Temel Bilgi Teknolojileri Unite06

  • Published on
    07-Apr-2018

  • View
    217

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

  • 8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite06

    1/22

    107

    BLACK320 C

    Anahtar Kavramlar

    Sayfa

    Paragraf

    Karakter

    Kelime flleme

    Kelime fllemci

    107

    Kelime fllemciler 6

  • 8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite06

    2/22

    Girifl

    fl yerlerinde baz mesajlar not etmek, raporlar, ifl mektuplar yazmak; evde alfl-

    verifl ve harcama listesi hazrlamak; okulda ders alflrken notlar karmak, ka-

    rlan notlar dzenlemek gnlk yaflamda sk yaptmz ifllemlerdir. Bu ifllemle-

    rin ortak noktas ise yazmaktr. Farknda olsak da olmasak da yaz gnlk ya-

    flantmzn vazgeilmez unsurlarndan biridir.

    Yllarca yalnz yazmakla kalmamfl yaznn kat zerinde daha dzgn dur-

    mas ya da daha hzl yazlmas iin esitli aralar gelifltirmifliz; gelifltirmeye de-

    vam ediyoruz. rnein, yakn bir gemifle kadar youn olarak kullanlan dakti-

    lo, gnmzde yerini bilgisayara brakmfltr.

    Bu nitede, bilgisayar ortamnda yaz yazmak ve yazlar dzenlemek iin

    kullandmz kelime ifllemci yazlmlarn ne ifle yaradklarn, nerelerde, nasl

    kullanlabileceini ve belirgin stnlklerini tanyacaz.

    Bu niteyi tamamladmzda afladaki yeterliklere sahip olacaz:

    1. Kelime fllem ve kelime ifllemcilerde kullanlan dier temel kavramlar

    tanmlayabileceiz.

    2. Metin oluflturuken kelime ifllemci kullanma ile daktilo kullanma arasndaki fark-

    lar, kelime ifllemcilerin genel zelliklerini gz nne alarak sralayabileceiz.

    3. Kelime ifllemcilere iliflkin kavramlarn hangi ifllevleri yerine getirdiini

    aklayabileceiz.

    4. Bir belge yaratmak ya da yaratlmfl bir belgeyi dzenlemek iin afllmas gere-

    ken ifllem basamaklarn sralayabileceiz.

    Kel ime fl lemci ler108

    AMALARIMIZ

  • 8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite06

    3/22

    KELME fiLEMCLER TANIYALIM

    Kelime fllem ve kelime ifllemcilerde kullanlan dier temel kav-ramlar tanmlayabileceiz.

    Bir arkadaflnza mektup yazmak istediinizi dflnelim. yle bir mektupdflnelim ki, yazdmz harfler ayn byklkte olsun, baz kelimeleri vurgu-lamak iin daha koyu, alt izili ya da renkli yazalm, satrlar arasndaki boflluk-lar eflit olsun, satrlar ayn hizadan bafllasn ve bitsin, yazdklarmza biraz dagrsellik katmak iin resim ya da izim ekleyelim. Ne dersiniz gzel bir mek-tup olur, deil mi?

    Bu tr bir mektubu, eer dzgn yaz yazma ve izim yapma konusunda ye-tenekliysek rahatlkla hazrlayabiliriz. Ancak, oumuzu epey urafltrr. Oysa, k-saca kelime iflleme biiminde de adlandrlan bu ifllemleri, bilgisayarla kolayca

    gereklefltirebiliriz.Bilgisayarlarda mektup, rapor, dev, gnlk, makale ksaca her tr metni ya-

    ratmamza yardmc olan yazlmlara kelime ifllemcilerad verilir.Kelime ifllemcilerin ifllevleri metin yaratmak (yaz yazmak) ile snrl deildir.

