Utjecaj monetarne i fiskalne politike na postizanje eksterne ravnoteže

  • Published on
    04-Aug-2015

  • View
    453

  • Download
    7

Embed Size (px)

Transcript

SVEUILITE U MOSTARU EKONOMSKI FAKULTET

DADO ARI

UTJECAJ MONETARNE I FISKALNE POLITIKE NA POSTIZANJE EKSTERNE RAVNOTEE

DIPLOMSKI RAD

KOLEGIJ: Meunarodna ekonomija MENTOR: prof. dr. sc. eljko Mari

Mostar, oujak, 2012.

Utjecaj monetarne i fiskalne politike na postizanje eksterne ravnotee

SADRAJ1. UVOD .................................................................................................................................... 1 1.1. Predmet rada .................................................................................................................... 1 1.2. Hipoteze rada ................................................................................................................... 1 1.3. Ciljevi rada ....................................................................................................................... 2 1.4. Metodologija rada ............................................................................................................ 2 1.5. Struktura rada ................................................................................................................... 2 2. BILANCA PLAANJA ....................................................................................................... 4 2.1. Struktura bilance plaanja ................................................................................................ 6 2.1.1. Bilanca tekuih transakcija........................................................................................ 7 2.1.2. Bilanca kapitalnih i financijskih transakcija ........................................................... 10 2.1.3. Raun rezervi (raun slubenih transakcija) ........................................................... 13 3. NERAVNOTEA BILANCE PLAANJA ..................................................................... 16 3.1.Vrste neravnotee bilance plaanja ................................................................................. 16 3.2. Mjere neravnotee bilance plaanja ............................................................................... 19 4. UNUTARNJA I VANJSKA RAVNOTEA .................................................................... 20 4.1. Ravnotea na robnom i novanom tritu...................................................................... 20 4.1.1. Ravnotea na robnom tritu (IS kruvulja) ............................................................. 20 4.1.2. Ravnotea na novanom tritu (LM krivulja) ......................................................... 21 4.2. Vanjska ravnotea .......................................................................................................... 22 4.3. Dugorona ekonomska ravnotea otvorenog gospodarstva ........................................... 27 4.4. Politika unutarnje i vanjske ekonomske ravnotee (Swanov dijagram) ........................ 27 4.5. Kombinacija mjera monetarne i fiskalne politike u postizanju unutarnje i vanjske ravnotee ............................................................................................................................... 30 4.5.1. Utjecaj mjera fiskalne politike na postizanje ravnotee bilance plaanja ............... 32 4.5.2. Utjecaj mjera monetarne politike na postizanje ravnotee bilance plaanja ........... 33 5. URAVNOTEENJE BILANCE PLAANJA................................................................. 35 5.1. Financiranje i prilagoavanje bilance plaanja .............................................................. 35 5.1.1. Financiranje bilance plaanja .................................................................................. 38 5.1.1.1. Kvantitativni pristup meunarodnoj likvidnosti nacionalne privrede .............. 41

Utjecaj monetarne i fiskalne politike na postizanje eksterne ravnotee

5.1.2. Prilagoavanje bilance plaanja .............................................................................. 44 6. METODE URAVNOTEENJA BILANCE PLAANJA .............................................. 45 6.1. Automatsko uravnoteenje bilance plaanja .................................................................. 45 6.1.1. Automatsko uravnoteenje bilance plaanja promjenom cijena ............................. 45 6.1.2. Automatsko uravnoteenje bilance plaanja promjenom domaeg proizvoda ....... 48 6.1.3. Problemi automatskog uravnoteenja bilance plaanja .......................................... 53 6.2. Uravnoteenje bilance plaanja mjerama diskrecijske makroekonomske politike........ 54 6.2.1. Monetarna i fiskalna politika................................................................................... 54 6.2.1.1. Monetarna politika ............................................................................................ 54 6.2.1.2. Fiskalna politika ............................................................................................... 56 6.2.2. Devizno teajna politika u prevladavanju neravnotee bilance plaanja ............. 58 6.2.2.1. Klasini pristup uravnoteenju bilance plaanja .............................................. 59 6.2.2.2. Keynesijanski pristup uravnoteenju bilance plaanja ..................................... 60 6.2.2.3. Monetarni pristup uravnoteenju bilance plaanja ........................................... 61 6.2.3. Monetarna i fiskalna politika u prevladavanju neravnotee bilance plaanja ......... 63 6.2.3.1. Efekti primjene mjera monetarne politike na eksternu ravnoteu .................... 63 6.2.3.2. Efekti primjene mjera fiskalne politike na eksternu ravnoteu ........................ 64 7. ZAKLJUAK ..................................................................................................................... 66 8. SAETAK ........................................................................................................................... 68 9. LITERATURA ................................................................................................................... 70

