VERİTABANI DERS NOTLARI - buketb/dosyalar/20082009/VERITABANI_DE5 Veri Tabanı Ynetim Sistemi-VTYS Veri tabanı tanımlamak, yaratmak, yaşatmak ve veri tabanına denetimli erişim sağlamak iin kullanılan

  • Published on
    06-Feb-2018

  • View
    221

  • Download
    6

Transcript

  • 1

    VERTABANI DERS NOTLARI

    Yrd.Do.Dr. Buket Doan

    2

    Ders erii

    VeritabanVeritaban ve ilive ilikisel veritabankisel veritaban kavramkavram, , tasartasarmm ve yve ynetimini anlamak,netimini anlamak,veri tabanveri taban sistemlerinin denetimi ve erisistemlerinin denetimi ve eriimi imi yyntemlerini ve arantemlerini ve aralarlarnn renmek, (SQL renmek, (SQL komutlarkomutlarnnn kullann kullanmm))verilecek teori bilgiler temelinde VTYS verilecek teori bilgiler temelinde VTYS uygulamalaruygulamalarnn (Microsoft Access) (Microsoft Access) yapmaktyapmaktr.r.

  • 33

    TEMEL KAVRAMLARVeriVeriOlgularOlgularn,n, kavramlarkavramlarnn, , veyaveya talimatlartalimatlarn, n, insan insan taraftarafndan veya otomatik yollandan veya otomatik yolla iletiiletiim, yorumlama ve im, yorumlama ve iileme amacleme amacna uygun bir bina uygun bir biimde ifadesidir.imde ifadesidir.Genellikle, biz veri veya veri birimleri Genellikle, biz veri veya veri birimleri zerindeki zerindeki iilemlerimizi lemlerimizi varlvarlk hakkk hakknda her hangi bilgi almak inda her hangi bilgi almak iin in gergerekleekletiririz.tiririz.Veri kaydedilebilir bilinen gerVeri kaydedilebilir bilinen gereklerdir. eklerdir. rnernein bir kiin bir kiinin ismi, adresi, telefon numarasinin ismi, adresi, telefon numaras gibi. gibi.

    4

    VERTABANI NEDR

    Veri tabanDzenli bilgiler topluluudur. Bilgisayar ortamnda saklanan dzenli verilerdir.Bilgisayar terminolojisinde, sistematik eriim imkan olan, ynetilebilir, gncellenebilir , tanabilir, birbirleri arasnda tanml ilikiler bulunabilen bilgiler kmesidir. Bilgisayarda sistematik ekilde saklanm, programlarca ilenebilecek veri yndr

  • 5

    Veri Taban Ynetim Sistemi-VTYS

    Veri taban tanmlamak, yaratmak, yaatmak ve veri tabanna denetimli eriim salamak iin kullanlan yazlm sistemidir.

    6

    TEMEL KAVRAMLAR

    KLASK DOSYA YAPILARIVeri saklama birimlerinde depolanan veri topluluklarna dosya ad verilmektedir. Dosyalar ise kendi iersinden kaytlara blnmtr.rnein rencilerin bilgilerinin tutulduu bir dosyay dnelim:

  • 7

    TABLO

    TEMEL KAVRAMLAR

    ADI BABA ADI DOUM YER

    Kaytlar birbiri ile ilikili alanlardan(field) olumaktadr.

    Her kayt farkl bilgileri iermektedir.

    KAYITALAN 1

    ADI BABA ADI DOUM YER

    ADI BABA ADI DOUM YER

    ALAN 2 ALAN 3

    8

    DOSYA SSTEMLERNN SAKINCALARI

    Klasik dosya sistemleri kullanlmaya balandktan sonra bazdezavantajlar olduu ortaya kmtr. Bunlar yle sralanabilir :

    Veri tekrar: Ayn veri eitli dosyalarda birden fazla yer alabilmektedir buda sistemin hantallamasna neden olur. Mesela bir stok dosyasnda stok numaras verisinin malzeme dosyasnda, fatura dosyasnda ve ambar girii dosyasnda yer almas gibi. Verinin birka dosyada gncellemesi: Veri birden fazla dosyada tekrar edilebildii iin, verinin bir dosyada gncellenip dierlerinde gncellenmemesi Veri Btnlnn (Data Integrity) bozulmasna neden olabilir. Buna bal olarak birbiri ile elien raporlar retilebilir.Bellein tekrarl bilgi nedeniyle israf: Ayn verinin birden fazla dosya iinde bulunmas nedeniyle kullanlan veri hard diskte fazla yer igal edecek. Yani hard disk tekrarl veriler iin kullanlmolacaktr. Sadece belirli bir dilin kullanlmas :Verilerin dosya sisteminde sakland ortamlar iin deiik programlama dillerinden bir tanesi kullanlr. Kullanlan bu programlama dili ise SQL dili gibi esnek deildir.

