Tai Lieu Lop KSNK Mang Luoi

  • Published on
    05-Jul-2015

  • View
    2.786

  • Download
    5

Transcript

Mc lcChng 1: Vai tr v nhim v ca nhn vin mng li kim sot nhim khun......... - 4 I. Tm quan trng ca mng li kim sot nhim khun ........................................... - 4 II. Vai tr v nhim v ca thnh vin mng li kim sot nhim khun.................. - 4 Chng 2: V sinh tay ...................................................................................................... - 6 I. Ch nh ra tay ......................................................................................................... - 6 II. Cc phng php ra tay ......................................................................................... - 6 III. Phng tin ra tay................................................................................................. - 9 Chng 3: Hng dn thc hnh phng nga chun v phng nga b sung trong bnh vin.................................................................................................................................. - 11 I. t vn ................................................................................................................ - 11 II. Sinh bnh hc......................................................................................................... - 12 III. Cc bin php phng nga chun ......................................................................... - 15 VI. Phng nga da trn ng ly truyn (Phng nga b sung) ............................ - 25 Chng 4: Kh tit khun dng c......................................................................................31 Mt s nh ngha s dng trong lnh vc kh khun, tit khun dng c .........................31 I. Nguyn tc lm sch, kh khun v tit khun ............................................................34 II. Lm sch ....................................................................................................................37 III. Kh khun..................................................................................................................37 IV. Tit khun ..................................................................................................................39 V. Cu trc t chc n v tit khun trung tm .............................................................42 Chng 5: Gim st thc hnh v ngun lc kim sot nhim khun ................................52

-1-

I. t vn :....................................................................................................................52 II. Phng php gim st .................................................................................................52 III. T chc thc hin ......................................................................................................57 Chng 6: Gim st nhim khun bnh vin.......................................................................64 I. i cng v gim st nhim khun bnh vin............................................................64 II. Cc phng php gim st nhim khun bnh vin....................................................65 Chng 7: Phng nga phi nhim vi HIV, Vim gan B, Vim gan C do ngh nghip ..68 I. S lc v dch t phi nhim......................................................................................68 II. Phng nga phi nhim ..............................................................................................68 III. iu tr phng nga sau phi nhim ngh nghip vi HIV v Vim gan siu vi......72 Chng 8: Qun l cht thi ti cc c s y t ....................................................................86 I. i cng .....................................................................................................................86 II. Nguy c ca cht thi y t...........................................................................................88 III. M hnh qun l cht thi trong bnh vin ................................................................90 Chng 9: Hng dn phng nga vim phi bnh vin....................................................98 I. t vn .....................................................................................................................98 II. Sinh bnh hc v yu t nguy c ................................................................................99 III. Cc bin php phng nga VPBV...........................................................................103 IV. Tm tt cc bin php chnh trong phng nga VPBV v bng kim ....................108 Chng 10: Hng dn phng nga nhim khun vt m................................................111 I. t vn :..................................................................................................................111 1. Chn on nhim khun vt m ...............................................................................112

-2-

III. Hng dn phng nga nhim khun vt m..........................................................113 Chng 11: Hng dn phng nga nhim khun mu lin quan n catheter ti cc c s khm cha bnh .................................................................................................................122 I. t vn ...................................................................................................................122 II. Sinh bnh hc............................................................................................................123 III. nh ngha v tiu chun chn on........................................................................126 IV. Chin lc kim sot v phng nga nhim khun mu trn nhng BN c t catheter trong lng mch................................................................................................128 Chng 12: Hng dn thc hnh phng nhim khun tit niu bnh vin .....................137 I. t vn ...................................................................................................................137 II. Tiu chun chn on nhim khun bnh vin ng niu......................................138 III. Sinh bnh hc...........................................................................................................140 IV. Cc bin php thc hnh phng nga NKTNBV....................................................142 Chng 13: Phng nga nhim khun bnh vin ti khoa hi sc cp cu......................147 I. t vn :..................................................................................................................147 II. Yu t nguy c nhim khun bnh vin ti n v hi sc cp cu ........................147 III. Cc bin php phng nga nhm kim sot NKBV ti ICU ...................................149

-3-

Chng 1: Vai tr v nhim v ca nhn vin mng li kim sot nhim khunMc tiu bi trnh by: Nu c tm quan trng ca nhn vin mng li kim sot nhim khun Nm c vai tr v nhim v ca nhn vin mng li kim sot nhim khun

I. Tm quan trng ca mng li kim sot nhim khunNhm qun l tt c cc hot ng kim sot nhim khun, xy dng chnh sch, trin khai gim st v bo co ti cc c s y t, cn phi c mt b khung v phng nga kim sot NKBV, l: Hi ng kim sot nhim khun Khoa kim sot nhim khun Mng li kim sot nhim khun Trong iu kin nhn s cho khoa KSNK cn cha c y , mng li kim sot nhim khun rt quan trng h tr cho khoa KSNK thc hin chng trnh kim sot nhim khun c thnh cng. Ngoi ra, nhn vin mng li l nhn vin ti khoa nn vic kim tra, gim st s thc hin y hn. Trong mng lui, ch rng i ng kim sot nhim khun cn s h tr ca cc bc s v iu dng lm sng v nhng nh vi sinh, v d nh s h tr ca cc bc s v iu dng ti cc khoa phng tham gia vo mng li kim sot nhim khun. Nhng chuyn gia vi tnh, b phn lu tr h s, hnh chnh cng h tr nhiu trong qu trnh tp hp, phn tch s liu.

II. Vai tr v nhim v ca thnh vin mng li kim sot nhim khun II. 1. Vai tr:H tr cng khoa KSNK gim st cc hot ng KSNK

II. 2. T chc nhn s:Gm i din cc khoa lm sng v cn lm sng; mi khoa c t nht mt bc s hoc mt iu dng, h sinh tham gia mng li kim sot nhim khun hot ng di s ch o

-4-

chuyn mn ca Khoa (t) kim sot nhim khun. Cc thnh vin thng xuyn c hun luyn cp nht chuyn mn v kim sot nhim khun. Cc thnh vin mng li KSNK phi c cp nht kin thc v KSNK thng xuyn v y

II. 3. Nhim va) Tham gia, phi hp t chc thc hin cng tc kim sot nhim khun ti n v, bao gm: - Tham gia thc hin iu tra NKBV - Tham gia vo cc hot ng t vn KSNK - Tham gia o to, hun luyn cho nhn vin trong khoa, n v ca mnh b) Tham gia kim tra, gim st, n c cc thy thuc, nhn vin ti n v thc hin cc quy nh, quy trnh chuyn mn lin quan n kim sot nhim khun. - Nhc nh nhn vin thc hin quy trnh KSNK - Thc hin tt cc nguy6en tc KSNK mi ngi noi theo

-5-

Chng 2: V sinh tayMc tiu: Sau hc bi ny hc vin c th: Nm c ch nh ra tay Thc hnh c cc k thut ra tay: ra tay thng quy, ra tay nhanh bng cn, ra tay phu thut Bit c cc phng tin cn thit trong thc hnh ra tay

Chp hnh ng nhng k thut ra tay trong chm sc bnh nhn l yu cu then cht nhm ngn nga ly truyn vi sinh vt gy bnh v lm gim mc bnh cho bnh nhn v cho nhn vin.

I. Ch nh ra tayTheo quy nh ca BYT, cn ra tay: - Trc khi mang gng - Trc v sau khi khm, chm sc mi ngi bnh - Trc khi chun b dng c, thuc - Trc khi ch bin hoc chia thc n - Trc khi di chuyn bn tay t vng c th nhim khun sang vng sch trn cng mt bnh nhn - Sau khi tip xc vi mu, dch ca ngi bnh - Sau khi tip xc vi vt nhim bn - Sau khi tho gng Trong chng trnh pht ng chin dch ra tay ton cu, T chc y t th gii (WHO) a ra 5 thi im cn ra tay mi ln chm sc bnh nhn nh sau 1. Trc khi tip xc vi bnh nhn 2. Trc nhng thao tc v trng 3. Sau thao tc c tip xc vi dch tit 4. Sau khi tip xc vi bnh nhn 5. Sau khi tip xc vi nhng vt dng xung quanh bnh nhn

II. Cc phng php ra tay II.1 Ra tay thng quyRa tay thng quy c ch nh thng quy khi khng c ch nh ra tay phu thut. Mc ch loi b cht d v vi sinh vt vng lai trn tay, nhm m bo an ton cho ngi bnh v nhn vin y t, gp phn lm gim t l NKBV. Thi gian ra thng 1 pht. Dng x phng thng (nc hoc bnh) ra tay thng quy. Xem s 1 v k thut ra tay thng quy.

-6-

S 1 K thut ra tay thng quyKHUNG 1: KY THUAT RA TAY THNG QUY Bc 1: Thao n trang, ong ho, bo vao tui . Lm t tay bng nc. Ly x phng v ch hai lng bn tay vo nhau

Bc 2: Ch lng bn tay ny ln mu v k ngoi cc ngn tay ca bn tay kia v ngc li

Bc 3: Ch hai lng bn tay vo nhau, mit mnh cc k trong ngn tay

Bc 4: Ch mt ngoi cc ngn tay ca bn tay ny vo lng bn tay kia

Bc 5: Dng bn tay ny xoay ngn ci ca bn tay kia v ngc li Bc 6: Xoay cc u ngn tay ny vo lng bn tay kia v ngc li. Ra sch tay di vi nc chy n c tay v lm kh tay . Ghi ch: - Mi bc ch 5 ln - Thi gian ra tay ti thiu 30 giy

Lm kh tayKhng c dng khn s dng nhiu ln. Dng khn si bng s dng mt ln v git hng ngy, hoc khn giy. C hp ng khn sch. t ti bt c v tr no c tip xc vi bnh nhn, v d phng thay , phng khm, phng xt nghim v bnh phng. Nu khng c khn, cho tay kh t nhin, khng chi vo o qun hay ng phc. Khng dng my thi kh lm kh tay v n s thi vi sinh vt vo cc b mt, vo tay v vo khng kh.

II.2 Ra tay khng dng nc bng dung dch cha cnRa tay khng dng nc bng dung dch cha cn nn c p dng khi khng c iu kin ra tay bng nc v x phng nhng ch khi tay khng thy r vt d. Khng p dng phng php ny trong trng hp bit chc hoc nhn thy vt bn trn tay nh: cm nm, ng chm vo vt dng bn, tay dnh mu, dnh cht tit...Quy trnh ch st tay c tin hnh theo ng quy trnh ra tay thng quy bng nc v x phng. (S 2)

-7-

S 2 K thut ra tay bng dung dch cha cnKHUNG 1: KY THUAT RA TAY THNG QUY Bc 1: Thao n trang, ong ho, bo vao tui . Lm t hai lng bn tay bng dung dch cha cn. Ch hai lng bn tay vo nhau

.

Bc 2: Ch lng bn tay ny ln mu v k ngoi cc ngn tay ca bn tay kia v ngc li

Bc 3: Ch hai lng bn tay vo nhau, mit mnh cc k trong ngn tay

Bc 4: Ch mt ngoi cc ngn tay ca bn tay ny vo lng bn tay kia

Bc 5: Dng bn tay ny xoay ngn ci ca bn tay kia v ngc li

Bc 6: Xoay cc u ngn tay ny vo lng bn tay kia v ngc li. Ra sch tay di vi nc chy n c tay v lm kh tay . Ghi ch: - M bc ch 5 ln - Thi gian ch st tay: 15 - 30 giy hoc ch st tay cho n khi tay kh hoc theo khuyn co ca nh sn xut.

II.3 Ra tay phu thutRa tay phu thut c tin hnh trc khi thc hin bt k th thut xm nhp m c th tip xc vi nim mc, hoc m nm di lp da bo v. Mc ch loi b vi sinh vt vng lai v thng tr trn tay. Ra tay phu thut lun lun thc hin trc khi mang gng. Mi trng m m bn trong gng c th kch thch s pht trin ca vi sinh vt v nu gng rch c th truyn cho bnh nhn. Thi gian ra tay thng 3 pht. Dng x phng khng khun (ph lc 1) ra tay phu thut. Xem s 3 v k thut ra tay phu thut.

-8-

S 3 K thut ra tay phu thut

III. Phng tin ra tay- Lavabo hoc thng ng c np v vi kho - Nc sch - X phng bnh, nc hoc x phng c cht dit khun - Khn lau tay hoc giy sch dng mt ln - Thng ng khn, giy bn c np y

X phng v dung dch ra tayX phng ra tay c th l dng dung dch nc hay x phng bnh. Tt nht nn dng bnh x phng dng dung dch c vi.

-9-

X phng thng (trung tnh, dng bnh hoc dung dch): X phng cha acid bo ester ha v sodium hay potassium hydroxide. Ly i c nhng chng VSV vng lai bm lng lo trn da. C th dng trong ra tay thng quy. X phng kh khun (dng bnh hay dng dung dch): X phng cha cht st khun. Para chloro meta xytenol thng c s dng nh l hot cht chnh ca cc loi x phng st khun. Dng trong ra tay thng quy. Dung dch ra tay st khun: cha 2%-4% chlorhexidine; hoc 5%-7% providone iodine; hoc 1% triclosan. Dng trong ra tay phu thut. Cc loi dung dch st khun ang s dng ti bnh vin l Microshield 2% v 4% (dng trong phng m). Dung dch kh khun khng dng nc: C th cha mt hoc hai trong cc ha cht sau: Alcohol, Chlorhexidine, Chlorine, Hexachlorophene, Iodine, Para chloro meta xylenol, hp cht ammonium bc 4 v Triclosan va c km cht dng da Bnh ng dung dch cn c nhn ghi r loi dung dch ra tay ang s dng, gn trn tng hay xe tim, hay nhng v tr thun li cho ngi s dng. Bnh ng dung dch ra tay c cha cn cn t v tr thun tin, xa lavabo. Nu dng li bnh ng dung dch, cn phi ra sch bnh trc khi b dung dch mi vo, khng b dung dch vo bnh ang s dng cn mt phn, v s lm cho x phng b nhim khun. Nu khng c x phng nc, bnh x phng phi c t trn hp ng x phng c l nc nh xung sau khi s dng. Nn ct x phng bnh thnh tng ming nh thay x phng thng xuyn hn, ngn nga s pht trin ca vi sinh vt.

