Temel Bilgi Teknolojileri Unite07

  • Published on
    07-Apr-2018

  • View
    220

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

<ul><li><p>8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite07</p><p> 1/30</p></li><li><p>8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite07</p><p> 2/30</p><p>Girifl</p><p>Biroklar iin bilgisayar, yazmada ve yazlanlar saklamada kullanlan bir</p><p>aratr. Oysa bilgisayarn sahip olduu gizil gcn en iyi grlebilecei uygula-malar ifllem tablolardr.</p><p>Aslnda her gn karfl karflya kaldmz birok sorunu ifllem tablosu yazlm-lar ile kolayca zebiliriz. rnein; aylk harcamalarmz takip etmek iin he-</p><p>men hepimiz aybafllarnda listeler hazrlarz. Bazen evdeki hesap arflya uy-maz ve bu listeleri yeni bafltan hazrlamak ya da zerlerinde karalamalar yap-</p><p>mak zorunda kalrz. Bazen de geen aylarda yaptmz harcamalarla iinde ol-duumuz ayki harcamalarmz karfllafltrmak isteriz. Bunun iin eski defterleri</p><p>karfltrr, kat paralarn bulmaya alflrz.</p><p>Nasl? Bu anlatlanlar tandk geldi mi? Eer tantk gelmediyse flu rneklerebakalm: rencilik hayatmzn tamamnda ya da en azndan baz dnemlerin-</p><p>de, derslerde aldmz puanlara iliflkin not tablosu oluflturmufluzdur. Bylece d-</p><p>nem sonunda hangi dersi ka puanla bitireceimizi ya da dnem sonu genel ba-flarmz renmeye alflmflzdr. Ya da haftalk ders programmz gsteren i-zelge oluflturmufl, sahip olduumuz kitap, CD ya da kasetlerimizin listesini tut-</p><p>mufl, taraftar olduumuz futbol takmnn haftalara gre puan durumunu gs-teren tablolar hazrlamflzdr.</p><p>Aslnda kalem ve katla yaplabilecek olan bu ifllemler, aylk harcamalarailiflkin rnekte olduu gibi bir deifliklik gerektirdiinde zaman alc ve sknt</p><p>verici olabilmektedir. fllem tablosu yazlmlar; bu tr izelge, liste, tablo ve gra-fikleri hazrlamada, gerekli deifliklikleri kolaylkla gereklefltirmede ve gerekti-</p><p>inde bu tablo ve listeleri ifllemede, karfllafltrmada bizlere byk kolaylklar</p><p>salamaktadr.</p><p>Bu nitede ifllem tablolarnn hayatmz nasl kolaylafltrabileceini renme-ye alflacaz.</p><p>Bu niteyi tamamladmzda afladaki yeterliklere sahip olacaz:1. fllem tablosu kavramn tanmlayarak, karfllafllan rneklerde ifllem tablola-</p><p>rnn stlendii ifllevleri saptayabileceiz.2. fllem tablosu yazlmlarnda kullanlan temel kavramlar tanmlayabileceiz.</p><p>3. Yerine getirilmesi istenen bir ifllemin, ifllem tablosu yazlm ile gereklefltirile-bilmesi iin afllmas gereken basamaklar sralayabileceiz.</p><p>fl lem Tablolar130</p><p>AMALARIMIZ</p></li><li><p>8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite07</p><p> 3/30</p><p>fiLEM TABLOSUNU TANIYALIM</p><p>"fllem tablosu kavramn tanmlayarak, karfllafllan rneklerdeifllem tablolarnn stlendii ifllevleri saptayabileceiz.</p><p>Girifl blmnde sralanan trde ifllemlerle hemen hepimiz karfllaflabilmekteyiz:Aylk harcamalarmz takip etmek, kredi kart faizlerimizi hesap etmek, tandkla-rmzn adres ve telefonlarn saklamak, futbol takmmzn haftalara gre puandurumunu gsteren tablolar hazrlamak, dersde aldmz notlara gre ders so-nundaki baflarmz ya da dnem ve genel baflar puanlarmz hesaplamak, kitap,CD ya da kasetlerimizin listesini yapmak gnlk hayatmzda gereklefltirdiimizetkinliklerdir.