Ümumtəhsil məktəblərinin 6-cı sinfi üçün “Həyat bilgisi – 6” dərslik

Embed Size (px)

Text of Ümumtəhsil məktəblərinin 6-cı sinfi üçün “Həyat bilgisi – 6” dərslik

  • mumthsil mktblrinin 6-c sinfi n Hyat bilgisi 6 drslik komplektin

    dair TQDK-nn monitorinqinin yekun ryin mllifin mnasibti

    Ryd qeyd olunanlar Ry cavab

    1. Struktur v inteqrasiya baxmndan 1. Struktur v inteqrasiya baxmndan

    1. Drslik komplekti drslikdn v

    mllim n metodik vsaitdn ibartdir.

    Drslik Mndricat, Mnim mnvi

    almim, Dvltim arxalanram,

    Canszdan canlya, Thlksiz hyat

    blmlri zr 23 mvzunu hat etmidir.

    Drslik komplektind 4 mzmun xtti

    zr sas v alt-standartlarn realladrlmas

    nzrd tutulmudur.

    Azrbaycan Respublikas Thsil

    Nazirliyinin tsdiq etdiyi tdris planna

    gr, fnnin tdrisi n hftd bir saat

    olmaqla, 32 saat vaxt ayrlmdr. Tbii ki,

    drslikdki materiallar da buna uyun

    olmaldr. Lakin drslikd 23 mvzu var.

    Sonuncu mvzunun tdrisi n 2 saat

    nzrd tutulmu, qalan 8 saatn istifad

    olunmas is Mllim n metodik

    vsaitin 78-ci shiflrind verilmi

    Tematik planladrma cdvlind bel

    tvsiy edilmidir:

    Kiik summativ qiymtlndirm 6 saat

    Byk summativ qiymtlndirm 2 saat

    Yarmillr zr 2 byk summativ

    qiymtlndirmnin (BSQ) keirilmsi he

    bir mbahis dourmur. Lakin cmi 32

    saatlq drs hcmi rivsind lav olaraq

    6 saatn da kiik summativ qiymtlndirm

    (KSQ) n tvsiy olunmas

    mqsdmvafiq hesab edilmir.

    2. Drslik yaradclnda n nmli

    msllrdn biri tlim materiallarnn

    pedaqoji prinsiplr uyun ardcllqla

    dzlmsidir. Bel ki, mzmun baxmndan

    ardcllq tdris vahidlrinin v mvzularn

    saddn-mrkkb doru sralanmasn,

    tematik baxmdan ardcllq bu sralamada

    tarixi gnlrin v lamtdar hadislrin

    diqqt alnmasn, mntiqi baxmdan

    ardcllq is vvlki tlim materiallar

    vasitsil nvbti materiallarn

    mnimsnilmsin zmin hazrlanmasn

    nzrd tutur.

    1. 32 saatlq drs hcmi rivsind lav

    ola-raq 6 saatn kiik summativ qiymtlndirm

    (KSQ) n tvsiy edilmsi (hr drd drsdn

    sonra) normal bir haldr. Bel ki Azrbaycan

    Respubli-kasnn thsil nazirinin 2 sentyabr 2013-

    c il tarixli 792 nmrli mrinin 4.4. v 4.7-ci

    bndlrini n-zriniz atdrmaq istrdik:

    4.4. Kiik summativ qiymtlndirm hr td-

    ris vahidinin sonunda, alt hftdn gec

    olmayaraq, mllim trfindn keirilir.

    4.7. Kiik v byk summativ qiymtln-

    dirmlrin keirilm vaxt illik planladrmada n-

    zrd tutulur.

    Hyat bilgisi fnni hftd bir df tdris

    olunduundan mktbdaxili qiymtlndirm qay-

    dalarna sasn KSQ blmlrin sonunda aparl-

    mdr. Mhz bu sbbdn d KSQ-y 6 saat vaxt

    ayrlmdr.

    2. Hm drslik mllifi, hm biologiya fnn

    kurikulumunu hazrlayan ii qrupun fal zv,

    hm d tlimi kimi drsliklrin hazrlanmasnda

    mvzularn ardcll (mntiqi, xronoloji v sa-

    ddn mrkkb) prinsipinin gzlnilmsinin va-

    cibliyi nzr alnmdr.Lakin hr mllif bu

    ardclla mxtlif nqteyi-nzrdn yanaa bilr.

    Szsz ki, buna standart yanama mmkn deyil-

    dir.

