Sunu 2018 BETONARME I - mmf2.ogu.edu. ?· Beton, beton sınıfları, mekanik özellikleri, davranı…

  • Published on
    17-Sep-2018

  • View
    212

  • Download
    0

Transcript

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 1

    Sunu Ders Notlar

    BETONARME IESKEHR 2018

    ESKEHR OSMANGAZ NVERSTESMHENDSLK MMARLIK FAKLTES

    naat Mhendislii Blm

    Ahmet TOPU

  • nsz

    Deerli rencilerim,

    Betonarmeyi anlayabilmek, kalc bilgiler edinebilmek, ders ve sonras baarl olabilmek iin: Derslere devam etmenizi, dinlemenizi,Ders kitaplar ve nemli ynetmeliklerin gncellenmi olanlarn temin etmenizi,Gnderme yaplan kaynaklar ders sonras mutlaka okumanz, yorumlamanz, arkadalarnz ve retim yesi ile konuyu tartmanz,zlm rnekleri ders sonras satr-satr ve yazarak tekrar zmenizi, eksiklerinizi belirleyerek gidermenizi, Ezberden iddetle kanarak sorgulayc ve yorumlayc olmanz,Karnza kan her inaat zenle gzlemenizi,Mesleinize ynelik her kayna, zaman ierisinde, ktphanenize eklemenizi,Bilgisayar kullanm becerinizi gelitirmenizi, uygulamada youn kullanlan en az bir Analiz-Betonarme yazlmn zaman kaybetmeden renmenizi,naat sektrndeki gelimeleri, meslek yaamnz boyunca, gnbirlik izlemenizi, internetten srekli yararlanmanz,

    neririm.

    Eer bir yntem, bir zm size ok karmak bir biimde sunuluyorsa, bu problemin karmaklndan deil, sunann aklnn karklndan kaynaklanmaktadr.Hardy Cross

    Hayal gc bilgiden daha gldrAlbert Einstein

    Hepimiz ayn derecede bilgeveya eit derecede aptalz.Albert Einstein

    renmenin bedeli:

    nceden renenler indirimli fiyattan renirOtoriteden renenler zgrlk bedeliyle renir Deneyerek renenler etiket fiyatndan renirHayattan renenler gecikme zammyla renir Hayattan da renemeyenler boa gitmi hayatlaryla renirlerArthur Miller

    Siz nasl renmek istersiniz?

    Ne kadar bilirsen bil; sylediklerin karndakinin anladkadardr.Mevln Celaleddin-i Rumi

    Dn, dnle gitti cancazm! Bugn yeni eyler sylemek lazm.Mevln Celaleddin-i Rumi

    Der Mensch hrt nur, was er verstehtnsan sadece anladn duyarGoethe

    Albert Einstein Charlie Chaplin'e: "Siz byk bir adamsnz, sizi herkes anlyor, size herkes hayran." der.Chaplin Einstein'e: "Siz daha byksnz, sizi kimse anlamyor ama yine de hayranlar." der.

    Bildiini bilenin, arkasndan gidiniz.Bildiini bilmeyeni, uyandrnz.Bilmediini bilene, retiniz.Bilmediini bilmeyenlerden, kanz.Konfys

    One of Einstein's colleagues asked him for his telephone number. Einstein reached for a telephonedirectory and looked it up. "You don't remember your own number?" the man asked, startled."No," Einstein answered. "Why should I memorize something I can so easily get from a book?

    2Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

  • Ders : 1514x6339 BETONARME I (3+2), Kredi:4, AKTS:6 (Reinforced Concrete I, ECTS:6)nart: Yap statii I dersini alm olmak (neri)Derslik: M4 A217retim yesi: Prof. Dr. Ahmet TOPU Oda: M4-A201, Tel.: 0 222 239 37 50/3210, E-Posta: ogu.ahmet.topcu@gmail.com , nternet: http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

    Devam:Yoklama yaplmayacak, herkes devaml saylacaktr. Ancak, baarl olabilmeniz iin devam etmeniz nerilir.

    Snavlar ve arlklar:Yaryl ii snav: %30, Yaryl sonu snav: %70Normal retim ve 2. retimin snavlar ayn gn, ayn saatte, ayn sorularla yaplacak ve deerlendirme ortak olacaktr.Snavlarda kitap ve notlar aktr.Gncel renci belgesi olmayanlar snava alnmaz!

    Telafi/mazeret snavlar:Yazl olarak yaplacak telafi/mazeret snavlarnda renci tm konulardan sorumlu olacaktr.

    Snav sonularna itiraz:Eskiehir Osmangazi niversitesi nlisans Lisans retim ve Snav Ynetmeliinde belirtilen yol izlenir.

    Kaynaklar (Reading List):1. Celep, Z., (2013). Betonarme Yaplar, T, stanbul.2. Doangn, A. (2016). Betonarme Yaplarn Hesap ve Tasarm, Birsen Yaynevi, stanbul.3. Ersoy, U., zcebe, G. (2016). Betonarme, Evrim Yaynevi, stanbul.4. Berktay, , Betonarme I. Tama gc ve kesit hesaplar, MO yayn, 2003, Ankara5. Ersoy, U., zcebe, G. , Tankut, T. (2010). Reinforced Concrete, ODT, Ankara.

    Tablolar(Tables):6. Aydn, M. R., Akgn, . R., Topu, A. (1991). Betonarme Kolon Tablolar, Eskiehir.7. Bakr, E., Bakr, A., R. (1986). Kolon ve Perde Donat Tablolar, (Tama Gc Yntemi), Ankara.

    nemli Ynetmelikler (National Codes):8. TS 498 (1997). Yap Elemanlarnn Boyutlandrlmasnda Alnacak Yklerin Hesap Deerleri, TSE.9. TS ISO 9194 (1997). Yaplarn Projelendirilme Esaslar-Tayc Olan ve Olmayan Elemanlar-Depolanm malzemeler-Younluk, TSE.10. TS 500 (2000). Betonarme Yaplarn Hesap ve Yapm Kurallar, Trk Standardlar Enstits.11. TS 708 (2016). elik-Betonarme iin-Donat elii, Trk Standardlar Enstits.12. TS EN 206(2014), Beton, zellik, performans, imalat ve uygunluk, Trk Standardlar Enstits.13. TS 13515(2014), TS EN 206:2014 n uygulamasna ynelik tamamlayc standard,Trk Standardlar Enstits.14. Deprem Blgelerinde Yaplacak Binalar Hakknda Ynetmelik, 2007, Bayndrlk Bakanl.15. Trkiye Deprem Blgeleri Haritas, Yerleim Birimleri ve Deprem Blgeleri, 1996. Bayndrlk Bakanl.16. TS 6164(1988). Betonarme projelerinin izim ve tanzimi kurallar-Genel, TSE

    Dier:Yap Statii I dersini almadysanz veya devamsz kaldnzsa bu dersi almamanz nerilir. Gncel ynetmelikleri zamannda temin etmeniz ve hesap makinenizi her ders yannzdabulundurmanz yararnzadr. Gncel ders notlarn http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu adresinden indirebilirsiniz.

    Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 3

    nerilen Ders kitaplar

    Devam, snavlar, itiraz, kaynaklar, ynetmelikler, dier

    Recommended corse book

    Betonarme teori ve uygulamas ynetmelik bamldr. Derste skaynetmelik maddelerine deinilecektir. Snav ve projelerinizdeynetmeliklere uygun zm retmek zorundasnz.

    Ynetmelikleri anlamak kolay deildir. Derste ad geen ynetmelikmaddelerini okumanz, yorumlamanz, tekrar okumanz ve tekraryorumlamanz neririm.

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 4

    Bu derste ne renilecek?

    neri:Gncel ders notlarn http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu/ indirerek derslerde yannzda bulundurunuz. Ders notunun ayns snfta projektr ile sunulacaktr. Derstesunuyu izleyiniz, okumaya almaynz, sadece anlatlanlar dinleyiniz. Gerekirse, ders notlarnn zerine kk notlar ekleyiniz. lenen konuyu ders sonrasokuyunuz, dinlediklerinizi pekletiriniz, eksiklerinizi gideriniz.

    Betonarme I in konular:imento, agrega, su, karm(zet bilgiler)Beton, beton snflar, mekanik zellikleri, davranelik, elik snflar, mekanik zellikleri, davranKiriler, davran, tama gc, snr deerler, boyutlandrma, izimKolonlar, davran, snr deerler, boyutlandrma, izim

    Betonarme II nin konular:Yaplarn snflandrlmasTayc sistem seimiNerelere kiri, kolon, deme konur? Boyutlar nasl seilir?Kalp plan hazrlanmas, izimiDzensizliklerYapya etkiyen ykler, yk analiziDemeler, deme tipleri, modelleme, snr deerler, analiz, izimTemeller, temel tipleri, modelleme, analiz, izim

  • 5

    erik

    By the end of this module students will be able to:Know material properties Understand the behaviour of concrete.Understand the behaviour of concrete members.Learn how to design and draw the concrete members.Use the related national codes.

    erik:

    Dersin amac, betonarme elemanlarn davrann ve tasarm ilkelerini kavratmaktr. erik yledir: imento, su, agrega, beton,karm, bakm, katk maddeleri hakknda zet bilgiler. Beton ve donat eliinin mekanik zellikleri, beton ve elik snflar.Bzlme, snme etkisi. Betonarme davran, tama gc varsaymlar. Yap gvenlii. Betonarme kolonlar ve kolon tipleri, sargdonatsnn nemi. Betonarme kiriler, kiri tipleri. Basit eilme etkisindeki kirilerin davran, tama gcnn belirlenmesi,boyutlandrma, minimum koullar (Trk Standardlar). Kesme dayanm ve donats. Eksenel basn ve iki eksenli eilmee alankolonlar, minimum koullar, boyutlandrma.

    Content:

    The main aim of the course is to introduce the behaviour and design principles of reinforced concrete members. Content of thecourse is as follows: Summary of Cement, water, aggregates, concrete mixture, admixtures. Mechanical properties of concrete andreinforcing steel. Mechanical behaviour of concrete. Assumptions for limit state design. Safety factors for material and loads.Reinforced concrete short columns, types of columns, importance of binder. Reinforced concrete beams, types of beams,behaviour of the beam in pure bending. Capacity and design of the beam, minimal conditions (National Codes). Shear strength andreinforcement. Axially and eccentrically loaded columns, minimal conditions. design of columns.

    Dersin renciye kazandraca beceriler: Malzemeyi tanmaBetonun davrann anlamaBetonarme elemanlarn davrann kavramaKolon ve kirilerin tasarm ve izim ilkeleri bilgisilgili Trk Standardlar bilgisi

    Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 6

    Beton yaklak olarak 5000 yldr bilinmektedir. Betonarmenin balang tarihi ise 1850 yldr. Betonarme vazgeilmez yap malzemesi olmutur. Tm dnyada yap malzemesiolarak ncelikle kullanlmaktadr. Dnyada kii bana ylda yaklak 0.5 m3 , Trkiyede 1.2 m3 beton tketilmektedir.