  • 9

    VERTABANI SSTEMLERVeritaban sistemleri, veri kmelerinin dzenli biimde tutulduu ve bu verilerin yazlmlar aracl ile ynetildii ortamlardr.

    Veritaban

    Uygulama ProgramlarUygulama Programlar

    Veritaban Ynetim Sistemi

    Veritaban Ynetim Sistemi

    10

    VERTABANI SSTEMLERVYSler aadaki bilgileri barndrmaktadr

    likili olan veriler (Collection of interrelated data)Veriye ulamak iin gerekli olan yazlmlar kmesi

    Veritaban Uygulamalar (Database Applications)Bankalar: tm ilemler / hareketlerHavayollar:rezervasyonlar, zaman programlarniversiteler:Kayt, notlarSat: mteriler,rnler, almlarevrimii Perakendicileri:Sipari Kaytlar, Kiiselletirilmitavsiyeler.retim: imalat, stok, sipariler, tedarik ihtiyalarnsan Kaynaklar:personel kaytlar,maalar, vergi kesintileri

    Veritabanlar hayatmzn her alannda kullanlmaktadr.

  • 11

    Veritaban Sistemlerinin stnlkleri

    Verinin tekrarlanmasn nler.Veritaban sistemleri alt sistemler arasnda iliki kurulmas ve birok uygulamada verilerin ayn veritaban iersinde ortak olarak

    tasarlanmasn ngrr.Verilerin tutarl olmasn salar.Veri btnl(data integrity), verinin doruluunu ve tutarlnifade etmektedir. Veri girilerine kstlar konularak sadece istenilen

    aralkta deer girii salanabilir.

    12

    Veritaban Sistemlerinin stnlkleri

    Ayn andaki eriimlerde tutarszlklarn ortaya kmasn nler.Veritaban uygulamalarnda, veritaban nesneleri baka uygulamalar ve farkl kullanclar tarafndan paylalabilir.

    Verilerin gvenliini salar.Her kullancnn eriecei veriler ayr ayr tanmlanabilir. Yetkiler ve

    kstlamalar ile istenilen kullanc eriim ayarlar gerekletirilir.

  • 13

    Varlk-liki Modeli (The Entity-Relationship Model)

    Veri zmleme ve modellemede ilikilerin ortaya konmas iin kullanlan aratr.

    Varlk (Entity): Bir alan iersinde dier nesnelerden ayrt edilebilen bir ey (thing) yada nesne (object)

    Niteliklerin kmesi (set of attributes) tarafndan tanmlanr.

    liki (Relationship): Birden fazla varln arasndaki bant-iliki.Grsel olarak varlk-iliki tablosu ile gsterilir:

    14

    Varlk-liki Modeli Varlk(Entity): Var olan ve dier varlklardan ayrt edilebilen nesnedir. (Bir kitap, renci, veritaban dersi birer varlktr.

    Varlk Dizisi: Ayn trdeki varlklar varlk kmesini olutururlar. Bir okuldaki tm renciler renci isimli varlk kmesi olarak deerlendirilir.

  • 15

    liki ve liki Kmeleri

    Varlklar arasndaki balantya iliki adverilir.rnein Burak varl ile Derslervarl arasndan iliki vardr.liki kmesi, ayn trdeki ilikilerin kmesidir, bu iliki kmesi R ile gsterilir.E1,E2,En varlk kmeleri, R ise ilikiyi tanmlamaktadr.

    16

    liki ve liki KmeleriE1={Aye,Burak}E2={Elektronik, ngilizce}Bu iki kme arasndaki iliki, renciler ve dersler arasndaki ilikidir. Tm rencilerle tm dersler arasndaki iliki kartezyen arpm yaplarak ifade edilir.E1xE2={(Aye,Elektronik),(Aye,ngilizce),(Burak, Elektronik),(Burak,ngilizce)}ki veri kmesi arasndaki geerli tm ilikiler, R iliki kmesinin bir alt kmesidir.