Nc ra tayNc ra tay phi l nc chy, nc my hoc nuc sch cha trong thng c np y kn v c vi. Vi nc nn c cn gt, bn ra tay phi lun gi sch, t v tr tin li. Nc t ng cha trong h l ni nui dng vi sinh vt gy bnh khng nn s dng.

- 10 -

Chng 3: Hng dn thc hnh phng nga chun v phng nga b sung trong bnh vinMc tiu: Sau hc bi ny hc vin c th: Nm c nhng nguyn tc chung ca cch ly phng nga. Bit thc hnh phng nga chun/phng nga ph cp Bit thc hnh phng nga da trn ng ly truyn Bit cch p dng phng nga cc bnh nhim quan trng nh H5N1, SARS, Lao phi, nhim Gram m a khng , nhim MRSA

I. t vn Nm 1970, trung tm kim sot v phng nga bnh tt Hoa K (CDC) a ra khi nim v cch ly phng nga ln u tin vi 7 phng php cch ly theo m mu khc nhau bao gm: phng nga tuyt i, phng nga bo v, phng nga ly truyn qua h hp, ng rut, vt thng, cht thi v mu. Vo 1985 do s bng pht ca dch HIV/AIDS, CDC ban hnh hng dn phng nga mi gi l phng nga ph cp (Universal Precautions). Theo hng dn ny, mu c xem nh l ngun ly truyn quan trng nht v d phng nhng phi nhim qua ng mu l cn thit. Nm 1995, khi nim phng nga ph cp c chuyn thnh phng nga chun (Standard Precautions). Phng nga chun m rng khuyn co phng nga khng ch qua ng mu m qua c cc cht tit t c th. T nm 2007, sau khi c dch SARS v cm A/H5N1 A/H1N1 bng pht, CDC v cc t chc kim sot nhim khun b sung khuyn co cn trng trong v sinh h hp (respiratory etiquette) vo phng nga chun phng nga cho tt c nhng ngi bnh c cc triu chng v ng h hp. Phng nga chun c nh ngha l tp hp cc bin php phng nga p dng cho tt c nhng ngi bnh trong bnh vin khng ty thuc vo chn on v tnh trng nhim trng ca ngi bnh. Mc tiu ca phng nga chun l nhm phng nga v kim sot ly nhim cho qua mu, dch tit c th, cht tit (tr m hi) cho d chng c nhn thy c cha mu hay khng, v da khng lnh ln v nim mc. Coi tt c mu, dch sinh hc, cc cht tit, cht bi tit (tr m hi) u c nguy c ly bnh truyn nhim. y l bin php phng nga quan trng nht, nhm hn ch c s ly truyn t ngi sang ngi cng nh t ngi sang mi trng.

- 11 -

Vic tun th cc quy nh ca Phng nga chun ng gp quan trng vo vic lm gim nhim khun lin quan n c s y t, phi nhim ngh nghip cho nhn vin y t v to ra mi trng chm sc y t an ton cho c ngi bnh v nhn vin y t.

II. Sinh bnh hcII.1 C ch truyn bnh: Ly truyn nhng tc nhn nhim khun trong cc c s khm cha bnh i hi 3 yu t: Ngun bnh (hoc ngun d tr) cc bnh nguyn nhim trng, c th nhy cm, cng vo v ng ly truyn vi sinh vt. (s 1) . Trong 3 yu t ny, ng ly truyn l yu t d kim sot nht. Kim sot c ng ly truyn s phng nga c s ly truyn bnh S 1: Chui ly truyn bnh

So lng

c lc ca VSV

ng ly truyn

Cng vo

C th nhy cm

II.2 Cc ng ly truyn II.2.2. Ly truyn qua tip xc Ly truyn qua tip xc c th trc tip hoc gin tip. Ly truyn qua tip xc trc tip xy ra do s tip xc trc tip gia cc b mt c th v truyn vi sinh vt t ngi bnh ny qua ngi bnh khc hay t nhn vin y t. Ly truyn qua tip xc gin tip xy ra do s tip xc gia ch th nhy cm vi mt vt th trung gian b nhim. Bnh ly truyn qua ng ny thng do cng sinh hay nhim trng nhng vi sinh vt a khng, cc nhim trng da v ng rut nh MRSA, Herpes Simplex, chc, gh, chy rn, u ma,

- 12 -

zona, nhim cm (k c H5N1), SARS. Nhng tr em di 6 tui thng d b ly truyn virus ng rut, vim gan A qua ng ny. II.2.3 Ly truyn qua git bn: Ly truyn qua git bn: xy ra do nhng bnh nguyn ly truyn qua nhng git phn t h hp ln (>5m) to ra trong trong qu trnh ho, ht hi, ni chuyn hoc trong mt s th thut nh ht ra, ni soi. S ly truyn qua git bn cn s tip xc gn gia ngi bnh v ngi nhn bi v nhng git bn cha vi sinh vt xut pht t ngi mang vi sinh vt thng ch di chuyn mt khong ngn trong khng kh (< 1 mt) v i vo kt mc mt, nim mc mi, ming ca ngi k cn. Cc bnh nguyn thng gp ly theo ng ny bao gm vim phi, ho g, bch hu, cm (k c H5N1), SARS, quai b v vim mng no. II.2.3 Ly truyn qua khng kh: Ly truyn qua khng kh xy ra do s ly lan nhng git nc bc hi trong khng kh cha tc nhn nhim khun c kch thc phn t nh hn (5m) to ra trong trong qu trnh ho, ht hi, ni chuyn hoc trong mt s th thut nh ht ra, ni soi. S ly truyn qua git li ti cn s tip xc gn gia ngi bnh v ngi nhn bi v nhng git li ti cha vi sinh vt xut pht t ngi mang vi sinh vt thng ch di chuyn mt khong ngn trong khng kh (< 1 mt) v i vo kt mc mt, nim mc mi, ming ca ngi k cn. Cc bnh nguyn thng gp ly theo ng ny bao gm vim phi, ho g, bch hu, cm (k c H5N1), SARS, quai b v vim mng no. Phng nga ly truyn qua git bn cn ch cc im sau:

- 26 -

Cho bnh nhn nm phng ring. Nu khng c phng ring, xp bnh nhn cng phng vi bnh nhn nhim cng tc nhn gy bnh. C th xp chung vi bnh nhn khc nhng phi gi khong cch xa thch hp ti thiu trn 1 mt ; Mang khu trang, nht l vi nhng thao tc cn tip xc gn vi bnh nhn; Hn ch ti a vn chuyn bnh nhn, nu cn phi vn chuyn th phi mang khu trang cho bnh nhn; Vn thng kh v x l khng kh c bit khng cn t ra trong ng ly truyn ny. VI.3 Cch ly qua ng kh (Airborne Isolation/ Precautions) Ly truyn bng ng khng kh xy ra do s ly lan nhng git nc bc hi trong khng kh cha tc nhn nhim khun c kch thc phn t nh hn ( 75oC trong 30 pht l bin php c th c chn thay cho ho cht kh khun. Nhng dng c c tit trng theo phng php Pasteur phi c lm sch bng cht ty v nc trc khi em kh khun. Dng c phi c ngm hon ton trong nc trong sut qu trnh x l. Nhng thun li ca phng php ny l khng c, chu k kh khun nhanh, v chi ph my mc v bo dng va phi. Nhng bt li chnh ca phng php ny l (1) khng dit c bo t, (2) c th gy bng, (3) thiu s tiu chun ho v trang thit b, v (4) kh nh gi c hiu qu ca quy trnh. Sau khi kh khun theo phng php Pasteur, dng c phi c lm kh v ngn ti nhim khun trong sut qu trnh lu tr v vn chuyn.

3.3 Chiu n cc tmNhng vi sinh vt b bt hot bi nh sng cc tm bc sng t 250-280nm. Hiu qu dit khun ca n l nh vo bc sng ca n, do kh nng dit khun ph thuc vo di sng, nhit , loi vi sinh vt v cng tia cc tm (b nh hng bi khong cch v ng dn). Nu khng c my o bc sng ca n th nn thay n mi 6 thng cho d n vn cn sng. Chiu tia cc tm dit khun l phng php lm sch khng kh c th dng h tr cc bin php kim sot lao hay mt s vi sinh vt gy bnh khc, nhng khng dng ngn nga nhim trng trong phng m. n cc tm c hiu qu tt hn nu c lp t ng thng kh v to ra s pht tia cc tm mnh, v v nh sng cc tm trong ng nn nguy c phi nhim vi tia cc tm c gim hay loi tr. Gn thm n cc tm vo ng thng kh hay nhng khu vc nguy c cao nh phng soi ph qun, phng sinh thit hay nhng khu vc ni c th gp nhng bnh nhn lao. Anh sng cc tm c th gy bng da v mt, v trn l thuyt c th gy c thu tinh th v ung th da.

IV. Tit khun 4.1 Nguyn tc tit khunTt c dng c thit yu tip xc vi mch mu, nim mc khng nguyn vn hay nhng ni v trng trn c th, phi c tit khun. Tit khun ngha l s dng mt quy trnh vt l hay ha hc dit tt c cc dng vi khun, bao gm c cc ni bo t vi khun khng cao. Tit khun n tn cng l khi dng c c tit khun m bo v khun n ti thi im c s dng.

39

Tit khun l mt quy trnh, v phi tun theo cc quy trnh ph hp t c v duy tr tit khun. Ngoi ra, c nhiu loi cht kh khun ho hc c dng nh cht tit khun khi nng cao hn v thi gian tip xc di hn tu theo hng dn ca nh sn xut. Nhng cht kh khun ny c s dng ti x l cc dng c dng li khng chu nhit. m bo tit khun ng cch, nhn vin y t phi tun theo cc khuyn co ca nh sn xut. Qui trnh tit khun hng ngy phi c ghi vo s bi chnh nhn vin thc hin. S ny s c xem li tng qui trnh v bt c trc trc no cng phi c ghi nhn li.

4.2 Phng php tit khunNhng phng php tit khun bng my thng c s dng trong bnh vin:Hi nng m bng autoclave; Tit khun bng kh (s dng ethylene oxide hay formaldehyde); Tit khun bng Plasma Hi nng kh

u im v nhc im ca phng php tit khun c m t bng 3.Bng 3: U IM V NHC IM CA CC PHNG PHP TIT KHUN KHC NHAUPhng php Tit khun bng hi nc u im An ton cho mi trng v nhn vin y t Thi gian tit khun ngn Khng c, khng tn km Khng cn thng kh Tit khun bng hi nng kh n mn thp Xuyn su vo cht liu An ton cho mi trng Khng cn thng kh 100% ETO Xuyn qua vt liu ng gi v nhiu loi nha Thch hp vi hu ht vt liu y t Gim st v vn hnh n gin Tit khun bng Hydrogen peroxide plasma Nhit thp Thch hp vi dng c nhy cm vi nhit Khng cn thng kh An ton cho mi trng v nhn vin Khng c cht cn c hi Vn hnh, lp t v gim st n gin Cn thi gian thng kh Phng tit khun nh ETO l cht c sinh ung th v d chy Bnh cha ETO cn ct gi trong kho ch cht lng d chy Khng th tit khun Cellulose, vi v cht lng. Khng tit khun c dng c ng c mt u bt hoc qu di Phng tit khun nh Nhc im Hiu qu tit khun b suy gim do kh ng, dng c t nhiu v cht lng thp ca hi nc. Lm h hi cc b phn nhy cm vi nng v m. Cn thi gian tit khun di Cc b phn nhy cm vi nhit c th b h hi

40

Phng php Formaldehyde

u im Formaldehyde khng d chy hay d n Thch hp vi hu ht vt liu y t

Nhc im Kh nng tn d formaldehyde trn b mt Formaldehyde v gy d ng Cn thi gian tit khun di Thi gian qui trnh di do phi loi b formaldehyde sau khi tit khun

4.3 Hng dn iu chnh nhit v thi gian tit khun4.3.1 My hp t (autoclave) 121oC trong 30 pht cho dng c c gi hay 20 pht cho dng c khng gi vi p sut 1036 Bar hoc 34oC trong 4 pht vi p sut 2026 Bar 4.3.2 170oC trong 2 gi 180 oC trong 1 gi 4.3.3 My Ethylene oxide Nng kh: 450-1200 mg/l Nhit : 29-65 oC m: 45-85% Thi gian tip xc: 2-5 gi 4.3.2.1 Nhit : 50-55 oC Thi gian mt chu k: 55- 75 pht My tit khun bng Plasma (Sterrad) My hp kh

