Świadomość językowa i poczucie tożsamości regionalnej wśród

  • Published on
    11-Jan-2017

  • View
    213

  • Download
    1

Embed Size (px)

Transcript

<ul><li><p>Anna ucarz</p><p>wiadomo jzykowa i poczucietosamoci regionalnej wrduczniw wybranych szk ze wiecian. WisJzyk - Szkoa - Religia 8/2, 172-187</p><p>2013</p></li><li><p>1. W artykule podjty zostanie problem wiadomoci jzykowej modych mieszkacw poudniowego Kociewia, zwaszcza znajomo gwarowej leksyki, bdcej istotnym skadnikiem tosamoci regionalnej. Drugim badanym zagad-nieniem jest poczucie przynalenoci do regionu czonkw wybranej grupy. </p><p>W czerwcu 1989 roku, podczas uroczystoci wrczenia ksidzu Januszowi Pasierbowi Medalu im. Bernarda Chrzanowskiego, odznaczony mwi:</p><p>droga do uczestnictwa w kulturze w Europie, w wiecie prowadzi przez przeycia wasnej tosamoci. Przez przeycie wasnej osobowoci idzie si do przeycia wsplnot. To co niewielkie jest konkretne... a uoglnienia, ideologie... s niebezpieczne... Mae ojczyzny ucz y w ojczyznach wielkich [...]1.</p><p>Twierdzi, e ten, kto nie broni i nie rozwija tego, co bliskie, nie jest zdolny do wielkich uczu wobec tego, co wielkie na wiecie. Wielu badaczy regionu oraz ordownikw regionalnych idei prbuje uwiadomi mieszkacom Kocie-wia, i bogactwo trwaych i znaczcych osigni przeszych pokole jest ogromne, std naley je obj szczegln troskliwoci. Jak do tego odnosz si sami Kociewianie? Czy dzi, w dobie globalizacji, facebooka, multiboxw, multiplexw, multiroomw, wszechobecnego Lubi to!, moemy mwi o po-czuciu tosamoci regionalnej? Czy, wyczajc najprniej w tej kwestii dzia-ajcych i najgoniej wypowiadajcych si mieszkacw Kaszub i lska, moemy mwi jeszcze o autentycznym poczuciu odrbnoci regionalnej w ra-mach jednego narodu? Czy s to zjawiska sztucznie stwarzane przez gminy </p><p>1 K. Ickiewicz, Dziedzictwo historyczne i kulturowe Kociewia, [w:] Tosamo kulturowa obszarw przygranicznych w dobie globalizacji, pod red. K. Ickiewicza, PelplinTczew 2006, s. 38.</p><p>Anna ucarzUniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy</p><p>WiADOmO JZYKOWA i POcZUcie tOSAmOci reGiONALNeJWrD UcZNiW WYBrANYch SZK </p><p>Ze WieciA N. WiS</p></li><li><p>173wiadomo jzykowa i poczucie tosamoci regionalnej wrd uczniw wybranych szk...</p><p>i organizacje, widzce tak potrzeb, nie dostrzegajce jednak, e mieszkacy Kociewia coraz bardziej chc czu si obywatelami wiata? Czy pojcie regio-nalizmu, maej ojczyzny jest aktualne wycznie wrd zespow folklorystycz-nych i osb starszych? Witold Morawski zada pytanie: Regionalizm czy glo-balizm?, podkrelajc silne tendencje w obu kierunkach. Jakie s odczucia modych ludzi w tej kwestii? Czy dla nich jest to temat wany, wart dyskusji, zastanowienia i by moe skaniajcy do aktywnego dziaania na rzecz regionu, w ktrym yj?