    Mektup rneimize geri dnelim: Dflnn ki, mektubu yazarken dolma kalem-den kat zerine mrekkep damlad ya da yazdnz bir cmleyi beenmedinizya da iki stuna yazmak isteniz. Yeniden yazmaya bafllamaktan baflka arenizvar m? Yok gibi. Oysa, kelime ifllemciler metin yaratmann yan sra yaratlmflmetinleri istediimiz gibi deifltirmemize ve dzenlememizeolanak salar. rne-in; beenmediiniz cmleyi silmek, metini iki stuna yazmak, baz kelime ya dacmleleri daha kaln, alt izili, farkl renkte ya da biimde yazmak, satrlarn ay-

    n hizada bafllamasn ve bitmesini salamak, kelime ifllemcilerle kolaylkla ger-eklefltirilebilir.

    Bazen, daha nce bir arkadaflmza yazdmz bir mektubun hemen hemenaynsn, daha sonra bir baflka arkadaflmza da yazma ihtiyac duyabiliriz. Ke-lime ifllemciler bu durumda da yardmc olur. Yazdmz bir metni, rnein,mektubu, bilgisayarn sabit diskine ya da diskete bir kelime ifllem dosyas bi-iminde saklayabiliriz. stediimiz zaman dosyay aarak gerekli deifliklikleriyapabiliriz.

    Benzer biimde, bazen de ayn mektubun birden fazla kopyasna gereksinimduyabiliriz. rnein, daha sonra yazacamz mektuplara rnek olmas iin birkopyay saklamak isteyebiliriz. Bu durumda, yazdmz mektubun fotokopisinialmamz gerekir. Oysa, kelime ifllemcilerle yaratttmz ve dzenlediimiz birmetnin onlarca, yzlerce, binlerce kopyasn yazcdan alabiliriz.

    Ksaca kelime ifllemci yazlmlar metin yaratma, dzeltme, dzenleme, saklamave yazdrma ifllemlerini kolaylafltracak zelliklere sahiptir.

    Kelime fllemcileri Tanyalm 109

    1A M A

    Kelime iflleme, etkili veekici yaz yazma.

    Kelime ifllemciler,bilgisayar ortamnda metinyaratma, dzeltme,biimlendirme, saklama vekat zerine yazdrmaifllemlerini kolaylafltranyazlmlardr.

  • 8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite06

    4/22

    Evlerde, iflyerlerinde, okullarda eflitli kelime ifllemci yazlmlar kullanl-maktadr. Bu yazlmlar tek bafllarna paketlenmifl olabilecei gibi (rnein;WordPerfect, Microsoft Word) birden fazla uygulama yazlmnn bir araya ge-tirilmesi ile oluflturulmufl paketler iinde de (rnein; Microsoft Office, Star Of-fice) yer alabilmektedir. Ayrca ok zel amalar iin retilmifl zel kelime ifl-lemci yazlmlar da bulunmaktadr. rnein; Kidwriter Gold ilkretimin ilkaflamalarndaki rencilere, Research Paper Writer ise orta retim dzeyinde-ki genlerin bilgisayarda metin yazmalarna yardmc olmak amacyla gelifltiril-mifl yazlmlardr.

    Hi kelime ifllemci kullandnz m? Neden kullandnz? Hangi yazlm kullandnz?

    Kelime fllemcilere liflkin Temel KavramlarKelime ifllemcileri kullanrken ounlukla sayfa, paragraf ve karakter kavramlarile karfllaflrz. Sayfametinleri yazdmz ve dzenlediimiz alandr. Kelime ifl-lemcilerin hemen hepsi sayfa boyutlarn deifltirmemize izin verir. Bylece, A4kad byklnde ve ondan daha kk ya da daha byk sayfalar iin me-tinler yaratabiliriz.

    Kelime ifllemciler iin kullandmz paragrafkavram, bildiimiz paragraf-tan biraz farkldr. rnein; bu kitaptaki blm bafllklarnn her biri birer pa-ragraf olarak tanmlanr. Bir kelime ifllemciyi kullanrken klavyeden Enter d-mesini tuflladmzda bir paragraf tamamlamfl ve yeni bir paragrafa bafllamfloluruz.

    Kelime fllemcileri Tanyalm110

    fiekil 6.1

    Bilgisayarda kelime ifllem sreci.

    DfiNEL M

    Sayfa, kelime ifllemciprogramlarnda metinlerinyazld ve dzenlendiialandr.

