Temel Bilgi Teknolojileri Unite05

  • Published on
    07-Apr-2018

  • View
    220

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

<ul><li><p>8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite05</p><p> 1/26</p><p>81</p><p>BLACK320 C</p><p>Anahtar Kavramlar</p><p>Dosya Kapama Kopyala Maddelendirme ve Numaralandrma Programdan kma Yapfltr Szlk Denetimi </p><p>Ortak eler Tmn Se Standart Ara ubuu </p><p>Men Bul Biim Ara ubuu </p><p>A Deifltir izim Ara ubuu </p><p>Kapat Git Klavye Ksa Yolu </p><p>kfl Ara ubuklar Ksa Yol Mens </p><p>Kaydet Yaknlafltr Seme </p><p>Yeni Adla Kaydet Resim zel Grnml Yaz </p><p>Sayfa Yaps Nesne Kk Resim </p><p>Yazdr, Geri Al Karakter Ofis Yardmcs </p><p>Kes Paragraf Yeni </p><p>81</p><p>Bro YazlmlarndaOrtak eler 5</p></li><li><p>8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite05</p><p> 2/26</p><p>Girifl</p><p>Kitabmzn 3. nitesinde eflitli yazlm trleri olduunu renmifltik. Bu tr-</p><p>lerden biri debro yazlmlaryd. Bu tr yazlmlarla tanfltktan ksa bir sre</p><p>sonra, aslnda birbirine benzeyen menler, dmeler, uygulamalar ierdiklerini</p><p>grrz.</p><p>Bu nitede yazlmlarn hemen hepsinde -genellikle ayn adlarla, bazlarnda</p><p>farkl adlar altnda- yer alan ortak eleri inceleyeceiz. Ancak, ortak elere ge-</p><p>meden nce, bir yazlm nasl ap kapayabileceimizi hatrlamalyz. Ayrca, or-</p><p>tak eleri inceledikten sonra, gerektii anda ve yerde yardm almamz salayan</p><p>yardm seeneklerini de greceiz.</p><p>Bu niteyi tamamladmzda afladaki yeterliklere sahip olacaz:</p><p>1. Bilgisayara ykl herhangi bir bro yazlmn amak ve kapatmak iin afll-</p><p>mas zorunlu basamaklar sralayabileceiz.</p><p>2. Verilen bro yazlmlar ortak esinin ifllevini belirleyebileceiz.3. Verilen rnek durumda ihtiya duyulan yardm ya da destei almak iin ya-</p><p>plmas gerekenleri sralayabileceiz.</p><p>Bro Yaz l mlarnda Ortak eler82</p><p>AMALARIMIZ</p></li><li><p>8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite05</p><p> 3/26</p><p>YAZILIM AMAK VE KAPATMAK</p><p>Bilgisayara ykl herhangi bir bro yazlmn amak ve kapat-mak iin afllmas zorunlu basamaklar sralayabileceiz.</p><p>flletim sistemlerine iliflkin nitemizde de ifllediimiz gibi nceden yklenmifl biryazlm amak iin;</p><p> ncelikle ekrann sol alt kflesindeki Bafllat dmesini tklarz, ortaya kan menden Programlar seenei zerine imleci getirdikten</p><p>sonra, alfltrmak istediimiz yazlmn stne tklarz.Bylece yazlm alfltrmfl oluruz. Bu tr yazlmlar aslnda iki ayr pencere</p><p>olmasna ramen tek pencereymifl gibi grnr. rnein; fiekil 5.1de grldgibi ekrann sa st kenarnda iki kapatma [X] dmesi yeralmaktadr. Alttaki d-</p><p>meye tkladmzda, o an alfllmakta olan dosya kapatlr. Program ak kalr.Baflka bir deyiflle dosya penceresi kapatlmfl olur. Programdan kmak iin ise yu-kardaki kapatma dmesine tklamak gerekir. Bylece programdan klr, prog-ram penceresi kapatlr.</p><p>Bylece, almfl olan bir program ya da dosyay kapatmak iin ekrann sast kflesindeki Kapama dmelerini kullanabileceimizi renmifl olduk. Ancakbu izleyebileceimiz tek yntem deildir. Menler araclyla da bu ifllemi ger-eklefltirebiliriz. Bunun iin;</p><p> Dosya mens tklanr ortaya kan seeneklerden</p><p>- dosyay kapatmak iin Kapat- programdan kmak iin kfl</p><p>zerine tklanlr. Bylece dosya ya da program kapatlmfl olur.