TS 825_YARDIM

  • Published on
    01-Jul-2015

  • View
    472

  • Download
    3

Embed Size (px)

Transcript

<p>ZODER TS 825 HESAP PROGRAMI</p> <p>1</p> <p>1. GRZODER tarafndan hazrlanan bu hesap program; "TS 825 Binalarda Is Yaltm Kurallar standardn ve Trkiyenin son 20 yllk meteorolojik verilerini esas almaktadr. Bu program kullanlarak, TS 825 Binalarda Is Yaltm Kurallar standardnda tanmlanan zgl s kayb ve youma tahkikine ynelik hesaplamalar yaplabilmekte ve hesaplanan deerlerle standartta tanmlanan snr deerler mukayese edilerek, tasarlanan binann enerji verimlilii ile ilgili ulusal mevzuatlara uygunluu deerlendirilmektedir. Bu hesap program; binalarda kullanlacak olan yap ve yaltm malzemelerinin tasarm aamasnda TS 825 standardnda tanmlanan snr artlara uygun olacak ekilde seilmesini, yerletirilmesini ve kalnlnn belirlenmesini salar. Bu programda; net stma enerjisi ihtiyac ve youma tahkikine ynelik hesaplama ve izelgelerinin oluturulmasnn yan sra, standardn 2007 ylnda tamamlanan revizyonunda tanmlanan asmolen yap bileenlerinin s geirgenlik katsaylarnn ve oluan s kprlerinin enerji kayplarna etkilerinin hesaplanmasna ynelik blmler bulunmaktadr. Ayrca, 08 Mays 2000 tarih ve 24043 sayl resmi gazetede yaymlanan Binalarda Is Yaltm Ynetmelii kapsamnda yer alan ve belediyelerce aranan Is htiyac Kimlik Belgesi, hesaplama verileri kullanlarak program tarafndan oluturulmakta ve programda kullanclarn yaltm maliyetlerinin geri deme srelerini hesaplamalarna olanak tanyan ilave bir hesaplama modl bulunmaktadr. Programn temel olarak ileyii TS 825 standardna paraleldir. Programda ncelikle standarda tabi yap ile ilgili bilgi girileri yaplmakta, yapnn yllk stma enerjisi ihtiyac ve youma hesaplar yaplarak standartta belirtilen kriterlerin salanp salanmad kontrol edilmektedir. Bu iki kriterden birinin bile salanmamas durumunda tasarmda yeniden dzenleme (malzeme tip ve/veya kalnlk ve/veya diziliminin deitirilmesi, buhar kesici vb. yeni malzemelerin eklenmesi) yaplmaldr. Bu ileme yllk stma enerjisi ihtiyac ve youma kriterlerinin her ikisi de salanana kadar devam edilir. Projenin uygunluu salandktan sonra Belediyelerce talep edilen ve hazrlanmas zorunlu olan Is htiyac Kimlik belgesi oluturulur. Programda hesaplamalarn ardndan istee bal olarak geri deme sresi hesab yaplarak, yaltm yatrmnn enerji tasarrufu ile kendini ne kadar srede geri dedii belirlenebilir. Programn ileyii ematik olarak aada gsterilmitir.</p> <p>Proje BilgileriProjenin uygun olmad raporlanr. Projenin uygun olmad raporlanr.</p> <p>H</p> <p>Yllk Ist. En. ht. Hes.</p> <p>Youma Hesab</p> <p>H</p> <p>zgl s kayb iz. ve Yllk st. en. iht. iz.</p> <p>Youma hes. raporu Projenin uygun olduu raporlanr.</p> <p>E</p> <p>E</p> <p>Veri Girii</p> <p>Is htiyac Kimlik Bel.