Temperament człowieka

  • Published on
    12-Jan-2016

  • View
    73

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Temperament czowieka. 1 0. TEMPERAMENT. definicja odnosi si do podstawowych, wzgldnie staych czasowo cech osobowoci, kt re manifestuj si w formalnej charakterystyce zachowania (parametrach energetycznych i czasowych). - PowerPoint PPT Presentation

Transcript

  • *0Temperament czowieka

  • *1TEMPERAMENTdefinicja odnosi si do podstawowych, wzgldnie staych czasowo cech osobowoci, ktre manifestuj si w formalnej charakterystyce zachowania (parametrach energetycznych i czasowych).

    Cechy te wystpuj we wczesnym dziecistwie i s wsplne dla czowieka i zwierzt. Bdc pierwotnie zdeterminowany przez wrodzone mechanizmy fizjologiczne, temperament podlega zmianom zachodzcym pod wpywem dojrzewania (i starzenia si) oraz niektrych czynnikw rodowiskowych (Strelau, 1993).

  • Histori temperamentu rozpocz grecki filozof i lekarz Hipokrates, opisujc zdrowie jako stan zaleny od czterech sokw organizmu: krwi, flegmy, ci czarnej i tej. Zaburzenie rwnowagi midzy nimi miao by przyczyn choroby (patologia humoralna). Uwaa e poszczeglne soki bior si z nastpujcych organw ciaa:krew z sercaflegma z gowy z wtrobyczarna ze ledziony

  • Galen, waciwie Claudius Galenus (ok. 130 - 200 n.e.) rzymski lekarz greckiego pochodzenia, anatom, utalentowany badacz i pisarz, jeden z najznakomitszych staroytnych lekarzy, wywar olbrzymi wpyw na rozwj nauk medycznych w redniowieczu i odrodzeniu.

    Galen wykorzysta koncepcj czterech sokw i stworzy na jej podstawie pierwsz typologi temperamentu. Cztery pierwotne typy nazwa w zalenoci od przewagi ktrego z sokw w organizmie. S to:

    sangwinik (ac. sanguis- krew) choleryk (gr. chole- ), melancholik (gr. melas- czarna, chole- ) flegmatyk (gr. phlegma, luz)

  • Popularno tej typologii przetrwaa do dzi, cho jej interpretacja ulega w cigu wiekw zmianom.sangwinikczowiek o ywym i zmiennym usposobieniumelancholik mao uczuciowy i mao aktywnycholeryk pobudliwy i mao wytrway w dziaaniuflegmatyk mao pobudliwy, lecz wytrway i konsekwentny w dziaaniu

  • *5Temperament- Cechy temperamentu nale do osobowoci-Cechy temperamentu nie s synonimem osobowoci.-Cechy te nie tworz odrbnej struktury.Temperament ujmowany jest w kategoriach cech zachowania (Strelau, 2001)Temperament przejawia si w formalnej charakterystyce zachowania:- w energetycznych aspektach zachowania-w czasowych parametrach zachowaniaTemperament nie okrela treciowych aspektw zachowaniaTemperament okrela mechanizm fizjologiczny, ktry odpowiada za wielko i szybko mobilizowanej i rozadowywanej energii do dziaania i przebiegu wszelkich procesw.

  • *9CECHY TEMPERAMENTALNEZWIZANE Z INTENSYWNOCI REAKCJI reaktywno wraliwo odpornoZWIZANE Z CZASEM REAGOWANIA szybko reakcji trwao reakcji tempo reakcji ruchliwo

  • *0Energetyczne cechy zachowaniareaktywno tendencja do intensywnego reagowania na bodce o okrelonej wartoci stymulacyjnej w sensie fizycznym. wraliwo zdolno do reagowania na bodce o niskiej wartoci stymulacyjnejwytrzymao zdolno do adekwatnego reagowania na bodce o duej wartoci stymulacyjnej w sytuacjach wymagajcych dugotrwaego i bardzo stymulujcego dziaania oraz odporno na dystraktory i zmczenie.