4.4 Duy tr s tit khun4.4.1 ng gi Dng c cn tit khun nn c ng gi ng cch trc khi tit khun. Vic ng gi dng c c tc dng nh mt hng ro i vi vi sinh vt hay cht khc (v d, bi, ng vt k sinh) sau khi qu trnh kh khun hon tt, c bn vi nhit, mm cho php gi kn, bc li v m ra; khng cha thnh phn gy c hay thuc nhum; m bo gi c tnh trng v trng ca cc dng c c kh khun v duy tr c tnh trng nguyn vn ca gi . Thi hn bo qun dng c ph thuc vo loi giy gi s dng. 4.4.2 Lu tr Dng c tit khun phi c lu tr khu vc c bo v, ni dng c hu nh khng tip xc vi hi m, bi, rc hay ng vt k sinh. Khng nn dng dng c khi c nghi ng dng c khng v khun, nh gi dng c b thng, rch, hay b t. Dng c v trng

41

mua nn c s dng trc khi ht hn. Nn cy vi trng khi lm sng gi nhim trng lin quan n dng c. Vic lu tr v vn chuyn phi duy tr c tit khun cho n thi im s dng. 4.4.3 Gim st quy trnh tit khun Cn nh gi cn thn tt c cc qu trnh tit khun vi thi gian u n. Nn kim tra h thng lc xem c d r hay khng. Cc b phn tit khun bng kh nn c kim tra cc yu t nh nng kh, nhit , v m tng i. C ba phng php khc nhau gim st quy trnh tit khun: C hc: biu , th thi gian v nhit Ha hc: dy th, giy th hay vin thuc th nhy cm thi gian/nhit v/hay m Sinh hc: giy th hay chai th cha bo t. Gim st c hc v ha hc ch cung cp cc ch th t s tit khun c th nhn thy c, nh thi gian, nhit v p sut. Ch c ch th sinh hc mi cho bit hiu qu tht s ca qui trnh tit khun, l nhm dit tt c vi khun, bao gm c cc bo t. Thi kha biu kim tra sinh hc qui trnh tit khun nh sau:Tit khun hi nc: t nht mi tun, nhng tt nht l mi ngy. Gi cha dng c implant nn c gim st v bt c khi no c th, dng c implant phi c kim dch cho n khi kt qu test ch th sinh hc c gi tr. Tit khun bng ethylene oxide: mi gi tit khun. Tit khun bng hi nng kh: t nht mi tun.

V. Cu trc t chc n v tit khun trung tmLm sch, kh khun v tit khun cc dng c chm sc bnh nhn nn c thc hin ti n v tit khun trung tm (VTKTT).

5.1 Thit k n v tit khun trung tmKhu vc x l trung tm c chia thnh nhng khu khc nhau nh: I) khu vc d/ t dnh cho vic tip nhn v ra dng c; II) khu vc sch/kh dnh cho vic ng gi; III) khu vc tit khun v IV) khu vc lu tr v phn pht dng c tit khun. ng i ca qui trnh nn mt chiu: t vng d n vng sch. S 5-1 minh ha cu trc ca mt VTKTT. Nhit l tng ca tt c khu vc nn c duy tr t 18C n 22C, m tng i nn mc 35% n 70% v lung kh nn trc tip t vng sch sang vng d. Mt s nguyn tc:

42

n v c thit k nhm cho php dng c i theo mt chiu ng vi qui trnh tit khun: tip nhn kim tra ra/lm sch/lau kh ng gi tit khun lu tr phn pht; Nn c s ngn cch hon ton gia khu vc d/t v khu vc sch/kh. C th ngn cch bng s dng my git kh khun hai ca, hay vch ngn (tt nht l mt phn knh cho php nhn vin c trch nhim quan st d dng) vi mt ca sp nhn vin lm khu vc t khng th i trc tip vo khu vc ng gi sch; d v sch cn c ni tip nhn ring: ni tip nhn sch s cung cp cho kho hng cc dng c mi, v ni tip nhn d s cung cp cho khu vc d ni tt c cc dng c c ra, lm sch v lau kh; Khu vc ng gi chnh nn tip gip khu vc ra/lm sch/lau kh cho php chuyn dng c ra v lau kh c d dng; Khu vc tit khun nn lin k khu vc ng gi: Nn c khong trng thch hp l hp vn hnh cc xe y trong qu trnh bc, d dng c. Cng lc , n c th gip nhn vin lm trong khu vc ng gi khng b nh hng bi hi nc to ra t l hp; Kho lu tr tit khun nn tch ri vi khu ng gi v khu tit khun; Khu phn pht tit khun nn lin k vi kho lu tr tit khun; To mi trng lm vic d chu, tt nht l c nh sng t nhin; To phng tin d dng cho nhn vin y t lm vic (phng thay v phng ngh/phng n) ring bit c hai khu vc d v sch.

5.2 Chc nng n v tit khun trung tmVTKTT cung cp cc dch v tit khun c kim sot cho ton bnh vin; Mc ch ca VTKTT nhm gii hn cc k nng/ trch nhim ca nhn vin y t trong vic cung ng dng c v trng (dng c dng mt ln v dng c ti x l) v lm gim thiu nguy c ca cc sai st; VTKTT nhn dng c mi v vi sch t kho lu tr v nh git, v dng c ti x l (v d dng c phu thut) t cc khoa s dng. Vic trng ra ban u dng c s dng s c thc hin ti khoa s dng trc khi gi n VTKTT. VTKTT c trch nhim kim tra, ra/lau chi v kh khun, ng gi, tit khun v lu tr tm thi tt c dng c dng li. Cc dng c mi cn tit khun trc khi s dng s c kho hng trc khi em ng gi, hp tit trng v a vo kho lu gi tit khun.. S 2: S v ng i cng vic ca n v tit khun trung tm

43

Tip

nhn

Tip nhn sch: vi sch t nh git Dng c sch

dng c d t cc khoa s dng, bnh vd phng phng m, tri

Nhng khu vc chnh ca VTKTT

Vng d/t[nhn, phn lai

Vng sch/kh[lau kh, kim

Khu tit khun

Khu lu tr tit khun[lu gi v

v ra dng c s dng]

tra, ng gi dng c, bao

phn pht dng c tit khun

Dng c tit khun n dng cc khoa s

5.2.1

Hng i ca cng vic5.2.1.1 Hng i ca dng c

vi sch (v d drap v o chong phu thut) t kho vi v cc dng c mi v vt liu nh gc, vi cotton hay giy gi t kho ca bnh vin s tip nhn ti im tip nhn ring; Cc dng c d t khoa phng hay t phng m c tip nhn v kim tra ni tip nhn ca khu vc ra m bo b dng c. Dng c hng c thay th. Sau khi ra, b dng c y s c chuyn qua khu vc lm sch, ni dng c s c phn loi, ngm cht kh khun, trng v lau kh. Cc ng, catheter v kim s dng li phi c xt nc trong lng k lng. Sau chng s c chuyn qua khu ng gi ng gi li thnh nhng khay hon chnh; Gc, gn vin c lm khu gn gc, sau c ng gi li. 5.2.1.2 khi vo khu lm vic; Nhn vin lm vic trong khu vc lm sch s dng phng thay ring trc khi vo khu vc lm vic. Hng i ca nhn vin Nhn vin lm vic trong khu vc sch cn thay trong phng thay trc

44

Ph lc 1: Cc bc x l dng c ti khoa phng BC THC HIN KH NHIM BAN U Ngm cht ty ra Hoc Enzyme MC DCH D dng c ra, Gim mc nhim, Bo v nhn vin y t

45

C RA X nc LM KH T nhin, my Chuyn VTK Cho vo thng kn

Ra cht bn bm dnh trn dng c

Trnh Ti Nhim

X l tip Trnh vng vi v lm nhim mi trng Kh b ri, hng DC

Ph lc 2: Cc bc x l dng c ti n v tit khun trung tmBC THC HIN KH NHIM LN 2 Ngm cht ty ra C RA X nc LM KH T nhin, my ng gi Giy; Vi Bao plastic; Thng MC DCH D dng c ra, Gim mc nhim, Bo v nhn vin y t Ra cht bn bm dnh trn dng c

Trnh Ti Nhim

Bo v dng c

TIT KHUN Hp t 1210C/20 pht LU TR _PHN PHI Phng lu cha, k Nhit phng 220C

Tiu dit ht vi khun, nm, bo t

Bo v dng c Trnh ti nhim

Ph lc 3: Quy trnh x l dng c h hp bn cm TI CC KHU VC BNH NHN CCH LY

DNG C SAU S DNG

46

KH KHUN BAN U Cht ty ra c kh nng kh khun

C RA VI NC SCH

KH

CHUYN N V TIT KHUN

Ch : Loi dng c nha: tt c cc loi dng c nha ti s dng cn chuyn n v tit khun trung tm x l tip ( dy my th, dy my gy m, dy 0xy, mask kh dung, bnh lm m, dy ht m, dy my ht)

47

Ph lc 4: Qui trnh kh khun mc cao cho dng c dng li ngay ti cc khoa phng

Dng c bn

Kh nhim ban u

Lm sch

Lau kh

Ngm dung dch kh khun mc cao

X sch bng nc v khun

Lm kh, ng gi

48

Ph lc 5: Qui trnh x l dng c tit khun ti n v tit khun trung tm

Dng c bn

Kh nhim ban u

Ra bng nc my

Vn chuyn v n v Tip liu thanh trng

X l theo quy trnh kh tit khun ti n v Tip liu thanh trng

Cp pht v khoa

49

Ph lc 6: S kh v tit khun cc b phn ni soi

50

TI LIU THAM KHO 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. Bnh vin Ch Ry. Hung dn phng phi nhim HIV, vim gan siu vi B &C do ngh nghip cho nhn vin y t. Nh xut bn Y hc; 2004. B Y t (1997). Quy ch bnh vin; Nh xut bn Y hc. 1997. B Y t. Ti liu hng dn Quy trnh chng nhim khun bnh vin. Tp I; Nh xut bn Y hc; 2003. B Y t. Hng dn quc gia v cc dch v sc khe sinh sn. 2003. B Y t. Quyt nh 06/2005/Q-BYT ngy 7/3/2005 v vic ban hnh Hng dn chn on v iu tr HIV/AIDS. B Y t. Hng dn theo di, gim st v nh gi dch v CSSKSS. 2005. B Y t. Quy ch Qun l cht thi y t; Ban hnh theo Quyt nh s 43 /2007/Q-BYT ngy 30 thng 11 nm 2007. B Y t. Ti liu o to hng dn chun quc gia v cc dch v chm sc sc kho sinh sn,.2007. CDC (2003). Exposure to Blood-What Health Care Personnel Need to Know. Dch t lm sng, iu tr v phng chng bnh vim ng h hp cp (SARS); Nh xut bn Y hc; 2003. Ling Moi Lin, Seto. S tay kim sot nhim khun dng cho nhn vin y t Khu vc Chu . Nh xut bn Y hc; 2005. Trnh Qun Hun. Bnh vim gan do virus. Nh xut bn Y hc, 2006 WHO (2007). Guideline for Isolation Precaution: Preventng Transmission of Infection Agent in Health care settings 2007. WH0 (2003). Practical guides for Infection Control in Health Care Facilities. 8.2003 WHO. Avian Influenza: WHO Interim Infection Control Guidelines for health care worker. World Health Organization. 10 May 2007

51

Chng 5: Gim st thc hnh v ngun lc kim sot nhim khunMc tiu: Hiu c khi nim c bn ca gim st thc hnh v ngun lc Nm c cc phng php gim st

I. t vn : II. Phng php gim stII. 1 Phm vi gim st Gim st thc hnh c th thc hin trong: Ton bnh vin Theo tng khoa u tin Theo tng bnh l hoc cc nhm bnh cn can thip

Vic gim st bao gm hai phn ch yu: Gim st thc hnh ca nhn vin y t Gim st ngun lc, c s vt cht, cc kha cnh khc nh h thng cp kh, cp nc, qun l cht thi, kh trng tit trng, dch v git l v vi, v sinh thc phm II. 2 Cng c gim st II.2.1 Quan st Quan st trc tip l phng php thng gp nht. Quan st vin quan st hnh vi, mi trng da theo mt phiu gim st chun b sn II. 2. 2 o lng Gim st cng c th thc hin bng cch o lng s lng dng c, dung dch s dng. V d tnh s lng nc ra tay, ha cht

52

II.2.3 Gim st mi trng II.2.3.1 Quy trnh gim st mi trng nc Ch nh ly mu Thng qui trong cng tc chng nhim khun. t xut khi c dch xy ra. nh gi mt hot ng can thip trong cng tc chng nhim khun.

Tiu chun cht lng nc Vic gim st cht lng vi sinh ca nc nhm m bo thng xuyn tiu chun cht lng ca nc mc 1 v 2 Mc 1: Nc sch dng ra tay phu thut vin, ra dng c ni soi i trng, d dy v cho tt c nhng s dng nc ca cc khoa lm sng. Mc 2: Nc siu sch dng cho cc khoa phng c bo v nh: phng, n v ghp c quan, b phn gi, ra dng c soi ph qun. Cch ly mu Dng c - Cn 90 o - Bng ht nc - Tm bng - Qut ga - Tube v trng 15 ml - Pence - Gi tube - Syringe vtrng 5, 10 ml... - Mi trng phn lp VK - ....

