zasady muzyki

  • Published on
    27-Nov-2015

  • View
    417

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

  • ZASADY MUZYKI

    SKRYPT DLA UCZNIW SZK

    MUZYCZNYCH I i II STOPNIA

    OPRACOWANIE:

    MGR MARIA BIEL

    NOWY SCZ MAJ 2003

  • 2

  • 3

    1. W P R O W A D Z E N I E

    Skrypt Zasady muzyki adresowany jest do uczniw szk muzycznych stopnia

    podstawowego i redniego. Opracowany zosta w oparciu o moj dziesicioletni praktyk

    nauczycielsk w przekazywaniu wiedzy z tego przedmiotu, jak rwnie z ksztacenia suchu.

    Stanowi kompendium wiadomoci z zakresu zasad muzyki potrzebnych w procesie

    edukacji uczniw w PSM I i II stopnia. Oddajc go do waszych rk wierz, e pomoe on wam

    w usystematyzowaniu, utrwaleniu i w praktycznym wykorzystaniu zdobytej wiedzy, dziki czemu

    staniecie si w niedalekiej przyszoci wiadomymi kreatorami i odbiorcami muzyki.

    .

    Maria Biel

  • 4

  • 5

    2. DWIK I JEGO CECHY

    1. Powstawanie dwiku. 2. Ton, dwik, szereg alikwotw dwiku, szmer. 3. Cechy fizyczne dwiku.

    Ad 1. Do powstania dwiku potrzebne jest ciao spryste ( np.: struna, bona, sztabka, sup powietrza ), ktre zostaje pobudzone do drgania w rny sposb:

    - uderzeniem - pocieraniem

    - szarpniciem

    - dmuchniciem Ciao drgajc wysya fale dwikowe, ktre poprzez przewodnik ( gaz, ciecz, ciao

    stae) przekazywane s do ucha suchacza. Ad 2. Drganie proste ( podstawowe ton ). Ciao po wytrceniu ze stanu spoczynku

    x, wychyla si do punktu x1, powraca przechodzc przez punkt spoczynku x i wychyla si w przeciwn stron do punktu x2 itd.

    AB miejsca zaczepienia struny

    Czas penego drgania struny nazywa si okresem drgania. Drganie proste moliwe jest do uzyskania w zasadzie tylko dziki generatorom dwiku, gdy niezmiernie rzadko wystpuje w przyrodzie ( wysya je kamerton w kocowej fazie wybrzmiewania ).

    amplituda / najwiksze wychylenie /

  • 6

    Najczciej w przyrodzie mamy do czynienia z drganiami zoonymi tzn. ciao rwnoczenie drga na kilka lub kilkanacie rnych sposobw (jak np. struna ) wtedy mwimy, e syszymy dwik ( np. struny ) o okrelonej wysokoci, Struna drga rwnoczenie na kilkanacie rnych sposobw:

    Ca dzielc si na Dugoci drgajce powki: 1 2 3 4 ... 16 czci

    1 : 2 : 3 : 4 : 16

    Kade takie drganie posiada inn czstotliwo ( wysoko dwiku ) - wydaje jeden ton. Tony te ukadaj si w szereg harmoniczny szereg alikwotw.

    Dwik posiada atw do okrelenia wysoko, dziki temu, e jego tony skadowe ukadaj si w szereg harmoniczny.

    Zjawiska akustyczne o nieokrelonej wysokoci, np. huk, trzask, szum, szmer, zgrzyt, okrela si w akustyce mianem szmerw.

  • 7

    Ad 3. Cechy fizyczne dwiku : - wysoko zaley od czstotliwoci drga, a wic od dugoci

    i gruboci ciaa oraz materiau, z ktrego jest wykonane

    - gono zalena jest od amplitudy drgania, czyli od siy z jak dziaamy na ciao. - czas trwania zaley od czasu drgania ciaa - barwa - zalena jest od iloci i natenia tonw skadowych

    dwiku.

    wiczenia:

    1. Zapisz szereg tonw harmonicznych dwiku C. Zagraj je z pamici na fortepianie. 2. Zapisz szeregi tonw harmonicznych dwikw: A, G, F. Zagraj je z pamici na

    fortepianie 3. Odpowiedz na pytania:

    a) Jak powstaje dwik? b) Co to jest ton? c) Co to jest dwik? Czym rni si od pojedynczego tonu? Jak powsta szereg

    alikwotw? d) Co nazywamy szmerem?

    4. Wymie cechy fizyczne dwiku i wyjanij, od czego zale.

  • 8

    3. ELEMENTY NOTACJI MUZYCZNEJ

    1. Materia dwikowy. 2. Sposb notacji dwikw. 3. Podzia materiau dwikowego na oktawy. 4. Skrty notacji muzycznej.

    Ad 1. Zbir dwikw, jakimi posugujemy si w praktyce muzycznej nazywamy materiaem dwikowym.