    Betonarme neden bu denli kabul grmtr? zde nedenler aadaki gibi sralanabilir:stenilen her eklin verilebilmesiBasn dayanmnn yksek olmasAna malzemesi olan imento, elik ve suyun yerel temin edilebilmesiYerel imkanlarla retilebilmesiNitelikli elemana fazla gereksinimi olmamasl toleransnn yksek oluu (1-2 santimlik kalp hatas sorun yaratmaz)retim iin fazla enerji gerektirmemesiEkonomik olmasHemen hi bakm gerektirmemesiUzun mrl olmasYangna dayankl olmas.Su, rutubet ve asitli ortama dayankl olmas

    Enerji gereksinimine aklk getirilirse; 1 m3 elik retmek iin yaklak 50 birim enerji gerekirken ayn miktarda beton retmek iin 4 birim enerji gerekir.

    Tanmlar:

    Beton: imento, agrega (kum, akl, krmata), su ve gerekirse kimyasal katk maddelerinin bilinli karmndan oluan kompozit bir malzeme; yapay bir tatr. Beton hamuruya iken plastik olmasna, istenilen eklin verilmesine karn 10 saat iinde katlaarak zamanla sertleir ve yksek basnca dayankl duruma gelir.Betonarme: Beton yksek basn gerilmesine dayankl olmasna karn ekme kuvvetine hemen hi dayanamaz. Bu zrn gidermek iin beton ierisine, ekme blgelerine,elik ubuklar konur. Oluan bu malzemeye betonarme denir. elik betona rastgele deil, bilinli yerletirilmek zorundadr. Betonarme dersi elik ubuklarn nereye, ne kadar,nasl yerletirileceini retir.Betonarme yap: Tayc elemanlar(kolon, kiri, deme, temel) betonarme olarak ina edilen yap.Birdkm yap: Kolon, kiri, deme gibi elemanlar antiyede(yap inaat alannda) iskele ve kalp yaplarak ayn anda bir btn olarak betonlanan yap.ndkm yap: Kolon, kiri, deme gibi elemanlar fabrikada ayr ayr betonlanan, antiyeye tanarak monte edilen yap.Prefabrik yap = ndkm yap. nretimli yap.Hazr beton: Beton santralnda hazrlanan, antiyeye tanarak yerine dklen beton.antiye betonu: antiyede karlarak yerine dklen beton.Yerinde dkme beton: antiyeye getirilerek yerine dklen hazr beton veya antiyede karlarak yerine dklen beton.ngermeli eleman: Betonlama ncesi elik ubuklarna ekme kuvveti uygulanm, betonu dklp sertleince kuvveti sfrlanm, basn gerilmesi altnda olan prefabrikeleman.Ardgermeli eleman: Klfl elik ubuklar yerine yerletirilip betonlanan, beton sertletikten sonra elik ekme ubuklarna antiyede gerilme uygulanan eleman.

    imento hamuru, imento erbeti, har, beton ve betonarme gibi, uygulamada ska kullanlan deyimler arasndaki fark da zetlemekte yarar vardr:

    MENTO + AZ SU MENTO HAMURU (kuru)MENTO + OK SU MENTO ERBET (akc)MENTO + NCE KUM+SU HARMENTO + AGREGA (kum, akl, krmata)+SU BETONMENTO + AGREGA (kum, akl, krmata)+SU+ELK BETONARME

    GR: Genel bilgiler, tanmlar

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 7

    BETON

    MENTO+AGREGA+SU BETON

    1 m3 beton yaklak (hacim olarak) 1 m3 beton yaklak (Ktle olarak) 2400 kg

    %10 imento, 300 kg imento%70 agrega (kum, akl, krmata), 800 kg Kum+1100 kg akl, krmata%20 su 200 lt su

    ve ayrca % 0.5-5 kadar hava ierir. Belli amaca ynelik olarak, rnein kvam ayar iin, katk maddesi de eklenebilir. Ancak, katk maddesi imento arlnn genelde %0.5- 2 si kadardr.

    Beton yapay bir tatr. Dayanm asndan taa ok benzer. Basn dayanm yksek, ekme dayanm ok dktr.

    imentonun grevi; su ile reaksiyona girerek, agrega tanelerinin evresini kaplamak, taneler arasndaki boluklar doldurmak ve bunlar birbirine balayarak kaynatrmaktr.

    Kullanm amac farkl imentolar retilmektedir. Avrupa Birlii (AB) uyum almalar erevesinde Trk Standardlarnda hzl bir yenilenme yaanmaktadr. imento, beton veelik retimi ile ilgili Standard deiiklikleri buna rnek olarak verilebilir.

    Yeni imento standard TS EN 197-1:2012 Genel imentolar Bileim, zellikler ve Uygunluk Kriterleri 2012 banda yrrle girmitir

    TS EN 197-1:2012 standardnda imentolar be ana tip ile adlandrlmaktadr:CEM I Portland imentoCEM II Portland-kompoze imentoCEM III Yksek Frn cruflu imentoCEM IV Puzolanik imentoCEM V Kompoze imento

    imentonun ana hammaddesi klinkerdir. CEM I %95-%100 klinkerden retilir ve portland imentosu adn alr. Dierleri (CEM II, CEM III, CEM IV ve CEM V) klinkere, yksekfrn crufu, puzolan (tras), uucu kl, silis duman gibi katklar eklenerek retilirler. Bu nedenle CEM I dndaki imentolarn, katk maddesi ve miktarna bal olarak, oksayda farkl tipleri vardr. TS EN 197-1:2012 de 27 farkl imento tanmlanmtr. Bunlar aadaki izelgede zetlenmitir.

    MENTO - TS EN 197-1:2012

    Bu deerler yaklaktr, bir fikir edinmek iin verilmitir

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 8

    Ana tipler imento tipi ve iareti erii (ktlece % olarak)

    CEM I Portland imento CEM I 95-100 klinker

    CEM II

    Portland-Cruflu imento

    CEM II/ A -S 80-94 Klinker + 6-20 Yksek Frn crufu CEM II/ B -S 65-79 Klinker + 21-35 Yksek Frn crufu

    Portland-Silis Dumanl imento

    CEM II/ A -D 90-94 Klinker+ 6-10 silis duman

    Portland-Puzolanl imento

    CEM II/ A -P 80-94 Klinker + 6-20 doal puzolan CEM II/ B-P 65-79 Klinker + 21-35 doal puzolan CEM II/ A -Q 80-94 Klinker + 6-20 doal kalsine puzolan CEM II/ B -Q 65-79 Klinker + 21-35 doal kalsine puzolan

    Portland-Uucu Kll imento

    CEM II/ A -V 80-94 Klinker + 6-20 silisli uucu kl CEM II/ B -V 65-79 Klinker + 21-35 silisli uucu kl CEM II/ A - W 80-94 Klinker + 6-20 kalkersi uucu kl CEM II/ B - W 65-79 Klinker + 21-35 kalkersi uucu kl

    Portland-pimi istli imento

    CEM II/ A -T 80-94 Klinker + 6-20 pimi ist CEM II/ B -T 65-79 Klinker + 21-35 pimi ist

    Portland-Kalkerli imento

    CEM II/ A -L 80-94 Klinker + 6-20 kalker CEM II/ B -L 65-79 Klinker + 21-35 kalker CEM II/ A -LL 80-94 Klinker + 6-20 kalker CEM II/ B -LL 65-79 Klinker + 21-35 kalker

    Portland-Kompoze imento

    CEM II/ A -M 80-94 Klinker + 6-20 cruf, silis duman, puzolan, uucu kl, ist, kalker CEM II/ B -M 65-79 Klinker + 21-35 cruf, silis duman, puzolan, uucu kl, ist, kalker

    CEM III Yksek Frn Cruflu imento

    CEM III/ A 35-64 Klinker + 36-65 Yksek Frn crufu CEM III/ B 20-34 Klinker + 66-80 Yksek Frn crufu CEM III/ C 5-19 Klinker + 81-95 Yksek Frn crufu

    CEM IV Puzolanik imento CEM IV/ A 65-89 Klinker+11-35 silis duman, puzolan, uucu kl CEM IV/ B 45-64 Klinker+36-55 silis duman, puzolan, uucu kl

    CEM V Kompoze imento CEM V/ A 40-64 Klinker+18-30 Yksek Frn crufu+18-30 puzolan, uucu kl CEM V/ B 20-28 Klinker+31-50 Yksek Frn crufu+31-50 puzolan, uucu kl

    TS EN 197-1:2012 de tanml Genel imentolar:

    imento klinkerine katlan minerallerinsimgeleri:

    Baz imentolar klinkere Yksek Frncrufu, puzolan, kalker gibi maddelerkatlarak retilirler. Katk maddeleriharfler ile simgelenmitir. Bu simgelerimento tanmlanmasnda kullanlr.

    A, B, C : KatklA : Katks azB: Katks ortaC : Katks ok fazlaS : Yksek frn crufuD : Silis dumanP : Doal puzolan (tras)Q : Doal kalsine edilmi puzolanV : Silisli uucu klW :Kalkersi uucu klT : Pimi istL : KalkerLL: KalkerM: Birden ok farkl katkl (kompoze)

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 9

    Dayanm (N/mm2)

    Dayanm

    snf

    2

    gnlk

    7

    gnlk

    28

    gnlk

    Priz balama

    sresi (dakika)

    Yaklak Priz

    sonu

    (saat)

    32,5N - 16,0

    32,5 R 10,0 - 32,5 75 10

    42,5N 10,0 -

    42,5 R 20,0 - 42,5 60 10

    52,5N 20,0 -

    52,5 R 30,0 - 52,5 45 6

    Dayanm snflar ve priz (katlama) sreleri:

    imentolar 28 gnlk basn dayanm en az 32,5 N/mm2, 42,5 N/mm2 ve 52,5 N/mm2 olan farkl dayanm snfnda retilirler. Ancak, retim ekli ve ierdii katkmaddeleri nedeniyle ayn nihai dayanma sahip imentolarn 2. gn sonundaki dayanmlar farkl olur. Dayanm kazanm hzl olan imentolara erken dayanm yksekimentolar denir ve R harfi ile belirtilir. Erken dayanm normal olan imentolar N harfi ile belirtilir.

    Bu tablodan unlar alglamalyz:Priz (katlama) balamadan nce (45-75 dakika iinde) beton yerine konup sktrlmaldr. Prizbaladktan sonra beton kurcalanmamaldr. Beton dkm zamana kar yartr!Prizin sona ermesi (6-10 saat sonra) betonun katlat anlamndadr. Ancak henz sertlememitir.Scak havalarda derhal kr (sulama) yaplmaya balanmaldr.52.5R imentosunun 2 gnde eritii dayanm 32.5N imento 28 gn sonra kazanabilmektedir. Hzlkalp alnmak isteniyorsa 52.5 R tipi imento kullanlmaldr.Priz sresinin ksa olmas aa kan snn da ksa srede olaca anlamndadr. Betonun dahakalpta iken atlama riski vardr.

    Standart iaretleme:

    imento torbalarnn zerine yazlan standart iaretleme imento tipini ve dayanm snfn ierir. Aada baz rnekler verilmitir.

