Temel Bilgiler, Tasar›m ve Uygulama Eki Hava Kanallar›

  • Published on
    04-Feb-2017

  • View
    218

  • Download
    5

Embed Size (px)

Transcript

  • TEBA ISITMA SOUTMA KLMA TEKNOLOJLER SAN. ve TC. A.fi.NN KATKILARIYLA HAZIRLANMIfiTIR

    TTMDAdna Sahibi

    Bekir Erdin Boz

    Yaz flleri MdrAbdullah Bilgin

    Genel Yayn YnetmeniProf. Dr. T. Hikmet Karako

    Yayn KuruluGrkan Ar

    Ayhan BaskAbdullah BilginAytekin akr

    Dr. brahim akmanusErbay eriolu

    Ali Rza DaloluMurat GrenliOrhan Grson

    Halim manProf. Dr. T. Hikmet Karako

    Selami OrhanFevzi zel

    Etem Aybars zerSeden akrolu zteker

    Tayfun SmblSuat fiahin

    Dergi Yayn SorumlusuGlten Acar

    letiflimTunus Cad. Gfte Sok. Filiz Apt.

    No :8/7 06680 Kavakldere-AnkaraTel: 0.312. 419 45 71 - 419 45 72

    Faks: 0.312. 419 58 51web: http://www.ttmd.org.tr

    e-mail: ttmd@ttmd.org.tr

    TTMD Ynetim KuruluBekir Erdin Boz (Baflkan)

    Abdullah Bilgin (Baflkan Yrd.)Halim man (Baflkan Yrd.)

    Hseyin Erdem (Baflkan Yrd.)brahim akmanus (Genel Sekreter)

    C. Seluk Bayer (Muhasip ye)brahim Akdemir (ye)

    Hrant Kalatafl (ye)Prof. Dr. Abdurrahman Kl (ye)

    . Zeki Aksu (ye)Gkhan zbek (ye)

    Cafer nl (ye)Sarven ilingirolu (ye)

    24. saydan itibaren dergimize ilave bir blm olarak planlanan ve daha ok sektrmzde genel uygulama ve tasarmlarda ihtiya duyulan asgari dzeyde bilgileri ieren Temel Bilgiler, Tasarm ve Uygulama Eki nin birincisi hizmetinize sunulmaktadr. Bylece belirlenen ncelik srasyla her saymzda farkl bir konunun ifllenecei eklerin okuyucularmz tarafndan biriktirilerek biraraya getirilmesiyle temel bilgilere kolayca ulafllacak temel bir kaynak olaca dflnlmektedir.

    Temel Bilgiler, Tasarm ve Uygulama Eki nin bu saysnda Hava Kanallar konusu ifllenmekte olup, ieriinde, hava kanallaryla ilgili olarak Amerika ve Avrupada kabul gren iki standart olan SMACNA ve DW 142, DW 143e deinilmekte, hava kanallarnn snflandrlmas, eflitleri, balant flekilleri, ask sistemleri, kanal malzemeleri, hava kaaklar ve limitleri, hava kaak testleri, kaak noktalarnn tespit edilmesi ve test prosedr, eflitli uygulamalar iin tavsiye edilen hz deerleri anlatlmaktadr. Ayrca, basit kanal tasarmlarnda kullanlabilecek, basn kayb hesap tarzndan iki tanesi olan Statik Geri Kazanm ve Efl Srtnme Kayb yntemleri tantlmakta ve bunlarla ilgili tm diyagramlar ve zel direnler tablosu ekte yeralmaktadr.

    Daha sonraki saylarmzda da devam edecek Temel Bilgiler, Tasarm ve Uygulama Eki nin sektrmze daha yararl bir flekilde hazrlanabilmesi iin siz okuyucularmzn deerli grfl ve nerileri byk nem taflmaktadr.

    Dergimizin 24. saysnn eki olan Hava Kanallar nn hazrlanmasnda deerli katklarndan dolay Sn. Faruk imen ve Sn. Fevzi zele ayrca, szkonusu ekin sponsorluunu stlenen TEBA ISITMA SOUTMA KLMA TEKNOLOJLER SAN. ve TC. A.fi. ye Yayn Kurulu adna teflekkr etmekteyiz.

    En iten sayglarmla.