</p><p>2. Rozwaajc kwesti tosamoci, naley pamita o jej interdyscyplinarnym charakterze2 i o tym, i ksztatowanie si tosamoci indywidualnej zwizane jest z poczuciem odmiennoci, natomiast poczucie ja spoecznego, a zatem tak-e regionalnego, z podobiestwem jzyka, symboli. Jak twierdz socjologowie, tosamo kulturowa regionu jest wanym elementem tosamoci spoecznej. Szczepaski tosamo kulturow pojmuje jako:</p><p>wzgldnie trwa identyfikacj pewnej grupy ludzi z okrelonym ukadem kulturowym tworzonym przez zesp idei, przekona, pogldw, z pew-nymi obyczajami oraz danym system aksjologicznym i normatywnym3.</p><p>Natomiast tosamo regionaln definiuje w nastpujcy sposb:</p><p>to szczeglny przypadek tosamoci spoecznej i kulturowej opartej za-razem na tradycji regionalnej (lokalnej), odnoszonej do wyranie zdefi-niowanego i delimitowanego terytorium, regionu (miejsca), jego specy-ficznych cech spoecznych, symbolicznych, gospodarczych wyrniajcych go spord innych regionw4. </p><p>W przypadku bada tosamoci regionalnej mieszkacw Kociewia zasto-sowana analiza uwzgldnia przede wszystkim perspektyw lingwistyczn, uwzgldniajc mow, jzyk regionu jako uprzywilejowany element budujcy poczucie przynalenoci do regionu i jego kultury. Konstytutywne skadniki tosamoci to take: wiadomo regionalna, indywidualna identyfikacja z re-gionem, wsplnota losw historycznych, funkcjonujcy w mentalnoci jednostek </p><p>2 Zob. T. Siudyo, Indywidualne poczucie tosamoci, [w:] Jzyk. Religia. Tosamo, t. III, s. 435.</p><p>3 Cyt. za: J. Wojta, Kapita spoecznokulturowy pogranicza. Refleksje socjologiczne, [w:] Jzyk, dz. cyt., s. 9.</p><p>4 M.S. Szczepaski, A. liz, Dylematy regionalnej tosamoci Przypadek Grnego lska , http://www.regionalneobserwatoriumkultury.pl/kon2.html?file=tl_files/fotki%20kk/Dylematy%20regionalnej%20-%20Marek%20S.%20Szczepanski%2C%20Anna%20Sliz%2C.pdf, 1999.</p></li><li><p>174</p><p>i zbiorowoci podzia na: my i oni, przypisanie do miejsc i przestrzeni, zajmowanego terytorium. To ostatnie, w dobie migracji i metropolizacji, traci na znaczeniu w procesie ksztatowania tosamoci regionalnej, std socjologowie patrz na wspczesn tosamo spoeczn przez pryzmat jeszcze innych ele-mentw, redefiniujc pojcie tosamoci jako odwoujcej si przede wszystkim do wsplnego terytorium (realnego czy wyobraonego), ktre naznaczone jest wsplnot dziejw, bohaterw, silnym poczuciem my oraz jzykiem, ktrego miejsce w grupowej identyfikacji do tej pory zasadnicze badacze okrelaj jako sabnce5. Jerzy Bartmiski konstatuje, e jzyk odgrywa istotn rol w ksztatowaniu tosamoci, lecz podkrela, i jest on jednym z wielu elementw jej ksztatowania, a jego moc wynika z utrwalonych w nim obrazw kulturowych, mentalnoci; mwi te o semantycznym uyciu jzyka, a nie o jego emblema-tycznym zastosowaniu6:</p><p>tosamo wsplnotowa ma charakter kulturowy, jest rozpoznawalna poprzez jzyk pojmowany jednak nie emblematycznie, lecz jako skarb-nica wartoci tworzonych i dziedziczonych z tradycji7. </p><p>Zatem w dobie multilingwalnoci i wielokulturowoci, nie tylko gwara ko-ciewska, ale przede wszystkim jzyk, sposb opisu wiata, system wartoci i mentalno mieszkacw Kociewia oddane w jzyku bd dla mnie wyznacz-nikiem kociewskiej tosamoci regionalnej oraz archiwum kultury regionu.