Studija Gljive BiH

  • View
    61

  • Download
    1

Embed Size (px)

Transcript

RAZVOJ SEKTORA GLJIVARSTVA, ODRIVOG I INKLUZIVNOG TRITA

Pripremili: Prof. dr Nezir Tanovi Amela osovi - Medi1

Bosnia and Herzegovina

RAZVOJ SEKTORA GLJIVARSTVA, ODRIVOG I INKLUZIVNOG TRITA Markiranje aktivnosti Strateka opredjelenja za kultivaciju, odrivo sabiranja, izvozni potencijal u Evropsku uniju. Procjena okolinih i socijalnih aspekataUvjereni smo da e ova publikacija biti vodilja svim njegovim korisnicima u sektoru gljivarstva i orjentisati ih na uspostavljanje meuovisnosti sa prirodom, u kojima e Priroda istinski biti uvana, a njeni korisnici sa njom mudro gospodariti i ostvarivati ekonomske, ekoloke i zdrastvene aspekte.

Pripremili: Prof. dr Nezir Tanovi Amela osovi Medi2

SadrajUVOD ............................................................................................... 2.VIZIJA I ZADACI SEKTORA ................................................. 2.1. Vizija razvoja ............................................................................. 2.2. Zadaci u sektoru ......................................................................... 3. PRISTUPI U RAZVOJU ............................................................ 3.1. Metodologija pristupa u izradi studije ....................................... 3.2. Polazita i principi razvoja u sektoru ......................................... 3.3. Izbor scenarija za izradu studije ................................................. 4. RAZLOZI ZA RAZVOJ SEKTORA.................................... 4.1. Razlozi pristupu razvoja ............................................................ 4.2. Odriva industrija u sektoru ....................................................... 4.3. Analiza profita i trgovinski odnosi ............................................ 5. DOSTIGNUTI NIVO U RAZVOJU ........................................ 5.1. Obim i struktura proizvodnje kultivisanih gljiva ....................... 5.2. Raspoloivi kapaciteti za proizvodnju, doradu i preradu gljiva 5.3. Unutranji trini ambijent ......................................................... 6. PRIJEDLOG MJERA ZA UNAPREENJE SEKTORA ..... 6.1. Opa naela ................................................................................ 6.2. Proizvodne mogunosti .............................................................. 6.2.1. Kultivisane gljive .................................................................... 6.2.2. Samonikle gljive ..................................................................... 6.2.3. Modeli i ekonomski parametri ................................................ 6.2.4. Modeli i ekonomski parametri za samonikle gljive. ............... 6.3. Minimum opreme za proizvodnju ampinjona, bukovae i shiitake 6.5. Aspekti upoljavanja .................................................................. 7. STANITA SAMONIKLIH GLJIVA....................................... 7.1. Procjena resursa samovniklih gljiva .......................................... 7.2. Pravila, mjere i postupci kod sakupljanja gljiva ........................ 7.3. Zablude pri branju gljiva ............................................................ 7.4. Gljivarska oprema ...................................................................... 7.5. Osnovna pravila pri branju gljiva .............................................. 8. PRERADA GLJIVA ................................................................... 8.1. Suenje gljiva ............................................................................. 8.2. Zamrzavanje gljiva..................................................................... 8.3. Salamurenje gljive ..................................................................... 8.4. Pakovanje gljiva ......................................................................... 9. POVEZIVANJE UNUTAR SEKTORA ................................ 10. NIVO ZNANJA I KADROVSKA OSPOSOBLJENOST . 11. PRISTUP TRITU ................................................................ 11.1. Stanje i zadaci razvoja trita ................................................... 11.2. Opskrbe i konkurencija ............................................................ 11.3. Cijene mare i lanac vrijednosti ............................................... 12. POKAZATELJI PROVEDBE - EFEKATI ........................... 13. SOCIJALNA I OKOLINA PROCJENA.............................. 14. SWOT ANALIZA .................................................................... 15. STUDIJE SLUAJA ............................................................... PRILOG 2 ........................................................................................ 5 6 6 6 7 7 7 8 8 8 9 9 10 10 11 12 12 12 14 14 15 16 19 20 21 22 23 23 24 25 26 27 27 29 29 29 30 30 30 30 32 33 33 35 38 40 413

ema Proizvodnje Gljiva .............................................................. PRILOG 3 ........................................................................................ ema Pakovanja .............................................................................. PRILOG 4 ........................................................................................ Primarna Priprema ........................................................................ PRILOG 5 ........................................................................................ Smrzavanje Gljiva .......................................................................... PRILOG 6 ........................................................................................ BLOK ema Konzerviranja Gljive ............................................... PRILOG 7 ........................................................................................ ema Proizvodnje Supa .................................................................. PRILOG 8 ........................................................................................ Formule Proizvoda.......................................................................... PRILOG. 9. ...................................................................................... Izgled Savremenog Otkupljivakog Objekta za Gljive ............ PRILOG 10 ...................................................................................... Privredno Vane Kultivisane Gljive.............................................