    CEM I 52.5 R

    Portlandimentosu

    CEM II /A-LL 42.5 R

    Portland kalkerli imento

    Dayanm 52.5 N/mm2 ve erken dayanm yksek (R) olan Portlandimentosu

    %80-94 klinker+ %6-20 kalker (LL) karml, dayanm 42.5 N/mm2 ve erken dayanm yksek (R) olan Portland kalkerli imento

    CEM III /C (S) 32.5 N

    Yksek Frn Cruflu imento

    CEM IV /A (D-P-V) 32.5 N

    Puzolanik imentoDayanm snf

    %65-89 klinker+%11-35 Silis duman (D), doal puzolan (P), silisli uucu kl (V)

    karml, dayanm 32.5 N/mm2 ve erken dayanm normal (N) olan Puzolanik

    imento

    %5-19 klinker+%81-95 Yksek Frn crufu (S) karml, dayanm 32.5

    N/mm2 ve erken dayanm normal (N) olan Yksek Frn cruflu imento

    Dayanm snf

    Dayanm snf

    Dayanm snf

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 10

    %65-79 klinker+ %21-35 puzolan (P) ve kalker (LL) karml, dayanm 32.5 N/mm2 ve erken dayanm yksek (R) olan Portland-Kompoze imento

    %65-79 klinker+ %21-35 puzolan (P) ve kalker (L) karml, dayanm 32.5 N/mm2 ve erken dayanm normal (N) olan Portland-Kompoze imento

    %65-79 klinker+ %21-35 kalker (L) karml, dayanm 32.5 N/mm2 ve erken dayanm normal (N) olan Portland-Kalkerli imento

    %95-100 klinkerli, katksz, dayanm 42.5 N/mm2

    ve erken dayanm yksek (R) olan Portland imento

    ?

    ?

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 11

    Ad Sembol TS Numaras Kullanld yerler

    Beyaz Portland imentosu BP 32.5 BP 42.5 BP 52.5

    TS 21:2008 Suni ta, sva, mozaik ve renk olarak mimari dekorasyonun gerektirdii beton ilerinde veya renk verici katk maddeleri ile elde edilen renkli beton yapmnda, prefabrik elemanlarda kullanlabilir.

    Har imentosu MC 12.5 X TS 22 ENV 413-1:1998 Sva ve duvar harc olarak kullanlr, dk dayanmldr. Donatl betonlarda kullanlmaz!

    Slfata Dayankl imento SR: Sulphate Resistant

    CEMI 42.5R-SR5 TS EN 197-1:2012 Ar sulfat etkisindeki betonlarda (deniz yaplar, atk su yaplar, nehir kysndaki yap temelleri, atk su borular, vs.)

    Borlu Aktif Belit(BAB) imentosu BAB TS 13353:2008 ok dk s aa karan bir imentodur. 1-3 m gibi kaln temel radye pla, beton barajlar gibi ktle betonlarnda kullanlr. (Deriner barajnda youn olarak kullanld).

    Kalsiyum alminat imentosu CAC TS EN 14647:2010

    ok yksek s aa karr, sulfata ok dayankldr. 6-24 saatte 30-40 N/mm2 gibi dayanma ular. -5 ile -10 0C souk havada beton dkmnde, ksa srede hizmete girmesi gereken ilerde, kt evre artlarndaki yaplarda(kanalizasyon, artma, oto yol, kpr, hava alan pisti..) kullanlr.

    imento seimi:

    1) Projede ngrlen dayanm : rnek: C35/45 ve st betonlarda dayanm 42.5 N/mm2 veya 52.5 N/mm2 olan imento.2) Yapnn evre etkileri: rnek: deniz suyu , atk su ve kimyasallarn etkisindeki yaplarda, CEMIII/A, CEM III/B, CEMI SR5 imentosu.3) Kalp alma sresi : rnek: erken kalp alnmak isteniyorsa 52.5 R erken dayanm yksek imento4) Yap elemanlarnn boyutlar : rnek: Kaln radye pla, baraj, tnel gibi kaln, tabakal ktle betonlarnda CEM III/B-P puzolanl imento veya BAB imentosu. 5) Hava scakl: ok scak havada N tipi souk havada R tipi6)Sva ve har olarak: MC 12.5 X, CEMIV/B 32.5 R.7) Yapnn yeri: kullanlacak imento, nakliye masraflarn drmek iin, antiyeye en yakn fabrikadan temin edilebilmeli.

    Bir rnek: Kuzey Kbrs Trk Cumhuriyetine su temini projesinde polietilen su borularn yerinde tutacak beton ktleler kendiliinden yerleen beton(KYB) S/=0.35 , C40/50 betonu ve CEMIII/A-42.5 N imentosu ile retilmilerdir. Beton ktlelerin bazlar 20-250 m, bazlar 1435 m deniz altndadr.

    T 500:2000 ve Deprem Ynetmelii 2007 kullanlacak imento tipinin proje zerine yazlmasn zorunlu klar. Ancak, uygulamada bu koulu yerine getiren projelere ok ender rastlanr. Yazl olmas durumunda bu tipin kullanlmas zorunludur.

    imento-depolanmas, korunmas: 50 kg lk torbalar tahta zgaralar stnde istiflenerek veya silolarda depolanr.Ortam rutubetsiz, rzgrsz, kuru ve sudan korunmu olmaldr.Deiik tr imentolar ayr ayr depolanarak levha aslmaldr.st ste 10 torbadan fazla konmamaldr.retimden sonra 3-4 ay iinde kullanlmaldr.Topaklam imento kullanlmamaldr.

    zel amal imentolar:

    Hangi fabrikada hangi tip imento retiliyor (rnekleme):BURSA MENTO: CEM I 42.5 N, CEM II/B-M (P-V) 32.5 R, CEM IV/B (P-V) 32.5 RMSA MENTO (ESKEHR): CEM I 42.5 R, CEM II/B (P-L) 32.5N, MC 12.5 X, CEMI 42.5R-SR5EGEM (ZMR) : CEM I 42.5R, CEM II/A-M(P-W) 42.5R, CEM II/B-M(P-W) 32.5R, CEM IV/B-((P-W) 32.5NOYAK MENTO (BOLU): CEM I 42.5 R, SD 32.5, CEM II/B-M 32.5 R, CEM IV/B 32.5 R, CEM II/B-P 32.5R, CEM III/A 32.5 RSET MENTO (AFYON, ANKARA, BALIKESR): CEM I 42.5 R, CEM II/A-M 42.5 R, CEM II/B-M 32.5 R, CEM II/A-LL 42.5 R, BP 32.5, CEM V/A 32.5 N, CEMI 42.5R-SR5

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 12

    SU - TS EN 1008:2003

    Suyun grevi kimyasal reaksiyonu balatarak srdrmek ve betona ilenebilir bir akclk (kvam) salamaktr. ilebilen her su beton yapmnda kullanlabilir.

    Tuzlu olmamalAsit bulunmamalYa bulunmamalKirli, bulank olmamal

    Deniz suyu kullanlamaz!

    Betonun baz zelliklerini iyiletirmek veya baz zellikler kazandrmak iin kullanlrlar. imento miktarnn belli bir yzdesi kadar, genelde karm suyuna katlrlar.

    Katk maddeleri aadaki amala kullanlrlar:

    Priz (katlama) sresini ksaltmak veya uzatmakSu/imento orann azaltmak, dayanm artrmak (akkanlatrc, sper akkanlatrc)Kendiliinden yerleen beton yapmak (hiper akkanlatrc)Betonun donmasn nlemek (antifriz)Genleebilen beton yapmak (bzlme atlaklarn nlemek, onarm ilerinde)Donma-zlme dayanklln artrmak (hava srkleyici katklar)Su ve buhar szdrmayan beton yapmak (su deposu, bodrum perdeleri, hamam, havuz, artma tesisi, baraj)Beton iindeki donatnn (elik) paslanmasn nlemekBetona renk vermek (dekoratif amal)

    Katk maddesi mutlaka reticinin reetesine gre kullanlmaldr. Gereinden fazlas zararl, gereinden az faydasz olabilir.Katk maddelerinin ou dayanm %10 kadar drr.Katk maddesi imento ktlesinin genelde % 0.5-2 si kadardr ve % 5 ini amamaldr.Reetesine gre kullanlsa bile, katknn miktar ve etkisi n deneylerle belirlenmelidir. Piyasada ie yaramaz, faydadan ok zarar veren, katk maddesi pazarlandn

    bilmekte yarar vardr. Dnyada yaygn kullanlan markalar nerilir.

    KMYASAL KATKILAR - TS EN 934:2/2011

    Katklar iin bilgi: Beton Katk reticileri Birlii: http://www.kub.org.tr/

    Renkli beton

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 13

    Kum + akl AGREGAKum + krmata AGREGAKum + akl+krmata AGREGAKrmata AGREGA

    nce kum: 0-4 mmKaln kum: 4-8 mmakl: 8-70 mm

    KIRMATA (MICIR):Ta tozu: 0-8 mm5-26 mm17-32 mm33-38 mm39-64 mm

    Betonda kullanlacak en byk tane ap dkmn yaplaca elemanlarn boyutlarna baldr. Normal yaplarda kiri vekolonlarn kk kenar 25 cm, deme kalnl 10 cm, net beton rts 3 cm, donat net aral 3 cm civarndadr.Gereinden iri agrega sorunlar yaratr: Donatlar arasndan gemez, tek bir akl demeden veya beton rtsnden kaln olur,beton sktrlamaz, boluklar kalr. Bu nedenle en byk tane apnn snrlandrlmas gerekir.

    En byk tane ap normal yaplarda 32 mm, kprlerde 70 mm, yol ve hava alan saha kaplamalarnda 90 mm, barajlarda250 mm olabilir. Normal yaplarda en byk tane apnn daha da kk tutulmas, 25 mm yi amamas nerilir. Hazr betonda 10-22 mm yaygndr.

    Kullanlan agregann en byk tane ap: kiri/kolon kk kenarnn 1/5 inden, iki donat arasndaki uzakln nden,deme kalnlnn 1/3 nden ve net beton rtsnden kk olmaldr (TS 500:2000, Sayfa 10).

    AGREGA-TS 706 EN 12620+A:/2009

    Deniz kumu/akl kullanlamaz! (Zorunlu hallerde ok iyi ykamak ve atklar ayklamak kaydyla kullanlabilir)Normal yaplarda max tane ap 32 mm olmaldr. Hazr betonda genellikle 16-25 mm tane ap kullanlmaktadr.

    Ele

    kte

    n g

    ee

    n %

    (k

    tle)

    Bir rnek:Deriner barajnn (Artvin, oruh nehri zerinde, Trkiyenin en yksek baraj, 249 m) gvde betonunda kullanlan agrega karm oranlar aadaki gibidir:

    0-3 mm (%23,5)3-12 mm (%17,0)12-30 mm (%18,0)30-63 mm (%22,0)63-126 mm (%19,5)

    Bu agregalarn toplam agrega arl iindeki yzdeleri yanlarnda parantez iinde verilmitir.

    Younluuna gre agrega snflar:

    Hafif agrega: Younluu 2000 kg/m3 den azNormal agrega: Younluu 2000-3000 kg/m3

    Ar agrega: Younluu 3000 kg/m3 den ok

    olan agregadr.

    Agrega:Temiz olmalKil, silt (toprak, bitki) iermemeliTuz, ya, kimyasal madde iermemeliDayanm, hedeflenen betonun dayanmndan yksek olmalyi GRANLOMETR (agrega karm oran) salamal

    Tayc olamayan dolgu betonlarnda

    Nkleer santral zrhlarnda, radyoaktif terapimerkezlerinde, radyoaktif madde depolarnda

    Normal yaplarda

    Max tane apn proje mhendisi kararlatrmal, proje zerine yazmaldr!

    Huzur Apartman, Zeytinburnu/STANBUL,21.02.2007 gn kendiliinden kt.Betonundan alnan karot numunesinde grlenmidye kabuklar inaatta deniz kumu/aklkullanldn, elenmediini ve ykanmadngsteriyor.

