Sztuka Cyrkowa, Sztuka ludzkich możliwości

  • Published on
    11-Jan-2017

  • View
    219

  • Download
    2

Embed Size (px)

Transcript

  • Uniwersytet Mikoaja Kopernika w Toruniu

    Wydzia Nauk Historycznych Katedra Etnologii

    Agnieszka Kwiatkowska Etnologia

    Studia Magisterskie Uzupeniajce Nr albumu 143259 / WNH

    SZTUKA CYRKOWA SZTUKA LUDZKICH MOLIWOCI

    Etnologiczny opis zjawiska kuglarstwa

    Praca magisterska Napisana pod kierunkiem

    Prof. dr hab. Iwony Kabziskiej

    Toru 2005

  • 2

    SPIS TRECI

    Wstp........................................................................................................................4

    Rozdzia I. Historia cyrku europejskiego...............................................................7

    I.1 Cyrk staroytny........................................................................................8

    Prehistoria........................................................................................................8

    Cyrki w Rzymie...............................................................................................9

    Kuglarze, grupy wdrowne............................................................................11

    redniowieczne jarmarki i karnaway............................................................13

    Linoskoczkowie i akrobaci w XVI XVII wieku.........................................14

    I.2 Cyrk nowoytny (od XVIII do XX wieku)...........................................16

    Wstp.............................................................................................................16

    A) CYRK W ANGLII................................................................................... 18

    Cyrk Astleya..................................................................................................18

    B) CYRK W FRANCJI..................................................................................20

    Cyrk Olimpijski Franconich.........................................................................20

    C) CYRKI NIEMIECKIE..............................................................................26

    Cyrk Wiedeski De Bacha..........................................................................26

    Ernest Renz..................................................................................................27

    Inne cyrki w Berlinie...................................................................................29

    D) CYRKI W ROSJI.....................................................................................31

    Cyrki w Petersburgu.....................................................................................31

    Cyrki wielkomiejskie.....................................................................................35

    Cyrki prowincjonalne.....................................................................................37

    Alfabet cyrkowy, dygici i zapanicy............................................................39

    Cyrk w okresie ZSRR....................................................................................41

    E ) SAWNE RODZINY CYRKOWE.........................................................44

    Wstp............................................................................................................44

    Chiarini najstarsza dynastia cyrkowa.........................................................44

    Rozdzia II :Widowiskowo cyrku. Zwizek cyrku z teatrem i filmem..........46

    II. 1 Pantonima i mimodramy...................................................................47

  • 3

    II. 2 Trapez..................................................................................................51

    II. 3 Chodzenie po linie. Sawni linoskoczkowie......................................54

    II. 4 Klownada. Historie najsawniejszych klownw...............................61

    II. 5 Cyrki teatry......................................................................................69

    II. 6 Sztuka cyrkowa w teatrze. Cyrkowe inspiracje w przedstawieniach

    teatralnych ..................................................................................................74

    II.7 Inspiracje cyrkowe w filmie................................................................77

    Rozdzia III : Nowe spojrzenie na cyrk. Dzisiejsza sztuka kuglarska..............79

    III. 1 Wstp...................................................................................................80

    III. 2 Nowe zastosowanie onglerki............................................................84

    Pochodzenie onglerki...................................................................................84

    onglerka a rozwj mzgu............................................................................85

    Przydatno onglerki w rnych dziedzinach aktywnoci czowieka..........87

    III.3 ,,Fire show wystpy z ogniem...........................................................90

    Fire- poi .........................................................................................................91

    Podzia ze wzgldu na poziom dowiadczenia w poi....................................93

    Podzia ze wzgldu na sposb struktury wystpu..........................................94

    Podzia ze wzgldu na opraw dwikow....................................................95

    Podzia wystpu ze wzgldu na ich charakter................................................95

    Podzia ze wzgldu na form.........................................................................96

    III. 4 Artyci uliczni...................................................................................98

    Wstp...........................................................................................................98