  • 17

    liki ve liki KmeleriMteri no Mteri ad Hesaplar Bakiye

    101 Aye 33344 1.000,00 YTL

    203 Mehmet 33567 2.500,00 YTL

    405 Derya 33790 45.000,00 YTL

    607 Selin 34013 5.000,00 YTL

    R1={(Aye,33567),(Mehmet,33344)}

    R2={(Derya,33790)}

    R3={(Selin,34013)}

    18

    NiteliklerBir varlk ok sayda nitelik yardmyla tanmlanabilir. rnein, personel varlnn nitelikleri u ekilde olabilir:

    Personel NoAd ve SoyadAdresSSK noGelir

  • 19

    Etki AlanNiteliin ald deerlere etki alan(domain) ad verilir.

    AdAd ve Soyadve SoyadBurak zkanDemet DemirAhmet nderBegm zkan

    Etki AlanEtki Alan

    NitelikNitelik

    20

    Tretilen NitelikBir nitelik kullanlarak, bir baka varlk nitelik elde edilebiliyorsa bu yeni nitelie tretilen nitelik ad verilir. rnein personel varlnn doum tarihiniteliinden yararlanlarak ya nitelii elde edilebilir.

  • 21

    ok Deere Sahip Nitelik

    Bir nitelik birden fazla deer ile eleebiliyor ise, ok deere sahip nitelik ad verilir. rnein, retmen varlnn dersler nitelii birden fazla deeri kapsar. Bir retmen birden fazla derse girmektedir.renci varlnn okuduu kitaplar nitelii birden fazla kitab kapsayabilir.

    22

    Birleik Nitelik

    Birden fazla nitelik birletirilerek, yeni bir nitelik oluturulabilir. Bu tr niteliklere birleik nitelik denirrnein personelin cadde ve ehirnitelikleri birletirilerek ADRES isimli yeni bir nitelik oluturulabilir.

  • 23

    Varlklar aras likiler(Eleme)Bir varlkla ilikili olabilecek varlklarn saysna eleme says ad verilir.Eleme says n>=2 varlk iin sz konusudur ve ikili ilikilerin ortaya konulmas asndan yararldr.A ve B gibi iki varlk kmesi arasndaki R iliki kmesi iin eleme durumlar u ekilde ifade edilir:

    Birden-bire (One to One)Birden-oa(One to Many)oktan-bire (Many to One)oktan-oa (Many to Many)

    24

    Birden-bire likiA varlk kmesi iindeki bir varlk, B kmesi iindeki sadece bir varlk ile ilikili ise birden-bire iliki sz konusudur.

    a1a1

    a2a2

    a3a3::::

    :an :an

    b1b1

    b2b2

    b3b3::::

    ::bnbn

  • 25

    Birden-bire liki

    Mteri no Mteri ad Hesaplar Bakiye

    101 Aye 33344 1.000,00 YTL

    203 Mehmet 33567 2.500,00 YTL

    405 Derya 33790 45.000,00 YTL

    607 Selin 34013 5.000,00 YTL

    Her mterinin bir hesab olabilir.

    26

    Birden-oa likiA kmesi iindeki bir varlk B kmesi iindeki birden fazla varlk ile ilikili ise, bu ilikiye birden-oa iliki ad verilir.B kmesindeki bir varlk, A kmesindeki sadece bir varlk ile eleebilir.

    a1a1

    a2a2

    a3a3::::

    :an :an

    b1b1

    b2b2

    b3b3::::

    ::bnbn

  • 27

    Birden-oa liki

    IDretmen ad NO OGR_ID Girdii DERS

    101 Aye 1 101 Matematik

    203 Ahmet 2 101 Geometri

    405 Derya 3 405 Bilgisayar Prog.

    607 Selin 4 405 Office Programlar

    retmenler birden fazla derse girmektedir.

