ZAMOŚĆ PADWA PÓŁNOCY zimą

  • Published on
    10-Jan-2016

  • View
    22

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

ZAMO PADWA PNOCY zim. autor: Ewa Szykua. HETMASKI GRD. - PowerPoint PPT Presentation

Transcript

<p>Slajd 1</p> <p>ZAMOPADWA PNOCYzim autor: Ewa Szykua</p> <p> Zamo zawdzicza swe powstanie spotkaniu dwch niezwykych ludzi - Jana Zamoyskiego zBernardem Morando. Kanclerz Zamoyski chcia wszczerym polu wybudowa miasto, architekt Morando wiedzia, jak to zrobi. Przez 25 lat wsppracy ci dwaj ludzie stworzyli wspaniae dzieo, ktre wniewiele zmienionym ksztacie przetrwao do dzi. </p> <p>HETMASKI GRD</p> <p> Jan Zamoyski, podkanclerzy wielki koronny, dnia 1 VII 1578 roku, zawar kontrakt z architektem woskim Bernardem Morandem na budow paacu w Skokwce.Historia powstania Zamocia Akt lokacyjny miasta Zamocia, w ktrym Stefan Batory potwierdza dokument Jana Zamoyskiego z dnia 10 kwietnia 1580 roku ( miejsce depozytu - Muzeum Okrgowe w Zamociu ) W roku 1979 rozpoczto budow paacu naprzeciw Skokwki oraz zaprojektowanie przez Moranda miasta poczonego z rezydencj. Rozmieszczenie przyszego Przedmiecia Lwowskiego i werbunek pierwszych osadnikw. </p> <p> Zamo pooony jest u zbiegu dwch rzek, sta si niezdobyt twierdz, otoczon niedostpnymi murami obronnymi.</p> <p>4 Rynek Wielki jest kwadratem, wkadym zjego bokw znajduje si osiem kamienic, ulice tworz szachownic. Miasto miao by organizmem ywym i doskonaym. Pierwotnie zaprojektowano je jako regularny szeciobok, jednak potem Zamoyski poleci wczy wmury miasta swoj rezydencj. Poza tym jego ksztat dostosowano do przepywajcych obok rzek, by wykorzysta je do wzmocnienia obrony. Tak powsta dzisiejszy nieregularny siedmiobok. </p> <p>ZABYTKI ZAMOCIA Ratusz zwie zegarow (wysok na 52 m) gruje wpnocnym boku rynku. Cay budynek do dzi peni funkcj ratusza, jest siedzib wadz miejskich. Nad portalem (ozdobnym wejciem) do Urzdu Miasta znajduje si herb miasta zjego patronem w.Tomaszem. Ukoronowany attyk rowy ratusz jest najbardziej znan budowl Zamocia. Nad ich rodkow arkad umieszczono kartusz zherbem II ordynata Tomasza Zamoyskiego. </p> <p> Kamienice zpodcieniami (arkadami) to najbardziej charakterystyczna cecha architektury Zamocia, zwanego ztego powodu "miastem arkad". Zachowao si ich tu najwicej wPolsce - miasto ma a 55 kamienic zpodcieniami. Jak wygldaj wszystkie renesansowe kamienice wZamociu. Podcienia wprowadzi gwny projektant miasta Bernardo Morando. Arkady spotykamy nie tylko na rynku. Filary poczone ukiem obecne s take wkatedrze oraz jako ozdoba wielu cian, drzwi iokien. </p> <p> Morando ustali take oglny wzr kamienicy. Oprcz arkad obowizkowe byy: attyka (piropusz zasaniajcy dach) iszeroki poziomy fryz (pas) pod oknami pierwszego pitra. Za kamienic musiao by podwrze zdojazdem od ulicy ztyu. Kady mieszczanin budujcy dom mia te obowizek przedstawi architektowi do zatwierdzenia projekt fasady (front, fronton). </p> <p>Katedra pw. Zmartwychwstania Paskiego iw. Tomasza Apostoa - patrona rodu Zamoyskich, atake caego miasta - naley do najwspanialszych zabytkw polskiej architektury sakralnej. Ma ogromn warto nie tylko artystyczn, lecz ihistoryczn. Jest bowiem jednym znajstarszych zabytkw Zamocia. Kolegiat ufundowa zaoyciel miasta Jan Saryusz Zamoyski azaprojektowa j ibudow nadzorowa sam mistrz Bernardo Morando. Prace rozpoczto w1587, gmach wznoszono przez 11 lat. Miaa to by gwna witynia zamojskiej ordynacji.