    VI sinif Hyat bilgisi fnn kurikulumunda

    realladrlmas nzrd tutulmu 4.2.2. Yol ni-

    anlarnn tyinatna uyun bacarqlar nmayi

    etdirir standartn nzriniz atdrmaq

    istrdik.Bu standartyol hrkti qaydalarn deyil,

    aa

  • Lakin drslikd bu prinsiplr tam ml

    olunmamdr. Msln, yol hrkti

    qaydalar il bal bilik, bacarq v vrdilr

    digr lklrd tdris ilinin balancnda

    formaladrlr. Bunun balca sbblrindn

    biri, mnimsnilmi yol hrkti

    qaydalarnn ttil dvrnd yaddan xma

    ehtimal, elc d agirdlrin yeni

    yalarna uyun qaydalar vaxtnda

    yrnmsi zrurtidir. Htta bunu nzr

    alan Dvlt Yol Polisi hr il tdris ilinin

    balancnda thlksizlik ongnly v

    ya thlksizlik ayl da keirir. Ona

    gr d bu mvzunun tdris ilinin sonunda

    tqdim edilmsi dzgn hesab edilmir.

    3. Mlum olduu kimi, salamlqla bal

    problemlr adtn daha ox payz aylarnda

    yaranmaa balayr. Xsusn d yoluxucu

    xstliklr qrip, angina v skrk ktlvi

    hal alr. Ona gr d salamlqla bal

    mvzular aktuallq nzr alnmaqla,

    adtn bu dvrd tdris edirlr. Lakin

    drslikd bu mvzularn tdrisi aprel aynn

    vvlin havalarn istildiyi dvr

    nzrd tutulmudur.

    Sonuncu tdris vahidinin Thlksiz

    hyatn birinci tdris vahidi kimi tqdim

    edilmsipedaqoji baxmdan daha doru

    olard.

    4. Drslikd fnlraras inteqrasiya

    baxmndan da myyn qsurlar var.

    Msln, 15-ci mvzuda mxtlif canllarn

    hceyrlri v mikroskopla bal tqdim

    edilmi mlumatlar Biologiya-6

    drsliyind (sh. 28-40) tbii olaraq daha

    trafl rh olunmudur. Ona gr d bu

    mvzunun agird Biologiya drsliyindn

    yrndikdn sonra, Hyat bilgisind

    verilmsi dzgn olard.

    5. Drslikd he bir dvlt bayramna

    yer ayrlmamdr. Halbuki Mnim mnvi

    almim v Dvltim arxalanram

    blm-lrind formaladrlmas nzrd

    tutulan bilik v bacarqlarn xeyli hisssini

    siniflrdn indiydk agirdlrin tandqlar yol

    nianlarnn qrupladrlmasn (stnlk,

    qadaan, servis, xbrdarlq, mcburi hrkt

    istiqamti, mlumatverici-gstrici, lav

    mlumat, nqliyyat vasitlrini tanma nianlar)

    tlb edir.

    Siz bu nqteyi-nzrdn yanadnz kimi,

    mn d bir mllif v eyni zamanda mllim kimi

    VI sinfin yeniyetmlik dvrn tsadf etdiyini

    sas gtrrk bu yada agirdlrin yoldalar, va-

    lideynlri v s. il nsiyytd qarladqlar prob-

    lemlri sas gtrrk mvzular bu ardcllqla

    vermyi mqsduyun hesab etmim.

    3. Bu fikri he bir mntiq uyun hesab etmi-

    rik. nki orqanizmin yaz aylarnda da m-

    qavimti azalr. Eyni zamanda yay aylarnda da

    epidemiyalar qalmazdr. Yoluxucu xstliklr

    srasna yalnz qripi, anginan aid etmk olmaz.

    Hesab edirik ki, illik planladrma trtib

    edrkn illik planladrmann aparlmas

    qaydalarna mvafiq olaraq (MMV-d sh.15)

    tdris vahidlrinin v mvzularn ardcllnda

    mllimlr dyiiklik edbilrlr. nki

    planladrma mllimin znmxsus faliyyt is-

    tiqamtidir.

    4.Nzriniz atdrm ki,Biologiya 6 drs-

    liyi Bak, Hyat bilgisi 6 drsliyi is rq-

    Qrb Nriyyat Evi trfindn ilnilmidir.

    Drs-liklr yazlarkn digr nriyyatlarn

    mlliflri il mzakir olunmur.