  • *6

  • *7

  • *8

    OSOBY WYSOKO REAKTYWNEsaby typ ukadu nerwowegoOSOBY NISKO REAKTYWNEsilny typ ukadu nerwowegodua podatno na zmczeniemaa podatno na zmczenietendencja do czstszych odpoczynkwbrak potrzeby przerw w dziaaniupreferencje do wykonywania czynnoci przerywanychtendencja do wykonywania czynnoci cigych i przerywanychorganizacja czynnoci rnorodnych w duszym okresie czasuzdolno do dugiego wykonywania czynnoci jednorodnychpotrzeba ciszy i spokoju w czasie pracynie wymagaj ciszy i spokoju do pracyskonno do wykonywania zada od najtrudniejszych do najatwiejszychstopniowe wciganie si do pracy zaczynajc od atwych zajdominacja czynnoci przygotowawczych i sprawdzajcych nad zasadniczymidominacja czynnoci zasadniczych oraz wiksza integracja czynnoci przygotowawczych i sprawdzajcychzmiany i poprawki zadania dokonywane w trakcie czynnoci kontrolujcychzmiany i poprawki w trakcie czynnoci zasadniczychtendencja do ukadania planw dziaaniasprawne dziaanie bez planu pracypreferowanie komunikacji pisemnejpreferencje komunikacji ustnejczas wykonania zadania wydua sikrtszy czas wykonania zadanianisza sprawno dziaania w syt. trudnychwysza sprawno dziaania w syt. trudnychostrone strategie rozwizywania problemw ryzykowne strategie rozwizywania problemw

  • *1Czasowe charakterystyki zachowania:WAWO tendencja do szybkiego reagowania, utrzymywania duego tempa wykonywanych czynnoci i atwej zmiany zachowania (reakcji) w odpowiedzi na zmian warunkw zewntrznychRuchliwo zdolno do przestawiania si z jednej reakcji na drug odpowiednio do zmian otoczenia.Szybko reakcji na bodce lub inne wymagania rodowiska. Tempo czsto wykonywania jednolitych reakcji w okrelonej jednostce czasu

  • *2Czasowe charakterystyki zachowaniaPERSEWERATYWNO tendencja do utrzymywania i powtarzania danego zachowania po zaprzestaniu dziaania bodca.Utrzymywanie zachowania przejawia si w czasie trwania reakcji po zaprzestaniu dziaania bodca.Powtarzanie zachowania przejawia si w liczbie powtrze reakcji po zaprzestaniu dziaania sytuacji wywoujcej reakcj.

  • *3TemperamentCzasowe charakterystyki zachowania s wyznaczone przez labilno mechanizmu fizjologicznego, ktry jest zwizany czciowo z poziomem aktywacji.

    Badania nad temperamentem wskazuj, e istniej rnice indywidualne w intensywnoci i przebiegu w czasie funkcji regulacyjnych zachowania.

  • OsobowoOsobowo stanowi te cechy osoby bd ludzi w ogle, ktre umoliwiaj wyjanienie spjnych wzorcw zachowa. Zachowanie uwarunkowane osobowoci jest wzgldnie stae czasowo i niezalene od okolicznociOsobowo jest dynamiczn organizacj psychofizycznych ukadw tkwicych w jednostce, ktre kreuj charakterystyczne wzorce zachowania, myli i uczu (Allport, 1961)Osobowo zaley od wrodzonych popdw, wyuczonych motyww oraz dowiadczenia. Jest to wzgldnie stay sposb organizacji dyspozycji motywacyjnych danej osoby, wynikajcy z interakcji midzy popdami biologicznymi a otoczeniem spoecznym i fizycznym. (Eysenck 1975)*4

  • Teorie typw osobowociTypy osobowoci charakterystyczne wzorce wasnoci psychicznych, wyrane kategorie, np.Typologia Sokratesa/GalenaTeoria typw Wiliama Sheldona (somatotypy)Endomorficzny gruby, mikki, okrgyEktomorficzny chudy, wysoki, kruchyMezomorficzny muskularny, kanciaty, silnyTypologia oparta o teori Carla Junga (wskanik typu Myera-Briggsa) cztery wymiaryEkstrawersja introwersjaZmysowo intuicjaMylenie odczuwanieSd - percepcja