    28

    oktan-bire likiA varlk kmesindeki birden fazla varlk, B kmesindeki bir varlk ile ilikili ise bu elemeye oktan-bire iliki ad verilir.

    a1a1

    a2a2

    a3a3::::

    :an :an

    b1b1

    b2b2

    b3b3::::

    ::bnbn

  • 29

    oktan-bire liki

    ID simDoum.Tarihi

    101 Aye 3.06.1990

    203 Ahmet 12.04.1980

    405 Derya 15.04.1983

    607 Selin 5.07.1981

    No Kii_ID DERS1 101 Matematik2 101 Geometri3 405 Bilg. Prog.4 405 Office Prog

    30

    oktan-oa likiA varlk kmesindeki birden fazla varlk, B kmesindeki birden fazla varlk ile ilikili ise bu elemeye oktan-oa iliki ad verilir.

    a1a1

    a2a2

    a3a3::::

    :an :an

    b1b1

    b2b2

    b3b3::::

    ::bnbn

  • 31

    oktan-oa liki

    oktan-oa iliki en genel iliki biimidir. Bu iliki herhangi bir snrlamann olduu durumlar iin geerli olacaktr.Mteri-hesap ilikilerinde aile yelerinin ortak hesap aabilmesi durumunda oktan-oa iliki sz konusu olacaktr.

    32

    Varolu Koulu

    Eer bir X varlnn bulunmas Y varlnn bulunmasna bal ise, Xin Yye balolduundan sz edilebilir.Y silinirse, Xin bir anlam kalmayacaktr.Bu durumda Y baskn varlk(dominant entity)X ise baml varlk(subordinate entity) adverilir.

    rnein, bir mterinin hesab silineceinde, bu mterinin hesap hareketlerinin de silinmesi gerekmektedir. Hesap hareketleri, hesap varolmadan var olamaz.

  • 33

    Anahtar

    Varlk kmesi iinde, varlklar birbirinden ayrt etmek iin kullanlan bu tr niteliklere varlk kmesinin anahtar adverilir. ki tr anahtar vardr.Sper anahtar (superkey):Varlk kmesinde yer alan bir varl kesin olarak tanmlamaya yarayan anahtara sper anahtar ad verilmketedir. Bu anahtar sadece bir nitelikten oluabilecei gibi, birden fazla niteliin birleiminden de oluabilir. Sper anahtarlar sper kme oluturur. Bir sper anahtarn herhangi bir sper kmesi daima bir sper anahtar olarak kabul edilir. rnein SSK no sper anahtardr. Fakat isim alan sper anahtar olamaz. SSk no ve isim alan birlikte sper anahtar olarak kabul edilebilir.

    34

    Anahtar

    Aday anahtar (candidate key) : Varlk kmesinde bir varl tanmlamaya yarayan bir baka anahtar tr aday anahtar dr. Bir varlk kmesinin sper anahtar bir veya daha fazla niteliin birleiminden oluabilmektedir.Aday anahtar ise, sper anahtar zelliklerine sahip tek nitelikli anahtardr.

  • 35

    Anahtar

    Eger bir niversitede tm grencilerinnumaralar birbirinden farkl ise grencileribelirlemek iin grenci numaras yeterlidir.Bu durumda grenci numaras grenci varlk kmesi iin aday anahtardr.inde grenci numaras bulunan her nitelik

    grubu ise(grenci numaras, ad, soyad gibi) ise bu varlk kmesinin sper anahtardr.

    36

    Varlk-liki emalar (Entity-RelationshipModel)

    Varlk-iliki modeli ; Veritaban modelleri ierisinde , varlk ve bu varlklarn birbirleri arasndaki ilikilere dayanarak herhangi bir n-veri olmakszn model oluturmakta kullanlan modeldir. Buradaki varlk; benzersiz bir ekilde tanmlanabilen ve bamsz var olabilme yetisine sahip nesne ya da oluum olarak tanmlanabilir. Varlklar , ev, araba gibi fiziksel nesneler olabilecei gibi mteri demesi veya sipari gibi soyut nesneleri de ierirler

  • 37

    Varlk-liki emalar

    VARLIK NTELK

    ANAHTAR NTELK

    TRETLEN NTELK

    LK

    38

    Varlk-liki emalarVarlklarn aralarnda kurulabilecek iliki trleri aadaki gibi tanmlanr ve model olarak ifade edilir

    BLM-YNETC

    BLM- PROJE

  • 39

    Varlk-liki emalar

    Mdr-alanlar

    ALIANLAR-PROJELER

    40

    kili likilerlikinin bykl ile ilgilidir

    OTOMOBL1:1ALIANBire-bir:

    RENC1:NYURT

    KULPM:NRENC

    Bire-oklu:

    oka-oklu:

    OTO-TAHSS

    YURTTA-KALMA

    RENC-KULP

  • 41

    Varlk-liki emalar

    Bir varl belirlemeye yarayan, o varlkla etkileim kurmak ya da o varl kullanmak iin gerekli nemli zellikleri (yani varlklarn metadatalar)

    ALIAN

    Soyad

    kinci Ad

    lk Ad

    Ad SSN

    Ya

    Do. tar

    Projeler

    42

    Varlk-liki emalar

    RENC1:NYURT

    OdaSays

    YurtAd

    YerrenciAd renciSnf

    renciNoYURTTA-KALMAYurtAd

  • 43

    Varlk-liki emalar

    Bir personel varlnn aada belirtilen zelliklere sahip olduu varsaylsnAdCaddeSokak ApartmanDoum TarihiCadde, sokak ve apartman nitelikleri adres ile birletirilecektir.Ya doum tarihinden elde edilecektir.

    44

    Varlk-liki emalar

    Personel

    Ya

    Doum Tarihi Adres

    Cadde

    Sokak

    Apartman

  • 45

    Varlk-liki emalar

    Mteri ve Hesap isimli iki varlk kmesinin nitelikleri aadaki gibidir:Mteri: Ad, SskNo, , AdresHesap: Hesap No, Bakiye

    Bu veriler ile varlk-iliki emasnoluturunuz.

    46

    Varlk-liki emalar

    Adres

    Ad

    Mteri 1:1 Hesap

    Hesap No Bakiye

    MHes

    Tarih

    Adres

    SSK NO

    Ad

    Mteri 1:1 Hesap

    Hesap No Bakiye

    MHes

    Tarih

  • 47

    Varlk-iliki emalarnn tablo haline dntrlmesi

    Ad SSk No Adres

    Hesap No Bakiye

    Mteri={SskNo, ad,adres}

    Hesap={Hesap No, Bakiye}

    Mteri Hesap ilikisi iin={SSkNo, Hesap No, Tarih}

    SSk No Hesap No Tarih

    48

    Varlk-liki emalar

  • 49

    Varlk-liki emalar

    Bir mteri birden fazla otomobile sahip olabilir ve her otomobil modeline birden fazla mteri sahip olabilir. Bu durumda otomobiller ve mteriler arasndaki iliki oktan-oa biimindedir. Bu ilikinin varlk-iliki emasn iziniz.

    50

    Varlk-liki emalar

    Mteri M:N Otomobil

    Bakiye Mteri No

    Ad

    Mteri

    Oto plaka Renk

    Sahip

    Sahip

    Mteri ve otomobil varlklar ve sahip ilikisi iin varlk-iliki emas

  • 51

    Varlk-liki emalarMteri={mteri no, ad}Otomobil={oto model, renk}Sahip={mteri no, oto plaka, tarih}Sahip isimli ilikiye dayanarak aadaki tablo oluturulabilir.

    Mteri no oto plaka Tarih345 34 GF 67 12.12.2005346 45 HN 34 15.11.2002347 36 BN 67 12.12.2005348 34 AV 45 15.11.2002

    52

    Varlk-liki emalar

    OYUNCU

    TAKIM

    Oynar

    N

    1

    YaPerformans

    Puan

    SM

    Takm AdTak.No

  • 53

    likisel Modellikisel model, gnmzde en yaygn biimde kullanlan bir modeldir.likisel model varlklar arasndaki balantnn ierdii deerlere gre sralanmas esasna dayanr. Bu yaklamda veri tabanndaki tm ilikiler tablolar biiminde tanmlanmaktadr.

    54

    likisel Veri Taban

    likisel veri taban, her biri zel isimlere sahip tablolardan oluur.Burada her bir tablo bir varla veya bir ilikiye karlk gelmektedir. Tablonun stunlar nitelikleri, satrlar ise bu niteliklerin deerlerini ifade eder. Her bir satr bir kayt olarak da dnlebilir.Anahtar alan tablonun tanmlaycsdr.

  • 55

    Tablonun zellikleri

    Tablolar stunlardan oluur.Her bir stunun ayr bir ad vardr.Her bir stun ayn niteliin tanmlad aynetki alannn belirledii deerleri ierir.Satrlarn ve stunlarn sras nemsizdir. Her bir satr birbirinden farkldr.