</p> <p>Geri deme Sresi Hesab</p> <p>Belediye tarafndan isteniyor. stee bal olarak kullanlr. ekil 1 ZODER TS 825 Hesap Program Ak emas</p> <p>ZODER TS 825 HESAP PROGRAMI</p> <p>2</p> <p>1.1 KAPSAM:TS 825 standardna tabi olan bu program; Yeni ina edilecek binalarn net stma enerjisi ihtiyacn hesaplama kurallarn, izin verilebilecek en yksek s kayb deerlerinin hesaplanmas ve youma tahkikinin yaplmas ile ilgili bilgilerin raporlanmas, Mevcut binalarn ise tamamna veya bamsz blmlerinde yaplacak olan esasl tamir, tadil ve eklemelerdeki uygulama yaplacak olan blmler iin bu standartta verilen tavsiye edilen sl geirgenlik kat saylarna eit ya da daha kk deerlerin salanmas konularn kapsar. Bu kurallar pasif gne enerjisi sistemlerini ihtiva eden binalarda kullanlamaz. Standartta tanmlanan hesap metodunun kullanlmas srasnda gerekli olan bilgiler, youma hesab ve asmolen dhil bu yardm dosyalarnn sonunda ayrntl olarak verilmitir.</p> <p>1.2 AMA:TS 825 standardnn amac, lkemizdeki binalarn stlmasnda kullanlan enerji miktarlarn snrlamak, dolaysyla enerji tasarrufunu arttrmak ve enerji ihtiyacnn hesaplanmas srasnda kullanlacak standart hesap metodunu ve deerlerini belirlemektir. TS 825 standard ayrca aadaki amalarla da kullanlabilir. Yeni yaplacak bir binaya ait eitli tasarm seeneklerine bu standartta aklanan hesap metodunu ve deerlerini uygulayarak, ideal enerji performansn salayacak tasarm seeneini belirlemek, Mevcut binalarn stma enerjisi tketimlerini belirlemek, Mevcut bir binaya yenileme projesi uygulamadan nce, uygulanabilecek enerji tasarruf tedbirlerinin salayaca tasarruf miktarlarn belirlemek, Bina sektrn temsil edebilecek muhtelif binalarn enerji ihtiyacn hesaplayarak, bina sektrnde gelecekteki enerji ihtiyacn milli seviyede tahmin etmek.</p> <p>1.3 UYGULAMA ALANLARI:TS 825 standard; ierisinde insanlarn ikamet ettii veya alt ve i scaklklar asgari 15 C olacak ekilde stlan her trl yapya uygulanmaktadr. Genel olarak uygulama alanlar; Konut olarak kullanlacak binalar, bro ve idari binalar, tiyatrolar, kongre ve konser salonlar, kltr merkezleri, eitim yaplar, ktphaneler, spor tesisleri, renci yurtlar, hastaneler, huzur evleri, bakm evleri, doum evleri ve kreler, ceza evleri ve kla binalar, konaklama tesisleri, alveri merkezleri, i hanlar, banka ve borsa binalar, Genel kullanm amal dolaysyla i scaklklar asgari 15 C olacak ekilde stlan i yerleri veya belirtilen amalarn bir kana ynelik olarak veya bunlara benzer amalar iin kullanlan binalar olarak saylabilir.</p> <p>ZODER TS 825 HESAP PROGRAMI</p> <p>3</p> <p>2. TS 825E GRE YAPI ELEMANLARININ TASARIMITS 825 Binalarda Is yaltm Kurallar standardna gre yap eleman tasarm; birim yap alan veya brt hacme gre yllk net stma enerjisi ihtiyac ve youma tahkikine gre yaplr.</p> <p>2.1 NET ISITMA ENERJ S HT YACINA GRE YAPI ELEMANI TASARIMIBina kabuunu oluturan; duvar, deme, at, pencere sistemleri gibi yap elemanlar; bir btn olarak yapnn izin verilen enerji ihtiyac limitleri ierisinde kalaca ekilde tasarlanr. TS 825 Binalarda Is yaltm Kurallar standard; stma sisteminin tasarmnda (rnein; kazan kapasitesinin tayini, genleme deposunun tasarm vb.) kullanlmamaldr. Istma sisteminin tasarm ile ilgili olarak TS 2164 Kalorifer Tesisat Projelendirme Esaslar standard kullanlr.</p> <p>TS 2164</p> <p>TS 825</p> <p>Her hacim ayr ayr ele alnr.</p> <p>Yap bir btn olarak ele alnr.