</p><p>Programdan ya da dosyadan karken son yaptklarmz saklamamz gerekir.Aksi halde bunlar kaybederiz. Nasl saklayacamz bu nitenin devamndareneceiz.</p><p>Yazlm Amak ve Kapatmak 83</p><p>1A M A </p><p>Herhangi bir yazlm amakiin Bafllat dmesitklandktan sonra ortayakan Programlarseeneinin gsterdiiprogram mensndenistenilen yazlmn zerinetklamak yeterlidir.</p><p>fiekil 5.1</p><p>Herhangi bir broyazlm aldnda hem</p><p>program penceresi hem dedosya penceresi alr.</p><p>Ayr ayrkapatlabilecekleri gibiyalnzca dosyadan da</p><p>klabilir. Bunun iinDosya Kapama dmesine</p><p>(2) tklamak yeterlidir.Program Kapama dmesi(1) tklandnda dosyalar</p><p>da kapanr.</p><p>1</p><p>2</p><p>Herhangi bir yazlm ya dadosyay kapatmak iin; ekrann sa st</p><p>kflesindeki kapama [X]dmeleri ya da Dosya mensndekiKapat ya da kflseeneklerikullanlr.</p><p>D K K A T</p></li><li><p>8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite05</p><p> 4/26</p><p>ORTAK ELER</p><p>Verilen bro yazlmlar ortak esinin ifllevini belirleyebileceiz.</p><p>Hemen her yazlmn taflmas gereken eflitli ifllev ve zellikler vardr. Bu nite-nin baflnda incelediimiz dosya ya da program amak ve kapamak bu tr ifllev-lerden biridir. Benzer biimde kopyalamak, yapfltrmak, son yaplan ifllemi gerialmak, yaz tipini deifltirmek gibi eflitli ifllevler ve zellikler de hemen her yaz-lmda bulunur. Bu ifllev ve zelliklere ortak eleradn veriyoruz.</p><p>Yazlmlarda yer alan ortak eler arttka, yazlm gelifltiren firmalar da rn-lerinde ortak menler, ara ubuklar ve uygulamalar kullanmaya bafllamfllardr.Bylece;</p><p> genel bir standartlaflma olduu iin renme kolaylaflmfl</p><p> yazlmlarn birbirleriyle daha uyumlu alflmalar salanmfl olur.fiimdi bu ortak eleri; menler, ara ubuklar, ksa yollar ve uygulamalar</p><p>bafllklar altnda inceleyeceiz. Burada yer alan ortak eler hemen her program-da farkl ya da ayn adlarla yeralr. Biz bu eleri tanrken daha ok Microsoft fir-masnn rnlerinde yer verdii adlar reneceiz. Ancak unutmayalm! nemliolan, bu elerin adlar deil yerine getirdikleri ifllevlerdir.</p><p>MenlerBro yazlmlarnda genellikle Dosya, Dzen, Grnm, Ekle, Biim, Aralar,Pencere ve Yardm bafllkl menler yer alr. Bu menlerin ierdii bafllca komut-lar ve bunlarn yerine getirdii bafllca ifllevler flunlardr:</p><p>flletim Sistemleri ile ilgili nitede mennn ne olduunu ve menlerle nasl alfllaca-n renmifltik.</p><p>Dosya mens, dosyalarn yaratlmas, saklanmas, yazcya gnderilmesi,sayfa yapsnn ayarlanmas tr, dosyann ynetimineiliflkin komutlar ierir. Bukomutlardan:</p><p> Yeni, yeni bir dosyann almasn salar. Programlar ilk aldnda ge-nellikle bir dosya zaten aktr. Ak bir dosya zerinde alflrken yenibir tane daha amak istediimizde Yeni komutuna tklamamz gerekir.Yeni komutunu tkladmzda o an alfltmz yazlma bal olarakprogram bize farkl seenekler sunar. Bofl belge, alflma, veritaban yada izim sayfas, hazr dosya ya da tasarm flablonlar bu seeneklerdenbazlardr.</p><p>Ortak eler84</p><p>2A M A </p><p>Ortak eler: Dosya amak,kapatmak, kopyalamak,yapfltrmak, son yaplangeri almak, yaz tipinideifltirmek gibi hemen herbro yazlmnda bulunanifllevler ve zelliklerdir.</p><p>D K K A T</p><p>fiekil 5.2</p><p>Hemen her yazlmda komutlar Dosya, Dzen, Grnm, Ekle, Biim, Aralar, Pencere ve Yardm adlmenler altnda toplanmfllardr.