    Ulica szczeglne miejsce dla sztuki............................................................ 99

    Ulice Irlandii, Szkocji, Anglii, Holandii wybrane przykady...................100

    A) IRLANDIA...........................................................................................101

    B) SZKOCJA.............................................................................................102

    C) ANGLIA...............................................................................................103

    D) HOLANDIA.........................................................................................103

    Artysta uliczny nomada, wczga, kontestator.......................................104

    Relacje z publicznoci...............................................................................105

    III.5 Pedagogika cyrku.............................................................................107

    III.6 Spotkania i konwencje onglerskie.................................................109

    Zakoczenie................................................................................................ 112

    Bibliografia................................................................................................. 114

  • 4

    Wstp

    ,,Cyrk jest ostatnim schronieniem czystej sztuki.

    Francois Mauriac

    Tematem mojej pracy magisterskiej jest szeroko rozumiana sztuka cyrkowa. Pisz o

    kulturalnej i estetycznej ewolucji jakiej dokona cyrk, o jego spoecznej i obyczajowej

    funkcji w rnych epokach historycznych. Zaczynam od opisu dziejw cyrku, zwracajc

    uwag na rozwj jego rnych dyscyplin takich jak woltyerka, chodzenie po linie,

    klownada, akrobatyka oraz onglerka. Nie brakuje tu take opisw najwikszych dokona

    cyrkowych oraz wspomnie o mistrzach areny, ludziach o wyjtkowej zrcznoci, nabytej

    dugotrwa, wieloletnia prac. Nastpnie pisz o widowiskowym charakterze cyrku, oraz

    o elementach czcych cyrk z teatrem i filmem. W ostatniej czci pracy opisuje

    dzisiejsz sytuacje kuglarstwa w Polsce oraz nowe formy pochodzenia cyrkowego

    Skd pomys na taki temat pracy?

    Czynnikw skadajcych si na moja decyzje podjcia tej uwaam, e jeszcze

    nieznanej tematyki w dziedzinie nauk etnologicznych, jest wiele. Przede wszystkim

    kuglarstwo, onglowanie jest od kilku lat moja pasj i dziedzin w ktrej chciaabym si

    rozwija. Postanowiam pisa na temat cyrku, take dlatego, aby udowodni , e jest to

    sztuka rwnie wysoka i zasugujca na takie samo uznanie jak teatr, balet, czy opera. W

    naszym kraju sztuk cyrkow zawsze traktowano jako najpoledniejszego gatunku

    rozrywk dla mas. W mowie potocznej utar si zwrot ,,cyrk, ktrym okrelany jest

    splot czynnoci zaskakujcych swym karykaturalnym nadrealizmem. Tymczasem

    cyrkiem w XIX wieku fascynowali si wybitni romantyczni pisarze jak np. Goethe, a w

  • 5

    Cyrku Olimpijskim w Paryu bywa Juliusz Sowacki Chciaabym, aby ta praca

    przyczynia si do zmiany wyobraenia na temat cyrku.

    Czy cyrk jest rdem wzorcw kulturowych, ma wpyw na kultur?

    Uwaam, ze sztuka cyrkowa odznacza si licznymi walorami dydaktycznymi i

    humanistycznymi. Uczy solidarnoci, niezbdnej przy wsppracy na arenie, gdzie

    silniejszy, take psychicznie, musi pomc sabszemu. Cyrk jako wzorzec kultury czy w

    sobie odwieczny model odwagi i rwnowagi psychicznej z doskonaoci ciaa i jego

    estetyk.

    Jaki zwizek moe mie sztuka cyrkowa z etnologi?

    Myl, ze w grupach cyrkowych mona odnale wiele elementw etnicznych.

    Artyci cyrkowi, nazywani rwnie kuglarzami lub wagantami, rekrutowali si z

    rnych ras, narodw, wyznawali rne religie. Niektre cyrki europe