    Abdullah BilginYaz flleri Mdr

    abdullahbilgin@superonline.com

    Deerli Okurlar,

    Temel Bilgiler, Tasarm ve Uygulama Eki

    Hava KanallarSay : 1

    Mart-Nisan 2003

    T R K T E S S A T M H E N D S L E R D E R N E D E R G S E K T R K T E S S A T M H E N D S L E R D E R N E D E R G S

  • Hava Kanallar

    Faruk imen; Mak. Mh TTMD yesi

    Tablo1. Dikdrtgen Kanallarda Minimum Sac Kalnlklar (Ref : DW - 142)

    Maksimum Sac Kalnl (mm)

    Kanal Ebad Dflk Ve Orta Basnl Yksek Basnl

    (mm) Kanallar Kanallar(mm) (mm)

    400 0,6 0,8

    600 0,8 0,8

    800 0,8 0,8

    1000 0,8 0,8

    1250 1,0 1,0

    1600 1,0 1,0

    2000 1,0 1,2

    2500 1,0 1,2

    3000 1,2 -

    1. GiriflKlima ve havalandrma tesisatlarnda veya endstriyel havalandrma ve hava ile taflma tesisatlarnda havann nakli amac ile hava kanallar kullanlmaktadr. Bu alflmada konu ile ilgili bir ksm tatbikat ve uygu-lamaya ynelik bilgiler verilecektir. Hava kanallar imalat ile ilgili Amerika ve Avrupa da kabul gren iki standart bu yazmzda verilen bilgilerin temelini oluflturacaktr. Bunlar SMACNA (Sheet Metal And Air Condi t ion ing Cont rac torsna t iona l Association) ve DW 142, DW 143 (ngiltere standartlar)dr.

    2. Hava Kanallarnn SnflandrlmasHava Kanallar flekilleri ve malzeme yaplar itibari ile iki ayr gruba ayrlabilir.

    2.1. Malzemelerine Gre Hava KanallarHava kanallar kullanm alanlarna ve maliyetlerine bal olarak deiflik malzeme-lerden imal edilebilirler. Bunlar;a.Galvanizli elik sac, b.Karbon elik sac,c.Alminyum sac,d.Paslanmaz elik,e.Bakr sac,fleklinde sralanabilir.

    a. Galvanizli elik Sac Hava KanalKonfor klimas ve havalandrma tesisat hava kanallar imalatnda arlkl olarak kullanlan baz endstriyel uygulamalarda da kullanm alan bulan bir malzemedir. Taflnan hava ierisinde aflndrc veya korozyona sebebiyetverecek maddelerin bulunmad sistemlerde kullanlabilir. Taflnan hava scaklnn 200 Cnin altnda olmas gereklidir. Hava scakl 200 Cye yaklafltka korozyon riski o oranda artacaktr.

    b. Karbon elik Sac Hava Kanal Bu malzemeden imal edilen hava kanallar mutfak egzost sistemlerinde, duman naklinde, bacalar gibi yksek scaklklarn olufltuu, kanal sistemlerinde ve kanallarn zel boya veya kaplama yaplmasnn gerektii durum-larda kullanlr.

    c. Alminyum Sac Hava KanalRutubet oranlar yksek olan hava kanal sistemleri ve alminyumun dayankl olduu maddeleri ieren havalandrma sistemlerinde kullanlr. Yksek basn deerlerinin bulunduu kanal sistemlerinde malzeme kalnl ve dayanm gz ard edilmemelidir.

    d. Paslanmaz elik Sacdan Hava KanalMutfak egzost sistemlerinde, veya rutubet gibi korozif malzemelerin bulunduu sistemlerde kullanld gibi, konfor klima-snda hijyen flartlar hassas olan mahallerde ki kanallarda korozyon ihtimalini minimuma indirmek amacyla da kullanlr.

    e. Bakr Sac Hava KanalBakrn dayankl olduu kimyasallar ieren hava taflma sistemlerinde kullanlr. Sistemin basn deerlerinin gz nne almas gereklidir. Yukarda bahsedilen malzemelerin haricinde;

    - Fiberglas takviyeli plastik kanallar, kimyasal atk ihtiva eden yer alt hava kanal sistemlerinde,

    - Polyvinyl chloride hava kanallar, yer alt kanal sistemlerinde, kimyasal duman naklinde, hastanelerde,

    - Polyvinyl elik kanallar, yer alt kanal sistemlerinde, rutubet ykl hava naklinde, hastanelerde,

    - Betonarme kanallar, yer alt kanal sistemlerinde ve flaftlarda,

    - Plaka tipi cam yn veya poliretan kanallar, dflk basnl konfor klimas uygulamalarnda kullanlr. Ancak bu malzemelerden bir ksmnn kolay yanabilir olmas ve hatta bazlarnn yanma esnasnda zehirli gaz aa karmas nedeni ile kullanm alanlar snrlandrlmfltr.