</p></li><li><p>8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite05</p><p> 5/26</p><p> A, daha nce yaratlmfl ve saklanmfl olan bir dosyay amamza yarar. Bukomutu tkladmzda, amamz istediimiz dosyann yerini ve adn bul-mamza yardmc olan A iletiflim kutusu ortaya kar. Bu kutunun gerekliyerlerini tklayarak istediimiz dosyaya ulaflr ve aarz.</p><p> Kapat, ak olan bir dosyay kapatr. Yalnzca dosyay kapatr ancak prog-ramdan kmayz.</p><p> Kaydet, genellikle daha nce yaratlmfl ve saklanmfl bir dosyay ap e-flitli deifliklikler yaptktan sonra tekrar saklamak iin kullanlr. Bu komutile, dosyaya ad vermemize ve saklanacak yeri gstermemize gerek kalmaz.Ancak, eer saklamak istediimiz dosya daha nce hi kaydedilmemiflseKaydet komutu Yeni Adla Kaydet komutu gibi alflr.</p><p> Yeni Adla Kaydet, daha nce yaratlarak saklanmfl bir dosyaya yeni bir advermek veya farkl bir src ya da klasre kaydetmek iin bu komut tk-lanr. Bu komut, Yeni Adla Kaydet iletiflim kutusunu aar. Dosya Ad bl-mne istediimiz ad yazarak ve Kayt Yeri blmnden istediimiz klasr</p><p>ya da srcy seerek ifllemi tamamlarz.</p><p>Ortak eler 85</p><p>A iletiflim kutusunda bulunan dmeler flu ifllevleri yerine getirir:1. Dosyann sakl olduu sabit ya da taflnabilir srcy belirtmeye yarar.2. Bir dzey yukar gtrr.3. Webde arar.4. Seili dosya ya da klasr siler.5. Yeni klasr oluflturur.6. Dosyalarn farkl biimlerde grnmesini salar.7. zerine bir kez tklanarak seilmifl dosya ya da klasr, aar.8. A iletiflim kutusunu hi bir yeni ifllem yapmadan kapatr.</p><p>1 2 3 4 5 6</p><p>7 8</p><p>fiekil 5.3</p></li><li><p>8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite05</p><p> 6/26</p><p> Sayfa Yaps, yaratacamz belge, alflma sayfas, sunu, veritaban gibidosyalarn genel olarak yatay ya da dikey grnmde olmasnn salanma-snda ve kenar boflluklarnn ayarlanmasnda kullanlr. Tkladmzda Say-fa Yaps iletiflim kutusu ortaya kar. Bu kutudaki seenekleri kullanarakgerekli dzenlemeleri yaparz.</p><p> Yazdr, yaratlmfl dosyann kat zerine yazdrlmasn salar. Tklad-mzda Yazdr iletiflim kutusu ortaya kar. Bu kutudan istediimiz yazcyseebilir, bask kalitesi ya da yazc ayarlarn deifltirebilir, birden fazlakopya alabilir, istediimiz sayfa ya da sayfalarn ktsn alabiliriz.</p><p>Ortak eler86</p><p>fiekil 5.4</p><p>Yeni Adla Kaydetiletiflim kutusunda</p><p>bulunan dmelerbyk lde Ailetiflimkutusundakilerle aynifllevleri yerine getirir.Bunlara ek olarak:1. Dosya Adblmne</p><p>yarattmz dosyayavermek istediimizad yazarz.2. Kayt Trblmnden</p><p>yarattmz dosyannne tr bir dosya</p><p>olduunu ilgiliseenei tklayarakbelirtiriz.</p><p>12</p><p>fiekil 5.5</p><p>Yazdr iletiflim kutusunda bulunandmeler ve blmler flu ifllevleri yerinegetirir:1. Bilgisayara bal yazclardankullanlmak istenilen seilir.2. zellikler dmesi yazc ayarlarnailiflkin iletiflim kutusunu aar ve gereklidzenlemeler yaplr.3. Tm, dosyann tamamn yazdrr.</p><p>4. Geerli sayfa, o an imlecin zerindeolduu sayfa yazdrlr.5. Seim, dosyada seili olan alan</p><p>yazdrlr.6. Sayfa, istenen sayfalar yazdrlr.Bunun iin sayfa numaralar girilir.Sayfa numaralarnn arasna virgl (,)konur. Eer belirli bir sayfa aral</p><p>yazdrlmak isteniyorsa bafllangsayfas ve bitifl sayfas numaralararasna eksi (-) iflareti konur.7. Dosyann yazdrlmas iin Tamamdmesine baslr.8. Yazdrmadan Yazdr iletiflimkutusundan kmak iin ptal tklanr.