    Hazr beton firmalar genelde bunu tercih ediyor

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 14

    Karm-tanmlar

    KARIIM: ngrlen kvam ve dayanml bir beton elde edebilmek iin kum, akl, imento ve su miktarnn ayarlanmas; bir reetenin hazrlanmasdr. Betonun belli birzelliini, rnein kvamn, deitirmek iin kimyasal katk da katlabilir.

    DOZAJ: 1 m3 betondaki imentonun kilogram olarak miktardr. Yaygn olarak 300 dozlu beton kullanlr. Temellerde ve ktle betonlarnda 250-300 dozlu, kiri, kolon vedemelerde 300-350 dozlu, kprlerde 350-450 dozlu, deniz yaplarnda 400-500 dozlu beton kullanlr.

    Betonarme tayc elemanlarda dozaj 250 kg dan az olamaz. Gereinden yksek dozaj bzlmeyi (rtre) artrr, hzlandrr, dayanm der ve betonda atlaklar oluur.

    SU/MENTO ORANI: 1 m3 betondaki, kilogram cinsinden su miktarnn imento miktarna orandr: SO=Su/imento. Beton dayanmn dorudan etkileyen en nemlifaktrdr. Teorik olarak, kimyasal reaksiyon iin gerekli su/imento oran 0.25 dir, ancak beton kvam ok kuru olur, ilenmesi zordur. Betona ilenebilirlik kazandrmakamacyla uygulamada su/imento oran ok daha yksek , 0.40-0.55 arasnda, tutulur. SO dk ise dayanm yksek, SO yksek ise dayanm dk olur. Gereinden fazlakonulan her 20 litre (bir teneke) su dayanm yaklak %15-20 drr.

    KIVAM: Ya betonun kuru yada akc m olduunu belirtir, ilenebilirliin bir lsdr. TS EN 206:2014 de be farkl kvam snf tanmlanmtr. S1 snf kuru, S5 snf akcbeton anlamndadr. Yksek dayanm sertlemi betonda aranan en nemli zellik olmakla birlikte, ya betonun kvam (ilenebilirlii) de bir o kadar nemlidir. Bu iki zellikbirbirini ters der. Yksek dayanm iin dk su/imento oran, yani az su, gerekirken ilenebilir bir beton iin ok su gerekir. Farkl kvam lme yntemleri olmasna ramenen ok kullanlan ve en basit olan kme deneyi dir.

    PRZ: Ya betonun katlama srecidir. 45-75 dakika sonra balar, 6-10 saat srer.

    KATILAMI BETON: Prizi tamamlanm, zerinde gezilebilen beton.

    SERTLEME: Katlam beton henz yeterince dayanma sahip deildir. Dayanm kazanma srecine sertleme denir. Bir yl kadar srer.

    SERTLEM BETON: Yk tayabilecek kadar dayanm kazanm beton.

    BASIN DAYANIMI: Sertlemi numunenin eksenel basn altnda ulaabildii en byk gerilmedir.

    STANDART BASIN DAYANIMI: Suda saklanm (laboratuvar artlarnda), 28 gnlk standart numunenin eksenel basn altnda ulaabildii en byk gerilmedir. Standartnumune silindir (ap: 15 cm, ykseklik: 30 cm) ise silindir basn dayanm, kp(15cmx15 cmx15 cm) ise kp basn dayanm denir. Dayanm deneyi iin ilgili Standardlar:TS EN 12390 serisi.

    EKME DAYANIMI: Betonu atlatan ekme gerilmesidir.

    KIRILMA: Beton liflerinin basn altnda ezilmesidir. Beton ezildii an krld varsaylr.

    KIRILMA BRM KISALMASI: Beton ezildii anda llen en byk birim ksalmadr.

    DAYANIKLILIK: Betonun donma-zlme, tuz ve sulfat, anma gibi evre koullarna dayanklldr.

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 15

    Kvam snflar (TS EN 206:2014, madde 4.2.1):Snf kme (mm) Tolerans(mm)S1 10-40 10S2 50-90 20S3 100-150 30S4 160-210 30S5 220 den byk ----

    kuru

    akc

    Deneyin yapl :Koninin i yzeyi temizlenir ve nemlendirilir. Ya beton kerede koniye doldurulur. Her tabaka yuvarlak ulu, 60 cm uzunluunda ve 16 mm

    apl dz yzeyli ubukla 25 kez ilenir. Koni 5-10 saniye iinde sarslmadan kartlr, kme llr. Deney 150 saniye iinde tamamlanmaldr.

    Kvam ve kvam testi-kme deneyi-TS EN 12350-2:2010

    Betonun dklecei yere gre en uygun yaklak kme miktarlar:

    Donatl temel betonu iin: 30-80 mm (S1-S2 betonu)Kat kiri, kolon, perde, demeler iin: 50-100 mm(S2-S3 betonu)Donatsz betonlar, kanal kaplamalar iin: 20-70 mm(S1-S2 betonu)Yol kaplamalar, kpr ayaklar iin: 30-50 mm(S1-S2 betonu)Tnel taban kaplamalar iin: 20-50 mm(S1-S2 betonu)Tnel yan ve kemer betonlar iin: 50-100 mm(S1-S2-S3 betonu)Ktle betonlar iin: 20-50 mm (S1-S2 betonu)Eimli betonlar(at pla, kirii, v.s.) iin: 50-100 mm(S2-S3 Betonu)Vibratr kullanm mmkn olmayan betonlar(kazk) iin: 220-250 mm(S5 betonu)

    Betonun kvam kme deneyi, Vebe deneyi, sktrlma derecesi veya yaylma tablasdeneyi ile belirlenir. antiyede, kullanm kolayl asndan, ounlukla kme deneyikullanlr. Deneyde alt ve st ak bir koni kullanlr. Ya betonun kme deneyi, betonretildikten (hazr beton teslim edildikten) sonraki ilk 15 dakika iinde yaplr.

    Kendiliinden Yerleen Beton (KYB) iin bu kvam tanmlar geersizdir

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 16

    Basit karm hesab- TS 802:2009

    Dk SO Yksek dayanml beton !Yksek SO Dk dayanml beton !

    ERSOY/ZCEBE, Sayfa 8-9

    ekil 1: su/imento oran-beton dayanm ilikisi

    zlenecek yol:

    1. Hazrlanacak karmdan beklenen beton dayanmna karar ver. rnein: projede ngrlen beton snfna bak.

    2. Betonun kullanm amacna gre (kolon-kiri, deme, temel betonu) kme miktarna (beton KIVAMINA) karar ver.

    3. Kullanlacak agregann en byk tane apna karar ver1. rnein: projeyi incele, donat aralklarna, kolon, kiri vedemelerin en kk boyutlarna, net beton rtsne bak.

    4. Kullanlacak kum ince mi? (0-4 mm) yoksa kaln m? (4-8 mm) olacak karar ver.

    5. ekil 1 den su/imento orann se.

    6. izelge 1 den gerekli su miktarn belirle.

    7. Su/imento orann(SO) kullanarak imento miktarn hesapla.

    8. izelge 2 den akl ve/veya krmata miktarn belirle. Ayn izelgeden 1 m3 ya betonun ktlesini belirle.

    9. SU+MENTO+AKIL+KUM=1 m3 ya betonun ktlesidir. Bu bantda su, imento, akl miktarlarn yerine koy;kum miktarn hesapla.

    10. Hazrlanan karm iin kme deneyi yap, kvam snfn kontrol et. En az silindir numune hazrla, laboratuvarartlarnda sakla. 7. ve 28. gnlerde basn deneyi yap, dayanm belirle. stenilen kvam ve dayanmnsalanmamas durumunda yeni bir veya birka karm dene.

    1Kullanlan agregann en byk tane ap: kiri/kolon kk kenarnn 1/5 inden, iki donat arasndaki uzakln nden, deme kalnlnn 1/3 nden ve net beton rtsnden kk olmaldr (TS 500:2000,Sayfa 10).

    Agregann en byk tane ap

    mm

    1 m3 beton iin gerekli akl veya krmata miktar (m3 veya kg) 1 m3 ya betonun ktlesi

    kg /m3nce kum kullanlrsa (0-4 mm)

    m3 kg Kaln kum kullanlrsa (4-8 mm)

    m3 kg

    10 0.48 770 0.45 720 2285

    15 0.58 930 0.54 860 2315

    20 0.65 1040 0.61 980 2355

    25 0.70 1120 0.66 1060 2375

    40 0.75 1200 0.71 1140 2420

    50 0.77 1230 0.73 1170 2445

    70 0.80 1280 0.76 1220 2465

    izelge 1: Su gereksinimi

    izelge 2: akl gereksinimi

    Her inaatta hazr beton kullanlmaldr. Kk ilerde, veya hazr beton temin edilemiyorsa, karm antiyedehazrlanabilir. Karm hesab iin birok farkl yntem olmasna karn, antiyede ekil 1, izelge 1 ve 2 kullanlarakbasit fakat yaklak bir yol izlenebilir. nemli olan hesap yntemi deil, hedeflenen betonun tutturulmasdr.

    kme (mm)

    1 m3 beton iin gerekli suyun ktlesi (kg)

    En byk agrega ap (mm)10 15 20 25 40 50 70

    20-50 205 200 185 180 160 155 145

    75-100 225 215 200 195 175 170 160

    150-175 240 230 210 205 185 180 170

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 17

    rnek: Basit karm hesab

    BLNENLER: antiyede yi karml (granlometrili), en byk tane ap 25 mm, kaln kumlu agrega vardr. Bu agrega ile ile silindir dayanm 20 N/mm2 ve kmesi 80 mm olan beton yaplmak istenmektedir.

    STENEN: Deneme karm miktarlar (imento, su, kum, akl)

    ERSOY/ ZCEBE, Sayfa 11

    ZM:

    zm iin ekil 1, izelge 1 ve 2 kullanlacaktr.

    1. Dayanm=20 N/mm2

    2. kme=80 mm

    3. En byk tane ap=25 mm

    4. Kaln kum kullanlacak

    5. ekil 1 den, 20 N/mm2 iin SO nn bul: SO=0.6 (ortalama).

    6. izelge 1 den, 80 mm kme ve en byk tane ap 25 mm iin gereken SU miktarn bul: SU=195 kg.

    7. SO=SU/MENTO0.6=195/MENTOMENTO=195/0.6=325 kg.

    8. izelge 2 den, kaln kum ve en byk tane ap 25 mm iin AKIL=1060 kg ve ya betonun ktlesi=2375 kg.

    9. SU+MENTO+AKIL+KUM=1 m3 YA BETON195+325+1060+KUM=2375KUM=795 kg.

    1 m3 betonda:SU=195 kg, MENTO=325 kg, AKIL=1060 kg, KUM=795 kg olmal.

    10. Bu reeteye gre beton hazrlanr kvam testi yaplr. Beklenen kvam (yaklak 80 mm kme) salanyorsa silindir numuneler (en az adet) hazrlanr, laboratuvarartlarnda saklanr. Yedi gn sonra en az bir numunenin basn dayanm belirlenir. Bu dayanm yaklak olarak ngrlen dayanmn (20 N/mm2 ) yaklak %70 i kadarolmaldr. Belirlenen 7 gnlk dayanm yeterli ise 28. gn sonunda dier numunelerin basn dayanmlar belirlenir.

    Bu ilemlerin herhangi bir aamasnda kvam veya dayanm yeterli grlmyorsa nedeni aratrlr, yeni reete hazrlanarak istenen kvam ve dayanm elde edilinceyekadar yeni karmlar hazrlanr.