    Paragraf, Enter dmesitufllandnda tamamlananyaz btndr.

  • 8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite06

    5/22

    TBT.06.03 fiekil 6.2:

    Aslnda bilgisayar ne sayfalar ne paragraflar ne de paragraflar oluflturan cm-leleri ve kelimeleri tanr. Bilgisayarlar en kk birim olan karakterleri tanr. Birmetni oluflturan harflerin, noktalama iflaretlerinin, rakamlarn ve dier sembollerinher biri bilgisayarlar iin birer karakterdir. rnein; K, e, l, i, m, e harfleri ve on-lar izleyen boflluk birer karakterdir.

    Afladaki boflluklar doldurabilir misiniz?

    Kelime ifllemci programlarda metinlerin yazld ve dzenlendii alana ________ denir.

    Her sayfada ok sayda bulunan paragraflar, ___________ vurufllarnda tamamlanan yaz

    btndr. Paragraflardaki metinler, harf, rakam, sembol ve boflluklar ieren

    _____________lerden oluflur.

    Kelime ifllemci programlarnda metinlerin yazld ve dzenlendii alana sayfa denir. Her sayfada

    ok sayda bulunan paragraf, Enter vurufllarnda tamamlanan yaz btndr. Paragraflardaki

    metinler, harf, rakam, sembol ve boflluklar ieren karakterlerden oluflur.

    KELME fiLEMCLERN GENEL ZELLKLER

    Metin olufltururken kelime ifllemci kullanma ile daktilo kullanma

    arasndaki farklar, kelime ifllemcilerin genel zelliklerini gznne alarak sralayabileceiz.

    Son yllarda daktilo teknolojisinde ok nemli geliflmeler grlmesine karfln bil-

    gisayarla metin yazmann daktiloyla yazmaya gre stnlkleri vardr. Bu stn-

    Kelime fllemcilerin Genel zellikleri 111

    fiekil 6.2

    Kelimeifllemci

    yazlmlardasayfalar,

    paragraflarvekarakterlerleifllem yaplr.

    Karakter, metni oluflturanharf, rakam, sembol veboflluklardr.

    SIRA S ZDE

    2A M A

  • 8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite06

    6/22

    lkleri anlayabilmek iin kelime ifllemci yazlmlarn genel zelliklerini inceleme-liyiz. Her ne kadar piyasada farkl kelime ifllemci programlar bulunsa da pek o-unda ortak olan zellikler flunlardr:

    Daha sonra kullanmak amacyla belgeleri saklama: Kelime ifllemcinindaktiloya karfl en nemli stnlklerinden biri, oluflturulan belgeleri yardmcbellek birimlerinde saklayarak daha sonraki kullanmlara olanak salamasdr.Saklanan belgeler sabit diskten, disketten ya da CD-ROMdan geri arlarak ye-niden kullanma sunulur. Oysa daktiloda kullanc ayn belgeyi tekrar yazmak zo-runda kalmaktadr.

    Metin ekleme ve silme: Daktilo ile yazlmfl yazl bir metin zerinde bir fley-ler silmek ve eklemek olduka zor hatta olanakszdr. Kelime ifllemciler ile yarat-lan bir belgeye ise metin, flekil ve fotoraf eklenebilir. Ayrca, var olanlar siline-rek yeni bir dzenleme yaplabilir, baz alanlar bofl braklabilir, izgiler, yeni pa-ragraflar eklenebilir.

    Arama ve deifltirme: Bazen belge boyunca yaplan baz yazm hatalar ola-bilir (rnein; bilgisayar yerine bilgiyasar gibi). ou kelime ifllemci bu tr hata-lar tm metin boyunca tarayarak yerine doru kelimeyi yerlefltirmede yardmcolur.

    Metni kopyalama ve baflka yere aktarma: Baz yazlarda bir ya da birka paragrafn yeri deifltirilmek istenebilir. Kelime ifllemciler, bu deifltirme ifl-lemine olanak salar. stenirse metnin iindeki tm paragraflarn yeri bafltanaflaya deifltirilebilir. Metnin bir blm kopyalanarak baflka bir belgeye deaktarlabilir.