    *5

  • Teorie cech osobowociCechy osobowoci wymiary cige, rnice si jakoci i stopniemCechy w ujciu Gordona AllportaPojcie centralne dyspozycja osobista (podejcie idiograficzne, indywidualne)Trzy kategorie dyspozycjiDyspozycje dominujce (kardynalne) np. osobowo autorytarna, powicanie ycia dla dobra innychDyspozycje centralne np. pewno siebie, grzeczno, towarzysko, uczciwo, optymizm...Dyspozycje wtrne np. preferencje co do jedzenia i ubioru*6

  • Koncepcja Osobowoci PEN Hansa Eysencka

    Zalicza si ona do czynnikowych teorii osobowoci.Zakada biologiczne podoe temperamentu i uniwersalno cech temperamentalnych. Osobowo powstaje i rozwija si przez funkcjonalne wspdziaanie czterech sfer: sfery poznawczej (inteligencja), woluntarnej (charakter), afektywnej (temperament) i somatycznej (konstytucja ciaa). Przez osobowo Eysenck rozumie wzgldnie trwa organizacj charakteru, temperamentu, inteligencji oraz konstytucji fizycznej, ktra determinuje specyficzny sposb przystosowania do otoczenia.

  • . Zwizek midzy czterema staroytnymi typami temperamentu a wymiarami, wedug Eysencka.

  • Sangwinik: otwarty i towarzyski

    Sangwinicy powinni wic wybiera zawody, ktre wymagaj kontaktu z ludmi i pozwalaj na elastyczno postpowania. W pracy s aktywni, potrafi sprawi bardzo dobre wraenie. Ten typ bardzo dobrze sprawdza si w zawodzie pilota wycieczek, organizatora przedsiwzi reklamowych, aktora, piewaka, sprzedawcy, ale rwnie przedstawiciela handlowego lub stewardessy. Sangwinicy s najlepszymi pracownikami, gdy mog swobodnie wyraa myli oraz skupia na sobie uwag.Nie s jednak dobrymi doradcami, gdy wol sucha, a nie mwi.

  • Flegmatyk: rutyna bez nudy Flegmatycy z kolei wietnie odnajduj si w dobrze zorganizowanym miejscu pracy, gdzie ich obowizki s jasno okrelone. Sprawdzaj si w roli mediatora, poniewa potrafi obiektywnie oceni sytuacj i znajduj proste wyjcia. Posiadaj zdolnoci administracyjne oraz dobrze sprawdzaj si w rutynowych zajciach, ktre innym wydaj si nudne. Dobrym zawodem dla nich jest zawd psychologa klinicznego, socjologa, pracownika naukowego, pisarza, kustosza w muzeum, bibliotekarza, krytyka literackiego itp., ale i akwizytora.

  • Choleryk: grunt to wyzwanie

    Choleryk to urodzony przywdca, jest typowym czowiekiem czynu, ekstrawertykiem, ukierunkowany na osignicie celu.Jako pracownik sprawdza si w nieoczekiwanych sytuacjach, uwielbia podejmowa wyzwania, typowy pracoholik. Najlepiej pracuje, gdy w peni kontroluje sytuacj. wietnie sprawdza si na stanowiskach kierowniczych, w dziedzinach wymagajcych silnej kontroli i autorytetu. Jest dobrym organizatorem, wietnie dostrzega praktyczne rozwizania. Sprawdza si jako przedsibiorca, dyrektor przedsibiorstwa, inynier w przemyle oraz budownictwie, handlowiec, prawnik, meneder, dziennikarz, reyser, policjant.

  • Melancholik: w ciszy i samotnoci

    Melancholicy natomiast posiadaj analityczny umys, s powani i zdeterminowani. Najlepiej sprawdzaj si w pracy, ktra wymaga zajmowania si szczegami, prowadzenia notatek, robieniu wykresw, diagramw.atwo podporzdkowuj si regulaminom. To perfekcjonici, doceniaj wag szczegw oraz zawsze kocz rozpoczte zadanie. Najlepiej pracuj w pojedynk, ceni sobie cisz. Sprawdz si w zawodzie ekonomisty, bibliotekarza, ksigowego, notariusza, konserwatora zabytkw, archeologa, meteorologa lub farmaceuty.

  • Wielka Pitka (Costa, McCrae NEO-FFI)*4

  • Temperament a osobowo

    Temperament stanowi wynik