THÚ CHƠI CÂY CẢNH CỦA NGƯỜI HÀ NỘI Từ xưa,dl.ueb.edu.vn/bitstream/1247/6478/3/Thu choi…

  • Published on
    07-Jun-2018

  • View
    212

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

  • TH CHI CY CNH CA NGI H NI

    T xa, th chi hoa khng mang tnh thc dng (em bn). Trng hoa thng

    thc ci p ca hoa v th nn mi c Khut Nguyn yu hoa Lan; o Tim trng

    hoa cc; Nguyn Tri sm sm ra vn nh tay nng tng bng hoa; Cao B Qut:

    Nht sinh th bi mai hoa (c i ch ci mnh trc hoa mai).

    Thng thc hoa l mt thng thc khng v li, mt nhu cu thm m, mt th

    vui thanh tao ca nhng con ngi p c v tm hn v cuc sng. Chi hoa v

    thng thc hoa cng thnh phong tc tao nh lu i ca ngi Thng Long, H

    Ni.

    T i L, th k XI, quanh Thng Long c my lng trng hoa phc v cho

    nhu cu trong kinh thnh m tn t tn lng cn ghi du n ngy nay: "ng hoa",

    Yn Hoa, nay l lng Vng Th (gn Bi); Nghi Tm gn H Ty; ri cc tn nh

    Hng Mai, Hong Mai, Tng Mai cn gi l K M cng l t hoa xa. Xa hn l

    Ty H, Qung B, Hu Tip, i Yn ni tip nhau thnh t hoa cng vi dinh o

    Nht Chiu (nay l Nht Tn) to thnh mt vnh ai hoa xung quanh chn kinh k.

    Cc triu i L, Trn, L u xy dng nhng vn hoa p trong kinh thnh

    Thng Long. Tt nhin ch l nhng vn ng dnh ring cho vua cha ch cha

    phi l nhng cng vin dnh cho dn chng. S c cn ghi tn nhiu vn hoa ni

    ting thi L nh vn Qunh Lm, vn Thng Cnh, vn Xun Quang, vn

    Thng Lm...

    Nh dn, nhng nh c li sng tao nh thng thng l bao bn ngoi mt hng

    ro Rm bt, l xanh thm, hoa ti, mt hng Dui lm m qu vng, hoc

    mt hng Gng xn phng nh bc tng. Mt gin Thin l thm nghn dm xa

    n khch vo cng(Phng Khc Khoan). Ng nh vi hai dy Tc Tin bn cnh,

    trc sn l mt lung Hng, mt lung Hu, my khm Nhi. Bn b nc l mt

    cy Lan tiu hoc mt gc D Hp. Trc hin nh, mt cy Tm xun n tm xun

    n ra xanh bic. Hoc cm Ngu to thnh bi c ct ta to hnh trn y nh chic

    mm xi, hng hoa Ngu t tn, kn o...

    Hoa l biu trng cho ci p, mi loi hoa u c ngn ng ring. Cc tng

    trng cho np sng khim tn, im m Ph qu lng hn ph qu danh (Nguyn

    Tri). Mu n l vua hoa, hoa ph qu, hoa Thin hng quc sc. o m m

    kh dng xun, ph hp vi mi ngi, mi nh. Lan c gi l vng gi hng,

    thanh nh, khng phm tc. Thu tin vi v p trang trng tiu biu cho s tinh

    khit. Tr mi, Hi ng, n ln hoa to, cnh dy m hng kn o, biu tng

    cho s y dn, phc hu. Nhi thoang thong, hoa mc ngt m, hoa hng

    thanh cao...

    Ngoi cc loi o bch, o phai, o bch. H Ni cn c ging o Tht Thn

    (by tc) hoa mc i rt c bit. Hin nay ging o ny ch cn thy mt vi

    t gia.

  • Cng h vi o l Mai. H Ni c ging Mai trng rt p. Chi Mai phi chn

    th cy phng tng, cnh thong, thn gy m hoa to. Mt gc Mai gi, dng cn

    ci bng ny chi vt ln mt nhnh cao di l cy qu, gi l im lo mai sinh

    trng cn. Lng ng M, huyn Thanh Tr li c mt ging Mai c bit, hoa

    cng nh qu u tng i mt, gi l Song mai. Qu Song mai to, tht thm,

    c coi l mt th qu qu, c sn ca H Ni.