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 18

    Hazr beton - TS EN 206:2014

    Hazr beton 1903 ylnda Almanyada kullanlmaya balanm, 1914 ylnda ilktransmikserin Amerikada gelitirilmesi ile tm dnyada hzla yaygnlamtr.Trkiyede 1985 li yllarda benimsenmee balamtr. Gnmzde, Trkiyeninhemen her kesinde, hazr beton kullanlmaktadr.

    stenen dayanm ve kvam salayan karm antiyede hazrlamak zaman alc, zorve riskli bir itir. Farkl zaman ve farkl kiilerce antiyede hazrlanan beton yapnntmnde ayn kalitede olamamaktadr.

    Bu ve daha baka birok nedenle, hazr betonun ulatrlabilecei tminaatlarda mutlaka hazr beton kullanlmaldr.

    Hazr beton siparii ncesi hazrlk yaplmaldr:

    Beton dkm zamana kar yartr, i sras ve sresi nceden ok iyiplanlanmaldr.

    Sipari edilecek beton hangi elemanlarda kullanlacak (temel betonu, katkiri/kolon/deme betonu gibi)? Dayanm ne olacak (projeden alnacak)? Kvamsnf ne olacak? En byk tane boyutu ne olacak (donat skl ve yap elemannnboyutu ile ilgili!)? Miktar (m3) nedir? Dkm gn ve sonras ortam artlar (havatahmini!) nasl olacak? Katk maddesi gerekli mi? Katknn amac, cinsi ve miktarnedir?

    Ne zaman teslim alnacak, kim teslim alacak? Betonun teslim saatinde kalp hazrolabilecek mi? Dkm ncesi kvam testi salanmazsa ne yaplacak? Ka numunealnacak, nerede saklanacak, ne zaman dayanm testi yaplacak? Beton neredenbalayp hangi srayla ve nereye kadar dklecek (i derzi gerekir mi?) Naslyerletirilip sktrlacak? Bakm (kr) nasl yaplacak? Elektrik kesilirse ne olacak?

    Betonu yerletirip sktrmakla grevli iiler kuru kvaml betonu sevmezler.Kolay ilemek veya pompalama iini kolaylatrmak iin, dkm srasnda hazrbetona gizlice gereksiz ek su verme eiliminde olurlar. Bu durumda beklenendayanm salanamaz. Betonu teslim alan kiinin bu ok tehlikeli durumunlemesi gerekir.

    Betonun teslimi ve teslim anndaki kvam ile ilgili olarak baknz: TS EN206:2014, sayfa 26-28, madde 7.5.

    Hazr Beton Sipari Formu Sipari Tarihi: 01/09/2011

    Siparii veren firma ad ve adresi:........................................................................................................................................................................Tel.:...................... Cep Tel.: ........................... Fax: ...........................Beton dkm yeri ve adresi: .................................................................Pafta No:............... Ada No: ............................ Parsel No: .................Teslim alacak yetkili:.............................................................................Tel.:...................... Cep Tel.: ........................... Fax: ...........................

    Hazr beton Teknik bilgileri: Kullanm yeri: Kat tabliyee Temel Perde Saha Dier:.................Beton snf: Gro C16/20 C18/22 C20/25 C25/30

    C30/37 C35/45 C40/50 C45/55 C50/60 C55/67 C60/75 C70/85 C80/95 C90/105 C100/115

    Dier:.............................................................Miktar:...48...... m3 imento tipi: CEM I 32.5 N Dozaj:.. .. Den ok: ..16....mm Kvam: ..S3.........Betonun salamas gereken ynetmelik: TS EN 206:2014evre etki snf:..XC1 Kimyasal Katk: Evet Hayr Katk amac, tipi, miktar :.........................................................................................................................................................................................antiyede alr vibratr var m? Evet Hayr Vibratr tr: Dalg Yzey D Vibratr adedi: ....2..... ....2..... ..4......alr jeneratr var m? Evet Hayr Adedi:..2.......Dkm kotu: .......15.m.Dkm hz: 50..m3/saat

    ngrlen dkm gn ve saat:..07/09/2011, 17:00............................retim gn ve saat:...07/09/2011, 16:40..............................................Dkm yerine var gn ve saat:..07/09/2011, 17:05............................Boaltmann balad saat: .17:15........................................................Boaltmann tamamland saat: 18:00.................................................kme deneyi yapld m? Evete Hayr kme: 120.......mmNumune alnd m? Evet Hayr Silindir Kp Adet: 3...............

    Ad ve imza (Teslim eden/alan)................................................................................................................ ..

    Hazr beton, siz hazr deilseniz, hazr deildir!

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 19

    Transmikser, beton pompas, konveyr, vin veya, kk ilerde, el arabas ile tanr. Normal yaplarda Transmikser ve pompa yeterli olur.Pompa 25-50 m ykseklie beton basabilir.

    Tama ve dkm srasnda ayrma (segregasyon) olmamaldr. Kullanlan imento cinsine ve ortam artlarna gre katlama 45-60 dakikaiinde balar ve 6-10 saat iinde tamamlanr. Bu nedenle, karm hazrlandktan (hazr beton teslim edildikten) sonra 20-30 dakika iindeyerletirilip sktrlmaldr. Bu sre, priz geciktirici katk maddeleri yardmyla 2 saate kadar uzatlabilir. Ya karml hazr betonlar 2 saatlik,kuru karml hazr betonlar (zel transmikserler ile) 3 saatlik uzaklklara tanabilir. Ya karml beton tanrken transmikser 1-4devir/dakika ile dnmeli ve tama sresince en fazla 300 devir yapmaldr.

    Dkm ncesi betonun kvam kme deneyi ile kontrol edilir. Silindir veya kp numuneler alnarak laboratuvar artlarnda saklanr. 7. ve 28.gn numuneler krlarak ngrlen dayanm salayp salamad belirlenir.

    Beton dkm sras yledir: nce kolonlar, sonra kiriler ve deme. Dkm ncesi kalp, iskele ve donatnn projeye uygunluu kontroledilmeli, zellikle balkonlar, merdiven sahanlklar ve boluklu demeler, kiri-kolon birleim noktalar gzlenmelidir. Yeterli yedek dikme veyeterli beton rts braklp braklmadna, donatnn dkm srasnda yer deitirmeyecek ekilde skca balanp balanmadna dikkatedilmeli, kalp temizlenmeli, suya iyice doyurulmaldr. Gllenme olmamal, kalp suyu emdikten sonra fakat kurumadan nce betondklmelidir. Beton dkm kalba darbe uygulamamal, dkm ykseklii 50 cm den az olmaldr. Kendiliinden yerleen beton dndakitm betonlar vibratr ile sktrlmaldr. Kk hacimli betonlar ilenerek ve tokmaklanarak da sktrlabilir. Ancak, ileme vetokmaklama ynteminin vibratrn yerini alamayaca bilinmelidir.

    Vibratrler ve kullanm:Vibratr, titreim hareketi yapan makinedir. Elektrik veya basnl hava ile alan tipleri vardr. Dalg vibratr (i vibratr), titreim yapanucu betona daldrlarak kullanlr. Yzey vibratr (kompaktr), betonun yzeyine titreim uygular. D vibratr (kalp vibratr) kalpsistemine taklr ve kalb titretirerek betonun skmasn salar.

    Kaln betonlar (kiriler ve 20 cm den kaln demeler) yksek frekansl (9000-12000 vibrasyon/dakika) dalg vibratr ile sktrlr. Betonkalnl 40-50 cm yi amamaldr. Daha kaln betonlar tabakalar halinde dklp sktrlr. Vibratr beton harcnn dibine kadar hzl ve dikolarak sokulur, 10-15 saniye kadar tutulur. Beton suyu yzeyde toplanmaya balad an yavaa kartlr. Tabakal sktrma durumundavibratr alt tabakaya 5-10 cm kadar daldrlr, tabakalarn kaynamas salanr. Sktrlacak st tabaka 40 cm ise, 10 cm de alttaki tabakayasokulacandan, vibratr ucunun uzunluu en az 50 cm olmaldr.

    Vibratr hibir zaman betonu yaymak amacyla kullanlmamal, bu amala kalba ve donatya dorudan dokundurulmamaldr.

    Betonun tanmas, dklmesi, sktrlmas ve bakm (TS 1247:1984, TS 1248:1989, TS 3440:1982)

    Dalg vibratr

    Transmikser

    Dalg vibratr uygulamas

    Beton pompas(25-50 m)

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 20

    Yzeysel betonlar (kalnl 20 cm den az olan demeler, yolkaplamalar) dk frekansl (1500-3000 vibrasyon/dakika) yzeyvibratr ile sktrlr.

    Yzey vibratr

    (kompaktr)

    Dar bir kiriin sktrma emas

    Vibratr rastgele noktalara daldrlmamaldr. Sktrma ap gzlemsel denemelerle belirlenmeli ve bu ap dikkate alnarak elden geldiince dzenli aralklarla daldrlmaldr.Vibratr sktrma ap yaklak olarak vibratr ucu (ie) apnn 10 katdr(vibratr ucu 4 cm ise, sktrma ap 40 cm). Her vibratrn sktrma ap farkl olabildii gibi,ayn vibratr, kalbn geniliine bal olarak, farkl apta sktrma yapar. Sktrlan blgeler arasnda ve kalp kelerinde sktrlmam blge kalmamas iin, gerekirsesktrma apndan daha kk aralklarla daldrma yaplmaldr. Dalg vibratr hibir zaman dorudan donatya ve kalba dokunmamaldr. Aksi halde titreen donat evresiimento erbeti ile kaplanr, aderans kaybna neden olur ve donat yer deitirir.

    Bir demenin veya geni bir kiriin sktrma emas

    Kolon/perde gibi youn donatl, ykseklii fazla, dar ve dey kalpl elemanlarda dalg vibratr kullanmak ou zaman imkanszdr. Bu durumdakalbn dna taklan ve kalb titretiren, yksek frekansl (6000-12000 vibrasyon/dakika) d vibratr kullanlr. Vibratr kalbn yzeyine deil,zel olarak tasarlanm, rijit yatay veya dey kuaklarna balanr. Genelde, kolon veya perdenin yksekliine ve yzeyinin geniliine balolarak birden ok vibratr balanr. Alt utan yaklak 50 cm kadar yukarya balanan vibratrler, bu blgeye gelen betonu sktrdktan sonra 1 mkadar yukar kaydrlarak bu blgenin betonu doldurulur, sktrlr. Kaydrma, beton doldurma ve sktrma ilemine tm kolon/perdetamamlanncaya dek devam edilir. Vibratr kaydrma ii zaman alcdr. Bu nedenle birden ok vibratr dkm ncesi balamak ve srasylaaltrmak daha uygundur.D vibratr

    (kalp vibratr)

    Kat(su/imeto oran ok dk) ve kaln tabakal betonlar silindir ile sktrlr. rnek: beton yol, beton baraj.