</p><p>3. Baz materiaow stanowi ankiety, sprawdzajce znajomo wyrazw z gwary kociewskiej, zawierajce sto gwaryzmw, zarwno wyrazw powszech-nie znanych, syszanych w codziennym uyciu mieszkacw wiecia (np. jo), jak i wyrazw nieuywanych, jednak znanych Kociewianom oraz sowa wyeks-cerpowane ze sownikw Bernarda Sychty i Marii Pajkowskiej-Kensik, ozna-czone przez badaczk jako przestarzae, a take na podstawie znajomoci tych sw przez badacza. Uwzgldniajc pojawiajce si w ankietach okrelenia, skupiam si na trafnoci podanych objanie, zgodnych bd zblionych do wersji sownikowej, ktra stanowi szablon odpowiedzi. Respondentami byli uczniowie szkoy gimnazjalnej z dwch klas pierwszych, to jest modzie w wie-ku 13-14 lat, 15-16-latkowie z klasy trzeciej oraz uczniowie w wieku 17-18 lat uczszczajcy do jednego ze wieckich technikw. cznie badaniu poddano 100 </p><p>5 C. Obracht-Prondzyski, Badania spoeczne na Kaszubach: stan i potrzeby,[w:] Kim s Kaszubi, Gdask 2007, s. 60. </p><p>6 Zob, J. Bartmiski, Jzykowy obraz wiata jako podstawa tosamoci narodowej, [w:] Kultura a krgi tosamoci, pod red. T. Kostryrko, T. Zgki, Pozna Wrocaw 2000 , s. 6. </p><p>7 Tame.</p><p>Anna ucarz</p></li><li><p>175</p><p>osb. Analiza lingwistyczna zebranego materiau ukierunkowana jest na wska-zanie najbardziej reprezentatywnych gwaryzmw spord zawartych w ankiecie oraz okrelenie roli gwary kociewskiej w budowaniu grupowej przynalenoci do regionu. Nastpnie omwione zostan wyniki drugiej ankiety, sprawdzajcej stopie poczucia tosamoci regionalnej, deklarowany w odpowiedziach na pytania o charakterze socjologicznym.</p><p>4. Wrd sw waciwie wyjanionych8 mona wyrni te najbardziej znane, utrwalone, ktre badany rozpoznaje od razu, bez wikszych trudnoci, oraz te, ktre znaj nieliczni. Widoczny jest podzia na sowa, ktre znane s ponad poowie ankietowanych, nastpnie gwaryzmy objaniane przez okoo 20-30 respondentw i wiele jednostkowych objanie czy skojarze, co ilustru-je tabela 1.</p><p>8 Zgodne z wyjanieniami widniejcymi w Popularnym sowniku kociewskim: co o kulturze i przyrodzie regionu warto a nawet trzeba wiedzie, pod red. M. Pajkowskiej--Kensik, Gruczno 2009.</p><p>wiadomo jzykowa i poczucie tosamoci regionalnej wrd uczniw wybranych szk...</p></li><li><p>176</p><p>GW</p><p>Ar</p><p>YZ</p><p>mY</p><p>Lic</p><p>ZB</p><p>A </p><p>OB</p><p>JAN</p><p>ie</p><p>1</p><p>WY</p><p>JAN</p><p>ieN</p><p>ie </p><p>SO</p><p>WN</p><p>iKO</p><p>We</p><p>2</p><p>WY</p><p>JAN</p><p>ieN</p><p>ie r</p><p>eSP</p><p>ON</p><p>De</p><p>Nt</p><p>W</p><p> (w</p><p>szys</p><p>tkie</p><p> odp</p><p>owie</p><p>dzi i</p><p> skoj</p><p>arze</p><p>nia)</p><p>jo66</p><p>tak</p><p>tak,</p><p> pot</p><p>wie</p><p>rdze</p><p>nie,</p><p> akc</p><p>epta</p><p>cja,</p><p> ew</p><p>. so</p><p>wo </p><p>poch</p><p>odz</p><p>ce z </p><p>jzy</p><p>ka </p><p>niem</p><p>ieck</p><p>iego</p><p>, ozn</p><p>acza</p><p>jce</p><p> tak.