    2.2. fiekillerine Gre Hava Kanallar2.2.1. Silindirik Hava KanallarSilindirik hava kanallar, kanallar ierisinde hava akfl profilinin en uygun olduu kanallardr. Bu zelliinden dolay silindirik hava kanallarnda ortalama basn deer-lerinde daha yksek hava hzlarna ka-bilmek mmkn olmaktadr. Yine ayn sebepten dolay dikdrtgen kesitli hava kanallarna oranla ses oluflumlar daha dflktr. Silindirik kanallar genellikle fabrikasyon imalat olarak yaplr. fiantiyemontajlar srasnda zel birlefltirme paralar kullanlr.

    Silindirik hava kanal imalatnda lkemizde en ok rastlanan tarz spiral kenetli silindirik hava kanallardr. Ayrca alminyum malzemeve elik destek telleri kullanlarak yaplan bklebilir hava kanallar da kullanlmaktadr.

    (Yukarda bahsini etmifl olduumuz silindirik hava kanallarnda basn dflmlerinin daha

  • az olduu konusu yzey przllnn

    fazla olmas nedeni ile bklebilir silindirik

    hava kanallar iin geerli deildir). Bkle-

    bilir silindirik hava kanallar zellikle

    branflman ayrmlarnda montaj kolayl

    salamas yn ile tercih edilirler. Ancak

    yaplar itibari ile ana kanallarda kullanma

    uygun deildirler.

    2.2.2. Oval (Eliptik) Hava KanallarSilindirik hava kanallarnda kesit deerleri,

    aplar ile orantl olduundan, zellikle

    asma tavan kullanlan ve asma tavan aras

    boflluun fazla olmad hacimlerde kulla-

    nmlar skntl olabilmektedir. Bu nedenle

    son zamanlarda eliptik yapda hava kanal

    kullanmlar grlmektedir. Eliptik yapda

    hava kanallarnda kanal ykseklii dflr-

    lrken kenarlarda salanan silindirik yaplar

    sayesinde hava akflnn kolay olmas nede-

    niyle basn kayplar azaltlabilmektedir.

    2.2.3. Dikdrtgen Hava KanallarUygulamada yaygn olarak kullanlmakta

    olan dikdrtgen kesitli hava kanallar farkl

    balant flekilleri ile imal edilmektedirler.

    2.2.3.1. Dikdrtgen Hava Kanallar Balant eflitleriBu ksmda lkemizde ounlukla kullanl-

    makta olan kanal balant eflitlerinden

    bazlarn inceleyeceiz.

    Bunlar;

    a-Srgl balant,

    b-ereveli balant,

    c-Flanfll balant,

    d-Kendinden flanfll balant,

    fleklinde verilebilir.

    a-Srgl Balant Srgl balantda fiekil 1 de grld

    zere, para kanal bitim noktalar U

    tarznda bklmfl iki kanaln her iki

    taraf da U tarznda bklmfl bir para ile

    birlefltirilmesi yolu ile yaplr. Bu tarz

    balantda bkm toleranslarnn dikkatli

    olarak verilmesi ve birleflim noktalarnn ve

    zellikle kfle birleflimlerinin mastiklenmesi,

    kanal kaaklarnn minimize edilmesi

    asndan nemlidir. Srgl balantlarn

    kanal kaaklar ynnden uygulamasnda

    sknt yaflanmas mmkndr. Bu nedenle

    dflk basnl sistemler haricinde kullanl-

    mamaldr.

    b-ereveli Balant ereveli balantda, (fiekil 2de koyu renkli

    olarak grlen) ereve kanaldan ayr olarak

    imal edilir. ki kanal parasndan birinin

    kenar dz olarak braklrken dier kanaln

    kenar 90 bklr. Kenar dz braklan

    kanala erevenin fiekil 2.grlen alt ksm

    aklr ve zmba ile sabitlenir. Daha sonra

    kenar 90 bklen ikinci kanal erevenin

    st ksmna oturtularak erevenin en son

    ksm bu bkm zerine eilerek eki ile

    ezilir. ereveli kanallarda srgl kanallara

    oranla kaak miktarlar dflk olmasna

    ramen mastik kullanlmamas halinde hava

    kaaklarnn istenilen seviyelerin stnde

    olmasna neden olabildiinden, genelde alak

    basn ve orta basncn dflk ksmlar

    haricinde kullanlmamaldrlar. ereveli

    kanal uygulamalarnda hava kaaklarnn

    azaltlmasnda mastik kullanmnn yan sra

    hava akfl yn gz nne alnarak kullanl-

    mas nemlidir. erevenin dflarda kalan

    st ksmnn hava akfl yn ile ters tarafta

    olmas gereklidir.