53

Tin hnh Nguyn tc ly mu l phi tuyt i v khun, trnh tp nhim, th thut ly mu rt lin quan n kt qu kim nghim sau ny. Trc khi ly mu phi t vi nn bng ngn la n cn trong vi pht, vn vi cho nc chy khong 4-5 pht; m nt tube, tay phi cm nt, tay tri cm tube h ming qua la n cn, hng cho nc chy vo l; ch nn ly nc n 9/10 tube; b trng 1/10 lc kim nghim d lc u. Ly xong, t ming l trn ngn la n cn, y nt ngay li v gi ngay i kim nghim thi gian chm nht trong vng 2 gi v phi c ngi i theo; Khng gi qua ng bu in; nu cha gi ngay c cn bo qun mu nhit t 4 n 6 C; c th dng nc bo qun mu . i vi cc dung dch ang s dng cn kim nghim vi sinh th dng syringe v trng thch hp ly mu; cch ly mu cng phi v trng v gi nh hng dn trn . Trn cc mu nc cn ghi r loi nc, a im ly, ngy gi ly, tn, chc v ca ngi ly mu... v cc yu cu xt nghim. Kim tra vi khun gy bnh Mun kim tra vi khun gy bnh phi p ng cc yu cu sau: Phi dng mt lng nc kh ln tp trung vi khun gy bnh ( lng phn hoc ly tm). Dng mi trng tng sinh thun li i vi cc loi vi khun gy bnh. Phi tm cch ngn chn bt s pht trin ca phagi. Tuy th tr cc trng hp c dch, kim tra cc vi khun gy bnh kh phc tp v t khi em n kt qa mong mun. + c kt qu: Ty theo yu cu ca xt nghim ca mu nc; v phng din vi khun hc ca mu nc gm c: + Tm tng s vi khun a kh. + Tm ch s E. coli.

54

+ Tm Welchia perfringens. + Tm phagi. + Tm vi khun gy bnh. Trong mt mu nc nu c vi khun gy bnh tuyt i khng c dng. Ch s tp khun ch c gi tr tham kho, khng c gi tr quyt nh. II.2.3.2 Gim st mi trng khng kh trong bnh vin Ch nh Thng qui trong cng tc chng nhim khun t xut khi c dch xy ra. nh gi mt hot ng can thip trong cng tc chng nhim khun. Phng php ly mu thng dng - Phng php lng ng dng a thch nh v ly mu khng kh vi sinh: Nn t mu trong khi cc hot ng hng ngy vn din ra bnh thng mi nh gi ng c cht lng mi trng khng kh ca khoa mun kim tra. - Phng php o th tch: Th tch mu ti thiu phi l 1 000 lt ( 1 m3) khng kh; Mc gii hn cho php nh gi khng kh l15 CFU/m3 (tng s khm m c ca cc t chc nm). Cch ly mu + C rt nhiu phng php nh ht bi, p bi, lng bi. Phng php n gin v thng dng hin nay l phng php lng bi ca Kock. + Chun b mi trng v kim tra: ly mu ta thng dng 3 lai mi trng sau: Thch thng kim tra tng s vi khun a kh Thch mu kim tra cc vi khun tan mu. Thch Sabur hay thch glucoza c pH 4 n 5 kim tra nm mc.

55

thch ra hp Ptri ( mi hp 12 15 ml thch ) t lnh, mi ln kim tra khng kh dng 3 a thch. Trc khi t, phi thch vo t m cho thch m li v mt thch kh. n ni nh kim tra khng kh, m cc hp thch ra ( np Ptri p nghing bn cnh hp thch ) trong 5-10 hay 15 pht, ty tnh hnh d kin mc nhim khng kh ca ni kim tra. Sau thi gian quy nh, y np hp mang t m 38 C cc hp thch mu v thch thng, cn cc hp thch Sabur th vo t m 25 n 28 C. Theo di sau 24-48 gi i vi cc loi vi khun v 7 n 10 ngy i vi cc lai nm mc. Mun kim tra khng kh trong bt k c s no, nn t a nhiu v tr khc nhau. Thng 3 a (thch mu, thch thng, thch Sabur) gia gian nh v 4 gc nh, mi gc 3 a thch khc nhau. i vi cc bnh vin, nh m, phng th nghim th cn ch kim tra cc vi khun tan mu. + c kt qu: Trc khi m s lng cc khun lc ca vi khun a kh, vi khun tan mu, nm mc, cn c cc khun lc in hnh, nhum Gram, soi knh v ghi vo s kim nghim: hnh thi cc loi khun lc, hnh thi vi khun trn phin , Gram(-), Gram (+), cch sp xp c kt qu nh sau: Theo quy nh ca V. Omealianski th tng s VK trn din tch 100 cm2 thch trong thi gian 5 pht bng tng s VK trong 10 lt khng kh. Chng ta c th quy ra trong 1 m3 khng kh vi cng thc nh sau: X= A x 100 x 100 S x KTrong : X= Tng s VSV trong 1 m3 khng kh

56

A= Tng s VSV trong a thch S= Din tch a Ptri ( tnh ra cm2). K= Thi gian a Ptri tnh ra h s vi: 5 pht = 1 10 pht = 2 15 pht = 3 100 : din tch quy c. 100: h s nhn tnh ra kt qu trong 1m3 khng kh ( v mi a Ptri = 10 lt khng kh).

Th d: Ta m trn a thch vi din tch 80 cm2 thy c 32 khun lc VK v ta a thch m ra ngoi khng kh trong 10 pht. Vy tng s VSV trong 1m3 khng kh s l: 32 x 100 x 100 80x 2 + Tiu chun VSV trong khng kh phng ni chung Preobrajenski cho rng khng kh sch th s VSV khng qu 1000 trong 1m3 Ginoscova chuyn trch v VK hc trong khng kh , sau nhiu nm nghin cu cho l: - Khng kh tt : Trong mt a Ptri trong 10 pht c 5 khun lc VSV. - Khng kh va: Trong mt a Ptri trong 10 pht c t 5 n 25 khun lc VSV. - Khng kh xu: Trong mt a Ptri trong 10 pht c 25 khun lc VSV. Thng th khng kh trong cc nh n cng cng, cc nh bp, cc c s bn thc phm hay gp cc loi B. subtilis, E. coli, Proteus, t cu vng khng gy bnh bnh vin, hay gp cc loi t cu vng, lin cu tan mu, trc khun m xanh; cc ni gn ng, hay gp cc loi nh : Welchia perfringens, Cl. Sporogenes cc kho, cc nh lnh, chng ta hay gp cc loi nm nh Penicillium, Aspergillus, Sporotrichum = 2000 VSV

III. T chc thc hinIII.1 Nhim v ca Khoa Kim sot nhim khun:

57

Khoa Kim sot nhim khun v Phng iu dng l hai n v ch yu cng thc hin cng tc gim st thc hnh v gim st vic chp hnh qui nh KSNK ca cc bc s, iu dng vin trong ton bnh vin. - Tham mu cho lnh o bnh vin v ban hnh qui nh theo kt qu gim st. - T chc o to, o to li cho nhn vin y t v hc sinh v KSNK. III. 2 Nhim v ca cc khoa phng v nhn vin y t - T chc thc hin nghim tc cc hng dn v KSNK c ban hnh. - Nhn vin Y t t gic chp hnh cc nguyn tc, quy nh, quy trnh KSNK

Ph lc 7: Ni dung kim tra cng tc kim sot nhim khun cc vin, khoa, phng trong bnh vin NGY// KHOA: THI IM TIN HNH: NGI KIM TRA :

Tt c cu hi c tr li: c (C), khng (K), khng th thc hin (X).TT NI DUNG PHN I: MI TRNG KHOA PHNG Mi trng khoa phng cn c gi v sinh sch s trnh ly nhim cho. Bung bnh: 1 2 3 4 5 6 7 8 Sch s v khng bi (tng, trn, nn nh). Khng cha vt dng d tha. Cc ging bnh sch p, k cch nhau ti thiu 1m. Bc nm sch, khng rch, nm khng ngm nc. Chn ngu nhin 01 ging: xem nm c vt bn, c thm nc (t giy di bc nm n vo nm trong 10 giy, 50 ml vo vng lm , n thm 30 giy na, ly giy ra xem c t khng?) C t u ging cho mi bnh nhn. Vi ging, chn mn, qun o bnh nhn sch s. C bn ra tay hoc dung dch ra tay nhanh. Bung lm vic (bung tim, bung th thut, bung HSBA): 9 Khang trang, sch s, thong mt. C K X

58

10 11 12

C t ng thuc sch, sp xp thuc ng quy cch. C t ng dng c tit khun, ng quy cch v m bo dng c cn hn dng. C t ng vi sch, ng quy cch. Bung tm:

13 14 15

Sch, khng c mi hi, khng c cc vt dng khng cn thit. Khng treo qun o bn cng nh qun o sch trong bung tm. Cc dng c cha nc phi sch, c np y. Nh v sinh:

16 17 18

Nh v sinh phi sch, khng hi; khu vc xung quanh khng cha cc vt tha. C dng c, phng tin lau ra nh v sinh. C nc v x phng ra tay sau khi i v sinh. Ni c ra vlu gi dng c v sinh:

19 20 21 22 23 24

Sch v khng vng vi cht tit, t ct, rc ri. Sp xp gn gng, khng cc dng c bn sch ln ln. C quy trnh v sinh kh khun b, vt dn ti ni x l. B, bnh cha nc tiu, cc bnh cha khc c t p hoc treo trn gi. Chi, gi lau, thng x c ct gi ng v tr, c v sinh ng theo quy nh Dung dch kh khun c bo qun v s dng ng theo hng dn. V sinh ngoi cnh

25 26

Khu vc xung quanh khoa phng sch s Khng phi qun o v cc vt dng d tha khc hnh lang v khu vc xung quanh khoa phng PHN II: X L CHT THI BNH VIN Cht thi phi c x l an ton nu khng s c nguy c gy nhim bn hoc ly lan cho ngi khc, cho cng ng.

27 28 29 30 31 32 33 34

C bng quy trnh v x l cht thi. C thu gom v phn loi cht thi ng theo quy nh Bao cha cht thi ng mu quy nh, c t vo thng thu gom cht thi ng quy cch C thng thu gom cht thi p chn, ph hp vi mu ca ti ng cht thi. Cht thi c tch tr an ton, cch xa bnh nhn, c thu gom tp trung v mt ni quy nh ca khoa phng Ni tr cht thi tp trung ca bnh vin c ca kha v ch c nhn vin v sinh mi c php ra vo Ni tp trung cht thi c trang b bn v x phng ra tay Ni tr cht thi c c ra thng xuyn bng dung dch kh khun. PHN III: THU GOM VI vi phi c x l ng trnh ly nhim cho.

35 36 37 38 39 40 41 42

vi bn c phn loi v t trong cc bao dnh ring cho thu gom vi bn C thng ng vi bn ti khoa C t, bung dnh ring cho cha vi sch Thng ng vi bn phi kh ro, sch s v c c ra sau mi ln s dng. Ti ng vi bn c git li trc khi em s dng li. vi sch c bo qun ni sch. C lch hng dn thay vi cho bnh nhn v nhn vin ng gi vi bn ng qui cch PHN IV: THU GOM V X L CHT THI SC NHN Vt sc nhn phi c x l an ton trnh nguy c mc cc bnh nhim khun do tai nn ngh nghip

59

43 44 45 46 47

Thng cha vt sc nhn ng tiu chun hin hnh (cng, kh thng, mt chiu). Thng cha ch cha di 2/3 th tch. Vn chuyn vt sc nhn trong thng, hp cng. Thng cha sc nhn c sn trn xe tim truyn hoc c t ni thun tin. C mu thng bo vt thng do vt sc nhn gy ra dn bung tim hoc bung ng h s PHN V: X L KH KHUN DNG C Y T Dng c c lm sch, kh khun, ct gi ng quy nh trnh ly nhim cho.

