>wpywao na nastroje na wiatowych rynkach finansowych. Globalny wzrost awersji do ryzyka </p> <p>przyczyni si do deprecjacji walut wielu krajw emerging markets. W Polsce odnotowano spadek </p> <p>2 Raport o inflacji. Marzec 2015 r., Warszawa, marzec 2015, NBP, s. 9, 27, 31. 3 Sytuacja finansowa sektora przedsibiorstw w IV kw. 2014 r., Warszawa, kwiecie 2015, NBP, s. 5. 4 Sytuacja gospodarstw domowych w 2014 r. w wietle wynikw badania budetw gospodarstw domowych. Notatka </p> <p>informacyjna, Warszawa 26 maja 2015 r., GUS, s. 1. </p> <p>System finansowy w Polsce </p> <p> 12 Narodowy Bank Polski </p> <p>cen akcji na GPW. Rentowno polskich obligacji skarbowych osigna historyczne minimum </p> <p>w wyniku oczekiwa na obnienie stp procentowych przez RPP oraz agodzenia polityki </p> <p>pieninej przez EBC. </p> <p>Oceniajc tendencje zmian wielkoci systemu finansowego w Polsce naley uwzgldni wpyw </p> <p>jednorazowego zdarzenia zwizanego z reform systemu OFE w roku 2014, ktra spowodowaa </p> <p>przekazanie ponad 50% aktyww OFE do ZUS. W konsekwencji relacja aktyww krajowego </p> <p>systemu finansowego do PKB zmniejszya si w porwnaniu z kocem 2013 r. o 4,5 pkt proc. i na </p> <p>koniec grudnia wyniosa 121,4% (tabela 1.1.1). Gdyby, w celu zachowania porwnywalnoci </p> <p>z rokiem 2013, uwzgldni w wartoci aktyww systemu finansowego kwoty przekazane z OFE </p> <p>do ZUS, to w roku 2014 relacja a...</p>