</p><p>Tm bu iflleri yaparken, hazrladmz tablolardaki ve listelerdeki deerlerideifltirmek, dzenlemek ve ifllemek zorunda kalrz. rnein; aylk toptan alnan</p><p>yiyecekler iin siz 100 milyon ayrmfl olmanza karfln 150 milyon harcayabilirsi-niz; kardefliniz ev deifltirdii iin adres ve telefon numaras da deiflmifl olabilir;sahip olduunuz mzik CDlerini gsteren listeyi sanat adlarna gre dzenle-mek isteyebilirsiniz; dersi baflaryla tamamlamak iin bir sonraki snavda en az kapuan almanz gerektiini belirlemek zorunda kalabilir; iki hafta nceki mata ta-kmnz yenilmeseydi flu an sralamada hangi yerde olabileceini grmek isteyebi-lirsiniz; aylara gre dolarn Trk liras karflnda deiflimini (genellikle artfln!) birgrafikle izleyicilere sunma durumunda kalabilirsiniz. Tm bu dzenleme, ifllemeve deifltirme ifllemleri kalem, kat ve hesap makinas gibi yardmc gerelerleyaplabilir. Ancak, her defasnda tablolar ve listeleri bafltan hazrlamak gerekir.Bu da, olduka emek ve zaman alc, motivasyonu krc bir durumdur.</p><p>Oysa, ifllem tablosu yazlmlar ile bu ifllemler kolaylkla yerine getirilebilir. fl-lem tablosu, aslnda, bilgisayar ortamnda yaratlan elektronik bir alflma sayfas-dr. Verilerin sunulmas, dzenlenmesi, ifllenmesi ve grafik biiminde sunulmas-na yardmc olur. nceleri mali tablolar hazrlamada youn kullanlan ifllem tab-lolar kiflisel bilgisayar kullanmnn yaygnlaflmasyla toplumun hemen her kesi-minde sk kullanlmaya bafllanmfltr.</p><p>Muhasebeciler ve mali tablo yaratmakla ykml kifliler, eskiden, yeflil, krm-z renkteki izgilerden oluflmufl stun ve satrlarla dolu byk sayfalar zerine birok rakam sralamaktayd. Bunlarla ilgili arpma, blme, karma, toplama ifllem-leri genellikle bir hesap makinas yardmyla ya da hibir ara kullanlmadan ger-eklefltiriliyordu. Sonra, elde edilen sonular bu arflaf andran katlar zerinde-ki ayrlan yerlere yazlarak mali tablolar elde ediliyordu. Mali tablolarnn bu yn-temle hazrlanfl, olduka zahmetli, zaman alc ve hata yapmaya olanak tanyanbir sreti.</p><p>Bilgisayarlarn ortaya kmas ile birlikte youn miktardaki veriler ok dahakolay ve az hatal hazrlanmaya bafllanmfltr.</p><p>Aslnda bilgisayarlar -zellikle kiflisel bilgisayarlar- ve ifllem tablosu yazlmlarbirbirlerinin geliflimine katkda bulunmufllardr. Kiflisel bilgisayar donanm ve ya-zlmlar gelifltike, daha fazla zellii ieren, daha kolay kullanlabilen ifllem tab-losu yazlmlar gelifltirilmifltir.</p><p>te yanda, ifllem tablosu yazlmlar da kiflisel bilgisayarlarn yaygnlaflmasndaitici g olmufltur. lk kez ifllem tablosu yazlmlar ile insanlar bilgisayarlar gn-lk yaflamdaki sorunlarn zmede kullanabileceklerini grmfllerdir. Bylece ki-</p><p>fllem Tablosunu Tanyalm 131</p><p>1A M A </p><p>fllem tablosu, aslnda,bilgisayar ortamndayaratlan elektronik biralflma sayfasdr.</p></li><li><p>8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite07</p><p> 4/30</p></li><li><p>8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite07</p><p> 5/30</p><p>fllem tablolar, birbirleriyle yakn iliflki iinde olan veriler arasndaki iliflkilerikolayca grmemizi salamann yan sra bu verilerin birinde oluflan deiflimin di-erlerine yanstlabilmesi iin gerekli matematiksel, istatistiksel, mantksal ifllemle-ri de -hesaplamalar- kolayca gereklefltirir. rnein; Galatasarayn 56 puan ve+15 averajla birinci, Fenerbahenin 55 puan ve +13 ile ikinci, Befliktafln 53 pu-an ve +14 ile nc olarak bafllayan hafta sonu Galatasarayn Ankaragcne 2-0 yenildiini, Fenerbahenin Gaziantep ile 3-3 beraber kaldn ve BefliktaflnSamsunu 3-0 yendiini dflnelim. Bu durumda oluflacak sralama yalnzca ifllemtablosuna sonularn girilmesiyle, hibir matematiksel ifllem yapmamza gerekkalmadan kolayca oluflturulabilir.