</p> <p>ekil 2 TS 825 ve TS 2164 Standartlarna Gre Yaplarn Ele Aln Biimleri D KKAT!: TS 825e gre yap elemanlar tasarlandktan sonra TS 2164e gre kalorifer tesisat boyutlandrlmaldr. nce stma sisteminin boyutlandrlmas enerji verimlilii hedeflerinde nemli lde sapmalara neden olur.</p> <p>AIKLAMA: ZEL HKMLER TS 825 standard esas alnarak oluturulan bu hesap programyla, enerji verimli yap elemanlarnn tasarmnda kullanlmas gereken yaltm malzemesi ve kalnl belirlenmektedir. Yap kabuunu oluturan cephe, tavan ve demede alnan yaltm nlemlerinin yan sra TS 825 standard kapsamnda olmayan veya hesaplamalara dhil edilmeyen aada aklanan blgelerde de yaltm yaplmas gerekmektedir. ok katl olarak ina edilecek olan binalarn bamsz ara demeleri ile komu duvarlar stlmayan i hacimlere bitiik taban ve duvar gibi dnlerek, R direnci en az 0,8 m2.K/W olacak ekilde hesaplanmal ve yaltlmaldr. Bu hesaplama, binann i s alverii kapsamnda deerlendirileceinden stma enerjisi ihtiyac hesaplamalarnda dikkate alnmamaldr. Merkez sistemle stlan binalardaki scak akkan ileten ana datm (tesisat) borular, ekonomik yaltm kalnl hesaplanarak uygun ekilde yaltlmaldr.</p> <p>ZODER TS 825 HESAP PROGRAMI</p> <p>4</p> <p>2.1.1 Temel PrensipTS 825 Hesap Programnda temel prensip yapnn net s ihtiyacnn hesaplanmasdr. Bunun iin yapdaki s kayplar ve s kazanlar belirlenir ve birbirinden kartlarak net s ihtiyac bulunur: NET ISI HT YACI = ISI KAYIPLARI ISI KAZANLARI TS 825de belirtilen hesap metodunda, iletim, tanm ve havalandrma yoluyla gerekleen s kayplar ile i s kazanlar ve gne enerjisi kazanlar dikkate alnmaktadr. Buna gre bir yapnn stma enerjisi ihtiyacn belirleyen faktrler yle sralanabilir: Bina zellikleri: letim, tanm ve havalandrma yoluyla gerekleen s kayplar (varsa s geri kazanm) ve sl kapasite, Istma sisteminin karakteristikleri: zellikle kontrol sistemleri ve stma sisteminin, stma enerjisi ihtiyacndaki deimelere cevap verme sresi, iklim artlar: Binay kullananlarn istedii scaklk deeri, binann farkl blmlerinde ve gnn farkl zamanlarnda bu scaklk deerlerindeki deimeler, D iklim artlar: D hava scakl, hkim rzgrn yn ve iddeti, s kazan kaynaklar: Istma sistemi dnda, stmaya katks olan i s kaynaklar, yemek piirme, scak su elde etme, aydnlatma gibi amalarla kullanlan ve ortama s yayan eitli cihazlar ve insanlar, Gne enerjisi: Pencere gibi saydam bina elemanlarndan stlan mekna dorudan ulaan gne enerjisi miktar,</p> <p>2.1.2 HESAP YNTEMYeterli seviyede s yaltm salanm bir binada, stma periyodunda, i ortamda belli bir i scakl (i) salamak iin gereken s enerjisinin bir ksm i kaynaklardan ve gne enerjisinden salanr. Kalan miktarn stma sistemi tarafndan i ortama verilmesi gerekir. Aada tanmlanan hesap metodu kullanlarak, stma sisteminin i ortama vermesi gereken s enerjisi miktar belirlenir. Yllk stma enerjisi ihtiyac olarak tanmlanan bu miktar, toplam kayplardan gne enerjisi kazanlar ve i s kazanlar kartlarak hesaplanr. Tanmlanan hesap metodunda, yllk stma enerjisi ihtiyac stma dnemini kapsayan aylk stma enerjisi ihtiyalarnn toplanmas ile bulunur. Bylece binann sl performansnn geree daha yakn bir ekilde