    Kelime kaydrma: Kelime ifllemci programlarnda metin iindeki herhangi birkelime istenilen her yere taflnabilir.

    Karakter ve grnm deifltirme: Kelime ifllemciler kullancya ok esitlikarakter trleri, sayfa ayarlar, satr aralklar ve paragraf olanaklar sunar.

    Saa sola dayal: Kelime ifllemciler istenildii zaman yazlarn blok halindesaa ve sola yaslanmasn salar.

    Kelime fllemcilerin Genel zellikleri112

    fiekil 6.3

    Kelime ifllemciler ok eflitli karakter trleri ve biimleri ile alfllmasna izin verir.

    Karakter Tr Karakter Biimi

    Bu cmle Times New Roman karakterine rnektir Bu cmle Times New Roman yana yatk (italik) biimindedir

    Bu cmle Times New Roman vurgulu (kaln) biimindedir

    Bu cmle Times New Roman alt izili biimindedir

    Bu cmle Arial karakterine rnektir Bu cmle Arial yana yatk (italik) biimindedir

    Bu cmle Arial vurgulu (kaln) biimindedir

    Bu cmle Arial alt izili biimindedir

  • 8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite06

    7/22

    Otomatik altbilgi, stbilgi ve sayfalandrma: Kelime ifllemciler, kendiliin-den sayfann st blmne (stbilgi) ve alt blmne (altbilgi) her sayfada g-rnmesi istenebilecek yaz ya da izimlerin yer alabilecei alanlar aar. stenirsesayfalar kendiliinden numaralandrr.

    Baflka bir kelime ifllemcide hazrlanan metni eklemek: Pek ok keli-me ifllemci program yazlanlar metin belgesi (dokman) biiminde saklar. Bunedenle bir kelime ifllemci programnda yazlan metin dierleri tarafndan dakullanlabilir.

    Kelimelerin yazlfln denetleme ve dzeltme: fiu anda Trke srm debulunan bu zellik yanlfl yazlmfl kelimeleri iflaretleyerek yazan uyarr. stenildi-inde cmlenin dilbilgisi asndan dzeltilmesini salar. Ayn kelimeyi defalarcametin iinde kullanmak yerine, kelime ifllemci tarafndan sunulan ve benzer anla-m veren kelimeler de seilerek kullanlabilir.

    Grafik eklemeye izin verme: Kelime ifllemciler kullancnn, baflka program-larda hazrlanmfl resim ve izimleri (rnein; kk resimleri) belgelerine ekleme-lerine izin verir. Ayn zamanda basit izimler de ayn program iinde yaplabilir.

    Posta ekleme: Hazrladmz bir metni, baflka birine internet araclyla gn-dermemizi salar. Metni gnderebilmek iin ayrca bir elektronik posta yazlmnagereksinim olduu unutulmamaldr.

    nternetin Kullanm nitesinde elektronik posta ayrntsyla ifllenecektir.

    Klasr ve iindekiler sayfas oluflturma: Baz kelime ifllemciler, kullanclartarafndan belirtilen kelimeleri ieren bir klasrler szl oluflturarak belgeninsonuna yerlefltirir. Ayrca, kullanc metnin iinde belirli szckleri iflaretleyerek,iindekiler blmnn kendiliinden oluflmasn salayabilir.

    Metni kada dkmeden nce ekranda izleme: Tm kelime ifllemci yaz-lmlar metni yazdrmadan nce kullancya, metnin kat zerinde nasl grnd-n gsteren nizleme zelliini ierir. Geliflmifl yazlmlar, nizleme srasndada kullancnn metni dzeltmesine olanak tanr.