    Ad 2. Dwiki notujemy na piciolinii za pomoc nut, czyli umownych znakw graficznych wyraajcych wysoko dwiku oraz jego warto czasow.

    Kad piciolini winien otwiera klucz muzyczny, ktry jest znakiem wyznaczajcym na piciolinii pooenie dwiku kluczowego, a w stosunku do niego pooenie wszystkich innych dwikw. W kluczu wiolinowym zapisujemy dwiki w rodkowym i wysokim rejestrze. Klucz basowy natomiast przeznaczony jest do zapisywania dwikw w niskim rejestrze.

    c d e f g a h c1 d1 e1 f1 g1 a1

    W praktyce muzycznej uywa si take innych kluczy muzycznych.

    linie:

    linie dodane grne

    pola

    linie dodane dolne

  • 9

    Ad 3. Przygldajc si klawiaturze fortepianu zauwaamy, e skada si ona z pewnych stale powtarzajcych si ugrupowa klawiszy. Takim ugrupowaniem jest siedem biaych i mieszczcych si pomidzy nimi pi czarnych klawiszy zawartych w oktawie. Oktawa liczy zatem 12 kolejnych klawiszy /dwikw /.

    Oktawy: subkontra kontra wielka maa razkrelna dwukrelna trzykrelna czterokrelna

    dolny przenonik oktawowy grny

    Ad 4. Skrty notacji muzycznej to umowne znaki i okrelenia sowne stosowane w celu uniknicia dosownych powtrze tekstu nutowego lub w celu uproszczenia i skrcenia notacji. Do najwaniejszych nale:

    a) znaki repetycji Powtarzan cz utworu ogranicza si podwjn kresk z dwiema kropkami. Kreski stojce po zewntrznej stronie czci powtarzanej s grubsze, po wewntrznej za ciesze i zaopatrzone kropkami. Kropki stawia si nad drug i trzeci lini:

    Jeeli powtarza mamy utwr od pocztku, znak powtrzenia stawia si tylko na kocu, po ostatnim takcie tego odcinka:

    Jeli dwa znaki repetycji si spotkaj, piszemy tylko jedn grub kresk w rodku, a po bokach po jednej cienkiej kresce z kropkami:

    C2D2E2F2G2A2H2 C1D1E1F1G1A1H1C D E F G A H c d e f g a h c1 d1 e1 f1 g1 a1 h1c2d2 e2 f2 g2 a2 h2c3 d3 e3 f3 g3 a3h3c4 d4 e4 f4 g4 a4 h4c5

    c0 d0e0 f0 g0 a0h0 --

    lub:

  • 10

    Czsto powtarzana cz utworu moe posiada rne zakoczenia. Zakoczenie grane za pierwszym razem wyznacza si klamr poziom i podpisan cyfr 1, lub oznaczeniem prima volta. Znak repetycji umieszcza si po pierwszej volcie. Przy powtrnym wykonaniu zamiast opuszczonej pierwszej volty wykonuje si od razu drug, rwnie oznaczon klamr poziom z cyfr 2, lub napisem seconda volta.

    b) sowne oznaczenia powtrze da capo al fine = powtrzy od pocztku do wyrazu fine ( skrt D.c.al. f. )

    dal segno al fine = powtrzy od miejsca oznaczonego a do sowa fine ( skrt D.S.al. fine )

    Dal al. e poi coda = powtrzenie odcinka ograniczonego obydwoma znakami, a nastpnie przeskoczenie na cod.

    Coda

    Dal al. e poi coda Da capo senza repetizione al fine = od pocztku bez powtrze do wyrazu fine

    c) skrtowe oznaczenia powtarzanych dwikw - tej samej wysokoci i tej samej wartoci rytmicznej:

    - dosowne powtrzenie figur melodycznych ( a ), figur akompaniamentowych ( b )

  • 11

    d) skrtowe zapisywanie wikszej iloci pauz

    e) cyfra 8 umieszczona nad lub pod nut oznacza wykonanie jej cznie z jej grn lub doln oktaw. To samo oznacza okrelenie col 8va lub all 8va, con 8va(coll, all ottava)lub ottava bassa- tylko dla dolnej oktawy.

    Przenonik oktawowy to znak graficzny, ktry oznacza ,i zaznaczone dwiki naley wykona o oktaw wyej - zapisany od gry , lub niej - zapisany od dou (patrz ad 3)

    wiczenia:

    1. Zapisz na piciolinii nastpujce dwiki: A2, C1, G, d, e1.

    2. Od wyej wymienionych dwikw utwrz wszystkie znane ci interway proste

    w dowolnym kierunku.

    zapis:

    wykonanie:

  • 12

    4. KLUCZE MUZYCZNE

    KLUCZ MUZYCZNY jest to znak, ktry wyznacza na piciolinii pooenie dwiku kluczowego / gwnego dwiku w danym kluczu /. Wyrniamy trzy rodziny kluczy: K L U C Z E

    G C F - wiolinowy - sopranowy - barytonowy

Recommended

View more >