deerlendirilmesi mmkn olacaktr. Ayrca, tasarmcya, nerdii tasarmn gne enerjisinden faydalanma kapasitesini deerlendirme imkn salayacaktr. Hesap metodunda stlan ortamn snrlar, bu ortam d ortamdan ve eer varsa stlmayan ortamlardan ayran duvar, deme, at, kap ve pencereden oluur. Hesaplamalarda dtan da ller kullanlr. Eer binann tamam ayn scakla kadar stlyorsa veya ortamlar arasndaki scaklk fark 4 K 'den fazla deil ise, binann tamam iin ortalama bir i scaklk deeri hesaplanarak bina tek hacimli olarak ele alnr ve stma enerjisi ihtiyac aada aklanan</p> <p>ZODER TS 825 HESAP PROGRAMI</p> <p>5</p> <p>metoda gre hesaplanr. Binadaki farkl amalar iin kullanlan birimler ierisinde scaklk fark 4 K'den byk ortamlar mevcut ise, farkl stma blmlerinin snrlar belirlenerek tek hacimli bina iin verilen hesap metodu, farkl scaklktaki her bina blm iin ayr uygulanmal ve her bina hacmi iin hesaplanan stma enerjisi ihtiyac toplanmaldr.</p> <p>2.1.3 YILLIK ISITMA ENERJ S HT YACININ HESAPLANMASIYukarda da belirtildii zere, yllk stma enerjisi ihtiyac her ay iin s kayplarndan s kazanlarnn kartlmasyla belirlenir:</p> <p>Q y = Q ayQay = [ H ( i e ) ay (i ,ay + s ,ay ) ] tIs Kayplar Is Kazanlar</p> <p>AIKLAMA: Her ay iin yaplan s ihtiyac hesaplamasnda, ifadenin negatif olduu aylar sfr olarak kabul edilir ve sadece pozitif aylar iin toplama yaplr.</p> <p>2.1.3.1 Is Kayplarnn Hesab Yapda meydana gelen s kayplar; 1 Klik scaklk fark durumunda binann d kabuundan iletim, tanm ve havalandrma ile birim zamanda kaybedilen s enerjisi miktarnn (zgl s kayb) d ile i ortam arasndaki scaklk fark ile arplmasyla elde edilir. zgl s kayb (H), iletim ve tanm (HT) yoluyla meydana gelen s kayb ile havalandrma (Hv) yoluyla meydana gelen s kaybnn toplamndan oluur ve aadaki forml ile ifade edilir. H = HT + HV 2.1.3.1.1 letim yoluyla gerekleen s kaybnn hesab Duvarlardan (dolgu ve tayc), tavandan, tabandan, pencerelerden, kaplardan, dk scaklktaki i ortamlar ile temas eden yap elemanlarndan ve oluan s kprlerinden meydana gelen s kayplarnn toplamdr ve aadaki eitlik ile ifade edilir: HT = AU + l Ul AU = UDAD + Up.Ap + Uk.Ak + 0.8 UT.AT + 0.5 UtAt + UdAd + 0.5UdsAdsAIKLAMA: at demesi dorudan d hava ile temas ediyorsa formlde yer alan UTnin nndeki 0,8 katsays 1 olarak alnr.</p> <p>Her bir yap bileeni iin sl geirgenlik katsaysnn hesaplamasyla ilgili detaylar, programn ilgili ksmyla beraber Malzeme Ekran bal altnda verilecektir.</p> <p>ZODER TS 825 HESAP PROGRAMI</p> <p>6</p> <p>Is kprs, bitiik yzeye gre bileimi deiik, s kayb binann ortalama s kaybndan daha yksek ve kn kararl durum iin i yzey scaklnn daha dk olduu blmdr. TS 825 standardnda s kprlerine kar nlem alnmas art koulmaktadr. Is yaltm ynetmeliinde verilen detay zmleri uygulandnda s kprsnn olumad kabul edilir. Is kprlerinin bulunmas halinde, ilgili byklkler ZODER TS 825 Hesap Program ile hesaplanabilmektedir. 