Sesija 4 Mehanizmi Sistemi Teorije Korporativnog Upravljanja

  • Published on
    28-Nov-2014

  • View
    744

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

Korporativno upravljanje Ekonomski fakultet u Sarajevu II ciklus studija kolska godina 2011/12.

Korporativno upravljanje

Sesija 4. Mehanizmi, sistemi, teorije korporativnog upravljanja

Korporativno upravljanje

Agenda Mehanizmi korporativnog upravljanja Sistemi korporativnog upravljanja Teorije korporativnog upravljanja

Sarajevo, 2011.2009.

Prof. dr. Aziz unjeProf. dr. Aziz unje

Korporativno upravljanje

Mehanizmi korporativnog upravljanja

Korporativno upravljanje ... sistem nadzornih mehanizama ... Interni mehanizmi nadzora Unutar korporacije Eksterni mehanizmi nadzora Izvan korporacije

2010. Sarajevo, 2011.2009.

Prof. dr. Aziz unje & mr. Ensad Karid Prof. dr. Aziz unjeProf. dr. Aziz unje

3

Perspektiva korporativnog upravljanjaBrokeri/dileri Emitenti Berze

Korporativno upravljanje

Uesnici na tritu kapitala Javni sektor - institucijeParlamenti Vlada Ent. vlade Komisija Berza Sud Registar Press Univ. NGOs SRO Instituti

Ostale interesne skupine

KompanijaSkuptina dioniara

Sekretar drutva

Nadzorni odbor

Interna revizija

Odbor za strateska planiranja

Revizijski odbor

Odbor za imenovanja

Uprava

AdvokatiReviz.kue

Investitori2010. Sarajevo, 2011.2009. Prof. dr. Aziz unje & mr. Ensad Karid Institucional.Aziz Bankedr. AzizEquity / VC Prof. dr. unjeProf. unje 4

Korporativno upravljanje

Mehanizmi korporativnog upravljanja

Osnovni cilj mehanizama: regulisanje odnosa izmeu participanata u kompaniji i izvan nje Mehanizmi trebaju da: potiu menadere da djeluju u interesu vlasnika (kompanije) slue za kontrolu / monitoring menaderskih aktivnosti .... Mehanizmi treba da obezbjede: kontrolu od strane dioniara, rad unutranje kontrole, vanjske revizije i potovanja zakona2010. Sarajevo, 2011.2009. Prof. dr. Aziz unje & mr. Ensad Karid Prof. dr. Aziz unjeProf. dr. Aziz unje 5

Korporativno upravljanje

Kontekst korporativnog upravljanja

2010. Sarajevo, 2011.2009.

Prof. dr. Aziz unje & mr. Ensad Karid Prof. dr. Aziz unjeProf. dr. Aziz unje

6

Korporativno upravljanje

Mehanizmi korporativnog upravljanja Ne postoje savreni mehanizmi Za dobro korporativno upravljanje neophodna je kombinacija razliitih mehanizama Uslovljeni su pravilima i regulativom zemlje, kao i specifinostima kompanije, odnosno biznisa Dvije vrste mehanizama: interni mehanizmi i eksterni mehanizmi korporativnog upravljanja2010. Sarajevo, 2011.2009. Prof. dr. Aziz unje & mr. Ensad Karid Prof. dr. Aziz unjeProf. dr. Aziz unje 7

Korporativno upravljanje

Dobro korporativno upravljanje

Interni mehanizmi

Eksterni mehanizmi

2010. Sarajevo, 2011.2009.

Prof. dr. Aziz unje & mr. Ensad Karid Prof. dr. Aziz unjeProf. dr. Aziz unje

8

Korporativno upravljanje

Eksterni mehanizmi KUa) b) c) d) Trite za korporativno upravljanje Pravna infrastruktura Zatita manjinskih akcionara Konkurentski poslovi