</p> <p> Akademia Zamojska powstaa wczeniej ni obecny budynek. Utworzy j Jan Zamoyski w1594 roku. Bya trzeci - po krakowskiej (1364) iwileskiej (1578) - wysz uczelni wRzeczypospolitej. Jej dwie poprzedniczki powstay zkrlewskiej fundacji. Powoanie wasnej prywatnej uczelni wiadczy wic opotdze iogromnych ambicjach wielkiego kanclerza.</p> <p>Paac Jan Zamoyski zacz budowa wczeniej, ni miasto. Rezydencj rodu zaprojektowa Bernardo Morando. Do wtedy jednopitrowego budynku Jan Zamoyski wprowadzi si wraz zrodzin icaym dworem. Tu przyjmowa goci, std zarzdza majtkiem. Przez ponad 200 lat paac by siedzib rodu, mieszkao wnim 12 kolejnych ordynatw. Wkocu w1831 roku gmach cakowicie straci swj reprezentacyjny charakter. Budynek krtko suy jako szpital wojskowy. W1866 wprowadziy si tu instytucje sdowe itak ju jest do dzi - wpaacu mieci si sd.</p> <p> Koci Franciszkanw - pnocna strona placu zamknita jest monumentalnym gmachem kocioa franciszkanw. witynia pierwotnie posiadaa bardzo wysoki dach ze strzelistymi szczytami, bya prawie dwukrotnie wysza ni obecnie. Autorem tej budowli, zaliczonej do wybitnych osigni polskiej architektury sakralnej XVII wieku, by Jan Jaroszewicz - nadworny architekt Zamoyskich. Zewntrznie, jak i wysokoci nawy gwnej przewyszaa Kolegiat. </p> <p> Bramy wyranie ukazuj, e Zamo jest twierdz. Pocztkowo wok miasta wykopano gbok fos az wybranej zniej ziemi usypywano way. Wtrzech miejscach wyznaczono prowizoryczne przejcia. Kade po stronie miasta zaczynao si placem. Obok rezerwowano miejsce na gmachy trzech najwaniejszych instytucji - Akademi, Kolegiat oraz Gied. </p> <p> Brama lwowska stara te jest projektu Bernarda Morando (1599). Ta gwna brama miasta (przejazd 14m dugoci, 4,2m szer. oraz 4,8m wys.) prowadzia zwodzonym mostem wkierunku Lwowa, na gwny szlak handlowy miasta. Obok bramy sta gmach Giedy - na jej miejscu znajduje si dzi koci franciszkanw. Brama lubelska stara zostaa wybudowana jako pierwsza. Zaprojektowa j Bernardo Morando. Prowadzi do centrum kraju isymbolizuje, jak wielkie znaczenie miasto ma dla obronnoci caej Polski. Obok niej zczasem stana Akademia Zamojska, wtedy rodzaj szkoy rycerskiej dla szlacheckiej modziey. </p> <p> Brama lubelska nowa powstaa dopiero w1821, podczas modernizacji twierdzy, ma surow ceglano - kamienn fasad. Po bokach skromniejsze wejcia, te pkoliste, prowadz do ssiednich pomieszcze nazywanych kazamaty (magazyny, schrony, stanowiska obronne). Fasada zewntrzna bramy jest bardziej okazaa, gdy miaa by dla przybysza wizytwk miasta. Paskorzeby zgazkami dbu symbolizuj dzielno wojenn. Obok wida lady skutego inicjau AI na tle promieni, symbolu Aleksandra I, cara Rosji ikrla Polski. </p> <p> Fortyfikacje czyli umocnienia, obwarowanie grodu iwanych dla jego obrony punktw, powstaway rwnolegle z"cywilnym" miastem. Zamo mury obronne mia przez prawie 300 lat, by twierdz, fortec nie do zdobycia. Jej zasadniczy kociec powsta od razu. Potem tylko dwa razy fortyfikacje solidnie modernizowano, raz wXVII iraz wXIX wieku. </p> <p> Synagoga (dawniej bnica, bonica) wZamociu zostaa wybudowana w1620 roku wstylu pnego renesansu. Najpierw powsta gwny budynek - na planie kwadratu wymurowano szecian zwieczony wysokim grzebieniem attyki, za ktrym kryje si dach. </p> <p>Dzikuj za uwagOpracowano na podstawie informacji zawartych na stronach: http://www.zamosc.wonder.pl/starthttp://www.robertkusmierz.com/zamosc/index.php?d=zabytkiWszystkie zdjcia w prezentacji autorstwa Ewy Szykuy</p>