    c-Flanfll Balant Kanal balantlarnda hazr flanfl kullanm

    imalatta iflilik maliyetini azaltacak, iflilik

    hatalarn minimuma indirerek hava kaak

    miktarlarn minimum seviyeye indirebilecek

    bir yntemdir. fiekil 3.de grlen flanfll

    balantda flanfl i ksmlarnda mastik

    bulunur. Bunun yan sra flanfl balantlarnda

    conta kullanm, eflitli mekanik balant

    paralar (klips, kfle paras, cvata, somun)

    kullanm sz konusudur.

    Flanfll balant ile yaplan kanallarn

    uygunluu yaplacak testler ile deiflik basn

    snflar iin gerekli deerlerde olup olma-

    d deerlendirilerek kontrol edilebilir.

    d-Kendinden Flanfll BalantFlanfll hava kanal imalatnda son yllardaki

    geliflmeler dorultusunda kendinden flanfll

    fabrikasyon hava kanallar da kullanlmaya

    bafllanlmfltr. Flanfllarn kanala montaj iin

    ayr bir aba gerekmediinden flantiye

    ortamndaki iflilik miktarnda azalma

    salad gibi hava kaaklar konusunda da

    olumlu zellikler taflmaktadr.

    3. Hava Kanallarnda Ask Sistemleri Hava kanallarnda ask malzeme ve boyut

    sistemlerinin seimi dier bir nemli noktadr.

    Bunlarn seim kriterleri yine SMACNA

    tarafndan tanmlanmfltr. Ask sistemlerinin

    binaya sabitleme paralar, ask abuk veya

    fleritleri, ve taflyc profiller olarak ayr

    gruplarda incelenebilir.

    Binaya sabitleme paralar olarak beton

    ierisine nceden yerlefltirilen paralar, betona

    sonradan monte edilen sabitleme paralar

    (dbel gibi) ve elik konstrksyona

    sabitleme paralar (civata-somun gibi)

    saylabilir. Ask sistemlerinin malzeme ve

    boyut seimlerinde dikkat edilmesi gereken

    hususlar; asks yaplacak olan hava kanalnn

    boyutsal zellikleri, malzeme yaps, arl,

    asknn yaplaca tavan veya duvarn

    malzeme zellikleri vb. olmaktadr. Hava

    kanallarnn asldklar zamandan itibaren,

    ok uzun yllar tekrar ulafllamayacak nokta-

    larda olmalarndan dolay ask salamlnda,

    ve zaman ierisinde yapsal zelliklerinde

    byk kayplar olmamas nemlidir. zellikle

    ses ve titreflimin nem tafld binalarda

    (stdyolar gibi) asklarda kanal ve profil

    arasndaki temas blgesinde ve asknn

    binaya monte edildii blgelerde ses ve

    fiekil 2. ereveli balant

    H HR

    fiekil 1. Srgl balant

    Szdrmazlk

    fiekil 3. Flanfll balant

    alternatifszdrmazlknoktas

    conta

    alternatifszdrmazlknoktas

    Balantnoktas

    Balantnoktas

  • titreflim alc takozlarn kullanm dikkat

    edilmesi gereken dier hususlardandr.

    Asklarda ska kullanlan dbel, elik rot,

    elik flerit, profil gibi unsurlara ait baz seim

    kriterleri yukardaki tablolarda verilmifltir.