    2-ci trfdn yazdnz irad tamamil yan-

    ldr. nki Biologiya fnninin mumthsil

    mktblrind hftd 2 saat, Hyat bilgisi

    fnninin is hftd 1 saat tdris olunduunu

    nz-r almaqla, mxtlif canllarn hceyrlri v

    mikroskopla bal tqdim edilmi mlumatlar

    Hyat bilgisi 6 drsliyind 15-ci mvzu olub

    15-ci hftd, Biologiya drsliyind 11-ci

    mvzu olub 6-c hftd tdris olunur. Yni

    burada he bir shv yoxdur.

    5. Mnim mnvi almim v Dvltim ar-

    xalanram blmlrind veriln mvzularda n-

    zrd tutduunuz bayramlarn standart baxmn-

    dan almas qeyri-mmkndr. Bu mvzulara

  • agird-lr mhz bu kontekstd alamaq

    olard.

    6. Drsliklrin qiymtlndirilmsi

    meyarlarnn11.6-c maddsi gender

    msllrin hssas yanalmas tlbini

    qoyur. Lakin drslikd gender

    msllrin hssas mnasibt hiss

    olunmur. Msln, ayr-ayr shiflrd

    tannm tarixi xsiyytlrin klamlarnn

    verilmsi doru olsa da, onlarn yalnz kii

    cinsin aid olmas etiraz dourur. Bel xr

    ki, yax fikirlr ancaq kiilr aid ola bilr.

    Bu, bzi shiflrdki rsmlr d

    aiddir. Msln, 89-cu shiflrd ancaq

    olan, 17-ci shifdki ail klind is

    yalnz qz tsvirlri verilmidir.

    7. Drslik komplektindki materiallar

    mzmun xtlri zr sas v alt-standartlarn

    bir oxunun tam kild realladrlmasna

    imkan vermir.

    1.1.1 alt-standart agirdin

    maddlrin xasslrini onlarn daxili

    quruluu il laqlndirmsi il bal

    bilik v bacarqlarn formaladrlmasn

    nzrd tutur. Msln, agird mtbxd hr

    gn grdy a v narn halda olan

    maddnin kr tozu, xrk duzu v limon

    duzunun oxar olduqlar halda, ny gr

    tamamil frqli dadlara malik olduqlarn v

    yaxud plastikdn hazrlanm qablarn frqli

    rnglrd olduqlarn anlaya bilsin.

    Bu alt-standartn realladrlmas n

    drslikd 6 mvzu (9-14) verilmidir.

    lbtt, cmi 23 mvzudan ibart olan

    drslikd tkc bir alt-standarta bu hcmd

    yer ayrlmasnn o qdr d

    mqsdmvafiq hesab edilmir. Lakin, htta

    bu hcmd material da hmin alt-standartn

    tam kild formaladrlmasna imkan

    yaratmr. Bel ki, alt-standartla bal

    Maddlrin xasslri srlvhli mvzuda

    maddlrin xasslri fiziki v kimyvi

    olaraq iki qrupa ayrlr v onlar sxem

    vasitsi il tqdim edilir. Burada maddnin

    aqreqat haln, hll olma xasssini xmaqla,

    sxemd sadalanan digr xasslri haqqnda

    anlaql mlumat verilmir. Maddnin rngi,

    iyi, dad v istilik keirm qabiliyyti kimi

    xasslrinin onun daxili quruluu il hans

    aa siniflrd, eyni zamanda da dbiyyat, tarix

    v s. drsliklrd geni yer verilmidir.

    6. Cmiyytd kii v ya qadn olmaq yalnz bu

    v ya digr anatomik xsusiyytlr sahib olmaq

    deyil, hm d cmiyyt trfindn myyn edil-

    mi bu v ya digr gender rolunu icra etmk de-

    mkdir. Gender qadn v kiinin cmiyytdki so-

    sial rolunu v vziyytini tyin edn sosial model

    kimi cmiyyt trfindn tkil edilir.

    (http://az.wikipedia.org/wiki/Gender)

    7. 1.1.1. Maddlrin xasslrini onlarn daxili

    quruluu il laqlndirir mzmun standartna

    ya-nama frqli ola bilr. Szsz ki, standart

    hanssa mvzuda tam, hanssa mvzuda qismn

    reallad-rla bilr. Maddlrin xasslri

    mvzusunda bu standart qismn realladrlm,

    nvbti mvzular-da standartda nzrd tutulanlar

    aqlanmdr.

    1 http://edu.gov.az/view.php?lang=az&menu=162&id=227

    http://az.wikipedia.org/wiki/Gender

  • laqd olmas bard is, mumiyytl,

    birc klm bel