48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59

C bung dnh ring cho kh khun v ct gi dng c C t ng cc dng c kh khun Cc dng c kh khun c trong hp hoc ti kn C quy trnh ra kh khun dn bung kh khun Dung dch kh khun c cha trong bn ng quy cch C kim tra hiu lc kh khun ca dung dch kh khun trc mi khi s dng (i vi dung dch Cidex) C s theo di qu trnh kh khun C s dng cht kh khun thch hp v c bng hng dn cch pha Kh khun bng ha cht ch dng cho cc dng c khng chu nhit. C bng ch r c tnh cc cht kh khun ang c s dng. Dng c c ngm ngp vo trong dung dch kh khun v c np y bn cha Nhn vin y t c tp hun nh k v cng tc kh khun PHN VI: RA TAY Ra tay vi x phng hoc dung dch ra tay nhm lm gim thiu nguy c ly cho trong thc hnh bnh vin

60 61 62 63 64 65 66 67 68 69

C x phng v bn ra tay ng quy nh C khn sch cho lau tay sau khi ra C bn chi ra tay dng mt ln Ni gn bn thun li cho vic ra tay C dng c bn xung quanh bn ra tay C dung dch st khun nhanh (hn hp Clorhexidin + cn) c b tr t nht l mt ni trong khoa phng Nhn vin ra tay ng quy trnh (quan st) C bng hng dn quy trnh ra tay treo trc bn ra tay C ci ng h v n trang khi ra tay Nhn vin y t thng xuyn c tp hun, kim tra v ra tay PHN VII: THC HNH LM SNG Thao tc lm sng phi tun th nhng hng dn kim sot NKBV lm gim nguy c NK cho ti ngi bnh ng thi cng bo v NVYT Cc phng tin di y c sn cho NVYT

70 71 72

Gng sch v gng tit khun Tp d nha dng mt ln bo v mt Chm sc bnh nhn t catheter mch mu

73 74 75 76

C m bo thao tc v khun trong khi t catheter mch mu khng? C gc v khun che ni tim tnh mch (chn 01 ngi bnh tnh c v quan st) C ghi ngy, tn ngi t trn bng keo dn ni chch Thi gian thay catheter c ng theo hng dn khng (hi 01 nhn vin tnh c) Nui n bng ng tiu ha

60

77 78 79 80

Nui n c thc hin ng theo y lnh m bo k thut, v khun trong cc thao tc nui n Thc n c m bo v sinh Dng c nui n c v sinh, kh khun thch hp Chm sc catheter ng tiu

81 82 83 84

Dng gng sch khi tho nc tiu ra khi ti cha. S dng cha dng mt ln hoc chai kh khun, hng nc tiu. C nh ti cha nc tiu v tr cao hn nn nh S dng h thng dn lu kn Chm sc bnh nhn th my

85 86 87 88 89

Dng c dng cho th my c tit khun theo ng hng dn Dng c sau khi s l c bo qun ng quy nh C hng dn x l dng c dng trong thng kh h tr (thi gian thay nc, thay dy my th). Bnh lm m oxy, kh dung c trong tnh trng kh ro trc khi s dng C s dng nc tit khun cho h thng bnh lm m kh dung. Phng tin cch ly

90 91 92 93 94 95

C bin php cch ly i vi cc ngi bnh truyn nhim v bin php ph hp vi quy nh ca bnh vin Nhn vin y t bit cch phng nga khi tip xc vi dch c th ca ngi bnh nhim khun Nhn vin bit cch chm sc ngi bnh nhim khun nh vim gan B, HIV. C mang gng khi tip xc vi dch c th. C ph bin cc quy nh v kim sot NKBV ti khoa phng. Cc chnh sch , bin php trong sch kim sot NKBV c cp nht thng xuyn. PHN VIII: NH N Nh n phi c nhng iu kin thun li trnh ly nhim cho

96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111

Nhn vin nh n c hun luyn v phng chng NKBV Dng c v sinh nh bp c ring vi cc dng c v sinh khc C mu sc ring cho dng c lau ra v dng c ch bin. Thc phm m ( sa, bt ng cc) c bo qun trong cc t chng cn trng Thc phm ca ngi bnh c dn nhn vi tn, ngy theo qui nh Thc n trong t lnh cn hn dng Sa c c ct gi trong iu kin lnh T lnh ch dng ring cho cha thc phm (khng dng cho cha thuc hoc mu th) Nhn vin nh n c c kim tra sc kho nh k T lnh t nhit t 0 50 C ( o bng my o in t ) Tt c cc dng trong bp thch hp cho tng khu vc Nhbp c m bo an ton chng nguy c xm nhp ca cn trng Nh bp c thit k mt chiu Nh bp c chia thnh cc khu vc lm vic ring ( sng cha ch bin v chn) Nhn vin n mc gn gng (y phc, mng tay, tc) C bn ra tay, x phng, khn sch lau tay C khn sch dng mt ln lau cc dng c sch PHN IX: PHNG M

112 113 114

C ni thay sch v c t kha thch hp. C dp sch ring cho khch Dp c kh khun thng xuyn.

61

115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133

Khoa phng sch v khng bi. Khn bn sch v khng bi. C lch lm v sinh phng m. Gi lau, thng x lau nh c ct gi ng ni quy nh. C dng c lau ra ring c cung cp cho mi phng. Ni c ra sch v khng vng vi cht bn. H thng thng kh c xem xt tu sa thng k v c ghi ch u n. Phng c kim tra v vi sinh u n (ti thiu 6 thng 01 ln) Khch vo m thay o, dp, eo m, khu trang v ng vi c tit khun Ging bnh c lau sch v ging chuyn ngi bnh c s dng ring cho phng m Tng phng m c lt gch men ti trn H thng ra tay trong phng m thch hp C dung dch ra tay phu thut (Clorhexidin 4%) C dung dch kh khun Clorhexidin trong Alcol cho kh khun tay sau khi ra tay th thut C h thng lm kh tay hoc khn v khun cho phu thut vin sau khi ra tay C dung dch st khun da trc v sau khi phu thut theo ng quy nh C tm cho ngi bnh trc phu thut Phu thut vin c tm trc v sau khi m C bung dng c v khun ring cho phng m PHN X: NH GIT

134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146

Thit k mt chiu C phn chia nhn vin lm vng sch, vng bn ring bit H thng thu gom v cp pht vi thch hp H thng phn loi vi thch hp Ni bn ring bit, xa hn vi sch Ni ct cha sch ring, sch v c lau bng dung dch kh khun thch hp. C my git vi cho nhn vin v ngi bnh ring bit. C ni git vi sch v nhim ring bit. Kh khun vi bng nc nng nhit > 70oC. Kh khun vi bng Clorin. V sinh nh xng hng ngy (sn nh, my git, bn ngm) bng dung dch kh khun thch hp. Nhn vin mang trang b bo h trong khi git C ni ra tay cho nhn vin PHN XI: PHA CH DC

147 148 149 150 151 152 153

Thit k m bo cho chng nhim khun Dng c pha ch c kh khun theo ng hng dn Phng pha ch c lm v sinh hng ngy C ni ra tay thun tin cho thao tc pha ch Cc dung dch sau khi pha ch c bo qun thch hp: t c kha, k gch men, lm v sinh mi ngy. C bng hng dn pha dung dch kh khun C c kim tra vi sinh nh k hng qu PHN XII: N V TIT KHUN TRUNG TM

154 155 156

Thit k mt chiu. Phn chia vng lm vic bn, sch, v khun theo quy nh Cc vng bn sch c tch bit nhau bng mt bc tng

62

157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174

C bn ra tay v c thit k thch hp cho thao tc C dung dch kh khun C quy trnh hng dn x l dng c bn dn ti ni lm vic Cc dng c bn c ngm ngp vo dung dch st khun theo ng hng dn ng gi, dn nhn v ghi ngy thng ng quy nh Bng ch th mu c s dng cho cc dng c hp tit khun Kim tra mt nhn vin ang lm vic ti khoa v quy trnh x l dng c bn ti khoa. Dng c tit khun c bo qun ng quy nh C dng c ht hn s dng trong kho Phng lu tr dng c tit khun sch v c v sinh hng ngy Phng lu tr dng c tit khun c gn my lnh Bao hp c v sinh mi ngy C bng theo di nhit v thi gian hp ca mi l C s ghi chp theo di qu trnh tit khun C y dng c bo h lao ng cho nhn vin s dng Nhn vin thng xuyn c cp nht kin thc v cng tc chng nhim khun cng nh cng tc chuyn mn Kim tra mi trng khng kh nh k nh k kim tra vi sinh cc dng c tit khun

63

Chng 6: Gim st nhim khun bnh vinMc tiu: Sau hc bi ny hc vin c th: Hiu c cc khi nim c bn v gim st nhim khun bnh vin Nm c s lc cch thc hnh gim st thng dng

I. i cng v gim st nhim khun bnh vinGim st l hot ng ch yu ca chng trnh kim sot NKBV v khoa KSNK. Gim st NKBV c nh ngha l vic thu thp c h thng, lin tc; vic x l v phn tch nhng d kin sc khe cn thit nhm trin khai, lp k hoch, v ph bin kp thi nhng d kin ny n nhng ngi cn c bit. Gim st NKBV l mt trong nhng yu t quan trng ci thin tnh hnh NKBV. Nhn vin kim sot NKBV thng phi dnh hn mt na thi gian tin hnh gim st. Chng trnh kim sot nhim khun phi xy dng c mt k hoch gim st theo yu cu ca bnh vin mnh. Gim st nhim khun bnh vin s cung cp nhng d kin c ch nh gi tnh hnh NKBV: nhn bit nhng bnh nhn NKBV, xc nh v tr nhim khun, nhng yu t gp phn vo nhim khun. T gip bnh vin c k hoch can thip v nh gi c hiu qu ca nhng can thip ny. Gim st NKBV cn l tin cho vic thc hin cc nghin cu v Kim sot Nhim Khun. Phng php s dng xc nh t l NKBV cn da vo kh nng sn c ca bnh vin v ca ngun nhn lc ca kim sot nhim khun. Gim st c th hiu qu hn khi gim st nhng khoa c nguy c c NKBV cao, nhng bnh nhn c nhng yu t nguy c c bit, hay nhng nhim khun c nguy c t vong cao v tn nhiu kinh ph. Gim st s cung cp nhng thng tin cn thit v s xut hin v phn b ca NKBV trong dn s c gim st v nhng iu kin hay s kin lm tng hay gim nhim khun. D liu thu thp c phi tp hp, phn tch v thng bo cho nhng ngi cn bit c bin php thch hp. Chng trnh gim st cng cn bao gm chng trnh kim sot khng sinh. Cn a ra c nhng quy nh chnh sch s dng khng sinh. Cn hn ch nhng hot ng tip th ca cc hng thuc trong bnh vin, c bit ti cc bnh vin c o to.

64

Mc ch gim st nhim khun bnh vin Lm gim t l nhim khun bnh vin: Bit c t l bnh ang lu hnh Nhn bit nhng trng hp c dch Thuyt phc nhn vin y t: nh gi nhng bin php thc hin trong chng nhim khun: So snh c t l nhim khun gia cc bnh vin: Thay i nhng thc hnh sai

II. Cc phng php gim st nhim khun bnh vin 1. Phm vi tin hnh Trong ton b bnh vin Ti mt s khoa trng im Trn mt s nhm bnh c nguy c

2. Phm vi chn onBa cu hi lin quan n vic nhn din ca bnh cn t ra trc khi gim st: 1. Xc nh NKBV th ng hoc ch ng? 2. Chn on da trn chn on bnh nhn hoc xt nghim? 3. Chn on tin cu hoc hi cu? Yu cu ca mt gim st tt phi l: gim st ch ng, chn on bnh da trn bnh nhn v l gim st tin cu. D kin cn thu thp lit k bng 1Bng 1: D kin cn thu thp trong h thng gim stDa vo bnh nhn Khm bnh i bung Tho lun vi ng nghip Xem h s bnh n Xem Kardex thay bng dch truyn sonde tiu phu thut cch ly khng sinh

65

bng nhit kt qu X quang Da vo xt nghim Kt qu vi sinh (vi khun, vi rut) Kt qu k sinh Kt qu huyt thanh Kt qu gii phu bnh Bng nh gi nhy cm ca khng sinh Da vo cc khoa khc Phng nhn bnh Phng m Khoa cp cu Phng khm Nhng nhn vin chm sc ti nh H thng gim st a trung tm Phng khm bnh a phng Ngun: Basic of surveillance- an overview

1. Cc phng php gim sta) T l bnh mc (prevalence) iu tra nhng NKBV trong bnh vin (bao gm c nhng trng hp bnh c v mi) trong mt ngy (point prevalence) hay trong mt giai on (period prevalence), mi ging bnh c kho st mt ln. b) T l bnh mi mc (incidence): iu tra theo di ton b bnh nhn t lc nhp vin n khi ra vin, do theo di c nhng NKBV t lc mi bt u xut hin. c) Gim st c trng im Gim st c th thc hin theo v tr mc bnh hoc gim st ti mt khoa hay mt n v, gim st tng loi NKBV ti mt n v c nguy c cao no . V d nh tm nhng bnh nhn nhim khun huyt mc phi trong bnh vin hay gim st tnh hnh vim phi bnh vin ti ICU. Cc phng php gim st nh cp trn, c th nh gi t l bnh (prevalence) hay t l mi mc (incidence) hay nh gi hiu qu can thip (th nghim lm sng) d) Gim st nh vo mng thng tin bnh vin Khoa chng nhim khun s cp nht nhng thng tin v NKBV hng ngy nh vo mng thng tin ni vi khoa vi sinh, hoc ni vi tt c cc khoa t mt phn mm gim st NKBV vit sn. T c bin php can thip kp thi.

66

e) M hnh gim st nhim khun bnh vin quc gia ca CDC Nhng d kin v nhim khun bnh vin c thu thp theo mt protocol chun, gm 4 h thng gim st: Gim st ton bnh vin Nhn vin chng nhim khun thu thp cc d kin v tt c cc loi nhim khun bnh vin trong ton bnh vin theo mt protocol chun. T l nhim khun tnh theo tng khoa, t s l s bnh NKBV, mu s l s bnh nhn xut vin, hoc bnh nhn-ngy Gim st ti ICU ngi ln v tr em Nhn vin chng nhim khun thu thp cc d kin v nhim khun bnh vin nhng bnh nhn nm ICU. Tnh t l nhim khun trn s bnh nhn c nguy c cao, hoc s bnh nhn-ngy (ngy t sonde, ngy t CVP, ngy th my) Gim st ti khoa hi sc tng cng s sinh Nhn vin chng nhim khun thu thp cc d kin v nhim khun bnh vin tt c bnh nhi ti khoa hi sc tng cng s sinh Gim st nhng bnh nhn phu thut Nhn vin chng nhim khun thu thp cc d kin theo danh sch nhng th thut.