</p><p> Nie</p><p>ktr</p><p>zy z</p><p> ucz</p><p>niw</p><p> pod</p><p>awal</p><p>i od</p><p>pow</p><p>iedn</p><p>ik a</p><p>ngie</p><p>lski</p><p> w p</p><p>osta</p><p>ci o</p><p>k.</p><p>mu</p><p>ka58</p><p>krow</p><p>akr</p><p>owa</p><p>bryl</p><p>e57</p><p>okul</p><p>ary</p><p>okul</p><p>ary</p><p>wyr</p><p>o55</p><p>k</p><p>o</p><p>ko</p><p>pyta</p><p>46no</p><p>gano</p><p>ga, s</p><p>topa</p><p>, tyl</p><p>ko ra</p><p>z po</p><p>tocz</p><p>nie </p><p>gira</p><p>dzi</p><p>ebko</p><p>45tro</p><p>ch</p><p>troch</p><p>, o</p><p>kruc</p><p>h</p><p>gzub</p><p>41dz</p><p>ieck</p><p>om</p><p>ae </p><p>dzie</p><p>cko,</p><p> bac</p><p>hor, </p><p>dzie</p><p>ciar</p><p>, nie</p><p>grze</p><p>czne</p><p> dzi</p><p>ecko</p><p>, zy</p><p> dzi</p><p>ecia</p><p>k.</p><p>pier</p><p>ny34</p><p>piep</p><p>rzny</p><p>ostr</p><p>y, p</p><p>ikan</p><p>tny</p><p>tutk</p><p>a 30</p><p>papi</p><p>erow</p><p>a to</p><p>rebk</p><p>are</p><p>klam</p><p>wka</p><p>; ale</p><p> te </p><p>pacz</p><p>ka n</p><p>a pr</p><p>ezen</p><p>ty; t</p><p>orba</p><p> uro</p><p>dzin</p><p>owa;</p><p> torb</p><p>a pa</p><p>pier</p><p>owa;</p><p> opa</p><p>kow</p><p>anie</p><p>cha</p><p>ku28</p><p>spa</p><p>skoj</p><p>arze</p><p>nie:</p><p> span</p><p>ie</p><p>zam</p><p>udza</p><p>25</p><p>zabr</p><p>a c</p><p>zas</p><p>zanu</p><p>dza</p><p>, zab</p><p>iera</p><p> cz</p><p>as</p><p>chru</p><p>chel</p><p>24ka</p><p>szel</p><p>kasz</p><p>el lu</p><p>b z </p><p>przy</p><p>daw</p><p>k d</p><p>usz</p><p>cy k</p><p>asze</p><p>l</p><p>jado</p><p>wi</p><p>zo</p><p>ci </p><p>si</p><p>bulw</p><p>erso</p><p>wa</p><p>, gni</p><p>ewa</p><p>, zo</p><p>ci</p><p>klat</p><p>ry </p><p>23w</p><p>osy</p><p>wo</p><p>sy</p><p>dzi</p><p>mdz</p><p>ia</p><p>22je</p><p> w</p><p>olno</p><p>, bez</p><p> ap</p><p>etyt</p><p>u, m</p><p>lask</p><p>ask</p><p>ojar</p><p>zeni</p><p>e ze</p><p> spos</p><p>obem</p><p> jedz</p><p>enia</p><p> mie</p><p>li; w</p><p>olno</p><p> je</p><p>; sku</p><p>ba;</p><p> dz</p><p>iba</p><p>; ss</p><p>a; g</p><p>rzeb</p><p>a; m</p><p>lask</p><p>a; </p><p>u, a</p><p> nie</p><p> je</p><p>, czy</p><p> naw</p><p>et </p><p>dzi</p><p>bdzi</p><p>a </p><p> tak </p><p>je</p><p>Anna ucarz</p></li><li><p>177</p><p>bonb</p><p>n/b</p><p>onb</p><p>n21</p><p>cuki</p><p>erek</p><p>cuki</p><p>erek</p><p>nudl</p><p>em</p><p>akar</p><p>onm</p><p>akar</p><p>on; k</p><p>lusk</p><p>i</p><p>naza</p><p>dz </p><p>pow</p><p>rote</p><p>mni</p><p>etyp</p><p>owe,</p><p> jedn</p><p>ostk</p><p>owe </p><p>obja</p><p>nie</p><p>nie:</p><p> wst</p><p>eczn</p><p>y or</p><p>az n</p><p>awr</p><p>t cz</p><p>y co</p><p>fa </p><p>si</p><p>szne</p><p>ka19</p><p>dro</p><p>dw</p><p>kadr</p><p>od</p><p>wka</p><p>, tak</p><p>ie