Utjecaj monetarne i fiskalne politike na postizanje eksterne ravnotee

1. UVODPrivredni subjekti neke zemlje, u razdoblju od jedne godine, obavljaju mnogo razliitih transakcija u razmjeni s ostatkom svijeta. Kako bi bili u mogunosti analizirati ekonomsko znaenje tih transakcija na zemlju i njihov utjecaj na proizvodnju, zaposlenost, potronju i ostale makroekonomske agregate, potrebno je sve transakcije agregirati i klasificirati, kako bi dobili njihov sumarni izraz. Takav sumarni izraz svih transakcija privrednih subjekata zemlje s inozemstvom ini njenu bilancu plaanja. Eksterna ravnotea je uz punu zaposlenost, privredni rast i stabilne cijene jedan od etiri temeljna cilja makroekonomske politike. Eksterna ravnotea, odnosno ravnotea bilance plaanja, je postignuta kada je raun tekuih transakcija jednak raunu kapitalnih transakcija suprotnog predznaka. Postoji mnogo razloga koji mogu dovesti bilancu plaanja u neravnoteu, pa tako ovisno o uzroku i strukturi neravnotee, postoji i razne metode njenog uravnoteenja. Stoga, dobro poznavanje uzroka neravnotee nuan je uvjet koji moraju ispuniti nositelji ekonomske politike kako bi donijeli ispravne mjere za njeno uravnoteenje. Postoje dvije metode kojima se moe bilancu plaanja dovesti u ravnoteu, a to su: automatska metoda uravnoteenja bilance plaanja i metoda primjene diskrecijskih mjera makroekonomske politike.

1.1.

Predmet rada

Monetara i fiskalna politika predstavljaju osnovne instrumente makroekonomske politike kojima nositelji ekonomske politike mogu utjecati na ekonomsku aktivnost u zemlji. Iako su krajnji ciljevi monetarne i fiskalne politike isti (puna zaposlenost, gospodarski rast, stabilne cijene, ravnotea bilance plaanja), naini njihova odstvarenja se razlikuju. Predmet ovog rada je utjecaj mjera monetane i fiskalne politike na uravnoteenje bilance plaanja, te efikasnost tih mjera ovisno o primjenjenom sustavu deviznih teajeva.

1

Utjecaj monetarne i fiskalne politike na postizanje eksterne ravnotee

1.2.

Hipoteze rada

Na temelju definiranog predmeta rada mogue je utvrditi radne hipoteze u radu: Poduzimanjem mjera monetarne i fiskalne politike postie se eksterna ravnotea Neravnotea bilance plaanja strukturnog karaktera ne moe prevladati financiranjem iz monetarnih rezervi monetarna politika je efikasnija od fiskalne politike u postizanju vanjske ravnotee

1.3.

Ciljevi rada

U skladu sa predmetom rada, cilj ovog rada je utvrditi primjenom kojih mjera ekonomske politike (monetarna i fiskalna) ili kojom kombinacijom mjera ekonomske politike se postie eksterna ravnotea, te koja od tih mjera, s obzirom na uvjete u kojima se primjenjuje, je najefikasnija u postizanju zadanog cilja.

1.4.

Metodologija rada

U radu su koritene metode sinteze, kojoj se analiziraju dijelovi bilance plaanja, odnosno podbilance te njihove promjene na primjene mjera ekonomske politike, metode sinteze kojima se analiziraju utjecaji mjera ekonomske politike na cjelokupno gospodarstvo, metode komparacije kojom se usporeivala efikasnost primjene mjera monetarne i fiskalne politike na bilancu plaanja, te metoda dokazivanja koja se temelji na dokazivanju istinitosti odreenih tvrdnji (hipoteza) na temelju istinitosti drugih stavova ili teza.

1.5.

Struktura rada

Diplomski rad se sastoji iz devet dijelova koji predstavljaju logian slijed u obradi pojma bilance plaanja, odnosno eksterne ravnotee te utjecaju mjera ekonomske politike na njeno uravnoteenje. U uvodnom dijelu rada su obraeni predmet, hipoteze, ciljevi, metodologija i struktura rada. U drugom dijelu rada objanjen je pojam bilance plaanja, klasifikacije bilance plaanja te njena struktura.

2

Utjecaj monetarne i fiskalne politike na postizanje eksterne ravnotee

U treem dijelu je objanjena neravnotea bilance plaanja, uzroci neravnotee, vrste neravnotee te mjere neravnotee bilance plaanja. U etvr