</p><p>Futbol ligi puan durumu aslnda fazla hesap iermedii iin ifllem tablolarnailiflkin basit bir rnektir. fllem tablolarnn gc ve stnl hesaplamalarn, ifl-lemlerin ve veriler arasndaki iliflkilerin karmaflk olduu durumlarda daha akfark edilebilir. rnein; gnmzde birok maln fiyat farkl alanlardaki ya da di-</p><p>er mallarn fiyatlarndaki deiflimlere bal olarak karmaflk hesaplamalar sonu-cunda belirlenmektedir. Otomobili ele alalm. Bir otomobilin fiyat, iflgcnnmaliyeti, eliin fiyat, devletin koyduu vergi oran, reticinin ve satclarn eldeetmek istedikleri kr pay, otomobilde istediimiz zellikler gibi farkl etkenlerebal olarak belirlenir. fllem tablolar tm bu etkenlerin birbiriyle olan karmaflkiliflkilerini grmemize ve ayrca gerekli karmaflk hesaplamalarn ya da ifllemlerinyaplarak kolayca sonucu elde etmemize -araba fiyatnn belirlenmesine- yardm-c olur.</p><p>fllem tablolarndaki hesaplamalar ve ifllemler, forml ve fonksiyonlar araclyla yaplr.Forml ve fonksiyon gibi temel ifllem tablosu kavramlarn bu nitenin ilerleyen blmle-rinde ayrntl inceleyeceiz.</p><p>Bu noktada diyebilirsiniz ki; Bu tr verileri sunmay ve bunlarn birbirleriyleolan iliflkilerini bir hesap makinas ve kat-kalem ile de gsterebilirim!. Doru,yapabilirsiniz. Ancak, elle ya da hesap makinas ile yalnzca bir soruna zmbulmufl olursunuz. Oysa ifllem tablolar ile daha fazlasn, genel zmleri bulu-ruz. Genel zmler ile ne ifade edilmek istendiini anlayabilmek iin nce afla-dakilere benzer sorular kendimize sormalyz:</p><p> Eer devlet otomobili lks tketim mallar snfndan karrsa otomobil fi-yatlarnda ortalama ne kadarlk bir dflfl olur?</p><p> Eer ifllenmifl elik satfl fiyatnn nmzdeki yl %1 orannda artaca tah-min ediliyorsa ve topluifl szleflmesi gerei iflilere %35 maafl artfl ng-</p><p>rlmflse otomobiller kaa satlr? Eer bir Trk firmas %100 yerli bir otomobil retirse dier otomobillerin fi-</p><p>yatlar nasl etkilenir?Araba fiyatlarna iliflkin sorulardan ilk ikisini cevaplamak ifllem tablolarn kul-</p><p>lananlar iin olduka basit, kullanmayanlar iin ise biraz zahmetli bir ifltir. nce-likle, bir kez girilmifl ve eflitli hesaplamalar ya da ifllemler yaplmfl olan rakam-larn herhangi birinde deifliklik olduunda, ifllem tablolar tm hesaplama ve ifl-lemleri bu deiklik dorultusunda kendiliinden gncellefltirir.</p><p>fllem tablolarnn kendiliinden gncelleme zellii, bize eer tr sorularsorma olana verir. Baflka bir deyiflle, gemiflte farkl davranlsayd nasl bir so-nula karfllafllabileceine iliflkin bilgi sahibi olmamz Ne olurdu? sorusunu</p><p>cevaplamamz- salar. Benzer biimde vereceimiz kararlara ya da karfllaflabile-</p><p>fllem Tablosunu Tanyalm 133</p><p>D K K A T</p></li><li><p>8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite07</p><p> 6/30</p><p>ceimiz durumlara bal olarak ileride ne tr sonularla karfllaflabileceimizi kes-tirmemize de -Ne olabilir? sorusunu cevaplamamza da- yardmc olur.