c</p><p>iast</p><p>ko </p><p>kuch</p><p>17pl</p><p>acek</p><p> (g</p><p>wni</p><p>e dr</p><p>od</p><p>owy)</p><p>plac</p><p>ek</p><p>futr</p><p>owa</p><p>16ka</p><p>rmi</p><p>karm</p><p>i</p><p>chw</p><p>atko</p><p>16pr</p><p>dko</p><p>szyb</p><p>ko; </p><p>waw</p><p>o</p><p>knyk</p><p>e15</p><p>staw</p><p> pal</p><p>capa</p><p>lec;</p><p> ko</p><p>ci p</p><p>alc</p><p>w; k</p><p>ciuk</p><p> lub </p><p>ogl</p><p>nie </p><p>jaka</p><p> ko</p><p>czyn</p><p>a </p><p>fefl</p><p>ni</p><p>14 </p><p>zaci</p><p>na </p><p>si;</p><p> plu</p><p>, m</p><p>wi</p><p>c co</p><p>; se</p><p>plen</p><p>i; m</p><p>wi</p><p> co</p><p> pod</p><p> nos</p><p>em</p><p>frys</p><p>ztyk</p><p>12n</p><p>iada</p><p>nie</p><p>posi</p><p>ek,</p><p> nia</p><p>dani</p><p>e po</p><p> nie</p><p>mie</p><p>cku</p><p>karo</p><p>wa</p><p> si</p><p>wch</p><p>odzi</p><p> be</p><p>z za</p><p>pros</p><p>zeni</p><p>aw</p><p>pros</p><p>i si</p><p>; w</p><p>pych</p><p>a si</p><p>; w</p><p>chod</p><p>zi </p><p>gdzi</p><p>e n</p><p>a si</p><p>; p</p><p>cha</p><p> si</p><p>przy</p><p>jci</p><p>ny </p><p>uroc</p><p>zyst</p><p>o </p><p>I kom</p><p>unii </p><p>wi</p><p>tej</p><p>pier</p><p>wsz</p><p>a ko</p><p>mun</p><p>ia; p</p><p>rzyj</p><p>cie</p><p>lfr</p><p>owa</p><p>10a</p><p>ziko</p><p>wa</p><p>w</p><p>czy</p><p> si;</p><p> plo</p><p>tkow</p><p>a; p</p><p>rzeb</p><p>ywa</p><p> poz</p><p>a do</p><p>mem</p><p>; wyj</p><p>ani</p><p>enie</p><p> po</p><p>tocz</p><p>ne </p><p>azi</p><p> po</p><p> bud</p><p>ach</p><p>; wag</p><p>arow</p><p>a; c</p><p>hodz</p><p>i n</p><p>a go</p><p>cin</p><p>; </p><p>zwie</p><p>dza</p><p>; cz</p><p>sto </p><p>wyc</p><p>hodz</p><p>i z </p><p>dom</p><p>u; a</p><p> naw</p><p>et o</p><p>bija</p><p> si</p><p>myc</p><p>kacz</p><p>apka</p><p>czap</p><p>ka a</p><p>lbo </p><p>ze sz</p><p>czeg</p><p>ow</p><p>ym o</p><p>kre</p><p>leni</p><p>em fu</p><p>nkcj</p><p>i: cz</p><p>apka</p><p> na </p><p>noc</p><p>wiadomo jzykowa i poczucie tosamoci regionalnej wrd uczniw wybranych szk...</p></li><li><p>178</p><p>bula</p><p>ja9</p><p>guz</p><p>guz</p><p>rych</p><p>tow</p><p>apr</p><p>zygo</p><p>tow</p><p>ywa</p><p>pie</p><p>szy</p><p> si </p><p>lub </p><p>szyk</p><p>owa</p><p> si</p><p>balij</p><p>aw</p><p>anna</p><p>wan</p><p>na m</p><p>etal</p><p>owa;</p><p> dre</p><p>wni</p><p>ana </p><p>wan</p><p>na d</p><p>o pr</p><p>ania</p><p> lub </p><p>mis</p><p>ka, a</p><p> naw</p><p>et </p><p>sem</p><p>anty</p><p>czni</p><p>e od</p><p>leg</p><p>e sk</p><p>ojar</p><p>zeni</p><p>e ba</p><p>sen</p><p>buks</p><p>y sp</p><p>odni</p><p>esp</p><p>odni</p><p>e</p><p>lont</p><p>rus </p><p>7ur</p><p>wis</p><p>kto</p><p> leni</p><p>wy;</p><p> obu</p><p>z; u</p><p>rwis</p><p>; ot</p><p>r; ro</p><p>zrab</p><p>iaka</p><p>; a n</p><p>awet</p><p> pot</p><p>oczn</p><p>e, </p><p>indy</p><p>wid</p><p>ualn</p><p>e sk</p><p>ojar</p><p>zeni</p><p>e: </p><p>pun</p><p>kara</p><p>deja</p><p>6m</p><p>arny</p><p> pow</p><p>zst</p><p>ary </p><p>wz</p><p>, a n</p><p>awet</p><p> skoj</p><p>arze</p><p>nie </p><p>karo</p><p>ca i </p><p>pow</p><p>z, d</p><p>alek</p><p>ie o</p><p>d zn</p><p>acze</p><p>nia </p><p>sow</p><p>niko</p><p>weg</p><p>okr</p><p>ale</p><p>dug</p><p>ie p</p><p>azno</p><p>kcie</p><p>pazn</p><p>okci</p><p>e; p</p><p>azur</p><p>y</p><p>fest</p><p>em</p><p>ocno</p><p>moc</p><p>no a</p><p>lbo </p><p>dobr</p><p>ze; d</p><p>uo</p><p>kana</p><p> ko</p><p>nwia</p><p> na </p><p>mle</p><p>kona</p><p>czyn</p><p>ie d</p><p>o pr</p><p>zew</p><p>ozu </p><p>mle</p><p>ka; n</p><p>aczy</p><p>nie </p><p>do m</p><p>leka</p><p>; dzb</p><p>an d</p><p>o m</p><p>leka</p><p>, z </p><p>doda</p><p>tkow</p><p>ym o</p><p>kre</p><p>leni</p><p>em ta</p><p>ki d</p><p>uy </p><p>plac</p><p>hand</p><p>ry5</p><p>azi</p><p>kow</p><p>anie</p><p>, pr</p><p>zeby</p><p>wan</p><p>ie </p><p>poza</p><p> dom</p><p>em</p><p>wyj</p><p>cie</p><p> z do</p><p>mu </p><p>bez o</p><p>kre</p><p>lone</p><p>go c</p><p>elu </p><p>lub </p><p>idzi</p><p>esz d</p><p>o zn</p><p>ajom</p><p>ych </p><p>na d</p><p>wr</p><p>; wyc</p><p>iecz</p><p>ki; c</p><p>hodz</p><p>enie</p><p>; wiz</p><p>yty</p><p>kara</p><p>4ta</p><p>czka</p><p>tacz</p><p>ka</p><p>grap</p><p>adu</p><p>y g</p><p>arne</p><p>km</p><p>iska</p><p>; gar</p><p>nek</p><p>kele</p><p>obok</p><p>, prz</p><p>yke</p><p>le c</p><p>zego</p><p>; o</p><p>bok;</p><p> ko</p><p>o</p><p>pluc</p><p>hypo</p><p>cie</p><p>lpo</p><p>cie</p><p>l; po</p><p>dusz</p><p>ki</p><p>Anna ucarz</p></li><li><p>179</p><p>bade</p><p>jki</p><p>3k</p><p>piel</p><p>wki</p><p>spod</p><p>enki</p><p> alb</p><p>o ga</p><p>tki l</p><p>ub p</p><p>anta</p><p>lony</p><p>glm</p><p>zatw</p><p>arg</p><p> lub </p><p>kto</p><p> ni</p><p>ezda</p><p>rny</p><p>poto</p><p>czne</p><p>: aj</p><p>za; l</p><p>ejba</p><p>; cia</p><p>maj</p><p>da c</p><p>zy fl</p><p>ejtu</p><p>cha</p><p>szm</p><p>yrga</p><p>2</p><p>rzuc</p><p>arz</p><p>uca</p><p>zaba</p><p>czy</p><p> za</p><p>pom</p><p>nie</p><p>zapo</p><p>mni</p><p>e</p><p>fert</p><p>ych</p><p>goto</p><p>we</p><p>lebe</p><p>rka </p><p>wt</p><p>robi</p><p>anka</p><p>pasz</p><p>teto</p><p>wa </p><p>lub </p><p>wt</p><p>robi</p><p>anka</p><p>bubu</p><p>zim</p><p>nozi</p><p>mno</p><p>na sz</p><p>rej</p><p>na u</p><p>kos</p><p>na sk</p><p>rty</p><p>; na </p><p>skos</p><p> prz</p><p>ez p</p><p>ole</p><p>bana</p><p>1po</p><p>cig</p><p>, dw</p><p>orze</p><p>c ko</p><p>lejo</p><p>wy,</p><p> kol</p><p>ejpo</p><p>cig</p><p>fyrt</p><p>elza</p><p>kam</p><p>arek</p><p>, mie</p><p>jsce</p><p>kaw</p><p>aek</p><p> cze</p><p>go;</p><p> rew</p><p>ir</p><p>Pulk</p><p>izi</p><p>emni</p><p>aki </p><p>w m</p><p>undu</p><p>rkac</p><p>hZi</p><p>emni</p><p>aki</p><p>flanc</p><p>ki </p><p>Sadz</p><p>onki</p><p>sadz</p><p>onki</p><p> rol</p><p>in</p><p>Tab.