SZTUKA GOTYCKA

  • Published on
    15-Jan-2016

  • View
    79

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

SZTUKA GOTYCKA. W EUROPIE I POLSCE. Architektura gotycka. - PowerPoint PPT Presentation

Transcript

  • SZTUKA GOTYCKAW EUROPIE I POLSCE

  • Architektura gotyckaOkrelenie architektura gotycka odnosi si do stylu w architekturze europejskiej okresu pnego redniowiecza, od okoo poowy XII do pocztku XVI wieku. Za wzorcowy przykad budynku gotyckiego uwaa si gotyck katedr, cho w rzeczywistoci by to rwnie okres rozwoju architektury wieckiej (mieszczaskiej i rezydencjonalnej). Architektura gotycka w zamierzeniu jej twrcw miaa w doskonay sposb odzwierciedla bosk natur i wielbi Boga. Strzelista i ogromna brya kocioa staa si symbolem czasw, w ktrych religijno czya w sobie wyprawy krzyowe i pragnienie wzniesienia si ku Bogu. W bryle dominuj kierunki pionowe. Ich powtarzalno w bliskim ssiedztwie, rozczonkowanie bryy, delikatna dekoracja tworz budowle ekspresyjne i lekkie. Barwne wiato przenikajce do wntrza przez wysokie witrae stwarza wraenie uduchowienia a powtarzajce si we wntrzu wertykalne linie i znaczna odlego do sklepienia kieruje wzrok ku grze.

  • BUDOWLE SAKRALNE

    W okresie gotyku najczciej budowano kocioy na planie trjnawowej bazyliki, chocia zachowao si take wiele przykadw zastosowania rozwiza halowych. Bazyliki i hale maj znacznie wyduony ksztat i zakoczone s podunymi prezbiteriami. Ukad wzbogacaj obejcia i wiece kaplic. Fasad zamyka jedna lub (czciej) dwie wiee. Czasem spotykane s take rozwizania, w ktrych zastosowano dwie wiee na zakoczeniach transeptu albo obok niej. W Anglii powtarzane jest rozwizanie znane z okresu romaskiego - wiea na skrzyowaniu nawy gwnej i poprzecznej. Wznoszone kocioy czsto odznaczay si ogromnymi rozmiarami. Wysoko wie czsto przekracza 100,0 m (np. koci w Salisbury - 123,0 m, w Ulm - 161,5 m) a sklepienia nawy gwnej wznosz si rednio 20 - 30 m nad poziomem posadzki. Rozmach wie si nie tylko z rozwojem sztuki budowlanej, ale take z rosnc pozycj mieszczastwa, ktre w wielu przypadkach byo fundatorem budowli stawianych w poszczeglnych miastach. Skromniejsze kocioy powstaway przy orodkach zakonnych hodujcych regule ubstwa. Cech najbardziej charakterystyczn dla gotyckich kociow jest ich ogrom i strzelisto. Gotyckie kocioy byy budowane niejednokrotnie przez dziesitki lat. Zmieniajca si niekiedy sytuacja materialna fundatorw powodowaa przerywanie budowy niedokoczonych wie (std w wielu gotyckich kocioach wiee maj rn wysoko) i wystroju elewacji. Dziea koczono czasem po latach, w innej epoce i w innym stylu.

  • KATERDA W AMIENS

  • NOTRE DAME DE REIMS

  • KOCI MARIACKI W KRAKOWIE

  • KOCI NMP WE WROCAWIU

  • ZAMEK W MALBORKU

  • KOCI MARIACKI OTARZ WITA STWOSZA

  • OLTARZ WITA STWOSZA

  • TRZEBNICA

  • BAZYLIKA MARIACKA GDASK

  • KOCI NMP POZNA

  • COLLEGIUM MAIUS KRAKW

  • KOCI FRANCISZKANW KRAKW

  • ELEMENTY ARCHITEKTURY GOTYCKIEJ Gotyk podkrela wertykalizm budynku i cechuje si szkieletow budow. Zastosowanie ukw przyporowych, ostrych ukw w elementach konstrukcyjnych i sklepie krzyowo-ebrowych pozwolio na prawie cakowite wyeliminowanie ciany, zastpionej przez okna wypenione witraami. Masywne filary stosowane w romanizmie zmieniy si w gotyku w pki suek, ktrych przedueniami stay si ebra sklepienne. Cz obcie przenoszonych przez ebra sklepienne przerzucono powyej dachw na dobudowane z zewntrz wiee si zwieczone ostro zakoczonymi sterczynami. W budowlach halowych siy te przejmoway skarpy. Podparcie sklepie na ebrach pozwolio na wprowadzenie sklepie ebrowych przekrywajcych pola o dowolnym ksztacie. Udoskonalenie techniki pozwolio na bardziej racjonalne wykorzystanie przekrojw eber. Trjktne pola sklepie krzyowo-ebrowych dzieli si na mniejsze trjkty i tak pojawia si sklepienie gwiadziste, ukonie przecinajce si ebra ukadaj si w sklepienie sieciowe (siatkowe), uoenie wysklepek pod rnymi ktami tworzy sklepienie krysztaowe. Rny, czsto zawiy ukad eber, prowadzi do konstrukcji wielu odmian sklepie ebrowych o fantazyjnym rysunku.