67

Chng 7: Phng nga phi nhim vi HIV, Vim gan B, Vim gan C do ngh nghipMc tiu: Sau hc bi ny hc vin c th: Nm c cc nh ngha, yu t dch t ca cc phi nhim qua ng mu p dng cc bin php thc hnh phng nga phi nhim vi HIV, Vim gan B, Vim gan C do ngh nghip

I. S lc v dch t phi nhimNhn vin y t (NVYT) c nguy c b phi nhim do ngh nghip v b ly truyn HIV, vim gan siu vi B, v C. Nhng phi nhim ny ch yu lin quan n nhng tn thng do kim hay vt bn nhn b vy mu hay dch tit m xuyn da (phi nhim qua da) v nhng tip xc vi mu hay dch tit qua nim mc hay da khng lnh ln (phi nhim qua ng nim mc). Theo thng k ca CDC 2000, c 384.000 thng tn qua da xy ra NVYT trong bnh vin hng nm. Nhng c ch gy tn thng c lit k trong bng 1.Bng 1: C ch gy tn thng qua da thng gpTrong khi thao tc trn bnh nhn hay thao tc trn kim/vt sc nhn Bnh nhn c ng v dng c khng ph hp Trong thao tc, trong khi tim truyn, hay rt kim khi ng truyn tnh mch a hay chuyn dng c trong khi s dng Thao tc vi cc dng c hay bnh phm Thao tc vi cc vt dng trn gi hoc khay B bnh phm vo thng cha ng np kim Tho dng c Chi ra Trong khi vn chuyn rc Va chm vi ngi hay vt bn nhn khc b thng Vt sc nhn nhng v tr khng an ton trong bao rc, trong qun o git trn bn/khay ri vi trn nm ging B trong ti/qun o Lin quan n vic x l rc B kim vo thng rc ng vt sc nhn Tn thng do kim m ra khi thng rc ng kim Thng rc ng vt sc nhn qu y hay

II. Phng nga phi nhimng dng phng nga chun (nh hng dn chng cch ly phng nga) l quan trng nht trong phng nga phi nhim. Ngoi vic ng dng phng nga chun

68

(standard precautions) cn ch nhng bin php phng nga b vt sc nhn m qua da nh:

II.1 Ci tin th thut v o to cho NVYT bit thc hnh an ton trong khi lm vic.(1). m bo x l kim an ton trong khi chm sc bnh nhn, c bit trong nhng hot ng c nguy c cao: Khng nn chuyn vt sc nhn t ngi ny sang ngi khc bng tay khng m phi t vt sc nhn trong khay v di chuyn khay ny. Khi tim chch, nhn vin y t c th b m hay bn mu nu bnh nhn vng vy khi ang tim chch. lm gim nguy c: o Lun lun bo bnh nhn trc khi tim chch. i vi tr em, cn yu cu cha m chng hay nhn vin khc gi chng nm yn. o Lun lun dng kim v xylanh mi hay c x l ng cch cho mi ln chch. u kim hay vt sc nhn phi t xa c th Trnh a cc dng c sc nhn bng tay. Khng ng np kim trc khi b. Trong trng hp cn ng np kim, dng k thut xc mt tay (Hnh XI-1)) Thi b kim tim ngay sau khi s dng (2). Gim thiu vic s dng kim khng cn thit. V d, ly mu bng phng php khng dng kim chuyn bnh phm t syringe ti ng ng bnh phm (v d h thng Vacutainer, Becton-Dickinson). (3). S dng kim vi nhng c im an ton trong nhng chng trnh tng cng phng nga phi nhim, khi c ngun ti chnh di do. (4). Ch nhng thao tc c bit trong phng m nga tn thng. i. Khi khu, trnh ch dng n thun tay khu m. S dng cp kim khi c th. Trnh th cm gic mi kim trc bng ngn tay c gng khi thc hin xuyn kim. S dng kim u t khi c th. ii. Cn nhc mang hai gng Gng trong th t b thng hn gng ngoi t 55 n 84% v c th nga tay b ly nhim vi mu. (5). B kim hay vt sc nhn ngay vo thng rc cha vt sc nhn sau s dng

69

Hnh 1: K thut y np kim bng phng php "xc mt tay"

II. 2 Qun l, s dng v vt b an ton vt sc nhnVt sc nhn ch bt k dng c trong mi trng bnh vin c kh nng m thng da bnh nhn, nhn vin y t v thn nhn. N bao gm kim, dao m, ko v kim khu. S dng an ton vt sc nhn ch cc bin php c bit cn thit trong khi s dng vt sc nhn, khi lm sch cc vt sc nhn dng li v x l vt sc nhn qua s dng. Kh nng ly bnh qua ng mu cao nht qua cc dng c sc nhn c s dng cho bnh nhn. N c th xuyn thng da bnh nhn, nhn vin y t v thn nhn v lm di chuyn mu hay dch tit ca h. Trong chm sc y t, vt thng do kim hay cc vt sc nhn khc l nguyn nhn hng u gy nhim cc tc nhn qua ng mu nhn vin y t. Tt c cc vt sc nhn cn c xem l c bit nguy him, cn s dng v vt b ng cch. Bnh vin c trch nhim m bo phng tin thch hp cho vic x l vt sc nhn. Mi nhn vin y t cng c trch nhim trong vic qun l v x l vt sc nhn s dng. Vic vt b khng ng cch vt sc nhn b nhim c th lm ly nhim cho cng ng. trnh b thng khi vt b vt sc nhn cn: Trnh ng np kim Khng un cong, ct hay b gy kim B vt sc nhn vo thng ng vt sc nhn khng thng, nh hp kim loi, hp cac tng cng hay thng nha rng. Mang gng khi vt b thng ng vt sc nhn.

70

Thng ng vt sc nhn phi tha mn c cc tiu chun thc hnh ti u. V chc nng - bn, c np, chng thm, chng r, chng c thng. Ming thng rng c th b vt sc nhn vo d dng bng mt tay. V kh nng tip cn t nhng ni tin li s dng. D nhn - Thng ng vt sc nhn phi c t bt k ni no c dng vt sc nhn (phng tim truyn, phng iu tr, phng m, phng sanh, v phng xt nghim), nhng v tr ni bt, c s dng nhn bo v mu biu hin nguy hi sinh hc. Tin li tr, lp t, s dng. C s lng v kch c thch hp theo yu cu hng ngy ca NVYT. Cc thng cha ny ch c s dng mt ln khng cc vt sc nhn ra s dng li. Vn chuyn thng n l t hy. Thiu hu vt sc nhn Cn lm mt tc dng ly nhim ca vt sc nhn bng cch thiu hu trong l t cng nghip. Nu khng th t c, phi kh khun vt sc nhn trc khi vt b.

II. 3 Ngn nga phi nhim mu qua nim mcCn s dng dng c phng h c nhn ngn nga phi nhim qua nim mc. Cc dng c phng h c nhn thng c s dng bao gm gng tay, khu trang, o chong, nn, mt knh v ng hay bao giy. Xem chng IV v chi tit s dng dng c phng h. Chi ra, kh khun, tit khun mi trng cng cn thit ngn nga phi nhim. Nhng virus ng mu d dng b tiu dit bi nhng ho cht kh khun (v d hp cht ammonium bc 4, dung dch sodium hypochlorite, ethyl alcohol). - i vi nhng vt mu v dch c th b . Dng khn mt ln ht ht mu ri b. Chi kh khun thm bng cc ha cht kh khun nh nu. - i vi dng c chm sc bnh nhn. Mc kh khun dng c ty thuc vo kh nng gy bnh ca cc dng c s dng. Xem chng 6 v kh tit khun dng c.

71

II. 4 Cc bin php o to v h trKhoa KS nhim khun chu trch nhim iu phi nhng chnh sch kim sot nhim khun v qun l nhn vin b phi nhim. Ti nhng c s y t khng phi l bnh vin, cn c hi ng a ra v p dng nhng k hoch qun l nhn vin phi nhim v d phng phi nhim. Chng trnh o to v hng dn cho nhn vin y t cn bao gm: Cung cp kin thc v phng nga chun Cung cp kin thc v phng nga phi nhim qua da v nim mc Khuyn khch NVYT nhn dng v bo co nhng thc hnh c nguy c cao nhm a ra nhng bin php gim nguy c Khuyn khch v to iu kin chch nga vim gan siu vi l rt quan trng. Khuyn co chch nga 3 mi cho NVYT cha c min dch. Th nghim theo di anti-HBs sau 1-2 thng sau i vi nhng nhn vin c tip xc thng xuyn vi bnh nhn, mu hay dch c th xc nh p ng ca vaccin. Nhng ngi khng p ng vi vaccin cn c tim t th hai, mc d t l p ng c th ch 30-50%.

III. iu tr phng nga sau phi nhim ngh nghip vi HIV v Vim gan siu viNhn vin y t c nguy c b phi nhim vi cc tc nhn gy bnh ly truyn qua ng mu, bao gm vim gan siu vi B (VGSV B), vim gan siu vi C (VGSV C) v virus HIV. Phi nhim xy ra do kim hoc do cc vt bn b vy mu/dch tit ngi bnh m phi hoc do mt, mi, ming, da khng lnh ln tip xc vi mu/dch tit ca ngi bnh. Nguy c nhim HIV ph thuc cc yu t : Tc nhn gy bnh Loi phi nhim (loi th thut) S lng mu gy phi nhim S lng virus trong mu ngi bnh vo thi im phi nhim.

1. Quy trnh iu tr sau phi nhimNgay tc khc sau khi xy ra phi nhim vi mu mu chy t nhin cho n khi t cm

72

Ra ngay ch kim m v vt t bng x phng v nc Gii sch cc vt bn vo mi, ming, mt hoc da vi nc sch, nc mui. Khng nn dng thuc c tnh cht n da nh thuc ty. Bo co ngay ln khoa c trch nhim x tr cc phi nhim (khoa chng nhim khun), v mt s trng hp cn c tr liu sau phi nhim v phi c thc hin cng sm cng tt. Xem s 1S 10: Quy trnh qun l sau phi nhim vi mu/dch tit

Vt thng xuyn daMu, dch tit vng, bn vo nim mc Ngay lp tc Ra vt thng, ra cc vt mu bn di vi nc Ra mt, xc ming bng bng nc sch

Bo co Y t c quan hoc Khoa/t KSNK

nh gi nguy c phi nhim, t vn*

iu tr sau sau phi nhim nu cn **

Theo di kt qu iu tr d phng (iu tr, t vn, theo di)

Xt nghim theo di 1 thng, 3 thng, 6 thng

Hon chnh h s theo di nhn vin y t phi nhim, tng kt, bo co Hi ng/ban KSNK

*HIV bnh nhn ngun dng tnh hoc nghi ng hoc khng r: cn iu tr sau phi nhim. Trng hp bnh vin khng XN c HIV, nhn vin cn c ung thuc iu tr sau phi nhim cc liu u tin trong khi gi XN HIV n cc trung tm khc ** Phc iu tr sau phi nhim: Phc khng virus c bn phi hp 2 thuc (v d Lamzidivir 2 vin/ ngy) hoc m rng 3 thuc Tim nga Vaccin vim Gan B va HBIg trong vng 24 gi sau tai nn nu nhn vin cha c khng th HBV

73

a. Vim gan siu vi B Chng nga VGSVB l bin php hiu qu nht phng nga VGSVB cho nhn vin y t. Tt c nhn vin y t c nguy c cao b phi nhim vi mu hoc dch tit cn phi c chng nga VGSV B. Nu cha c chng nga, nn chng nga VGSV B sau phi nhim, bt k tnh trng nhim VGSV B ca ngi bnh ngun. Globulin min dch VGSV B (HBIG) c hiu qu ngn nga nhim VGSV B sau khi b phi nhim. Tr liu sau phi nhim nn bt u cng sm cng tt sau khi b phi nhim, tt nht l trong vng 24 gi, v khng tr hn 7 ngy. Cch x tr c tm tt qua bng 2.Bng 2: X tr phi nhim HBV sau khi tip xc vi ngun mu c (hay c th) HBsAgNgi b phi nhim HBsAg+ Cha tim chng HBV c chng nga HBV HBIG , chng nga liu vim gan B u tin Khng cn iu tr KHI NGUN MU TIP XC C HBsAgchng nga liu vim gan B u tin Khng cn iu tr Khng r hoc khng XN chng nga liu vim gan B u tin Khng cn iu tr

Bit c p ng khng th Anti HBs+

HBIG 2 liu hoc HBIG 1 liu v ti chng li

Khng cn iu tr

Nu bit ngun nhim c nguy c cao iu tr nh HBsAg+ Xt nghim tm Anti HBs

Bit khng p ng khng th Anti HBsHoc Khng bit

Xt nghim tm Anti HBs ngi b phi nhim Nu nng Anti HBs khng : 1 liu HBIG, v ti chng li Nu nng Anti HBs : khng cn iu tr

Khng cn iu tr

ngi b phi nhim Nu nng Anti HBs khng : ti chng li Nu nng Anti HBs : khng cn iu tr

, Liu HBIG 0,06 ml/Kg TB C p ng khng th >100 IU/ml Ngun: ACIP: Advisory Committee on Immunization Practices

b. Vim gan siu vi C Cha c thuc chng i vi VGSV C. Immunoglobin IG v thuc khng virus khng c khuyn co cho phng nga sau khi b phi nhim. Cc nghin cu cho thy tr liu sm nhim HCV bng interferon c lin quan vi mt t l khi cao hn. Tuy nhin, cha c d kin chng minh tr liu bt u trong giai on cp ca nhim trng l c hiu qu hn tr liu sm nhim HCV mn tnh.