    56

    Soyutsal Katmanlar (Levels of Abstraction

    Fiziksel Katman (Physical level): Bir kaydn nasl saklanacan tanmlar(rnein,mteri).Mantksal Katman (Logical level): Bir verinin nasl veritabannda saklanacan ve veriler arasndaki ilikileri tanmlar.

    tip (type) musteri = kayt (record)musteri_id : string; musteri_adi : string;musteri_sokak : string;musteri_il : integer;

    biti (end)Grnt Katman (View level): Tasarm kullancdan saklar( rnein veri tipi veya hangi bilgilerin grntlenecei)

  • 57

    Nesneler ve emalarProgramlama dillerindeki tip ve deikenlere benzerlerema (Schema) Veritabannn mantksal yaps

    rnek: Veritaban,Mteri ve hesap bilgileri ile bunlar arasndaki ilikiyi barndran bir kmedir.Fiziksel ema (Physical schema): Fiziksel dzeyde veritabantasarm(Dosyann sabit dikteki yeri, bykl..)Mantksal ema (Logical schema): Mantksal dzeyde veritaban tasarm(veri alanlar, ilikiler)

    Nesneler (Instance) Zamandaki herhangi bir noktadaki veritabaniersindeki ierik.

    Bir deikenin deerine benzemektedir.Fiziksel Veri Bamszl (Physical Data Independence) Mantksal emay deitirmeden fiziksel emay deitirme kabiliyeti

    Uygulamalar mantksal emaya baldr.Genelde , deiik katmanlar ve bileenler arasndaki arabirimler yle tanmlanmaldrki baz blmlerin deitirilmesi dierlerini fazla etkilememeli.

    58

    VERTABANI RNE

    FFZZKSEL KSEL EMAEMA

    MANTIKSAL MANTIKSAL EMAEMA

    MANTIKSAL MANTIKSAL EMAEMA

    ALT ALT EMAEMABB

    MANTIKSAL MANTIKSAL EMAEMA

    Uygulama Program1

    Uygulama Program2

    Uygulama Program4

    Uygulama Program3

    VERVERTABANI TABANI EMALARIEMALARI

    FFZZKSEL KSEL EMAEMA

    MANTIKSAL MANTIKSAL EMAEMA

    FFZZKSEL KSEL EMAEMA

    MANTIKSAL MANTIKSAL EMAEMA

    MANTIKSAL MANTIKSAL EMAEMA

    MANTIKSAL MANTIKSAL EMAEMA

    MANTIKSAL MANTIKSAL EMAEMA

    MANTIKSAL MANTIKSAL EMAEMA

    MANTIKSAL MANTIKSAL EMAEMA

    FFZZKSEL KSEL EMAEMA

    MANTIKSAL MANTIKSAL EMAEMA

    MANTIKSAL MANTIKSAL EMAEMA

    MANTIKSAL MANTIKSAL EMAEMA

    FFZZKSEL KSEL VERVERTABANITABANI

    VERVERTABANI TABANI EMALARIEMALARI

    FFZZKSEL KSEL EMAEMA

    MANTIKSAL MANTIKSAL EMAEMA

    FFZZKSEL KSEL EMAEMA

    MANTIKSAL MANTIKSAL EMAEMA

    MANTIKSAL MANTIKSAL EMAEMA

    MANTIKSAL MANTIKSAL EMAEMA

    MANTIKSAL MANTIKSAL EMAEMA

    MANTIKSAL MANTIKSAL EMAEMA

    MANTIKSAL MANTIKSAL EMAEMA

    ALT ALT EMAEMAAA

    KULLANICILARKULLANICILAR

  • 59

    VER MODELLER

    Asadakilerini tanmlayan ara topluluuVeri (Data)Veri likileri (Data relationships)Veri Kstlamalar (Data constraints)

    likisel Model (Relational model)Varlk-iliki veri modeli (Entity-Relationship data model) (Counlukla veri taban dizayniin)

    60

    likisel Veritabanlikisel veritaban ilikisel model bazldr.Veri etrafndaki bilgi ve ilikiler tablolar tarafndan gsterilir

    znitelikler (Attributes)

  • 61

    liki Gsterimilikinin o anki deerleri (relation instance) bir tablo tarafndan gsterilir.r deki bir t eleman bir deerdir ve tablodaki bir satr (row) ile gsterilir.Deerlerin sras nemli deildir. (Deerler keyfi srada olabilir)

    JonesSmithCurryLindsay

    customer_name

    MainNorthNorthPark

    customer_street

    HarrisonRyeRyePittsfield

    customer_city

    customer

    znitellikler (veya stunlar)attributes

    (or columns)

    Deerler (yada satrlar)

    tuples(or rows)

    62

    VeritabanBir veritaban birden fazla ilikiye sahiptir.