  • Pinakle, sklepienie gwiadziste, sklepienie krzyowo ebrowe, witra

  • BUDOWNICTWO SAKRALNE CZ.2Caoci wraenia dopeniaa dekoracja rzebiarska, pokrywajca kapitele kolumn i suek, zworniki (klucze) w miejscu przecicia si eber, konsole podpierajce suki a take fasady zewntrzne, w szczeglnoci koncentrujca si na portalach zwieczonych trjktn wimperg i w galerii krlewskiej. Krzywizny zdobi czoganki (abki), szczyty wiecz kwiatony, w portalach miejsce pkolumn czsto zajmuj rzeby krlw i prorokw (tzw. portal krlewski). Wrd ornamentw rzebiarskich pojawiaj si motywy rolinne i zwierzce. Artyci chtnie sigaj do rodzimych wzorw, wykorzystujc powszechnie znane ksztaty np. winoroli, bluszczu, lici koniczyny, dbu czy najzwyklejszych polnych kwiatw. Motywy rolinne przeplataj si z wizerunkami ptakw i innych zwierzt. Nie obce s fantazyjne stwory w postawie wysprostowanej albo skulone (maszkarony), niekiedy penice rol plwaczy. Rzeb cechuje realizm i coraz wyraniejsza ekspresja. Obrbka detali rzebiarskich jest niezwykle staranna, nie ma znaczenia czy element architektoniczny bdzie mg by podziwiany przez widza, czy te umieszczony wysoko ponad ziemi pozostanie niewidoczny w swoich szczegach. Artysta tworzy na chwa Boga

  • KLONSOLA, WIMPERGA, PORTAL, MASZKARON

  • BUDOWNICTWO SAKRALNE CZ.3Szczyt zdobi niewielkie wnki zwane blendami, ktrych wntrze czsto pokrywane jest tynkiem, a czasem urozmaicane podziaem przy pomocy laskowania. ciany dodatkowo zdobi wielobarwne freski. Najwaniejszym elementem wntrza s rozbudowane otarze szafiaste, a cao wzbogaca wielobarwne wiato wpadajce do wntrza przez kolorowe witrae wbudowane w okna podzielone na mniejsze pola maswerkami, ktrych ukad stawa si coraz bogatszy i bardziej skomplikowany. Pod koniec gotyku (XV w.) rozbudowano go do stylu zwanego flamboyant (gotyk pomienisty).

  • BUDOWNICTWO WIECKIERozbudowa miast i siedzib wadcw to przede wszystkim doskonalenie ich funkcji o0bronnych, ktre musiay zabezpieczy ich mieszkacw przed coraz to doskonalszymi technikami oblniczymi. Okres gotyku to nie tylko udoskonalenie machin oblniczych, ale i w jego schykowym okresie pojawienie si artylerii. Mury obronne wieczy krenela, a obron uatwiaj hurdycje, zastpione w XIV wieku machikuami. Nad poszerzonymi fosami buduje si najczciej mosty zwodzone, podnoszone w caoci lub w czci przy murach. Po podniesieniu stanowi dodatkow oson bram. Przedpole chroni budowane barbakany poczone szyj z bramami w murach obronnych. Na znaczeniu trac donony. W drugiej poowie XV wieku, w dolnej partii murw pojawiaj si otwory strzelnicze dla ustawionej po jej wewntrznej stronie dzia artyleryjskich.

  • BARBAKAN, BLANKA, HURDYCJA, FOSA,

  • BUDOWNICTWO WIECKIECoraz wiksze znaczenie w zabudowie miast maj ratusze, siedziby wadzy miejskiej. W budowlach wznoszonych po pnocnej stronie Alp przewaa ukad, w ktrym na parterze lokowane s hale targowe, a pitro zajmuj biura i pomieszczenia obrad rajcw. Wraz z rozwojem penionych funkcji budowle s rozbudowywane. W podziemiach coraz czciej lokowane s wizienia i izby tortur, a w nadziemnych czciach budowli sale sdownicze. Miejskie zbrojownie pocztkowo lokowano take w pomieszczeniach ratusza. Z czasem przeniesiono je do osobnych budowli zwanych arsenaami, a amunicj do prochowni. W miastach lecych w pobliu szlakw handlowych pomieszczenia handlowe w ratuszach szybko staj si zbyt mae. Std czsto pojawiaj si osobne budowle penice t funkcj. Ponadto bogate cechy rzemielnicze buduj swoje wasne hale mieszczce rwnie biura, sale zebra i pokoje gocinne.

  • RATUSZ WE WROCAWIU

  • DZIKUJ ZA UWAG PRZYGOTOWAA EWA WGLARZ