74

c. HIV Cha c thuc chng i vi HIV. Vic quyt nh iu tr d phng sau phi nhim (DTSPN) cn tnh n bn cht ca phi nhim (do b kim m hoc do tip xc vi dch c th), v kh nng ly nhim ca ngun phi nhim (s lng mu v dch gy phi nhim) (Bng XI-3 v XI-4). Phi nhim vi mu v dch c th c cha virus HIV do ri ro ngh nghip c xem nh mt vn cp cu ni khoa v cn iu tr phng nga sau phi nhim kp thi. Nn bt u phng nga sau phi nhim cng sm cng tt, tt nht trong vng hai gi u. Thm ch ngay c khi khng phng nga c nhim HIV, iu tr sm nhim HIV c th lm nh cc triu chng v lm chm s xut hin ca AIDS. Khong thi gian m sau phng nga sau phi nhim khng c li ch no ngi cha xc nh c. Do , nu phi nhim cn phi c x l, vn bt u phng nga sau phi nhim ngay c khi thi gian sau phi nhim vt qu 36 gi. Bt u tr liu tr sau khi phi nhim (v d mt, hai tun) c th c xt n i vi cc phi nhim c nguy c cao. iu tr d phng sau phi nhim phi ko di trong 4 tun. Phc iu tr c th l phc c bn hoc phc m rng (b sung mt c ch protease, indinavir hoc nelfinavir) i vi cc phi nhim HIV c nguy c cao hoc khi nghi ng c khng i vi thuc chng retrovirus. Phc DTSPN c bn 2 thuc Zidovudine 600mg/ngy (300mg, 2 ln/ngy, hoc 200mg, 3 ln/ngy, hoc 100mg mi 4 gi) v lamivudine 150mg, 2 ln/ngy. COMBIVIR hoc LAMZIDIVIR l dng phi hp hai thuc ni trn, liu dng 2 vin/ngy Phc DTSPN m rng 3 thuc: Phc c bn cng indinavir 800mg mi 8 gi hoc nelfinavir 750mg, 3 ln/ngy.

75

Bng -2 Phc iu tr sau phi nhim (DTSPN) i vi tn thng xuyn da* HIV dng tnh nhm 1: nhim HIV cha c triu chng hoc ti virus thp (60Kg:4 T ) 1gTM 2 g TM Vi khun thng gp S. aureus E. coli S. aureus Streptococci E. coli Enterococci VT k kh Klebsiella E. coli VT k kh G (-) v (+) E coli Enterococci Streptococci E. coli Staphylococci Staphylococci E cli Staphylococci Staphylococci E coli Nm Staphylococci Staphylococci Staphylococci E coli

M rut tha Chn thng Sn Ph khoa Tit niu Ghp tng Vt thng thu bng Ct t cung M bt con Ct tin lit tuyn Thn Gan Ty hay Thn-ty u- c Chnh hnh Ung th Gy xng hm Thay khp Gy xng h

115

2.2 Mt s quy nh trong khi phu thut phng nhim khun vt m2.2.1 Thng kh v mi trng phng m Tt c b mt mi trng v dng c phi c chi ra v kh khun sau khi tip xc vi mu hay nhng vt liu, nhng vt dng nhim trng khc. St khun sn bng dung dch kh khun sau phu thut cui ca ban ngy hoc ban m. Che ph cc dng c cn li trong phng m trong lc chi ra v kh khun Nng vi khun trong phng m trc tip t l vi s lng ca ngi di chuyn trong phng m. Do vy cn hn ch ti thiu s ngi i li trong phng m. Gi ca phng m lun lun ng tr khi cn phi vn chuyn dng c, bnh nhn hay nhn vin. Nng vi sinh vt phi t tiu chun khng kh tt (Bng 2) Lch kim tra vi sinh: - i vi phng m siu sch, bt buc phi kim tra nh k mi 3 thng - Phng m d ch kim tra vi sinh sau mi t sa cha vn hnh, hoc khi nghi ng c dch nhim khun vt m Thit k thng kh phng m ti u i hi nhng tiu chun:2 Din tch phng m: Din tch ti thiu l 37m2, ti thiu cch 6 mt gia k trong phng m v bn m. i vi phng m tim, chnh hnh, thn kinh: ti thiu 58m2 Phng m duy tr p lc dng i vi vng k cn v hnh lang. Duy tr ti thiu 15 lung kh thay i mi gi, ba trong s nhng lung khng kh phi l khng kh sch. Lc tt c khng kh, ti v quay vng li bng h thng lc thch hp. a khng kh vo t trn nh v ht ra di sn. H thng thng kh hay my lnh cn phi c hai li lc vi hiu qu ca li lc 1 l 30% v li lc 2 l 90%. C th dng lung kh laminar v qua b lc kh ht c hiu qu cao (HEPA) trong nhng trng hp m siu sch.

2

Theo Vin kin trc Hoa K

116

Bng 1 Tiu chun vi khun cho khng kh phng m Tiu chun VK cho phng m thng: Phng m trng 380 C, n lnh, tt huyt p v t nht 1 trong cc du sau (**) Tiu chun 3: Tr 1 tui c t nht 1 trong cc du hiu hoc triu chng di y: st > 380 C, h thn nhit < 370C, ngng th, tim p chm v c t nht 1 trong cc du sau (**) V ** Phn lp c VK thng tr trn da (Diphtheroids, Bacillus sp; Propionibacterium sp, Coagulase-negative staphylococci, hoc Micrococci) t 2 hoc nhiu ln cy mu. Phn lp c VK thng tr trn da t nht 1 ln cy mu BN tim truyn mch mu v iu tr khng sinh. Tm thy antigen trong mu ( H. Influenzae, S. Pneumoniae.).

127

3.2. Nhim khun ti ch t catheter vo trong lng mch Catheter bnh thng: Chy m ti v tr t. C du hiu hay triu chng vim trong phm vi 2 cm k t v tr t (st > 380C, sng , nng , , au ti vng mch mu tn thng) vi cy bn nh lng u catheter ni mch < 15 cfu. Catheter to ti ti v tr t (pocket site-implantable intravascular devices ): Chy m ti v tr t ti. Phn lp c VK t ti t di da d c hay khng c du hiu NK ti ni t. C du hiu hay triu chng NK c bit ca ti t m khng c NK t ni khc. Catheter trung tm c to ng hm (tunneled central venous lines ) Phn lp c vi khun t trong ng mch hay tnh mch ni t catheter. C du hiu hay triu chng vim trong phm vi 2 cm k t v tr t

IV. Chin lc kim sot v phng nga nhim khun mu trn nhng BN c t catheter trong lng mch4.1. Nguyn tc Hn ch ti a vic tim truyn nu khng cn thit, Rt sm ngay sau khi c th kt thc vic iu tr hoc theo di huyt ng, Tun th k thut v trng khi t, chm sc sau t, Pht hin sm v gim st cc ca NKM c lin quan n dng c t trong lng mch. 4.2. Bin php c th C nhiu bin php phng nga c p dng, nhng nhng bin php sau y l c gi tr v c thc hin hu ht cc bnh vin v c bng chng y hc chng c chng minh l c hiu qu nht. 4.2.1. Hun luyn gio dc NVYT: gio dc v kin thc, k nng t v chm sc cng nh bin php phng nga gim st NKM. Ch s dng catheter mch mu ng ch nh trnh lm dng.

128

Hun luyn v thnh lp nhm thnh thc k thut t hun luyn v h tr li cho NVYT khi cn thit. 4.2.2. Chn v tr t catheter ti u ngi ln khi t, nn chn chi trn, tt hn chi di. tr em cng vy, tuy nhin c th s dng mu bn chn, khng nn dng tnh mch trn u. i vi catheter trung tm, nn chn tnh mch di n, tt hn l tnh mch cnh, tnh mch i (xem hnh bn). tr em, t catheter trung tm t cc mch mu ngi bin c khuyn co nhm lm gim nguy c a vi khun trc tip vo vng i tun hon. Thng c khuyn co s dng tnh mch nn hn l tnh mch i. Gam st v tr t pht hin sm nhng biu hin vim, nhim khun v rt ngay khic biu hin nghi ng hoc nhim khun. 4.2.3. K thut t v chm sc v khun: t catheter mch mu ngoi bin: Chn v tr an ton t nguy c nhim khun. Ra tay vi x phng v nc. Mang gng tay sch. K thut st trng da vng t cng phi ng k thut: mt l dng k thut st trng xoy trn c t trong ra ngoi, hoc k thut st trng theo chiu dc t trong ra ngoi, t trn xung, st trng t nht 2 ln v gia hai ln st trng v trc khi t catheter da phi kh. St trng da vi cht st khun l chlorhexidine 2% vi ngi ln v tr ln, vi tr s sinh dng nng 0,5% hoc iode 10% trong alcohol trc khi t, trong trng hp khng c cn chuyn dng, c th dng cn 70 , c th s dng povidone-iodine c bo qun k, Khng dng cn c cha I t cho tr s sinh. Chn v tr an ton t nguy c nhim khun. Ra tay vi dung dch c tnh st khun (x phng kh khun c cha I t hoc chlorhexidine 4% hoc 2%). Trong trng hp khng c x phng st khun c th ra tay vi x phng v nc sau st khun li vi cn 70 , hoc cn trong I t, hoc trong Chlorhexidine. t catheter mch mu trung tm

129

-

Mang trang phc v trng: o chong, m, gng tay. Dng c t v khun, c chun ha theo yu cu ca mt b dng c t catheter mch mu trung tm v trng sn sng cung cp cho ngi t. K thut st trng da vng t cng phi ng k thut: mt l dng k thut st trng xoy trn c t trong ra ngoi, hoc k thut st trng theo chiu dc t trong ra ngoi, t trn xung, st trng t nht 2 ln v gia hai ln st trng v trc khi t catheter da phi kh.

-

St trng da vi cht st khun l chlorhexidine 2% vi ngi ln v tr ln, vi tr s sinh dung nng 0,5% hoc iode 10% trong alcohol trc khi t, trong trng hp khng c cn chuyn dng, c th dng cn 70 , c th s dng povidone-iodine c bo qun k,

-

Khng dng cn c cha I t cho tr s sinh. i vi tr s sinh khi bm thuc vo mch mu rn, trc khi bm nn dung 0,25 1.F/ml Heparin bm qua catheter ng mch rn. Cc catheter t vo ng mch rn khng nn qu 5 ngy, i vi tnh mch rn c th lu hn nhng cng khng qu 14 ngy nu iu kin v trng.

4.2.4. V sinh bn tay v kh trng bn tay Phi ra tay vi x phng v nc trc khi t catheter ngoi bin, ra tay vi dung dch c tnh st khun khi t catheter mch mu trung tm. C dung dch cha cn trong Chlorhexidine st trng tay nhanh trc khi t(nu ni khng c x bng st khun), mang gng v trng trc khi t catheter vo mch mu trung tm. Nhn vin y t phi thnh thc k thut v khng c qun v sinh tay. 4.2.5. Loi vt liu lm catheter Nhng catheter lm bng Teflon hoc polyurethane t c nguy c bin chng nhim khun hn l nhng catheter lm bng povinyl chloride hoc polyethylene. Nhng kim tim bng thp cng c bin chng nhim khun nh dng loi catheter bng Teflon. Tuy nhin khi s dng kim tim bng thp thng lm thm dch vo t chc di da, v y chnh l nguyn nhn tim n gy thm dch vo trong lng mch v gy nhim khun dng mu. Xu hng tt nht l s dng nhng catheter lun trong lng mch, khng lu kim bng thp trong lng mch.

130

Nhng loi catheter an ton Loi catheter c phin lc: Khng c bng chng chng minh cho vic s dng nhng loi catheter ny c hiu qu trong vic ngn nga nhim trng khi s dng chng tim truyn. Tuy nhin, khi s dng chng, cho thy chng c mt s hiu qu nh: 1) gim nguy c nhim khun vic dch truyn b nhim trong lc truyn hoc nhim khun t cc xa ca ng truyn; 2) gim nguy c vim tc mao mch nhng BN ang s dng thuc liu cao; 3) ly i nhng phn t c th gy nhim khun vo trong dch truyn; 4) ly i nhng c t ca nhng vi khun gram m b nhim vo dch truyn. Tuy vy, khi s dng nhng catheter loi ny c th ly bt i thuc lm gim hiu qu iu tr, v c th b tc bi mt s loi thuc hoc dch (nh dextran, lipids, and mannitol). Do vy, mc d c lm gim nguy c Nhim khun mu c lin quan n nhng dng c t trong lng mch, song chng vn khng c khuyn co trong vic s dng catheter loi ny nhm gim NKM. Nhng catheter c tm khng sinh hoc cht khng khun Mt s loi catheter c tm khng sinh hoc thuc khng khun vo ng hoc cuffs c th lm gim nguy c nhim khun mu v lm gim chi ph iu tr. Tuy nhin, cng khng c khuyn co cho vic s dng nhng loi ny nhm lm gim nguy c NKM. S dng khng sinh d phng ton thn cho nhng ngi c t catheter trong lng mch hoc khng sinh ng bi ti mi cho nhng ngi mang S. aureus cng khng c khuyn co nhm mc ch gim nguy c NKM.

