Twerski - Uzależnione myślenie

  • Published on
    12-Jul-2015

  • View
    995

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

UZALENIONEMYLENIE AnalizasamooszukiwaniaAbrahamJ.Twerski Tytuoryginau: ADDICTIVETHINKING:UNDERSTANDINGSELFDECEPTION Redakcjanaukowa:AnnaDodziuk Redakcjajzykowa:OlgaDziewatowskaGintowt Korekta:LucynaZbucka Projektokadkiistrontytuowych:MichaBrzozowski Copyright1997HazeldenFoundation CopyrightforthePolishedition 2001JacekSantorski&Co., 2001InstytutPsychologiiZdrowia

ISBN8386821795 JACEKSANTORSKI&COWYDAWNICTWO 03912Warszawa, skr.poczt.54 www.jsantorski.com.pl email:wydawnictwo@jsantorski.com.pl INSTYTUTPSYCHOLOGIIZDROWIAPTP ul.Glarska3, 02412Warszawa www.ipz.edu.pl email:wydawnictwo@ipz.edu.pl amaniekomputerowe: magsp.c.MagorzataGarncarektel.0501050448,tel/fax7509391 Drukioprawa PUIP,JerzyWasilewski,Jachranka,tel./fax76813J4

PrzedmowaWniewieludziedzinachdociekazwizanychzproblemamiczowiekanamnoyosityluekspertw,co wobszarzeuzalenieodsubstancjichemicznych.Wkrajuizagranicaroisiodfachowcw wdziedziniealkoholizmuinarkomanii.Kadyznichprzypisujesobiewyjtkowwiedznatemattych waniechorb,wokktrychzebraositylekontrowersji,aktrenadalsopacznierozumianeprzez takwielu.Sspecjaliciodtrudnychdokontrolowaniasubstancjichemicznychwmzgu,specjaliciod

bada,jakgenyprzeskakujzpokolenianapokolenie,przenoszcnierozpoznanyadunekbiologicznych czynnikwryzyka,sspecjalicioddysfunkcjirodzinnych,specjaliciodAA,terapiigrupowej, ywienia,zmianzachowania,samooceny,stresu,kulturyispoeczestwa,duchowoci,nawrotw, podwjnejdiagnozyitp.Ichociakadyznichniewtpliwiejestwposiadaniuczciprawdyotych siejcychspustoszeniechorobach,tonikomuchybanieudaositaktrafnie,jakdr.Abrahamowi Twerskiemuuchwycipenegoobrazuzjawiskauzalenienia.DoktorTwerskiznakomicieintuicyjnie ujmujespecyfikchoroby,jakajestuzalenienie,matakedarrealistycznegoportretowaniaalkoholikw wkilkuzdaniach,ktrestaranniedobranetrafiajwsedno.Poniewaautortakdobrzeznatchorob, moeteinnymuatwijejzrozumienie. Nadugoprzedtemzanimakademiccypsychologowiezaczliwynurzasizmrokwbezmylnego, bezwzgldnegobehawioryzmubyponownieuznawanotakichprocesw,jakrozumowanie, podejmowaniedecyzji,tworzeniepojitp.drTwerskispokojniewskazywanakluczoweznaczenie proceswpoznawczychualkoholikwiosbuzalenionychodinnychsubstancji,atakenasposb, wjakiprocesytewpywajnazachowania.Wykaza,ejelikiedykolwiekmamyzmierzysizpozorn nielogicznocinaogowychzachowa,musimywpierwpogodzisizodmiennlogik"uzalenionego mylenia.Ciznas,ktrychrolapoleganainicjowaniuzmianuofiarnaogwiczonkwichrodzin, musznauczysi,jakrozpoznawaichoprwobectychzmianzwizanyzuzalenionymmyleniem, jakprzedstawiapacjentomdowodyichszczeglnej,prowadzcejdosamozniszczenialogikiijak wykorzystywaje,bypomcuzalenionymwpodjciutrwaejabstynencjiicigegozdrowienia.Ta ksikamoenamwtympomc. Obecnenowewydanieklasycznejjupracystanowitourdeforcezjawiskauzalenionegomyleniaoraz rnychjegowtkwwewszystkichaspektachuzalenieiuwalnianiasiodnich.Wtejspoistej izwilenapisanejpracydrTwerskikoncentrujesinakrytycznychaspektachtegosposobumylenia, prezentujcjezgodnpodziwuoszczdnocisowaiwyjaniajcjenampoprzezstaranniedobrane przykadyzpraktykiklinicznejioglnychobserwacji.Badatakejegordaorazdociekaznaczenia uzalenionegomyleniawcaejgromadziespraw,takichjakkonflikt,poczuciewiny,wstyd,zo, panowanienaduczuciami,mechanizmyobronne,duchowoiwspuzalenienie.Wdobieeksplozji informacjikiedyatwomoemydasiprzytoczyprzezdopywtakiejilocidanych,jakiejzapewne niebylibymywstaniewchon,nawetgdybymyylikilkarazyduejczstomusimybdzipo omackuwposzukiwaniujakiejuytecznejwiedzy.Inawetjelizdoamyznaletrochrzetelnejwiedzy winformacyjnejsieczce,ktrnazywamydanymi,tonadalczstopozostajenampragnieniemdroci idobrychanaliz.NaszczciedrTwerskiwtejtakbardzooczekiwanejnowejedycjiUzalenionego myleniazaspokajatepragnienia.Wikszoczytelnikwpolekturzetejksikibdziebardziej wyksztaconailepiejzorientowanawproblemachalkoholikworazinnychosbuzalenionychitroch mdrzejsza. drJohnWallace