41 42 42 43 43 44 44 45 45 46 46 47 47 48 48 49 49

4

UVODIzrada studije nastala je na osnovu opredjeljenja i nastojanja da se sektoru uzgoja gljiva dadne istaknuto mjesto i ukae na mogunost odrivosti, posebno u ruralnim podrujima BiH. Studija je nastala kao rezultat zajednikog rada velikog broja sakupljaa samoniklih i proizvoaa kultivisanih gljiva, predstavnika naunih i strunih slubi i brojnih konsultacija na razliitim nivoima. Dragocjenu pomo u koncepciji i konanom oblikovanju studije doprinijela je u velikoj mjeri Projekt menader UNDP ga. Amela osovi-Medi . Tokom pripreme u izradi studije, odran je veliki broj radno konsultativnih sastanaka, rasprava sa aktivnim ueem blizu 100 predstavnika razliitih interesnih grupa u sektoru uzgoja i sakupljanja gljiva, od kojih su dobiveni korisni savjeti i usmjerenja prema ciljevima i rjeenjima za unapreenje sektora i mogunosti da bude jedan od pravaca budueg radnog angamana i odrivosti u podrujima sa oteanim uvjetima privreivanja. Ovaj sektor je u bliskoj prolosti, naalost samo ohrabrivan i nije ni u jednoj mjeri postican, pa je djelomino njegova transformacija ka progresu i odrivosti koena. Nadamo se da e ova studija stvoriti klimu i predpostavke koje e voditi prema razvojnim projektima u ovoj oblasti, motivisati stanovnitvo ruralnog podruja ka mogunou veeg i odrivog sakupljanja, pogotovo kultivisanja gljiva. Zadatak studije je da predloi viziju razvoja sektora koja bi bila argumentovano prihvatljiva sa prijedlogom konkretnih mjera i mogunou primjene u iroj proizvodnoj praksi. Do ovih ciljeva moe se uspjeno doi samo stvaranjem adekvatnog ambijenta za minimum uvjeta u poduzetnikim aktinovstima u sektoru gljivarstva za koju do danas nisu od strane nadlenih vlastitih institucija iznaena adekvatna rjeenja. Vea i raznovrsnija proizvodnja gljiva danas je usporena. Tekoe se javljaju, u prvom redu zbog neureenog trita i nepoznavanja mnogih faktora koju utjeu na vrlo osjetljivu proizvodnju razliitih vrsta gljiva. Nastojanja da se povea uzgoj razliitih vrsta gljiva, pogotovo u ruralnom podruju BiH utoliko su znaajnija ukoliko se ima u vidu da su realne anse da ovakva proizvodnja moe biti odriva, radno intenzivna, profitabilna i izvozno orjentisana. Uz dobro osmiljen koncept organizacije, proizvodnje i djelomine dorade i prerade gljiva, povezanou posebno sa ino tritem, profit u ovoj proizvodnji moe biti zadovoljavajui za sve uesnike u lancu proizvodne i trgovake svere. Iako je fokus studije da realno sagleda mogunosti i perspektive trinih aspekata kultivisanih i sakupljenih gljiva, djelomino su pravljene usporedbe, zbog injenice da je jedan i drugi aspekt, posebno u prehrambeno-preraivakom opusu i tritu neraskidiva veza. Studija treba da poslui kao argument, veem broj ljudi, posebno u ruralnom podruju BiH da sagledaju mogunost novih investicionih poduhvata, ili da aktiviraju neiskoritene objekte (podrume, upe, garae, tale, staklare i sl.), kao i razne biljne materijale za mogunost proizvodnje ne samo ampinjona, ve i drugih vrsta gljiva za domae i ino trite, odnosno za samoodrivo radno mjesto.

5

Svakako, studija ukazuje na mjere i postupke odrivog sakupljanja gljiva sa akcentom na: procjenu okolinih i socijalnih aspekata, markiranja aktivnosti i odrivog i inkluzivnog trita.

2.VIZIJA I ZADACI SEKTORA 2.1. Vizija razvojaInicijativa i vizija od strane UNDP da se pokrenu znaajnije aktivnosti na procesu uzgoja i sakupljanja gljiva, te razvoju inkluzivnog i odrivog trita, moe biti objektivna formula da se mobilizira znaajan dio stanovnitva ruralnog podruja, realna je i apsolutno ostvarljiva. Zapravo, studija treba da definira i pojasni n