    Ngi chi hoa snh thng cho Mai i vi Cc i o vng. Cc l loi hoa p,

    bn, hnh dng phong ph, c loi hoa n, c loi hoa kp, cnh cc nhiu m khng

    ri khng x y nhau, cnh di v cng, l xanh ti, nhiu mu sc nht, cng nh

    nhiu chng loi nht trong cc loi hoa. No l Cc chu sa, m hng, Hc linh,

    Hong long tro, Hong kim thp, Bch th mi, Hong yn, Vn th, Kim tin... l

    tn gi c, tn ch, cn dn gian th vn quen gi nm na bng hnh dng v mu sc

    ca hoa: Cc vng to, Cc vng nh, Cc vng cp, Cc tin chinh, Cc trng,

    Cc , Cc ta, Cc hoa c, Cc mm xi, Cc gm, Cc mng rng, Cc

    chi.v.v...

    Chi Cc c nhiu cch: cm l bn, trng chu t n s trong phng hoc

    di mi hin, cnh lng chim, b c. Hay nht l trng tng khm trong vn cnh,

    cho hoa n gia sng thu, gi ngun thi hng cho khch lng th. Loi Cc nh phi

    kh (cc trng hoc vng) cn dng lm v thuc v p ch.

    Thanh nh hn th chi Lan, a lan hoc Phong lan. Hoa Lan a dng, c loi hoa

    nh n bm bay, c loi hoa nh chic hi gm. Cc gi hoa cao thp giao nhau,

    xen nhau, p ch khng n iu. Lan p c l, no l hnh tr, hnh kim, li

    c nhng th dng trc, c th mt nh nhung, c th mang gn vng lp lnh. Tt

    xa, nhiu nh c vi chu Lan trang tr trong phng, ngoi hin. No Bch ngc, Hc

    nh, Chu nh, Ngc trm, Mc lan, T lan, Tiu kiu, i kiu... Cn Phong lan

    c p vo mt gc cy mc nh mc k sinh, treo thng di gin hoa leo hoc

    di hng hin. Ma xun nng m, Lan tai tru ra hoa. Ma h nng gi c Phi ip,

    H ip, Hong tho, Da bo, ui co hng khoe sc thm. Mu thu mt m c Qu

    lan hng. Ma ng gi lnh th Hi v n chi n... Mi gi Phong lan c ti vi

    chc hoa. H nh Lan rt phong ph, cha my ai, d snh chi, c c c b su

    tp v Lan.

    Trong V Trung tu bt, Phm nh H bnh lun v lan nh sau: i xa gi Lan

    l 'Vng gi hng, v hoa lan thanh nh, bt phm. Nhng th hoa k qui d lm

    cho ngi ta say m khng th v vi hoa Lan c... Ta bit rng ngi i chi Lan

    ch bit c ci hnh ca hoa ch khng bit c ci thn ca hoa"...

    Nhng ngi phong lu th chi hoa Thu tin vo dp tt. C Thu tin mua rt

    t nn khng phi ai cng dm chi. Trng c vo tru, ti nc th hoa, l, mc

    thng t nhin. Nhng ci th chi Thu tin ch kho gt, ta. Dao ta phi sc,

    ngi ta phi ct, kha sao cho l phi un ln theo mnh, cn c thnh hnh con

    phng, con ln, con ra. C gt ta c t trong chic cc thu tinh loe ming

    c chn dng ring by Thu tin. Li phi iu khin hm chm li hoc thc cho

    n sm ng vo ngy mng 1 Tt. Nhng phi lm sao cho hoa ch n hm tiu

  • thi, ngha l n h nh mm ci th mi p. Ngh chi tht lm cng phu! Tc

    chi hoa Thu tin H Ni vt khun kh mt th vui thm m gia nh, tr

    thnh hi thi hoa Thu tin vo dp tt. Hng nm ti cc a im: nh Yn ph,

    nh Ng X, nh Ngha Lp (Hng u), n Ngc Sn, n Bch M (Hng

    Bum), Vn Miu nhng ngi chi hoa thu tin li em hoa ti khoe ti.

    C mt th qu duy nht c chi nh hoa. l qu qut, sn phm c bit

    ca vng Yn Ph, Nghi Tm, Ty H, Qung B. c c nhng chm qu vng

    trn xoe, chn mng, xum xu, gn nh che lp c tn l xanh thm vo dp Tt u

    phi d. Phi c k thut o qut. (o vo thng t, chn ngy khng ma, nh c

    cy ln, vi ba ngy cho xung l (ho) mi em trng li). Khi c qu phi bm

    mm ti nc, gp k sng mui phi t ng rm chng rt v ra sng tng

    qu mt.

    Qut cng sai, qu cng p, biu tng cho s giu c ng vui. Cy no t qa

    phi cy qu ngoi thm vo. Chi xong, qu qut vn cn dng c lm thuc ho

    hoc lm mt.