</p><p>1. Z</p><p>najo</p><p>mo</p><p> s</p><p>owni</p><p>ctw</p><p>a ko</p><p>ciew</p><p>skie</p><p>go w</p><p>rd</p><p> ucz</p><p>niw</p><p>1 Pra</p><p>wid</p><p>ow</p><p>e od</p><p>pow</p><p>iedn</p><p>iki j</p><p>zyk</p><p>a og</p><p>lno</p><p>pols</p><p>kieg</p><p>o zg</p><p>odne</p><p> z c</p><p>ytow</p><p>anym</p><p>i obj</p><p>ani</p><p>enia</p><p>mi s</p><p>ow</p><p>niko</p><p>wym</p><p>i.2 N</p><p>a po</p><p>dsta</p><p>wie</p><p> sow</p><p>nika</p><p> M. P</p><p>ajk</p><p>owsk</p><p>iej-K</p><p>ensi</p><p>k.3 (</p><p>Kom</p><p>enta</p><p>rz a</p><p>utor</p><p>ki) B</p><p>adan</p><p>ie b</p><p>yy </p><p>real</p><p>izow</p><p>ane </p><p>wio</p><p>sn </p><p>2012</p><p> r. p</p><p>rzed</p><p> rozp</p><p>ocz</p><p>ciem</p><p> Eur</p><p>o 20</p><p>12 w</p><p> Pol</p><p>sce,</p><p> ale</p><p> po </p><p>wyb</p><p>orze</p><p> pio</p><p>senk</p><p>i pt. </p><p>Kok</p><p>o Eu</p><p>ro S</p><p>poko</p><p> w w</p><p>ykon</p><p>aniu</p><p> ludo</p><p>weg</p><p>o ze</p><p>spo</p><p>u Ja</p><p>rzb</p><p>ina </p><p>na h</p><p>ymn </p><p>tych</p><p> mis</p><p>trzos</p><p>tw.</p><p>wiadomo jzykowa i poczucie tosamoci regionalnej wrd uczniw wybranych szk...</p></li><li><p>180</p><p>Jako sowa poprawnie objaniane, oprcz odpowiedzi szablonowych, rozu-miem take skojarzenia znajdujce si w tym samym polu semantycznym co znaczenie sownikowe bd jakikolwiek zbliony sens odpowiedzi respondenta lub jego skojarzenie, take niepene. Jednoczenie tak sytuacj sygnalizuj opisowo obok wyjanienia.</p><p>Wrd odpowiedzi pojawiy si take skojarzenia nieprawidowe, w kontek-cie prowadzonych bada, np. bonbn/bnbn, objaniany przez uczniw jako cukierek, ale i nieprawidowo jako benben czy banan. Zwaszcza to ostatnie, tak jak wyraz antylopa, bdcy objanieniem kociewskiego atop, zwracaj uwag na brak znajomoci realiw folklorystycznych i brak wiadomoci, e zarwno antylopa, jak i banan, byy dla gwary kociewskiej bardzo odlege, std trudno znale je w leksykonie dialektu kociewskiego. Podobnie jak wspczesnych skojarze, opartych czsto na podobiestwie fonetycznym gwaryzmu i odpowie-dzi podanej przez ankietowanego, np. krale to korale, dalej kara to szlaban, tzn. brak moliwoci wychodzenia na dwr, jak napisaa zdecydowana wikszo, szneka to mina, grapa to winogrona, a zabaczy to, wedug badanych uczniw, zay tabak, a nie kociewskie zapomnie, ale o tym pamitali nieliczni.</p><p>Nierzadko wyjanienia modych mieszkacw Kociewia pokazuj, e kojarz dany wyraz, lecz nie znaj dokadnego znaczenia i zastosowania w codziennej mowie, bd rekonstruuj znaczenie na podstawie indywidualnych konotacji semantycznych, znanego sobie kontekstu, fragmentu rzeczywistoci, jak np. w sowie lfrowa. </p><p>Zdecydowanie najwicej objanie podawali uczniowie w wieku 17-18 lat. By moe wynika to z faktu, i uczniowie z tych klas w wikszoci mieszkaj na wsi, czsto w rodzinach wielopokoleniowych, w ktrych yj jeszcze najstarsze osoby, tj. babcia, d

Recommended

View more >