    Kelime fllemcilerin Genel zellikleri 113

    fiekil 6.4

    Kelime ifllemcilerle satrlar ayn hizada bafllatmak ve bitirmek olduka kolaydr. stenirse yalnzcasatrlar iki yana dayal, ortal ya da tek yana dayal biimde dzenlenebilir.

    ki Yana DayalSola Dayal Ortal Saa Dayal

    D K K A T

  • 8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite06

    8/22

    Stil oluflturma: Stil, bir dizi belirlenmifl biim zelliini ieren (sola dayal,10 punto, Times, ilk satr 0.5 santim ieriden bafllyor gibi) ve yazlan metne ek-lenebilecek olgulardr. rnein, bafllklarn, dz metnin, flekil yazlarnn naslolacana iliflkin yazmaya bafllamadan nce bir stil oluflturulabilir. Metni yazar-ken bafllk stili seildiinde o metin bafllk biiminde yazlr. Bir metni yazmayabafllamadan nce belirli bir stilde karar klp semek, ounlukla zaman kazan-dran bir olanaktr.

    Anlatlan zelliklerini de dikkate alarak, metin oluflturmak iin kelime ifllemci yazlmla-

    r kullanmann daktilo kullanmaya gre en az tane stnln sralaynz.

    Eer cevaplarnz afladakilere benziyor ise soruyu doru cevapladnz ve devam edebilirsiniz. Eer

    benzemiyorsa genel zellikleri baflln yeniden okumalsnz.

    1. Daktilo kat zerine yazar, bilgisayar bellekte saklar.

    2. Kelime ifllemciler ayn metni yeniden yazmadan kolayca deifliklik yapmamz salar.

    3. Kelime ifllemciler grafik ve resim gibi farkl unsurlar metin iine yerlefltirmemize yardmc olur.

    Kelime fllemcilerin Genel zellikleri114

    fiekil 6.5

    Kelime ifllemcilerin,yazlan metinlere etkilive ekici bir grnmverilmesini salayanbirok zellikleri vardr.

    SIRA S ZDE

  • 8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite06

    9/22

    KELME fiLEMCLER KULLANMAK

    Kelime ifllemcilere iliflkin kavramlarn hangi ifllevleri yerine getir-diini aklayabileceiz.

    Piyasada esitli kelime ifllemcilerin bulunduunu belirtmifltik. Bunlar arasnda enyaygn kullanlan Microsoft firmasnn rettigi Word yazlmdr. Bu nedenle, birbelgenin nasl yaratlabileceini ve dzenlenebileceini anlatrken MS Word keli-me ifllemci yazlmdan yararlanlmfltr. Ancak, karfllaflabileceimiz birok kelimeifllemci hemen hemen ayn ya da benzeri elere ve ifllevlere sahiptir. Bu adan,birazdan greceimiz belge yaratma ve dzenleme sreci hemen tm kelime ifl-lemcilerde ayn ya da benzer biimde gerekleflmektedir.

    Word programn amak iin, masast penceresinde Bafllat dmesine tk-landktan sonra Programlar seilir. Ortaya kan menden Microsoft Word ko-

    mutu seilerek program alr.Word programn kullanarak nasl metin yaratabileceimizi, yaratlmfl bir met-

    ni nasl dzenleyebileceimizi ve ktsn yazcdan nasl alabileceimizi ren-meye bafllamadan nce, yazlm atmzda karflmza kacak men ve dme-leri inceleyelim.

    Kelime fllemcileri Kullanma 115

    3A M A

    fiekil 6.6

    Word penceresi aldnda menler ile birlikte genellikle standart, biimleme ve izim ara ubuklarekranda grlr.

    1. Word menleri: Wordde Dosya, Dzen gibi genel menlerin yan sra Tablo adl Worde zg bir menvardr. Herhangi bir men zerine tklayarak eflitli komutlarn listesine ulaflabilirsiniz.2. Ekleme noktas: Metin yazlmaya hazr olunduunu gsterir. Metin daima ekleme noktasnn yerindegrlr. Klavyedeki yn tufllar ya da fare yardmyla iki kelime arasna getirilerek yeni metin eklenebilir. Budurumda sadaki kelime kayarak yeni metne yer aar.3. Standart ara ubuu: Genel komut dmelerinin yan sra Tablo Ekle ve Stunlar dmeleri de standartara ubuu zerindedir.4. Biimlendir ara ubuu: Genel komut dmelerinin yan sra Stil sekmesini de ierir.5. Kaydrma ubuu: Belge boyunca yukar afla ya da saa sola hareket etti...