2.1.3.1.2 Havalandrma yoluyla gerekleen s kaybnn hesab Havalandrmann doal veya mekanik olmasna bal olarak iki farkl hesaplama prosedr bulunmaktadr. ZODER TS 825 Hesap Program ile iki durum iin de hesaplama yaplabilmektedir. Bu blmde sadece Doal Havalandrma durumu detaylandrlacak olup, mekanik havalandrma yoluyla gerekleen s kaybnn hesaplanmas, programn ilgili ksm ile beraber anlatlacaktr. a-) Doal havalandrma Havalandrma yoluyla gerekleen s kayplar aadaki forml ile hesaplanr: Hv = .c.V Doal havalandrma iin ise bu forml aadaki ekli alr. Hv = .c.V = .c.nh Vh = 0.33 nh.Vh Doal havalandrma yaplan binalarda havalandrma yoluyla gerekleen s kayb hesabnda havalandrma says nh 0,8 (h-1) olarak alnr. 2.1.3.2 Is Kazanlarnn Hesab Yaplarda bir yandan s kayplar meydana gelirken, dier yandan gne enerjisi ve i s kaynaklarndan s kazanlar meydana gelir. Is kazanlar, Aylk Ortalama i kazanlar (i,ay) ve Aylk Ortalama Gne Enerjisi Kazanlar (g,ay) olmak zere iki gruptan oluur: 2.1.3.2.1 Aylk ortalama i kazanlar (i,ay) kazanlar, aadaki s kazanlarnn toplamn ifade etmektedir. nsanlardan kaynaklanan metabolik s kazanlar, Scak su sisteminden kaynaklanan s kazanlar, Yemek piirme ileminden kaynaklanan s kazanlar, Aydnlatma sisteminden kaynaklanan s kazanlar, Binalarda kullanlan muhtelif elektrikli cihazlardan kaynaklanan s kazanlar. Konutlarda, okullarda ve normal binalarda: i,ay 5 x An (W)</p> <p>Yksek i enerji kazanl binalarda (Yemek fabrikalarnda, normalin stnde elektrikli cihaz altrlan binalarda (aydnlatmann sadece elektrikle saland binalar, tekstil atlyeleri, vb.) veya etrafa s yayan sanayi cihazlarn kullanld binalarda) i,ay 10 x An (W) An: Bina kullanm alan: An=0,32 x Vbrt (m2)</p> <p>ZODER TS 825 HESAP PROGRAMI</p> <p>7</p> <p>2.1.3.2.2 Aylk ortalama gne enerjisi kazanlar (s,ay) Bu balk altndaki kazanlar; pencerelerden salanan dorudan gne nmnn hesaplanmasn tarif etmektedir. Pasif gne enerjisi sistemlerinden salanacak kazanlar ihmal edilmitir. Aylk ortalama gne enerjisi kazanc (s,ay) aadaki eitlikle hesaplanr. s,ay = ri,ay x gi,ay x Ii,ay x Ai ) Buradaki ri,ay deeri binann konumuna gre aadaki 3 farkl deeri alabilmektedir. ri,ay Ayrk (mstakil) ve/veya az katl (3 kata kadar) binalarn bulunduu ynlerde Aalardan kaynaklanan glgelenmenin olduu ve/veya 10 kata kadar ykseklikteki binalarn bulunduu ynlerde Bitiik nizam ve/veya 10 kattan daha yksek binalarn bulunduu ynlerdeTablo 1 - Saydam yzeylerin aylk ortalama glgelenme faktr (ri,ay )</p> <p>0,8 0,6 0,5</p> <p>ri,ay deerleri bu izelgeden seilebilecei gibi TS EN 832de verilen prosedre gre de hesaplanabilmektedir. ZODER TS 825 Hesap Programnda kullancya her iki seenek de sunulmutur. Gne enerjisi geirme faktr gi,ay ise aadaki forml ile hesaplanr: gi,ay = Fw.g Burada Fw deeri 0,8 alnmakta, g deeri de cam trne gre tablo 2den seilmektedir: Cam tr Renksiz tek cam iin Renksiz yaltm cam birimi iin Isl geirgenlik katsays 2 W/m2Kden daha kk olan dier s yaltm birimleri iin g 0,85 0,75 0,50</p> <p>Tablo 2 - Laboratuar artlarnda llen ve yzeye dik gelen n iin gne enerjisi geirme faktr</p> <p>2.1.3.3 Kazan Kullanm Faktrnn Hesab kazanlar ve gne enerjisi kazanlarnn toplamnn, stma enerjisi ihtiyacnn azaltlmas asndan faydal enerji olarak kabul edilmesi her zaman uygun olmaz. nk s kazanlarnn yksek olduu...</p>