Cotojestuzalenionemylenie?PodczaswstpnejrozmowyzRayem,modymmczyzn,ktryzostaprzyjtynaoddziadlaosb uzalenionychodnarkotykw,spytaem:Cosistao,epostanowiezrobicoztymproblemem?". OdparulatjestemnakokainieodpowiedziaRayizdarzamisiniebraprzezkilkatygodni,ale nigdywczeniejnieprbowaemprzestanadobre.Odzeszegorokumojaonanaciska,ebymcakiem przesta.Onatekiedybraa,alenierobitegooddobrychparulat.Wkocudoszedemdowniosku,e braniekokiniejestwartetychwszystkichktnizonipostanowiemtorzuci.Naprawdchciaemtak zrobi,alepodwchtygodniachznwzaczembraitomicoudowodnio.Niejestemgupi.Teraz wiem,etochybanapewnoniemoliwe,ebymsamprzesta". PowtrzyemostatniezdanieRayakilkarazy,poniewachciaem,ebysamusysza,coprzedchwil powiedzia.Alenierozumia,cowaciwiechcmuudowodni.Stwierdzenie:Chybapotrafisam

przestajestcakiemlogiczne"powiedziaem.Rwnielogiczniebrzmi:Jestnapewnoniemoliwe, ebymsamprzesta.Alezdanie:Tochybanapewnoniemoliwe,ebymsamprzestajestabsurdalne, poniewasamosobieprzeczy.Monaczegonapewnoniemcalbochybamc".Rayjednaknie bywstaniepojmojegorozumowania. Rozmowtpowtrzyemwielurnymosobominawetwytrawniterapeucipocztkowoniereagowali, czekajcnapuent.Dopierokiedywskazywaemnasprzecznomidzynapewnoniepotrafi" ichyba",dostrzegaliabsurdalnotegostwierdzeniaipokrtnorozumowaniaRaya.

ZnieksztaceniamyleniaZjawiskopatologicznegosposobumyleniawuzalenieniuzostaoporazpierwszydostrzeoneprzez AnonimowychAlkoholikw,gdziestworzonotrafnieopisujcyjeterminpokrtnemylenie".Osoby, ktreoddawnaswruchuAA,uywajtegookrelenia,kiedychcopisakogo,ktojestsuchy",czyli alkoholika,ktrypowstrzymujesiodpicia,alepozatymzachowujesijakczynnyalkoholik. Deformacjemylenianiesjednakniczymniezwykymwuzalenieniu,niemusztewizasi znaduywaniemrodkwchemicznych.Zdarzajsiuludzimajcychtakeinneproblemy zprzystosowaniem.Naprzykadpewnamodakobietaodwlekaamomentoddaniadosprawdzenia swojejpracysemestralnej. Dlaczegojejnieskoczysz?spytaem. Jestjuskoczonaodpara. Todlaczegojejnieoddaa?usiowaemdociec. Bomuszjeszczetrochnadnipopracowa. Aleprzeciepowiedziaa,ejestskoczona. Bojest. Chociajejsowadlawikszociludzisnielogiczne,dlakogo,ktomyliwsposbuzaleniony,brzmi cakiemsensownie.Cowicej,chociapokrtnemylenieniemusiwskazywanauzalenienie,to najczciejinajintensywniejwystpujewrdosbuzalenionych. Wszyscyzdajemysobiespraw,ezdania:Pracasemestralnajestjuskoczona"iMuszjeszczenad nitrochpopracowa"wzajemniesobieprzecz.AlestwierdzenieRaya:Terazwiem,echybana pewnoniepotrafisamprzesta"niemusiwydawasiabsurdalne,dopkiniepoddamygoanalizie. Wnormalnejrozmowienaogniemamyczasu,ebyzatrzymasiiprzeanalizowaco,cowanie usyszelimy.Zatemmoemydasiomamiprzeznicnieznaczcestwierdzeniaiuznajezarozsdne. Czasemsprzecznocitebywajbardziejsubtelne.Naprzykadpewnakobietazapytana,czyporadzia sobiezewszystkimikonfliktamizwizanymizeswoimrozwodem,odpowiedziaa:Taksdz".Wjej odpowiedziniemanicwyranieabsurdalnego,dopkisinadniniezastanowimy.Pytanie:Czy poradziasobiezkonfliktami?"znaczy:Czyuporaasizrnymiwtpliwociamiiczypozbyasi problemwemocjonalnychwynikajcychztwojegorozwodu?".Towanieoznaczajsowaporadzia sobie".Odpowied:Taksdz"jestwicstwierdzeniem:Wcimamwtpliwoci,czyniemam wtpliwoci"iwistociejestpozbawionasensu.