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 21

    Perde kalbna taklm d vibratrler

    Tnel kalbna taklmd vibratrler

    Kolon kalbna taklm d vibratrler

    D vibratrRijit kuaklar

    Kolon kalbna taklm d vibratrler

    D

    vib

    rat

    r

    Riji

    tku

    ak

    D

    vib

    rat

    r

    Sktrma arttka dayanm da artar. Vibratr kullanm zorunludur. Yeterince sktrlmayan betonlarda byk boluklar oluur ( bilhassa kolon kiri birleimblgelerinde), dayanm beklenenin %20~30 altnda kalr. Ayrca, bzlme ve betonun kmesi nedeniyle, dkm izleyen ilk 1-5 saat iinde (katlama tamamlanmadannce) 10 cm derinlie ve 1-2 m uzunlua varan atlaklar oluur. Bu tr garip atlaklar genelde enine ve boyuna donat boyunca uzanrlar. Donat ve beton yeterincekaynaamaz aderans der.Gereinden ok vibrasyon da zararldr (AYRIMA tehlikesi), ancak yetersiz sktrmadan daha iyidir.

    Sktrma arttka dayanm artarAr sktrlrsa dayanm der

    Vibratr kullanan kii deneyimli olmaldr!

    Sktrma

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 22

    Vibratr kullanmnn yararlar (zet):Betonda (genellikle kolon-kiri birleim noktalarnda) boluklarn kalma olasl azalr.Betonun basn dayanm yksek olur.Donat ile beton daha iyi kenetlenir (yksek aderans).Betonun geirgenlii (su, buhar) der.Bzlme-snme etkileri azalr.Beton d etkilere kar (donma-zlme) daha dayankl ve uzun mrl olur.

    derzleri:Beton dkm ii ara vermeden bitirilmelidir. Ancak, byk hacimli betonlar ara vermeden tamamlanamayabilir. Beton dkmne yapnn hangi ucundan balanaca, hangiyne doru devam edilecei ve gerekirse zorunlu ekin (i derzi) nerede braklaca dkm ncesi belirlenmi olmaldr.

    Zorunlu ek yerleri (i derzleri) momentlerin kk olduu yerlerde yaklak 45 eimli ve przl braklr. Yeni beton dklmeden nce bu yzeyler temizlenir, basnl suile ykanr, suya doyurulur ve kurumadan nce yeni beton dklr. Kolonlar bir defada betonlanmal, ek yaplmamaldr.

    Betonun bakm:Katlama iin ideal ortam scakl 20-25 0C civarndadr. stenen dayanmn elde edilebilmesi iin betonun zenli bakma gereksinimi vardr. Bakm yaplmayan betonscaktan yanar, souktan donar, dayanm der.

    TS EN 206:2014 e gre, ya beton scakl +5 C den az olmamaldr. +5 dereceden souk, +32 dereceden scak havalarda dkmden kanlmaldr. Zorunlu hallerdezel tedbirler alnmaldr (rterek, starak , katk maddesi kullanarak, geceleri dkm yaparak). Taze beton rzgrdan, sert yamurdan, sarsntdan korunmaldr.

    Beton ilk 7 gn iinde 28 gnlk dayanmnn %70 ini kazanr. Hava scaklnn 15 0C ve stnde olduu gnlerde betonun, bilhassa ilk 7 gn ( tercihen 14 gn)sresince sulanmas, srekli nemli tutulmas (kr) gerekir. Dkmden yaklak 12 saat sonra kr balamaldr. Kee, uval, hasr, tala veya kum ile rtlereksabah, le ve akamlar sulama yaplmaldr. Betonu nemli tutacak rt kullanlmadan sulama yaplmas yeterli yarar salamaz!

    Baknz:http://www.kub.org.tr/pdf/kub_sicak_havada_beton_dokumu.pdf

    http://www.kub.org.tr/pdf/kub_soguk_havada_beton_dokumu.pdf

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 23

    Betonun mmkn olan en yksek dayanm kazanabilmesi iin zamana ve bu zaman iinde ok zenli bakma,kre, gereksinim vardr. Deneylerle belirlenmi sadaki eriler krn nemini vurgulamaktadr. Ayn karm,zen ve artlarda hazrlanm beton numuneler u guruba ayrlmlardr. Her gurup ilk 7 gn laboratuarartlarnda saklandktan sonra birinci ve ikinci grup ak hava artlarna braklm, ikinci grup nc aydansonra tekrar laboratuar arlarnda saklanm, nc grup ise srekli laboratuar artlarnda tutulmutur. Ayngnlerde her gruptan numuneler alnarak basn dayanmlar belirlenmi ve dayanm-gn erileri sadaizilmitir.

    Erilerin incelenmesinden aadaki ok nemli sonular kartlabilir:

    a) Srekli kr yaplan beton (3.grup) en yksek dayanm (burada yaklak 38 N/mm2) kazanrken kryaplmayan (1.grup) betonun dayanm ok dk (burada yaklak 18 N/mm2) kalmtr.

    b) 3 ay boyunca kr yaplmayan fakat daha sonra srekli kr yaplan 2. grup beton hi kr yaplmayan 1.grupbetondan daha yksek bir dayanma ulam (burada yaklak 31 N/mm2), ancak dayanm srekli kr yaplan3.grup betondan daha dk kalmtr.

    Krn-bakmn nemi ERSOY/ ZCEBE, Sayfa 10

    SONU: Bakm yaplmayan beton hibir zaman beklenen dayanm kazanamaz !

    na edilmekte(2016) olan bir hastanenin temeline, hava scakl -50 C ikendklen, C30/37 antifrizli betonundan ayn anda alnan 15x15x15 cm boyutlukp numunelerden bir ksm laboratuvar bir ksm da antiye koullarnda bakmaalnmtr. Bu numuneler 7 gn sonra basn deneyine tabi tutulmutur. Sadakiilk grafik laboratuvar koullarndaki, ikinci grafik antiye koullarndaki birnumuneye aittir.

    Laboratuvar koullarndaki numunenin 7 gnlk basn dayanm: 35.90 N/mm2antiye koullarnda ki numunenin 7 gnlk basn dayanm: 20.66 N/mm2Dayanm fark: 1.7 kat!Sonu: antiye koullarndaki beton, bakm yaplsa dahi, hibir zamanlaboratuvar koullarndaki betonun dayanmna ulaamaz. nk laboratuvardabeton srekli bakm altndadr.

    Bu durumda hangi sonu daha gerekidir? antiye koullarndaki numunedklen temel betonu hakknda daha gereki fikir verir. nk numune ve temelbetonu ayn koullardadr.

    antiyede mutlaka numune braknz. Numuneyi, dklen betonu olabildiincetemsil edebilmesi iin, uygun bir yere yerletirin. Betona bakm yapldnda-yaplmadnda numune de ayn koullarda olsun.

    Salt laboratuvar koullarndaki numune sonularna gre karar vermeyiniz!

    Gnderen: Aynur TANRIKULU, 2016

    Laboratuvar koullarnda antiye koullarnda

    daya

    nm

    N/m

    m2

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 24

    Kalp: Kiri ve kolona ekil vermek iin kullanlr. Ya beton kalba basn uygular.Betonun suyunu emmemeli, erbetini karmamal.Kendiliinden yerleen betonda basn ok yksektir. Kalp tmyle szdrmaz ve ok salam yaplmaldr.Basn nedeniyle kalp ier. imeyi nlemek iin kalp kar kanatlar(zellikle kolon, perde ve yksekkirilerde) birbirine gergi ubuklar(tij) ile balanmal. Beton kalba kademeli ve yava dklmelidir.

    Uygulamada yaplan nemli bir kalp hatas: Mevcut bir binaya bitiik yaplan inaatlarda komu duvartarafna kalp konulmamakta, komu duvar yz kalp yerine kullanlmaktadr. Komu duvar ya betonunbasncna dayanamayarak gmektedir. Mutlaka kalp yaplmal, kalbn ierek komu duvara basnuygulamamas iin kalp karlkl kanatlar gergi ubuklar ile gerilmelidir.

    Kalp, vibratr etkilerine dayanabilmeli. Vibrasyon srasnda kalba gelen basn 1.3 kat artar.Kalp ile donat arasnda beton rts(pas pay) kadar mesafe olmaldr.Kolonlarn , perdelerin ve konsollarn altna temizleme kapaklar braklmal.Dkm ncesi tahta, yonga, kat, kpk, buz ve toprak artklar temizlenmeli.Kalp ya donaty asla kirletmemeli (aderans kayb).Ahap kalplar dkm ncesi mutlaka slatlarak suya doyurulmaldrBetonun kolon, perde ve konsol kalplarnn altna ulap-ulamad kapaklardan gzlenmelidir

    skele: Ya betonun tm arln tayan dikme ve apraz elemanlardan oluur. 100 m2 lik bir katn ktlesiyaklak 30-40 ton(arlk=300-400 kN) dur. Dey yk tayacak sklkta(70 cm de bir) dikme olmaldr.Dikmeler arasna diyagonal (apraz) elemanlar konularak kafes oluturulmaldr. aprazlar hem dikmelerinburkulmasn hem de yatay hareketi nler. Eimli demelerde aprazlar ok nemli rol oynarlar.Dikmelerin altna, yk yaymak zere, dzgn yzeyli takozlar konulmal.Yedek dikmelerin yerleri kalp yaplmadan nce belirlenmeli, dier dikmeler ve kalp sklrken yedekdikmeler sarslmayacak ekilde dzenlenmeli.Dkm ncesi ve dkm srasnda tm kalp-iskele sistemi; ncelikle konsollar, sahanlklar, bolukludemeler ve kolon-kiri birleim noktalar, zenle kontrol edilmeli. Donatlarn dkm srasnda yerlerinideitirmeyecek ekilde skca balanp balanmadna baklmal.Kalp-iskele skme sresine ve srasna zen gsterilmeli.

    Uygulamada en ok yaplan hatalardan biri, apraz elemanlarn yetersiz hatta hi olmamasdr. Dikmelerburkulmakta veya; beton dkm, sktrma ve rzgr srasnda oluan yatay kuvvet kalp-iskelesisteminin ksmen veya tamamen gmesine ve alanlarn lmne neden olmaktadr.

    Uygulamada en ok yaplan hatalardan bir dieri, bir st katta kullanmak amacyla, kalbn erkensklmesidir. Kalp erken sklmek istenirse 52.5R imentosu kullanlmaldr.

    Uygulamada en ok yaplan hatalardan bir dieri de, yedek dikme braklmamasdr. Yedek dikmeningrevi, henz yeterli dayanm kazanmam kat betonunun arln dayanm daha yksek olan bir alt kataaktarmaktr. Yedek dikmelerin yerleri, says nemli olduu gibi tm kalp sisteminden bamsz olmas, diertm kalp ksmlar sklrken kesinlikle sarslmamalar ve en son sklmeleri gerektii de uygulamadanemsenmez. Hatta bazen tm kalp skldkten sonra yedek dikmeler tekrar yerlerine aklmaktadr.

    Kalbn, gerekli tedbirler alnmakszn, erken sklmesi veya yedek dikmelere gereken zeningsterilmemesi durumunda, henz yeterli dayanma ulamam betonda, aklanmas g, garip atlaklaroluur veya tm sistem ger.

    Kalp-skele (TS 500:2000, TS EN 12812-2009, TS 647:1979)

    Kt iskele rnekleri: Yeterli dikme, zellikle yeterli apraz eleman yok!

    Ya betonun tm arln iskelenin tad unutulmamaldr!Yeterli apraz olmayan iskelenin yklma riskinin yksek olduu unutulmamaldr!

    Kiri Kalb

    aprazdikme

    Kolon Kalb

    Komu duvar

    na

    atn

    kol

    onu

    Komu inaattan odaya dolan beton

    Komu inaatn kalb: SUNTA!