4.2.6. Rt b hoc thay catheter Catherter mch mu ngoi bin: Vic a ra mt k hoch thay th catheter t trong lng mch c ngh nh l mt phng php nhm ngn nga nhim khun mu v vim tc mao mch c lin quan n vic t catheter. Nhiu nghin cu cho thy rng vim tc mch mu v vn gia tng s t tp, tng sinh vi khun ti ni t catheter, v s tng ln khi t qu 72 gi. Tuy nhin, t l nhim khun so vi 72 gi v 96 gi khng c s khc bit. v th khuyn co cho thay th catheter tnh mch ngoi bin l khng qu 72-96 gi. tr em, vi tr ln khuyn co tng t nh trn. Nhng tr s sinh v tr cn nh, khng c khuyn co thay i thng quy, ch thay khi chng c hoc nghi

131

ng nhim khun, ng truyn b hng ( khi bn, t, thm dch) v rt khi hon tt truyn dch, Catheter di trung bnh Vic s dng loi catheter ny cho thy t l vim tc mao mch thp hn so vi t catheter mch mu ngoi bin cng nh t catheter mch mu trung tm. Thi gian trung bnh thay nhng catheter ny l 7 ngy, nhng cng c th ko di ti 49 ngy. Catheter mch mu trung tm bao gm c loi t t mch mu ngoi bin v catheter trong chy thn nhn to Vic thay catheter ti thi im thch hp c coi nh l mt bin php nhm lm gim nguy c NKM. Tuy nhin i vi catheter mch mu trung tm th vic thay i mi 7 ngy v thay i khi cn khng c s khc bit v t l NKM, v vy khng c khuyn co v thi gian thay i chng. Catheter cho chy thn nhn to: l nhng yu t thng nht gy ra nhim khun mu nhng BN phi chy thn nhn to. Nguy c gia tng 7 ln trn nhng BN c to cu ni t ng tnh mch trong qu trnh chy thn nhn to so vi vic t nhng catheter khng to ng hm. Do vy gim nguy c NKM cn trnh vic to cu ni gia ng v tnh mch v ghp mch mu cho vic chy thn nhn to. Catheter ng mch phi: y l loi catheter c lm bng vt liu Teflon v c duy tr trung bnh 3 ngy. y l nhng catheter thng c cha heparin trong khng ch nhm lm gim thuyn tc mch mu do ng vn m cn lm gim s kt dnh ca cc cht ln trn mch mu v catheter, t lm gim nguy c NKM. Trong nhng trng hp phi kt hp theo di huyt ng, khuyn co cho rng khng nn ko di qu 7 ngy. V khi t nhng catheter ny, ngi ta thng c bc chng trong mt bao bng plastic nhm trnh ng chm vo catheter, iu ny gip lm gim nguy c NKM. t catheter trung tm t ng mch ngoi bin: mc d t l NKM c thp hn, song nguy c l nh nhau do vy khng c khuyn co thay chng trc 5 ngy. 4.2.7. K thut che ph ni t: Dng gc v khun che ph v tr t, hoc dng bng keo trong che ph. Khng cn thay gc v khun hng ngy, ch thay khi b t, hoc c thng thng vi bn ngoi.

132

-

i vi nhng trng hp t catheter mch mu trung tm nn st trng ngoi mp gc v trng bng cn 70 c chlorhexidine hoc it, rng ra ngoi 3 cm to hng ro bo v v tr t catheter vo sau mi ln bm thuc (hoc mi 6 gi).

4.2.8. Dy truyn dch: i vi cc loi dch tuyn l mu, sn phm mu, dy truyn khng nn s dng qu 24 gi, Dy truyn dung dich lipid khng qu 24 gi tt nht l sau 12 gi kt thc truyn, Dy truyn dch pha 3 trong mt cng ch c trong vng 24 gi. Nu ch truyn duy nht dextrose hoc aminoacid c th 72 gi. 4.2.9. Ca bm thuc: St trng ca bm thuc vi cn 70 , hoc cn vi I t, hoc cn vi Chlorhexidin trc khi bm thuc vo h thng, y cc ca bm thuc khi khng s dng. 4.2.10 Kim sot vic pha ch dch truyn Tt c cc dung dch nui n ng mch mu phi c pha ch ti khoa dc hoc c bung , t vi lung kh siu sch thi vo khu vc pha. Trong trng hp khng c t hoc bung chuyn pha dch. Cn thit k ni pha dch ring, m bo v trng, khng c pha ngay bung bnh. Khng c s dng nhng loi dung dch tim truyn nu nhn thy chng ht hn s dng, khng m bo cht lng ng gi, bao b, b nt, v hoc bin i cht lng thuc. Dng liu duy nht mi ln cho mt BN, Khng c s dng thuc rt ra chia lm chch nhiu ln v trn nhiu BN 4.2.11 Nu thuc gm c nhiu liu s dng: C th thuc trong t lnh chuyn bo qun thuc, khng dng chung vi bo qun cc sn phm khc khng phi thuc v c th s dng thuc sau khi m ra, nhng phi theo ng khuyn co ca nh sn xut, Phi st trng ca rt thuc vi cn 70 trc khi ly thuc,

133

S dng phng tin v trng m hoc ly thuc ra trnh dng nhng dng c nhim a vo trc khi thc hin ly thuc, dch, Vt ngay nhng thuc nu thy khng m bo cht lng v s v trng. 4.2.12 S dng ti a phng tin phng nga bao gm: Cho ngi thc hin, ngi ph v bt k ai c lin quan n vng v khun khi t u phi: Ra tay Hand hygiene M v khu trang v trng 5 Cho BN: Che ph kn u v c th vi mt tm sng vi c l v khun h ni lm th thut Gim st cch u n, qua xc nh c t l nn v khi c biu hin vt qu t l nn, nghi ng dch v c bin php can thip kp thi, Xy dng nhng bng kim, gip cho gim st quy trnh chun b t v t c m bo v trng v ng quy nh khng ca NVYT, bo co thng xuyn cc thng k v s dng tim truyn mch mu, thi gian, s lng, V. PH LC 5.1. Quy trnh t 5.2. Bng kim quy trnh t 5.3. Phiu thu thp gim st ca NTM c lien quan n t catheter trong lng mch, 5.4. Bo co tnh hnh s dng catheter trong cc khoa phng, c s y t. Thng xuyn gim st v pht hin nhng ca nhim trng mu c t catheter mt Tt c tc phi trm kn trong m Khu trang che kn mi v ming

Gng tay v o chong v khun

Bng kim trc, khi t v sau khi t CVCH v tn BN:. Ngy t:..thi gian bt u t:.kt thc t:.. V tr t:.. Loi catheter: CVC Chy thn nhn to lc mu ngoi bin S catheter s dng cho 1 ln t:..

134

V tr t: Tnh mch di n Tnh/M cnh tnh mch bn tnh mch nn Tnh mch ngoi bin: chi trn chi di u . L do t: iu tr theo di Khc Ngi t Bc s iu dng tn :. Ngi ph Bc s iu dng tn: Ni t: Ti bung lm th thut Ti ging bnh Trnh t t C khng khng p dng Chun b dng c Ra tay ng quy nh Mang trang phc v trng Chn v tr ng St trng ng K thut st trng ng Loi dung dch st trng: K thut che ph ng Loi gc che ph:.. Thi gian lu catheter: C nhim trng Loi nhim trng: Thi gian xut hin nhim trng: Ngi gim st K tn

135

TI LiU THAM KHO 1. Guidelines for the Prevention of Intravascular Catheter-Related Infections, CDC, August 9, 2002 / 51(RR10);1-26. 2. Prevention of intravascular catheter-related infections; Updated; December 7, 2008, Nosocomial Infections Related to Use of Intravascular Devices Inserted for Short-Term Vascular Access; Hospital Epidemiology and Infection Control, 3rd Edition, 2004

136

Chng 12: Hng dn thc hnh phng nhim khun tit niu bnh vinMc tiu: Sau hc bi ny hc vin c th: Chn on c nhim khun tiu nhim khun tit niu bnh vin p dng cc bin php thc hnh phng nga nhim khun tit niu bnh vin

I. t vn Nhim khun ng tit niu (NKTN) bnh vin rt thng gp. T l NKTN bnh

vin khc nhau cc nc. NKTN bnh vin chim 2,4% trn tng s bnh nhn nm vin v 40% tng s ca nhim khun bnh vin (NKBV). Ti Vit Nam, t l NKTN sau t thng tiu khong 15-25% v cha c cc khuyn co chun phng nga. NKTN BV c t l t vong thp hn cc nhim khun khc nhng l nguyn nhn dn n nhim khun huyt v tng chi ph iu tr. Hu htnhim trng ny 66% n 86% - lin quan n vic t cc dng c vo ng tiu, nht l sonde tiu. Thi gian t thng tiu nh hng nhiu n t l NKTN. nu

thi gian t thng tiu ko di lm tng t l NKTN. Mt s nghin cu ch ra rng sau 5-7 ngy t thng tiu th t l tng ln r rt. Trng hp t thng tiu sau m tit niu, t l NKTN l 47-57%. Mc d khng phi tt c cc nhimtrng tiu do t sonde tiu u c th ngn nga c, nhng c th phng nga mt s ln nhim trng tiu bng cch qun l v chm sc sonde ng cch. Vic gim

st ngn nga nhim khun tit niu bnh vin l nhim v rt quan trng ca nghnh y t, nht l i vi ngi bnh phi phu thut. Mt kh khn trong cng tc KSNK tit niu l chn on i hi nhiu trang b m cc bnh vin cha p ng c, nht l cc bnh vin tuyn tnh v huyn. Chn on xc nh NKTN ch yu da vo nui cy vi sinh nc tiu vi s lng vi khun 105/ml v c ti a 2 loi vi khun. Cc vi khun phn lp ch yu t nhng vi khun c tr c th nh E.coli v c khi l cc vi khun a khng khng sinh trong bnh vin (Acinetobacter, Klebsiella, Pseudomonas...).

137

II. Tiu chun chn on nhim khun bnh vin ng niu a. Nhim trng ng niu c triu chng:Nhim trng ng niu c triu chng phi tho mn t nht mt trong cc tiu chun sau: Tiu chun 1: Bnh nhn c t nht mt trong cc du hiu hay triu chng sau m khng tm ra nguyn nhn no khc: st >38 C, tiu gp, tiu lt nht, kh i tiu, hay cng tc trn xng mu. V bnh nhn c mt cy nc tiu dng tnh (>105 CFU/ cm) vi khng hn hai loi vi trng. Tiu chun 2 : Bnh nhn c t nht hai trong cc du hiu hay triu chng sau m khng tm ra nguyn nhn no khc: st >38 C, tiu gp, tiu lt nht, kh i tiu, hay cng tc trn xng mu. V bnh nhn c t nht mt trong cc triu chng sau: a. Dipstick (+) i vi esterase v hoc nitrate ca bch cu b. Tiu m (10 bch cu/mm nc tiu hoc 3 bch cu quang trng c phng i cao). c. Tm thy vi trng trn nhum Gram d. t nht hai ln cy nc tiu c 102 CFU/ cm vi cng mt loi tc nhn gy nhim trng tiu (Gram m hay S. saprophyticus) e. Cy nc tiu c 105 CFU/ cm i vi mt loi tc nhn gy bnh ng tiu (Gram m hay S. saprophyticus) trn bnh nhn ang iu tr khng sinh hiu qu chng nhim trng tiu. f. Bc s chn on nhim trng ng niu. g. Bc s thit lp iu tr ph hp nhim trng ng niu. Tiu chun 3: Bnh nhi 1 tui c t nht mt trong nhng triu chng sau m khng tm ra nguyn nhn no khc: st >38 0C, h thn nhit 105 CFU/cm 3 vi khng hn hai loi vi khun. Tiu chun 4: Bnh nhi 1 tui c t nht mt trong nhng triu chng sau m khng tm ra nguyn nhn no khc: st >38 oC, h thn nhit 10 5 CFU/cm3 vi khng hn hai loi vi trng). V bnh nhn khng c cc triu chng sau: st, tiu gp, tiu nht, kh i tiu hay cng tc trn xng mu. Tiu chun 2: Bnh nhn khng c t catheter lu trong vng 7 ngy trc ln cy dng tnh u tin. V c t nht hai ln cy nc tiu dng tnh (105 CFU/ cm) vi s lp li cng mt loi vi trng v khng hn hai loi vi trng. V bnh nhn khng c cc triu chng sau: st, tiu gp, tiu nht, kh i tiu hay cng tc trn xng mu. Ghi ch: ? Cy u catheter ng tiu dng tnh khng c gi tr trong chn on nhim trng bnh vin ng tit niu. ? Mu nc tiu dng th phi c ly ng v mt k thut. ? tr em phi ly nc tiu bng cch t ng thng bng quang hoc ht trn xng mu. ? Cy nc tiu ti cha dng tnh khng ng tin.

139

c. Nhim trng khc ca ng niu (thn, niu qun, bng quang, niu o, m sau phc mc v quanh thn)Cc nhim trng khc ca ng niu phi tha mn t nht mt trong cc tiu chun sau: Tiu chun 1: Phn lp c vi trng qua cy dch (ngoi nc tiu) hay m ni tn thng. Tiu chun 2: Abces hay bng chng nhim trng trn lm sng, lc m hay gii phu bnh. Tiu chun 3: Bnh nhn c t nht hai trong cc triu chng sau m khng tm ra nguyn nhn no khc: st >38 C, au khu tr hay cng tc khu tr. V t nht mt trong cc triu chng sau: a. Dn lu ra m t ni tn thng. b. Cy mu ra vi trng ph hp vi v tr tn thng nghi ng. c. Bng chng nhim trng trn Xquang, siu m, CT scan, MRI d. Bc s lm sng chn on nhim trng thn, niu qun, bng quang, niu o, m sau phc mc hay khong quanh thn. e. iu tr ph hp vi nhim trng thn, niu qun, bng quang, niu o, m sau phc mc hay khong quanh thn. Tiu chun 4: Bnh nhi 1 tui c t nht mt trong nhng triu chng sau m khng tm ra nguyn nhn no khc: st >38 oC, h thn nhit