</p><p>Bir kez ifllem tablosunu hazrladktan sonra bu tablodaki herhangi bir veriyideifltirerek, bu deiflikliin sonuca olan etkisini gzlemleyebiliriz. eflitli gelifl-melerin otomobil fiyatlarn nasl deifltirebileceini kestirebiliriz. Ksaca ifllemtablolar, farkl seenekleri kolayca snamamza ve sonular karfllafltrarak salk-l kararlar almamza da yardmc olurlar.</p><p>Araba fiyatlarna iliflkin sorulardan sonuncusu ise ifllem tablolar ile cevaplan-mayacak trdendir.</p><p>te yanda, ifllem tablosuna girilmifl bilgileri ve hesaplama ya da ifllem sonu-larn, tablo biiminde sunulabileceimiz gibi farkl grafikler halinde de sunulabi-liriz. Hemen tm ifllem tablosu yazlmlar bilgilerin, hesaplarn veya ifllemlerin birkomutla grafik haline dnfltrlmesini salar. Grafik biiminde grselleflen ra-kamlara iliflkin bilgiler daha kolay alglanabilir.</p><p>Ksaca, ifllem tablolar; farkl trdeki verileri anlaml paralara ayrmamza (dzenlememize), birbirleriyle olan iliflkilerini tablo ya da grafik halinde sunmamza, bu verileri farkl biimlerde iflleyerek (farkl seenekleri deneyerek) sonular yorumlamamza ve bylece doru kararlar almamza yardmc olan yazlmlardr.</p><p>fllem tablolarnn sabip olduu zellikler ve biz kullanclara salad kolay-lklar nedeniyle hemen her alanda kullanm yaygnlaflmfltr. Bugn, retmenlerrencilerin notlarn tutmak iin, renciler ise derslerde aldklar puanlar kay-detmek ve dnem sonu baflarlarn hesaplamak iin ifllem tablolarn kullanmak-tadrlar. Finansal analistler yatrm aralarndaki deiflim ve eilimleri deerlendir-mede, pazarlama uzmanlar piyasadaki eilimleri belirlemede, salkl zayflamauzmanlar mflterilerinin gnlk kalori harcamalarn takip etmede ifllem tablola-rndan youn biimde yararlanmaktadrlar. Ve bizler en azndan aylk harcamala-</p><p>rmz grmede ifllem tablolarn kullanmaktayz.</p><p>fllem Tablosunu Tanyalm134</p><p>fllem tablolarnn genelzellikleri saysal verileri; sunmak, yorumlamaya yardmc</p><p>olmak, karmaflk hesaplamalar</p><p>ve ifllemler yapmak,</p><p> deiflikliklerikendiliinden gncelle-mek ve</p><p> "eer" tr sorular sor-maya olanak tanmak</p><p>biiminde sralanabilir.</p><p>fiekil 7.2</p><p>fllem tablolar rakamlar ieren bilgileri grafikler biiminde de sunmada bize yardmc olur.</p><p>Kaynak: Hazine Msteflarl (2002).Merkez bankas aylk ortalama dviz satfl kurlar. 10 Nisan 2002 tarihindehttp://www.hazine.gov.tr/stat/egosterge/Tablo-03.htm adresinde eriflilmifltir.</p><p>T.C. Merkez Bankas 2001 Yl Aylk Ortalama Dviz Satfl Kurlar</p><p>1800.000</p><p>1.600.000</p><p>1.400.000</p><p>1.200.000</p><p>1.000.000</p><p>800.000</p><p>600.000</p><p>400.000</p><p>200.000</p><p>0</p><p>T.C. Merkez Bankas 2001 Yl AylkOrtalama Dviz Satfl Kurlar</p><p>AYLAR Dolar Kuru Deiflim %Ocak 763,857.60 -1</p><p>fiubat 741,668.90 10.1</p><p>Mart 970,628.40 30.9</p><p>Nisan 1,212,775.70 24.9</p><p>Mays 1,135,234.50 -6.4</p><p>Hazarin 1,218,529.50 7.3</p><p>Temmuz 1,323,682.60 8.6</p><p>Austos 1,404,316.80 6.1</p><p>Eyll 1,473,394.20 4.9</p><p>Ekim 1,604,007.00 8.9</p><p>Kasm 1,524,867.40 -4.9</p><p>Aralk 1,455,691.70 4.5</p><p>Ocak</p><p>fiubat</p><p>Mart</p><p>Nisan</p><p>Mays</p><p>Haziran</p><p>Temmuz</p><p>Austos</p><p>Eyll</p><p>Ekim</p><p>Kasm</p><p>Aralk</p><p>673,8</p><p>58</p><p>741,6</p><p>69</p><p>970,6</p><p>28</p><p>1,2</p><p>12,7</p><p>26</p><p>1,1</p><p>35,2</p><p>35</p><p>1,2</p><p>18,5</p><p>30</p><p>1,3</p><p>23,6</p><p>83</p><p>1,4</p><p>04,3</p><p>17</p><p>1,4</p><p>73,3</p><p>94</p><p>1,6</p><p>04,0</p><p>07</p><p>1,5</p><p>24,8</p><p>67</p><p>1,4</p><p>55,6</p><p>92</p><p>DolarKuru(TL)</p><p>Aylar</p></li><li><p>8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite07</p><p> 7/30</p><p>Kendi yaflamnzda ifllem tablolarn hangi iflleri yapmak iin ve nasl kullanabilirsiniz?Bir dflnn!