</p><p>1 2</p><p>4</p><p>6</p><p>3 5</p><p>7 8</p></li><li><p>8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite05</p><p> 7/26</p><p> kfl, hem dosyadan hem de programdan kmay salar. Dosyay hi kay-detmediimizde ya da yaptmz son deifliklikleri saklamadmzda, prog-ram, deifliklikleri kayt etmek isteyip istemediimizi sorar. Kaydetmek is-tersek Kaydet ya da Yeni Adla Kaydet komutu kendiliinden iflletilir. Kay-detmek istemezsek, programdan klarak iflletim sistemine geri dnlr.</p><p>Dzen mens, dosya iinde kopyalama, yapfltrma, hepsini seme, arananveriyi bulma ve deifltirme gibi dzenlemelerikolayca yapmamzayarayan ko-mutlar ierir. Bu komutlardan bafllcalar flunlardr:</p><p> Geri Al, son yaplan ifllemden bafllayarak yaplan ifllem(ler)i srasyla gerialr ve dosyay ifllemden nceki durumuna dndrr. Olduka yararl birkomuttur. rnein hata sonucu yaptmz deifliklii bir komutla hemengeri almamz salar.</p><p> Kes, Kopyala, Yapfltr, birbirleriyle iliflkili komutlardr. flletim Sistemi ile</p><p>ilgili nitede bu komutlarn dosya ya da klasrleri taflma, kopyalama ve sil-me ifllemlerinde nasl kullanldn ifllemifltik. Yazlmlarn iinde de benzergrevleri yerine getirirler. Aralarndaki fark burada dosya ya da klasrlerdeil, metin, veri, satr, stun, grafik, izim, nesne gibi dosya iindeki un-surlarla ilgili olmalardr. Kes, seilmifl dosya unsurlarnn dosyadan kesilip,silinmesi ve Panoya alnmasn salar. Kopyala, seilmifl dosya unsurlarnndosyadan silinmedenPanoya alnmasn salar. Baflka bir deyiflle seili un-surlarn kopyasn alr. Yapfltr, Kes ya da Kopyala komutlar ile Panoyaalnmfl unsurun istenen yere taflnmasn ya da kopyalanmasn salar. r-nein, yazdmz bir metinde paragrafn baflnda yer verdiimiz bir cmle-nin daha sonra gelmesi gerektiine karar verdiimizi dflnelim. Yapmamzgereken ilk ifl bu cmleyi semektir. Daha sonra Kes komutuna tklayarakcmleyi dosyadan kesip siler, panoya kopyalarz. Daha sonra cmleyi ge-tirmek istediimiz yeri, imlece bir kez tklayarak belirtiriz. Yapfltr komutu-na tkladmzda, cmle yeni yerine taflnmfl olur.</p><p>Eer Kes yerine Kopyala komutunu kullansaydk nasl bir deifliklik olurdu?</p><p> Tmn Se, bir defada dosya ya da sayfadaki tm unsurlar semeye ya-rayan bir komuttur. Seme kavramn ve farkl seme biimlerini bu niteiinde ayrnts ile iflleyeceiz.</p><p> Bul, Deifltir, Gitde birbirleriyle iliflkili komutlardr. Bul, dosya iindekiherhangi bir kavram, ifadeyi, veriyi, zellii, nesneyi tarayarak bulmaya</p><p>yarar. Deifltir, dosya iinde deifltirilmesi istenen unsurlarn tmnn birkerede kendiliinden deifltirilmesini salar. Git, bir dosya iindeki istenensayfaya, blme, satra, dipnota, kaynaa, tabloya, baflla, nesneye kolayeriflilmesinde kullanlr. zellikle ok youn ierii olan dosyalarda bykkolaylk salar. rnein, onlarca sayfalk bir dokman hazrlandktan son-ra, bu belgede kullanlan Kenan isminin aslnda Kamil olmas gerektii-nin belirlendiini dflnelim. Bunun iin bu belgenin tamamnn okunma-sna gerek yoktur. Yapmamz gereken Bul komutunu seip Aranacak bl-mne Kenan kelimesini yazmaktr. Yazlm kendiliinden Kenan yazanyeri grntleyecektir. Deifltir blmne Kamil yazldktan sonra TmnDeifltir dmesi tklanrsa program kendiliinden dosya iindeki tm Ke-</p><p>nan"lar Kamil olarak deifltirecektir.