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 25

    Beton dklrken veya kalp sklrken gen inaatlar

    Asmolen ve kirisiz demeli sistemlerin gme riski ok daha yksektir. Betonu yeterince dayanm kazanmam bu tr demelerde zmbalanma(demenin kolon evresinde yrtlarakaa dmesi) nedeniyle gme olur. Kolonlar daha nce betonlanm demeye, kolonlar tar yanl dncesi ile yeterince dikme ve apraz konulmamakta, daha betonlamasrasnda gme olmaktadr. Yedek dikme, zellikle bu tr demelerde, kanlmazdr. Bu tr demelerin iskele ve kalb yaplrken-sklrken bir kere daha dnlmeli!

    Eskiehir, otopark inaat, 2016 Konya, okul inaat, 2016

    Trabzon, 2017

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 26

    Su/imento oran. imentonun cinsi, dozaj, dayanm.Agregann dayanm, granlometresi, temizlii.Suyun temizlii.Katk maddeleri.Sktrma ekli ve kalitesi.evre artlar (scaklk, nem, rzgar).Bakm ekli, sresi ve kalitesi.

    Su arttka ilenebilirlik artar

    Su arttka dayanm der Dayanm zamanla artarKr yaplan beton yksek dayanm kazanr

    Sktrma arttka dayanm artar

    Kalp-iskele skme sras ve sresi1

    Kullanlan imentonun dayanm snf

    Kiri yan kalplar, kolon ve perde kalplar

    Kk aklkl demelerin2

    dikme ve kalplarKiri ve byk aklkl demelerin dikme ve kalplar

    Yedek dikmeler

    32.5N, 32.5R 3 gn 8 gn 21 gn 35 gn

    42.5N, 42.5R, 52.5N 3 gn 8 gn 21 gn 35 gn

    52.5R 2 gn 4 gn 8 gn 16 gn

    1Bu tablo bir neri olarak alglanmaldr. Hava artlarna, katk maddesi kullanlp kullanlmadna bal olarak bu sreler uzayabilir veya ksalabilir.Klinker oran %80 nin altnda olan imentolar normal yaplarn tayc elemanlarnda kullanlmamaldr ! kullanlmas durumunda yukarda verilen sreler iki katna karlmaldr.

    2Kk deme: ksa kenar 3.0 m yi gemeyen deme

    Kalp almaya balamadan nce, antiyede ayn artlarda saklanm numunelerin dayanmlar belirlenerek kazanlan dayanmn yeterli olup olmad kontrol edilmelidir. Kalp alma sreleri, scakln +5 oC den dk olduu gn kadar uzatlmaldr.Yedek dikmeler yaklak 3 m de bir olmal, byk aklklarda ve ar yklerde 2-2.5 m de bir olmaldr.Yedek dikme yerleri kalp yaplmadan nce belirlenmelidir.Yedek dikmeler her katta st ste gelmelidir.Dkm srasnda ve izleyen 7 gn iinde kalp sarslmamaldr.Kalp sklrken, yedek dikmeler sarslmamaldr.

    Betonun dayanmn etkileyen faktrler (zet)

    1 2 3 4

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 27

    Betonun Snflandrlmas(TS 500:2000, TS EN 206:2014 ve TS 13515:2014)

    Dayanmna gre snflandrma:-------------------------------------------------------------------------------------C16, C18, C20, C25, C30, C35, C40, C45, C50 betonarme betonlar-------------------------------------------------------------------------------------C55, C60, C70, C80, C90, C100 betonarme betonlar-------------------------------------------------------------------------------------

    Kvamna gre snflandrma:

    Snf kme (mm) Tolerans(mm)S1 10-40 10 S2 50-90 20S3 100-150 30S4 160-210 30S5 220 den byk --

    Normal dayanml betonlar. Tayc elemanlarda kullanlrlar. Hem TS 500:2000 de hem de TS EN 206:2014 de tanmldrlar.

    Yksek dayanml betonlar (YDB). Tayc elemanlarda kullanlrlar. TS EN 2006-1:2002 de tanml olmalarna ramen TS 500:2000 de tanml deildirler.

    Dayanmn ok nemli olmad dolgu, saha betonlarnda, kaplamalarda kullanlrlar. Kiri, kolon, perde, deme gibi tayc elemanlarda kullanlmazlar.

    En byk tane boyutuna gre snflandrma:Snf En byk tane boyutu (mm) Kullanm yeriD1 ( 1 nolu agrega) 12 Dar veya derin kalpl ve/veya sk donatl elemanlarda, vibratr kullanmnn g olaca her yerdeD2 ( 2 nolu agrega) 22 Normal boyut ve donatl, vibrasyon kullanlabilen elemanlardaD3 ( 3 nolu agrega) 32 Byk boyutlu ve seyrek donatl elemanlarda. D4 ( 4 nolu agrega) 64 Normal yaplarda kullanlmaz. ok byk ktle betonlarnda (Kpr, beton yol, pist)

    Birim hacim ktlesine gre snflandrma: TS EN 206:2014, sayfa 16Snf Birim hacim ktlesi (kg/m3) Kullanm yeri Hafif beton 800-2000 Dolgu, tesviye , yaltm gibi tayc olmayan benzeri ilerdeNormal arlkl beton 2000-2600 Normal yaplarda tayc sistem; kiri, kolon, deme,, betonu olarak kullanlrAr beton 2600 den fazla k zel amal yaplarda; snak, radyo terapi merkezi, nkleer santral ve nkleer atk deposu

    Dier betonlar:Tesviye ve dolgu betonu (150-200 dozlu, donatsz).Grobeton (150, 200, 250 dozlu, donatsz, temel alt ve saha kaplama ilerinde).Mozaik betonu ( ince mozaik agregal, 400-500 dozlu, teras ve dier slak hacim kaplama ilerinde).ap ( kumsuz veya ince kum agregal, 400-500 dozlu, teras ve dier slak hacim kaplama ilerinde).C14 betonu (TS 500:1984 de tanml idi, 2000 ylna kadar tayc elemanlarda kullanld).

    C20

    Silindir standat basn dayanm(ap: 150 mm, ykseklik: 300 mm)

    Kendiliinden Yerleen Beton (KYB) iin bu kvam tanmlar geersizdir

    Concrete=Beton

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 28

    TS EN 206:2014 Beton- Blm 1: zellik, Performans, malat ve Uygunluk ynetmeliinde tanml beton snflar

    C8/10, C12/15,C 16/20, C18/22, C20/25, C25/30, C30/37, C35/45, C40/50, C45/55, C50/60,C55/67, C60/75, C70/85, C80/95, C90/105, C100/115

    olarak verilmektedir.

    TS EN 206:2014 beton ynetmeliidir. Bu ynetmelikte tanmlanan betonlar herhangi bir ama iin kullanlabilen betonlardr,betonarme betonu deildirler. Sadece TS 500:2000 de tanml betonlar betonarme betonudur, herhangi bir zel izne gerekkalmakszn betonarme yaplarda kullanlabilirler.

    C8/10 ve C12/15 betonlar ok dk dayanmldr, Tayc elemanlarda kullanlamazlar.

    TS 500:2000 de tanml olan C18 betonu TS EN 206:2014 de yoktur.

    C16/20, C18/22, C20/25, C25/30, C30/37, C35/45, C40/50, C45/55, C50/60 betonlar TS500:2000 de tanml olduklarndanbetonarme betonudurlar ve tayc elemanlarda kullanlabilirler. Ayn dayanml betonun simgesi farkl olmasna ramen aynbetonu tanmlarlar. rnein TS 500:2000 deki C20 ile TS EN 206:2014 deki C20/25 ayn betondur.

    C55/67, , C100/115 betonlarna yksek dayanml beton (YDB) denilmektedir. TS 500:2000 de tanml olmamalarna ramen,reten-tken-denetleyen arasnda anlama yaparak her tr amala kullanlabilir. YDB son derece gevrektir. retim- uygulamazorluklar nedeniyle ve henz yeterince aratrlmadndan, T500:2000 kapsam dnda kalmtr.

    TS EN 206:2014 ve TS 13515:2014 e gre beton dayanm snflar

    TS 500:2000 de tanml olan betonlar

    TS 500:/2000 de tanml deildirler

    Yksek dayanml betonlar (YDB). TS 500:2000 de tanml deildirler

    Beton snf seimi:Mevcut bir proje uygulanacaksa: Proje zerinde yazl olan beton snfnn kullanlmas zorundadr. Baka seenek yoktur.

    Yeni bir proje hazrlanacaksa: Beton snfna proje mhendisi karar verir. Kararn u ekilde verebilir:1-2 katl basit yaplarda C20, 3-5 katl yaplarda C25-C30, 6-15 katl yaplarda C30-35, daha yksek yaplarda (rnein: gkdelen) C35-C60 ve stAr ykleri olan sanayi yaplarnda ve i merkezlerinde C35-C50 ve st Prefabrik yaplarda C35-C50.nemli yaplarda (hastane, okul,) C35-C50.Dayanklln nemli olduu yerlerde(kpr, betonyol, pist,): C30 ve stKt evre koullarndaki yap(deniz kys yaplar, asitli ortam, ): C30 ve st (baknz TS EN 206:2014, S. 55, izelge F1)Hazr beton temin edilemiyorsa, beton antiyede hazrlanmak zorundaysa: C16-C20, mc=2

    Kararlatrlan beton snfnn retilebilirlii, denetlenebilirlii ve maliyeti de dnlmelidir. Basit bir yapda gereksiz yere ok yksek dayanml beton seilmesi maliyeti artrr. Hibir yapda C25 altnda beton kullanlmamas, hatta en az C30 eiliminde olunmas nerilir.

    C20/25kp standart basn dayanm(15 . 15 . 15 boyutlu)

    Concrete=Beton

    silindir standart basn dayanm(ap: 150 mm, ykseklik: 300 mm)

    C20/25=C20TS 500:2000TS EN 206:2014

    mc ye betonun malzeme katsays denir. Sonraki konularda aklanacaktr.

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 29

    Kendiliinden Yerleen Beton (KYB):

    Self Compacting Concrete (SCC)Selbstverdichtender Beton (SVB)

    Trk ynetmeliklerinde henz tanm olmayan bir beton trdr. 1986 ylnda teorik temelleri Japonya da ProfH. OKAMURA tarafndan ortaya konmu, 1990 l yllarda uygulamada kullanlmaya balamtr.

    Karm zeldir, vibratr gerektirmez, hibir boluk kalmakszn, kendi arl altnda kendiliinden yerleipkalbn eklini alr. Tesviye gerekmez. Dk su/imento oranna ramen, son derece akcdr.

    Sktrma gerektirmedii halde hemen hi boluk iermeyen, kalpta homojen yaylan, ayrmayan KYB okdayankl ve szdrmaz olabilmektedir. ok akc olmas nedeniyle szdrmaz ve salam kalp gerektirir. Darkalpl, sk donatl yaplarda, ok dzgn d yzey istenen brt beton yaplarda ve onarm ilerinde kullanmalan bulmaktadr. Tm dnyada giderek yaygnlamaktadr.

    Trkiyede baz firmalar KYB retebilmektedirler. Fiyat normal betondan yksektir, henz yaygnlamamtr.1985 li yllarda hazr beton da pahaldr gerekesi ile tepki gryordu. Vibratr kullanmnn zorluklar, iilikmaliyeti, zaman, dm noktalarnda boluk kalmas gibi nedenler dikkate alndnda KYB gn gelecek heryerde kullanm bulacaktr. stanbuldaki gkdelenlerin ounda ksmen kullanlmaya balamtr(rnek: SpineTower Maslak/stanbul inaatnda 41000 m3 KYB kullanld, beton snf C80/95 idi).