    4. Kanallarda Hava KaaklarKanal sisteminde hava kaak miktarnn

    istenilen limitler ierisinde olmas afladaki

    hususlar asndan nemlidir.

    a-Gereinden byk ve az verimli cihazlarn kullanlmas sonucu ortaya kabilecek ilave

    enerji maliyetinin bertaraf edilmesi ve

    enerjinin bofla kullanlmasnn engellenmesi.

    b-Hava kaann ok yksek olmas sonucunda, hava dalmnn salanmas

    iin gereken ilave iflilik maliyetinin

    engellenmesi.

    c-Hava kaa kaynakl seslerin minimuma indirgenmesi.

    d-Frekans deifltirici ve deiflken hava debisi ayar cihazlarnn kullanld sistemlerde

    ortaya kabilecek kontrol problemlerinin

    engellenmesi. Sfr kaak tehlikeli gazlarn

    datm sistemlerinde aranan bir zellik

    olmakla beraber, konfor klimas ve benzeri

    uygulamalarda ama deildir. Bu tr bir ama

    uygulama maliyetlerinde byk artfllara

    sebebiyet verecektir.

    fiekil 4. Hava Kanal Ask Detaylar

    Tablo 2 . Dikdrtgen Kanallarda Kanal Asklar in Minimum ller (Ref: SMACNA)

    Tablo 3 . Silindirik Kanallarda Kanal Asklar in Minimum ller (Ref: SMACNA)

    312

    1(min)Eer kuflak

    yaplrsa vidalaragerek yoktur

    vidalar

    Asklamalar

    maks. 60 (1524 mm)

    Yke grecivata

    Lama veyakflebent

    Rod Rod veya lama

    bant

    Asklamas

    skfltrcizolasyonunbozulmamas iin

    (DN 610 mm max.)Ask lamas ileayn ebatta(DN 914 mm) max.

    fierit ubuk fierit ubuk fierit ubuk fierit ubuk

    P/2=760 25,4 x 0,85 3,4 25,4 x 0,85 3,4 25,4 x 0,85 2,7 25,4 x 0,85 2,7

    P/2=1830 25,4 x 1,31 9,5 25,4 x 1,00 6,4 25,4 x 0,85 6,4 25,4 x 0,85 6,4

    P/2=2440 25,4 x 1,61 9,5 25,4 x 1,31 9,5 25,4 x 1,00 9,5 25,4 x 0,85 6,4

    P/2=3050 38,1 x 1,61 12,7 25,4 x 1,61 9,5 25,4 x 1,31 9,5 25,4 x 1,00 6,4

    P/2=4270 38,1 x 1,61 12,7 38,1 x 1,61 12,7 25,4 x 1,61 9,5 25,4 x 1,31 9,5

    P/2=4880 ------ 12,7 38,1 x 1,61 12,7 25,4 x 1,61 9,5 25,4 x 1,61 9,5

    P/2=daha fazla zel analiz gerektirir.

    fierit Balantlarnda

    Kullanlacak Birlefltiriciler

    25.4 x 1,31-1,000,85 1 Adet 6.4 mm CIVATA

    25.4 x 1,61 2 Adet 6.4 mm CIVATA

    38.1 x 1,61 2 Adet 9.5 mm CIVATA

    Ask Baflna Yk Miktar

    fierit ubuk

    25,4 x 0,85 118 kg 2,7 36 kg 9,5 308 kg

    25,4 x 1,00 145 kg 3,4 54 kg 12,7 567 kg

    25,4 x 1,31 191 kg 4,1 73 kg 15,9 907 kg

    25,4 x 1,61 318 kg 6,4 122 kg 19,1 1360 kg

    38,1 x 1,61 500 kg

    Maksimum kanal evresinin yars

    (mm)3 m Aralkl 2.4 m Aralkl 1.5 m Aralkl 1.2 m Aralkl

    Bir adetten fazla olan cvatalar yan yana

    deil seri olarak yerlefltirilmelidir.

    Kanal ap Maksimum aralk ubuk fierit ask

    250 mm 3,7 m 6,4 mm 25,4 x 0,85 mm

    460 mm 3,7 m 6,4 mm 25,4 x 0,85 mm

    610 mm 3,7 m 6,4 mm 25,4 x 0,85 mm

    900 mm 3,7 m 9,5 mm 25,4 x 1,00 mm

    1270 mm 3,7 m ki adet 9,5 mm ki adet 25,4 x 1,00 mm

    1520 mm 3,7 m ki adet 9,5 mm ki adet 25,4 x 1,31 mm

    2130 mm 3,7 m ki adet 9,5 mm ki adet 25,4 x 1,61 mm

  • 4.1. Hava Kanallarnda Kaak Boyuna kenetlerde,

    ki kanal parasnn birbirine ekleme

    blgelerinde (srg, ereve veya flanfl)

    zellikle kfle birleflimlerinde,

    Boy kenetler ile kanal birleflimlerinin

    kesifltii kflelerde,

    meydana gelir.

    4.2. Hava Kaa Alan liflkisister yuvarlak isterse dik...

Recommended

View more >