ProcesymylowewschizofreniiAbylepiejzrozumie,oczymmwimy,uywajcterminuznieksztaceniamylenia",przyjrzyjmysi ichskrajnejpostaci,jakjestsposbmyleniaschizofrenika.Terapeuci,ktrzyzajmujsiparanoikami cierpicyminaurojeniawielkociowe,zdajsobiespraw,jakdaremnesprbyprzekonywaniatakich pacjentw,eniesMesjaszamiczyofiaramioglnowiatowegospisku.Terapeutaipacjentnadajna

dwchcakiemrnychfalach,aichmylenieopierasinazupenieinnychzasadach.Normalne myleniejesttaksamoabsurdalnedlaschizofrenika,jakjegomyleniedlakogozdrowegopsychicznie. Przystosowanietypowegoschizofrenikadoyciawnormalnymspoeczestwiemonaporwnado sytuacjidruynykoszykwki,ktrejtrenerkaekopapik,czyzawodnikwzdruynypikinonej, ktrychtrenerzachca,ebypikrzucalidokosza. Schizofreniknieuwiadamiasobie,ejegoprocesymylowernisiodsposobumyleniawikszoci innychludzi.Niejestwstaniepoj,dlaczegoinninierozpoznajwnimMesjaszaczywspomnianej ofiaryoglnowiatowegospisku.Mimotoczstoludziezterapeutamiwczniespierajsize schizofrenikiem,poczymczujsisfrustrowani,gdytenniedajesiprzekona.Przypominatorozmow zelepymokolorach. Jednakmylenieschizofrenikajesttakwyranieirracjonalne,ewikszoznaszatakiewanieje uznaje.Moemynieumieskuteczniekomunikowasiztakosob,aleprzynajmniejniemoenasona nabranaurojeniapowstajcewjejumyle.Znacznieczciejdajemysiomamibardziejsubtelnym znieksztaceniomspowodowanymuzalenionymmyleniem.

Podobiestwamidzyuzalenieniem aschizofreniZdarzasi,eosobyuzalenionesmylniediagnozowanejakochorenaschizofreni,mogbowiemmie niektretakiesameobjawy.Sto: urojenia;halucynacje;nieadekwatnynastrj;zachowaniaodbiegajceodnormy. Jednakwszystkietesymptomymogstanowiprzejawtoksycznegodziaaniarodkwchemicznychna mzg.Ludziecicierpinapsychozwywoanrodkamichemicznymi,ktramoeprzypomina schizofreni,aleniniejest.Wymienioneobjawyzazwyczajznikajpozagodzeniutoksycznego dziaaniadanegorodka,aprocesychemicznezachodzcewmzguwracajdonormy. Zdarzasijednak,eschizofrenikjestrwnieuzalenionyodalkoholulubinnychsubstancji.Utrudnia tobardzoterapi.Czowiekcierpicynaschizofreninaogwymagadugiegoleczeniasilnymi rodkamiagodzcymiobjawypsychozy,ponadtoniezawszetolerujetechnikikonfrontacyjne,ktre najczciejdajdobreefektywleczeniuosbuzalenionych.Zkoleiwterapiiuzaleniepacjenciucz si,jakrezygnowazzachowaucieczkowychiwykorzystywaswojeumiejtnocidoskutecznego zmaganiasizrzeczywistoci.adnegoztychwymaganiemonastawiaschizofrenikowi,ktremu brakujewaniezdolnociradzeniasobiezrzeczywistoci. Zarwnoosobauzaleniona,jakischizofrenikwjakimsensieprzypominajwykolejonypocig. Uzalenionegoprzypewnymwysikumonazpowrotemustawinawaciwymtorze,niesposb natomiastdokonategowprzypadkuschizofrenika.Tegodrugiegomonajedynieprzesunnainn lini,ktrawprawdziewiedziedomiejscaprzeznaczenia,aleniecakiemwprost.Mamnstworozjazdw ikrzywekiwkadymztychpunktwschizofrenikmoeskrciwniepodanymkierunku.Abytego unikn,niezbdnajeststaaczujnoinadzr,aniekiedystosowanielekw,ktrebdzmniejsza prdkojazdyiutrzymywapacjentanatorze. Konfrontacjazesposobemmyleniaosobyuzalenionejmoebyrwniefrustrujca,jakkontaktze schizofrenikiem.Takjakniesposbuwiadomischizofrenikowi,eniejestMesjaszem,takniepodobna odwiealkoholikaodpr

Recommended

View more >