    Yenilikler

    Yar effaf cam (ksmen k geiren) beton, LiTraCon (Light Transmitting Concrete):

    2001 ylnda Macar mimar ron Losonczi tarafndan retildi. %96 beton ve %4 cam lifi ierir. Kalnlk 20 m dahi olsa beton panel arkasndaki cisimglge olarak grlmektedir. Sanatsal ilerde uygulama bulmas beklenmektedir. Henz ok pahaldr.

    Teknik bilgi iin: http://www.litracon.hu/building-blocks.php

    Video: http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu/index_dosyalar/DersDisiDers/Video/KYB.wmv

    Gelecein betonu!

    Derste anlatlmayacak

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 30

    fc : max gerilme (dayanm)co : max gerilmeye karlk gelen birim ksalmafcu : krlma (ezilme) gerilmesicu : krlma anndaki birim ksalmaEc=tan : betonun elastisite modl

    Betonun basn gerilmesi-ekil deitirme (c-c) erisi ERSOY/ZCEBE, Sayfa 17B

    as

    n

    ge

    rilm

    esi

    Standart bir beton numunenin (ap: 150 mm, ykseklik: 300 mm) basn deneyi sonucundaelde edilen gerilme-birim ksalma erisi yukarda verilmitir. Betonun ulaabildii en byk fcgerilmesine kadar gerilme arttka birim ksalma da artmaktadr. Sonra gerilme dmeefakat birim ksalma hzla artmaya devam etmektedir. Birim ksalma cu ya ulanca betonezilmektedir (krlma). Krlma anndaki gerilme fcu en byk fc gerilmesinden kktr. fc yebetonun dayanm, cu ya betonun krlma birim ksalmas denir. cu bykse beton snek(ekil deitirme byk), kkse gevrek (ekil deitirme kk) anlamndadr.

    Grafikten grld gibi, c-c erisi dorusal deildir. Bu da betonun dorusal elastik birmalzeme olmad, HOOKE kanununa uymad anlamna gelir.

    co 0.0020.0025, cu 0.00250.007 arasnda deiir ve co < cu dur. Genelde co 0.002,cu 0.003 alnr.

    Beton fc ile gsterilen en byk gerilmeye ulatnda krlmaz, cu ile gsterilen belli bir ekildeitirmeye(ksalmaya) ulanca krlr. Demek ki beton gerilmenin byk olmas nedeniyledeil, birim ksalmann byk olmas nedeniyle krlr.

    Betonun en byk fc gerilmesi altnda krlmamas yle aklanr:

    fc max gerilmesine ulaldnda baz lifler co ksalmasna urar. Ancak, bu srada daha azzorlanan lifler devreye girerek gerilme almaya balarlar. Max gerilmeye ulam liflerdegerilme der fakat ksalma devam eder, yapabilecei en byk cu birim ksalmasnaulanca ezilir. Bu davrana betonda uyum veya gerilme uyumu ad verilir. Uyum, azzorlanan lifler ok zorlanan ve gc tkenmek zere olan liflerin yardmna koar eklindeyorumlanabilir.

    Betonarmede uyum:Betondaki uyum betonarme yapnn btnnde de vardr. Az zorlananlifler gc tkenmek zere olan komu liflere, az zorlananelemanlar(deme, kiri, kolon, perde) gc tkenmek zere olankomu elemanlara yardma koar. Bu davran nedeniyle betonarmeyap, baz elemanlar hasar alnca, ani olarak gmez. Yap yardmakoacak eleman kalmaynca ger.

    Aadaki fotoraf betonarmede uyumu ok gzel vurgulamaktadr.

    1928 ylnda ankrda ina edilmi 25 m yksekliindeki bir un fabrikas,ekonomik mrn tamamlad iin, kontroll olarak yklmaya allyor.Kolon ve perdelerinin ou paralanm olmasna ramen yap halaayakta duruyor. Bunun nedeni, yapda kolon yerine youn olarak perdekullanlmas ve uyumlu davrantr.

    ankr, 2009

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 31

    Betonun mekanik zellikleri

    Tanmlar:fc :beton basn dayanm (basn deneyi sonucu llm dayanm)fck :beton karakteristik basn dayanm (Ynetmeliklerde tanmlanm, projede ngrlm, henz retilmemi betonun dayanm)fctk :beton karakteristik ekme dayanmEc :beton elastisite modlGc :beton kayma modlc :poisson oranc :scaklk birim ekil deitirme (genleme) katsaysfckj :j gnlk betonun karakteristik basn dayanmEcj :j gnlk betonun elastisite modlGcj :j gnlk betonun kayma modl

    TS 500:2000 e gre:

    2ckjcj N/mm 14000f3250E +=

    2N/mm 0.35ctk

    f ckf=

    )2(1

    EG

    c

    cjcj +

    =

    cjcjcjcj

    cj

    05c

    c

    0.40EG 0.417E0.2)2(1

    EG

    sabit C1/ 10

    sabit 0.2

    =+

    =

    =

    =

    Karakteristik dayanm nedir ?

    TS 500:2000, S. 11-12

  • Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 32

    Karakteristik dayanm nedir? Betonun denetimi1

    Projede ngrlen ve henz retilmemi betonun basn dayanmna karakteristik basn dayanm denir. Ancak, retilen betonun deney ile belirlenen gerek basndayanmnn ngrlenden daha dk olma olasl (riski) vardr. TS EN 206:2014 e gre bu olaslk %7.5 tr.

    Dklen betonda nitelik denetimi ve kabul koullar:Ayn gn ierisinde dklen betonun projede ngrlm karakteristik dayanm salayp salamad TS 13515:2014 Ek B1 e gre yaplr. Projede ngrlen betonun karakteristikdayanm fck, dklen betondan alnan i. numunenin 28. gn basn deneyi sonucunda belirlenen dayanm fi , numunelerin ortalama dayanm fcm olsun

    Betonun basn dayanmnn kabul edilebilmesi iin aadaki kriterleri salamas gerekir::

    Numune says 1 ise:fi fck N/mm2

    Numune says 2-4 ise:fcm fck+1 N/mm2fi fck- 4 N/mm2

    Numune says 5 veya daha fazla ise:fcm fck+2 N/mm2fi fck- 4 N/mm2

    Bu kriterlerin salanmamas durumunda ne yaplabilecei TS 13515:2014 Ek B1.3.1 de yazldr.

    TS 500:2000 e gre, dklen betonda nitelik denetimi ve kabul koullar:Dklen betonun denetiminin nasl yaplaca TS 500:2000, Madde 3.4 de yazldr. Ancak, orada yazl olan metin artk geerli deildir. nk 18.01.2015 tarih ve 29240 saylresmi gazetede evre ve ehircilik Bakanlnca yaynlanan tebli ile deitirilmitir. Tebli yledir:

    TS 500: 2000, Betonarme Yaplarn Tasarm ve Yapm Kurallar Madde 3.4 aadaki gibi deitirilmitir:

    3.4 Betonda nitelik denetimi ve kabul koullarBetonda nitelik denetimi ve kabul koullar TS 13515 Ek B1e uygun olmaldr.

    retilecek ve hazr betonun temin edilemedii inaatlarda:retilecek betonun fck deeri nceden bilinir (projeden). Ancak, standard sapma retim ncesi bilinmez. Bu durumda, retilecek betonun ortalama dayanm

    C16-C20 betonlar iin fcm fck+5 N/mm2 (olaslk % 10)C25-C35 betonlar iin fcm fck+8 N/mm2 (olaslk % 5)C40-C50 betonlar iin fcm fck+10 N/mm2 (olaslk % 2.5)

    olacak ekilde karm hazrlanmas yoluna gidilebilir (ERSOY/ZCEBE S.164). Bylece yukardaki kabul koullarnn salanmas olasl artrlm olur. Ancak, C35 ve stbetonlarn antiyede retilmesi hemen hi mmkn deildir.

    1Burada verilen bilgiler hatrlatma amaldr, denetim iin ok yetersiz kalr. Denetleyen veya denetlenen olmanz durumunda ynetmeliklerin denetim ile ilgili maddelerini okumanz ve kavramanz gerekir.

  • BETON SINIFLARI VE MEKANK ZELLKLER (28 GNLK BETON)

    Beton Snf

    Eksenel basn fck

    N/mm2

    Eksenel ekme fctk

    N/mm2

    Ec

    N/mm2

    Gc 0.4Ec

    N/mm2

    c c 1/C Silindir 15, h=30 cm

    Kp 15x15x15 cm

    C16/20 16 20 1.40 27000 10800 0.20 10-5 C18/22 18 22 1.48 27789 11116 0.20 10-5 C20/25 20 25 1.57 28534 11414 0.20 10-5 C25/30 25 30 1.75 30250 12100 0.20 10-5 C30/37 30 37 1.92 31800 12720 0.20 10-5 C35/45 35 45 2.07 33227 13291 0.20 10-5 C40/50 40 50 2.21 34555 13822 0.20 10-5 C45/55 45 55 2.35 35802 14321 0.20 10-5 C50/60 50 60 2.47 36981 14792 0.20 10-5 C55/67 55 67 2.60 38103 15241 0.20 10-5 C60/75 60 75 2.71 39174 15670 0.20 10-5 C70/85 70 85 2.93 41191 16476 0.20 10-5

    C80/95 80 95 3.13 43069 17228 0.20 10-5

    C90/105 90 105 3.32 44832 17933 0.20 10-5

    C100/115 100 115 3.50 46500 18600 0.20 10-5

    tr.hesaplanm danbantsn 14000ckf3250cE ve danbantsn ckf0.35ctkf +==

    Ahmet TOPU, Betonarme I, Eskiehir Osmangazi niversitesi, 2018, http://mmf2.ogu.edu.tr/atopcu 33

    Betonlarn mekanik zellikleri (28 gnlk standart deerler) TS 500:2000 Madde 3.3 ve TS EN 206:2014 Madde 4.3

    28 gnlk karakteristik silindir basn dayanm 25 N/mm2 ve kp dayanm 30 N/mm2 olan beton anlamndadr

    Betonun basn dayanm yksektir.Betonun ekme dayanm ok dktr, ou kez sfr kabul edilir.C25-C40 betonlar uygulamada yaygn olarak kullanlrlar.C45-C60 betonlarnn kullanm giderek artmaktadr. rnein: yksek yap, gkdelen, kpr inaatnda kullanlrlar.Deprem Blgelerinde C20/25 den daha dk dayanml beton kullanlmas yasaktr.C30/37 den daha dk beton kullanlmamas nerilir.

    Uygulamada, normal yaplarda, deprem blgelerindeki yaplarda yaygn kullanlan betonlar

    Hemen hi kullanlmayan betonlar

    Uygulamada hemen hi kullanlmayan betonlar.Yk tamayan elemanlarda, dolgu, tesviye, gro beton, ap , har, i sva betonu olarak kullanlabilir

    Nadiren kullanlan betonlar. Gkdelenlerde, dayankllk istenen su yaplarnda, kprlerde, prefabrik elemanlarda

    C25 C25/30TS 500:2000 gsterimi TS EN 206:2014 gsterimi

    Normal dayanml betonlar

    Yksek dayanml betonlar

Recommended

View more >