2010. Sarajevo, 2011.2009.

Prof. dr. Aziz unje & mr. Ensad Karid Prof. dr. Aziz unjeProf. dr. Aziz unje

9

Korporativno upravljanje

Interni mehanizmi podjela broj 1. Odbor(i) Skuptina dioniara i odbor(i) Nakanade menadmentu Koncentracija vlasnitva Odnos(i) sa interesno-uticajnim skupinama (stakeholders-i) Korporativno izvjetavanje

2010. Sarajevo, 2011.2009.

Prof. dr. Aziz unje & mr. Ensad Karid Prof. dr. Aziz unjeProf. dr. Aziz unje

10

Korporativno upravljanje

Interni mehanizmi podjela broj 2.a) Odvajanje menadmenta od vlasnitva b) Profesionalizacija menaderske funkcije i menaderskih organa u preduzedu c) Standardi (norme) uinka menadera d) Mjerenje i ocjenjivanje uspjenosti u radu menadera e) Sistem nagraivanja menadera f) Koncentracija vlasnitva g) Nadzorni organi h) Odnos s interesno-uticajnim skupinama i) Finansijska transparentnost i adekvatno objavljivanje relevantnih informacija2010. Sarajevo, 2011.2009. Prof. dr. Aziz unje & mr. Ensad Karid Prof. dr. Aziz unjeProf. dr. Aziz unje 11

Korporativno upravljanje

a) Odvajanje menadmenta od vlasnitva Jedan od najvanijih mehanizama, prva pretpostavka sistema korporativnog upravljanja u praksi Sutina ovog mehanizma: u ime i za raun vlasnika posao obavljaju profesionalci menaderi Vlasnici ne mogu upravljati kompanijom direktno iz praktinih razloga: moe ih biti puno (nekoliko hiljada dioniara) ne moraju biti trajno vlasnici (konstantna kupoprodaja dionica i promjena vlasnitva) Negativan primjer: dravna preduzeda (kvazi sistem korporativnog upravljanja, drava-vlasnik upravlja zajedno s menadmentom)2010. Sarajevo, 2011.2009. Prof. dr. Aziz unje & mr. Ensad Karid Prof. dr. Aziz unjeProf. dr. Aziz unje 12

Korporativno upravljanje

b) Profesionalizacija menaderske funkcije i menaderskih organa u preduzedu Menaderi - unajmljeni eksperti Poslovanje vode na osnovu profesionalnog ugovora Kontrolisanje postojanja konflikt interesa Menaderska pozicija i mogudnosti zavisit de od situacije u kompaniji (visine kapitala, zaduenosti...) Izbor finansijske strukture u kompaniji uglavnom je na menaderima a ne na vlasnicima

2010. Sarajevo, 2011.2009.

Prof. dr. Aziz unje & mr. Ensad Karid Prof. dr. Aziz unjeProf. dr. Aziz unje

13

Korporativno upravljanje

c) Standardi (norme) uinka menadera Standardi oekivani rezultati poslovanja u odreenom periodu Kriteriji za mjerenje korporacijske uspjenosti u karatkom i dugom roku Standardi: menaderima jasno i konkretno pokazuju obaveze vlasnicima pruaju informacije o uspjenosti menadera Standardi se postavljaju za rukovodioce na svim nivoima u preduzedu (od uprave do trokovnih centara)

2010. Sarajevo, 2011.2009.

Prof. dr. Aziz unje & mr. Ensad Karid Prof. dr. Aziz unjeProf. dr. Aziz unje

14

Korporativno upravljanje

c) Standardi (norme) uinka menadera Pitanje: Za koje uinke postaviti standarde, kratkorone ili dugorone? Sa aspekta menadera: za kratkorone Sa aspekta vlasnika: za dugorone trite kao kontrola korporativne uspjenosti osnovni standard za Amerike i Britanske kompanije standardi uinka - kljuni mehanizam za kontinentalni model korporativnog upravljanja (Evropa) te za Japan Nepostojanje standarda menader nikome i ni za ta ne odgovara