    Bir irketin bilgisi birden fazla paraya blnmtr, her para bilginin bazblgelerini ilikilendirir

    account : hesaplar hakkndaki bilgiyi tutar.depositor : hangi mterinin hangi hesab tuttuunu gsteren bilgiyi

    saklarcustomer : mteri hakkndaki bilgileri tutar

    Btn bilgilerin tek bir ilikide saklanmas rneinbank(account_number, balance, customer_name, ..)

    aadaki sonulara yol aabilirBilginin tekrarlanmas (repetition of information)

    rnein iki mteri tek hesaba sahip (ne tekrarlar?)

    Bo deerlerin ihtiyarnein hesab olmayan mterinin gsterimi

    Normalizasyon teorisi (Normalization theory) ilikisel veri tabannn tasarmndan bahsetmektedir

  • 63

    TEMEL KAVRAMLARAlan(Field) : Veritaban tablolar ierisinde saklanacak verinin ieriine gre, fiziksel tipi belirlenen (Say,String vb.) ve isimlendirilen blmlere denir.(rnek : Bir field ierisinde bir i yerindeki personele ait "isim" bilgisi saklanacak ise, programn kontrol asndan alan(field) ismininde ierik ile ilgili seilmesi tercih edilir yani "PersonelIsim" veya benzer bir alan(field) ismi seilmelidir.

    Tablo(Table) : eriklerine gre ayrtrlm alan(field) topluluklarna tablo denir, tablolar veri tabanlarn oluturan bilgi depolardr. rnek= Bir iyeri veritabann ele alalm, i yerinin bnyesinde barndrd departman adedince veri tabann ierisinde tablo olutururuz tablo isimlerinide departmalar ile ilikili olarak isimlendiririz (Personel Mdrl departman iin "personel" tablo ismi , Muhasebe departman iin "muhasebe" vb.) daha sonra bu tablolarn ierisine alanlar olutururuz.(Personel tablosu ierisine PersonelIsim","PersonelYas" vb. isimleri tayan alanlar amamz mmkndr.)

    64

    BRNCL VE YABANCI ANAHTARBirincil Anahtar(Primary Key) : zerinde ilem yaplan tabloya ait kaytlarbenzersiz olarak tanmlayan alanlardr. rnein bir okulu ele alalm burda rencileri benzersiz biimde tanmlayabilen en nemli ge phesiz ki grenci numarasdr.Bir okulda,isim,soyisim gibi kimilik bilgilerl ayn olabilecek bir ok renci mevcut olabilir fakat,hi bir rencinin, o renciyi tanmlayan, renci numaras ayn olamaz benzer bir mantk ile telefon numaralar da dnlebilir.

    Yabanc Anahtarlar(Foreign Keys) : Tablo ierisindeki verilerin birbirleri ile iletiim kurabilmeleri amac ile kullanlan benzersiz olmas gerekmeyen alanlardr.rnein ierisinde "Ogrenci_No" birincil anahtarn barndran "Ogrenciler" isimli tablonun var olduunu varsayalm ayrca "Notlar" isimli bir tablonun ierisinde, ayn "Ogrenci_No" alann esitli defalar yabanc anahtar olarak kullanmamz gerekebilir (nk, genellikle bir rencinin birden fazla dersi ve dolaysyla "Notlar" isimli tabloya ilenmesi gereken birden fazla snav notu olacaktr.)Bamsz tablolarda bu ekilde organize edilmi veriye "ilikisel(Relational)"bu veriyi ieren veritabanna ise "ilikisel veritaban" ismi verilir.Veritabanlarndaki verinin okunmas ve ynetilmesi iin kullanlan ortak sorgulama diline Yapsal Sorgulama Dili (Structured Query Language(SQL) ) denir.

  • 65

    BRNCL VE YABANCI ANAHTAR

    B_no isim1 muhasebe2 insan kaynaklar3 IT

    Calsan_no B_no isim1 2 Nora Edwards2 3 Ajay Patel3 2 Ben Smith4 1 Brian Burnett5 3 John O'Leary6 3 Julia Lenin

    BLM

    ALIANLAR

    BRNCL ANAHTAR

    YABANCI ANAHTAR

Recommended

View more >