    Ngi gi t kinh thnh cn c th chi cy cnh, ting ngh nghip gi l cy

    th, ci p ca cy th khc cung bc vi ci p ca mu sc hoa. l thu nh li

    mt cnh thin nhin c ni non, sng nc, c cy... Mt ngh thut lm cho cy

    cn ci, ci cc i, khng ln ln c, nm ba chc nm cng ch cao hn mt

    vi gang tay... Li do bn tay un ta, ghp to ca con ngi m cy c nhng th

    p. Thn ng thng ngo ngh, hng dng trn ni l th trc. Ng rp

    ngang ri mi xo tn l th honh. Hai cy ghp i l song tr. Cy to cnh cy

    nh c tn gi Ph t ng khoa (hai cha con cng thi mt khoa). Li un, nn, g

    cho cy thnh th ngo long (con rng nm), giao long (i rng ln), phng v

    (chim phng ma), bt phong (gi cun)...

    Nhng loi cy c th trng lm cy th nh: trc xe iu mc l x bn ni l

    Thch trc. Cc loi Tng, Xanh, Si, u, Me, Cc mc, La hn, Thin tu, Lc vng,

    Bch tn, Vng cch, Xng rng... Mi th u c nhng c im thch hp to

    thnh cy th. Xng rng sng gan gc, bn b, chu ng mi khc nghit ca ngoi

    cnh, thch thc bo t cho nn c coi nh tiu biu cho ch bt khut.

    Tuy nhin, ni n phm cht cao thng qun t th ngi H Ni xa thch chi

    tng v trc hn. Ca dao truyn thng t Long thnh cn c cu:

    Ai chi ta cng chi cng

    Chi trc qun t, chi tng trng phu.

    Th chi cy cnh ca cc gia nh H Ni trc y tun theo mt c l

    thnh cng thc. l cy phi c b, t hu gm Mai, Lan, Trc, Cc hoc t qu

    gm Mai, Sen, Cc, Tng hoc Tng, Cc, Trc, Mai.

  • Cng vi cy cnh li phi c thm vi chic lng nui chim qu nh Khu, Yng,

    Ho mi, So, Vt, Yn (thng l Hong yn, Bch yn) hoc mt b nui c vng, c

    cnh...

    Trong i sng vn ho ca ngi Thng Long - H Ni, hoa v cy cnh l mt

    nhu cu, gp phn lm cho sinh hot x hi thm phong ph, vui ti. Hng nm c n ngy 24, 25 thng Chp nhng ch hoa tt H Ni m

    phc v cho ngi n chn mua hoa Tt: Cng cho Hng Lc, ng Xun, hng

    Da, ch M, ca Nam... n ngy 29, 30 Tt th nhng ni ny c th gi l c mt

    rng hoa thm ch c cc u ng ngch ph, ni thng xuyn bn rau qu, u

    u cng c hng dy ngi bn v mua hoa. cc loi hoa: o, Qut, Cc, Thc

    Dc, Hng, ng Tin, Lay n... vi mi mu sc, mun hng ngn ta. Bao

    nhiu hoa cng khng tho mn cho ngi dn H Ni trong nhng ngy n mng

    Xun mi.

    Hoa ngy Tt qu nht vn l Hoa o. Trn cc bc tranh T bnh thng v bn

    th hoa trong mt nm m hoa o l tng trng cho ma Xun, ng u trong cc

    loi hoa bn ma.

    Tng truyn, vo dp Xun K Du (1789) sau khi i thng qun Thanh, t Thng

    Long vua Quang Trung sai qun cm cnh o phi nga ho tc vo Ph Xun,

    tng ngi v yu qu ca mnh l Ngc Hn cng cha, bo tin thng trn v biu l

    tm lng son st ca mnh.

    Trng hoa o th khng u gii bng dn Nht Tn (qun Ty H) mt lng

    ven sng Hng, pha Ty bc H Ty. Cc c gi Nht Tn k li rng ngh trng

    o bch y c t lu i. Phi chn ging t cc ni em v ghp li, lai to

    sao cho cy o c hoa thm, tn trn v to, hoa n ng vo dp Tt Nguyn n

    v gi c ti tt cho n ht thng Ging ta... Phi c k thut cao v mt nhiu

    cng theo di chm sc. Nhn dn Nht Tn rt t ho vi li ca.

    Hoa o p li Nht Tn

    Yu hoa hoa n y sn la o

    T khi t nc c thng nht, hng nm ti cng vin L-Nin li m Hi Hoa

    Xun, tp trung ht nhng tinh hoa ca ngh thut trng hoa, cm hoa, gii thiu

    nhng loi hoa qu khng ch ring H Ni m c cc tnh thnh khc.

    Hi Hoa Xun thu ht hng vn ngi ti thng hoa, tr thnh mt sinh hot vn

    ho c sc, mt tc l p ca nhn dn H Ni trong dp n Xun