2010. Sarajevo, 2011.2009.

Prof. dr. Aziz unje & mr. Ensad Karid Prof. dr. Aziz unjeProf. dr. Aziz unje

15

Korporativno upravljanje

d) Mjerenje i ocjenjivanje uspjenosti u radu menadera Ocjena uspjenosti ostvareni u odnosu na programirane rezultate Za top menadere na nivou korporacije Za ostale rukovodioce nivo njihovih poslovnih jedinica Uslov za mjerenje uinka: Postojanje standarda Planske veliine

2010. Sarajevo, 2011.2009.

Prof. dr. Aziz unje & mr. Ensad Karid Prof. dr. Aziz unjeProf. dr. Aziz unje

16

Korporativno upravljanje

e) Sistem nagraivanja menadera Cilj: uskladiti interes menadera s interesima dioniara povezivanjem njihovih naknada s performansama preduzeda Sistem nagraivanja utie na motivaciju menadera Kombinacija 3 politike: Stvaranje uslova da i menaderi budu vlasnici akcija Vezivanje nagrada s ostvarenim rezultatima Prijetnja otputanjem u sluaju loih rezultata

2010. Sarajevo, 2011.2009.

Prof. dr. Aziz unje & mr. Ensad Karid Prof. dr. Aziz unjeProf. dr. Aziz unje

17

Korporativno upravljanje

e) Sistem nagraivanja menadera Poluga u rukama vlasnika odbora Korelacija nagrada - uinak Nagrade nisu u vezi s primanjima zaposlenih Otre kazne za niske uinke Odgoene kompenzacije Nagrade utvruje nadzorni odbor ili skuptina na prijedlog nadzornog odbora

2010. Sarajevo, 2011.2009.

Prof. dr. Aziz unje & mr. Ensad Karid Prof. dr. Aziz unjeProf. dr. Aziz unje

18

Korporativno upravljanje

Oblici menaderskih nagrada - kompenzacija Direktne menaderska plata (osnovna plata) bonusi i premije (kratkorono fokusirani) odgoene kompenzacije i stok-opcijski planovi (dugoroni instrumenti)

Indirektne razne privilegije

2010. Sarajevo, 2011.2009.

Prof. dr. Aziz unje & mr. Ensad Karid Prof. dr. Aziz unjeProf. dr. Aziz unje

19

Korporativno upravljanje

Oblici menaderskih nagrada - kompenzacija menaderske plate = fiksni + varijabilni dio- Na fiksni dio utie: veliina preduzeda i kompleksnost organizacije, poloaj menadera na hijerarhijskoj ljestvici, cijena takvog menadera na tritu.. - Varijabilni dio uslovljen je ostvarenim rezultatima

bonusi i premije- poslije plate najede koriteni oblik - zavise od od ostvarenih rezultata (povedanje realizacije, trinog ueda, smanjenje ranijih gubitaka..) - najede je vezan za procenat od ostvarenog rezultata - nedostatak: mogudnost manipulacije krajnjim rezultatom poslovanja Prof. dr. Aziz unje & mr. Ensad Karid 20Prof. dr. Aziz unjeProf. dr. Aziz unje

2010. Sarajevo, 2011.2009.

Korporativno upravljanje

Oblici menaderskih nagrada - kompenzacija odgoene kompenzacije- suma nagrada, ija se isplata odgaa na odreeno vrijeme - zatita korporacije od loeg rada menadera na dui rok

stok-opcijski planovinagrade u vidu dionica nagrada je razlika u cijeni dionice dugorona aktivnost (i do 10 godina) nedostatak: backdating (praksa oznaavanja dokumenta/ugovora s datumom koji prethodi stvarnom datumu)Prof. dr. Aziz unje & mr. Ensad Karid Prof. dr. Aziz unjeProf. dr. Aziz unje 21

2010. Sarajevo, 2011.2009.

Korporativno upravljanje

Stock opcije

2010. Sarajevo, 2011.2009.

Prof. dr. Aziz unje & mr. Ensad Karid Prof. dr. Aziz unjeProf. dr