</p><p>Kiflisel bilgisayarlarda kullanlan ilk ifllem tablosu VisiCalcdan bugne ifllemtablolar da olduka geliflmifltir. VisiCalc bugn yerini Microsoft Excel, Corel Qu-attro Pro ve Lotus 1-2-3 gibi geliflmifl trdefllerine brakmfltr.</p><p>Tm bu yazlmlarda -baz kk deifliklikler gzlemlenmesine karfln- ortakkavramlar kullanlr.</p><p>nitenin devamnda ncelikle ifllem tablosu yazlmlarnn temelini oluflturanbu temel kavramlar tanyacak; daha sonra da gnmzde en youn kullanlanyazlmlardan biri olan Excel programn genel hatlar ile inceleyeceiz.</p><p>fllem Tablosuna liflkin Temel Kavramlar</p><p>fllem tablosu yazlmlarnda kullanlan temel kavramlar tanm-</p><p>layabileceiz.</p><p>Herhangi bir ifllem tablosunu atnzda karflnza satr ve stunlarn oluflturduubir tablo gelir. Bu tablonun stunlar alfabenin harfleri ile (A, B, C, DF, GF, CDF,...) adlandrlr. Satrlar ise 1den bafllayarak numaralandrlr.</p><p>Bu satr ve stunlarn kesiflmesi ile oluflan dikdrtgen kutucuklara ise hcread verilir. Her hcre kendisini oluflturan stun ve satra bal olarak bir adresalr. rnein; ilk stun ve ilk satrn olusturduu hcrenin adresi A1; nc s-tun ve drdnc satrn oluflturduu hcreninki ise C4 olur.</p><p>fllem tablosuna girmek istediimiz bilgileri hcrelere yazarz. Ancak nceliklebilgileri yazmak istediimiz hcreyi aktif hale getirmeliyiz. Aslnda bir ifllem tab-losu atmzda ilk hcre olan A1 aktif halde gelir. Aktif olduunu dier hcrele-re gre daha kaln izgilerle belirlenmifl olduundan anlayabiliriz. Aktif hcreyideifltirmek iin klavyedeki oklar kullanabiliriz. Fare yardmyla imleci istedii-miz hcre stne getirerek tkladmzda da hcreyi aktif hale getirebiliriz.</p><p>fllem tablolarnda hcrelere ayr veri girilebilir. Bunlarn birincisi deerler-</p><p>dir. rnein; hcreye herhangi bir saysal deer (rakam, tarih vb) girilebilir. Bu-</p><p>fllem Tablosunu Tanyalm 135</p><p>DfiNEL M</p><p>2A M A </p><p>fiekil 7.3</p><p>fllem tablolarhcrelerdenoluflur</p><p>Stun</p><p>Satr</p><p>Hcre</p><p>Aktif</p><p>Hcre</p><p>Hcre, ifllem tablosunagirilmek istenen verilerinyazld kk kutucuklarnher biridir.</p><p>Hcre, ifllem tablosunagirilmek istenen verilerinyazld kk kutucuklarnher biridir.</p><p>Aktif Hcre, veri girilmeyehazr hcredir.</p></li><li><p>8/4/2019 Temel Bilgi Teknolojileri Unite07</p><p> 8/30</p><p>nun iin bir hcreyi aktif hale getirmek, girilmek istenen deeri klavyeden yaz-mak ve Enter tufluna basmak yeterlidir.</p><p>Hcrelere girilebilecek ikinci veri tr etiketlerdir. rnek olarak, fiekil 7.2deAylar, Dolar Kuru, Deiflim % kavramlar ve A stununda sralanan ay adla-r birer etikettir.</p><p>fllem tablolarn son derece kullanfll bilgi iflleme aralar yapan yetenek, hc-relere girebileceimiz formllerdir. Formller araclyla, tabloya girdiimiz say-sal verilere iliflkin hesaplamalar yapabiliriz. rnein; yapmak istediimiz ifllemlersrasyla flunlardr:</p><p>1. fllem tablomuzun A3 hcresinden bafllayarak 5, 10, 15, 20, 25, 30 deerle-rin A stununa girilmesi...</p></li></ul>