</p><p>Ortak eler 87</p><p>DfiNEL M</p><p> Dosya, dosyalarn yaratlmas,</p><p>saklanmas, yazcya gnderilmesi,sayfa yapsnn ayarlanmas tr</p><p>dosyann ynetimine iliflkin,</p><p> Dzen, dosya iindekopyalama, yapfltrma, hepsiniseme, aranan veriyi bulma vedeifltirme gibi kolay dzenlemeler</p><p>yapmamza yarayan, Grnm, dosyay</p><p>yaknlafltrmak ve uzaklafltrmak,farkl biimlerde gstermek, ara</p><p>ubuklarn aa karmak ya dagizlemek gibi ekran grnmn</p><p>ayarlamaya iliflkin, Ekle, dosya iine resim, zel</p><p>biimde yaz, hazr flekil, ses,hareketli grnt gibi farklnesneler eklememizi salayan,</p><p> Biim, dosya iindekarakterlere, paragraflara,</p><p>satrlara, stunlara, sayfalaraistediimiz biimi vermemize</p><p>yardmc olan, Aralar, dosyada yazm</p><p>denetimi yapma, menlerin ve araubuklarnn ierdii komutlar</p><p>kendimize gre ayarlama,yazlmlarn temel baz zellik-lerinde kendimize gre deifliklikler</p><p>yapma, makrolar ekleme gibi farklaralar program iinde</p><p>alfltrmamza olanak tanyan, Pencere, ayn anda ak farkl</p><p>dosyalara kolay ulaflmamz, dosyaya da program pencerelerini</p><p>istediimiz gibi ayarlamamz</p><p>kolaylafltran, Yardm, o an yaptmz ifle yada genel olarak yazlmnkullanmna iliflkin destek bilgilere</p><p>ulaflmamza yardmc olan,komutlar ierir.</p></li><li><p>8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite05</p><p> 8/26</p><p>Ortak eler88</p><p>Pano, dosya, klasr ya da dosya unsuru taflmada ve kopyalamada yararlanlan kullanfll bir uygulamadr.zellikle bir dosyada retilen bir unsurun ayn tr ya da farkl yazlmlarda retilmifl dosyalaraeklenmesinde byk kolaylk salar. rnein, herhangi bir izim programnda yaratlan resim, kelimeifllemcide yazlan bir metine kolayca taflnabilir. Bunun iin resim seildikten sonra Kopyala tklanr. Dahasonra kelime ifllemci yazlmda retilen metin iinde istenen yer belirtilerek Yapfltr komutu seilir.Herhangi bir yazlmda bir unsur st ste iki kez kopyalannca Pano iletiflim kutusu ortaya kar. Bir baflka</p><p>yntem ise Grnm blmndeki ara ubuklar komutunu kullanmaktr. Pano iine en fazla 12 farklunsur kopyalanabilir. Bu unsurlardan herhangi biri ya da hepsi istenen yere yapfltrlabilir.</p><p>fiekil 5.6</p></li><li><p>8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite05</p><p> 9/26</p><p>Grnm mens, dosyay yaknlafltrmak ve uzaklafltrmak, farkl biimler-de gstermek, ara ubuklarn aa karmak ya da gizlemek gibi ekran gr-nmn ayarlamaya iliflkin komutlar ierir. Bu mennn ilk blmnde, ze-rinde alfltmz dosyann farkl biimlerde ekranda grnmesini salayacak se-enekler bulunur. Bu seenekler kullanlan yazlma gre deiflir. rnein, kelimeifllemcilerde hazrladmz dosyay ekranda, normal, Web sayfas biiminde ya dayazcdan kaca gibi grnmesini salayabiliriz. Bu seenekler ifllem tablosu,veritaban, sunum ya da izim programlarnda deiflir. te yandan Grnm me-nsnde yer alan dier ortak komutlar flunlardr:</p><p> Ara ubuklar, yazlm ilk aldnda grnmeyen, istee bal olarak g-rnr hale getirilebilecek ara ubuklarnn listesini gstererek bunlarn g-rnr olmasn salar. Bir ok yazlm ilk aldnda yalnzca standart, biimve izim ara ubuklar grnr. Oysa yazlma bal olarak daha birokara ubuu grnr hale getirilebilir. Ara ubuklar komutu yardmyla,</p><p>ayrca, kendi istediimiz dmeleri ieren ara ubuklar da oluflturabiliriz.</p><p> Yaknlafltr, oluflturduumuz dosyann ekrandaki...</p></li></ul>