ZHVILLIMI TEKNOLOGJIK BASHKËKOHOR-NOCIONE THEMELORE, KARAKTERISTIKAT DHE KLASIFIKIMI I TEKNOLOGJIVE TË PËRPUNIMIT

  • Published on
    03-Jul-2015

  • View
    3.482

  • Download
    11

Embed Size (px)

Transcript

  • 1. ZHVILLIMI TEKNOLOGJIK BASHKKOHOR-NOCIONE THEMELORE, KARAKTERISTIKAT DHE KLASIFIKIMI I TEKNOLOGJIVE T PRPUNIMIT

2. Nocione themelore pr: -Shkencn, -Inxhinierin -Teknikn, -Teknologjin Historiku i zhvillimit te shkencs dhe teknologjis sht pjes e historikut t zhvillimit t civilizimit njerzor. Vlen t theksohet se shkenca lindi sapo shoqria ndeshi probleme dhe filloi t merret me zgjidhjen e tyre. -sigurimi i mjeteve t jetess, -sigurimi i mjeteve t mbrojtjes. 3. Shkenca sht nj nga fushat m t rndsishme t veprimtaris s njeriut dhe prbhet nga: -trsia e njohurive, koncepteve dhe teorive mbi natyrn dhe shoqrin, -trsia e metodave q zotron dhe prdoren pr studimin e natyrs dhe shoqris. Modeli universal i njohuris shkencore gjat tr historikut t zhvillimit t shkencs sht: Praktika Teoria Praktika 4. Korrelacioni: Shkenca-Teknologjia-Praktika 5. Pr plotsimin e nevojave t prditshme jetsore njeriu duke prdorur aftsin mendore (trurin) dhe duaret e tij filloi t prodhoj vegla t puns, n fillim prej guri dhe pastaj prej metali dhe me kt filloi t sundoj natyrn dhe ta shndrroj ate n dobi t tij. N kt prpjekje jetike pr t sunduar natyrn, njeriu krijoi nj arsenal t pasur veglash pune, q prbenin teknikn e tij. Pra, me termin teknik do t nnkuptohet trsia e mjeteve dhe e veglave te puns (trisa e pajisjeve, makinave dhe e veglave pr pun). 6. Inxhinieria: Rrjedh prej fjals s vjetr latine (ingeniosus q d.m.th., i aft- aftsi). Me nocionin inxhinieri nnkuptohet aplikimi, respektivisht vuarje n shrbim e shkencs dhe njohurive t provuara shkencore pr realizimin e teknologjis s caktuar. Inxhinieria pra, prfaqson dizajnimin (projektimin) e zbatimit (realizimit) praktik t procedurave t caktuara t teknologjis s prvetsuar n t gjitha aspektet. 7. Definition of Engineering Engineering is the application of science and mathematics by which the properties of matter and the sources of energy in nature are made useful to people in structures, machines, products, systems, and processes. (Websters New Collegiate Dictionary) 8. The profession in which knowledge of the mathematical and natural sciences, gained by study, experience, and practice, is applied with judgment to develop ways to use, economically, the materials and forces of nature for the benefit of mankind. 9. Natyra i ofron njeriut nj numr t madh t materialeve t cilat i shfrytzon pr nevoja t ndryshme. Nj pjes t ktyre materialeve njeriu i shfrytzon ashtu si i merr nga natyra, ndrsa nj pjes tjetr i v n prdorim pasi q me punn e vet- duke zbatuar prvojat e fituara dhe mundsit shkencore dhe teknike, i prodhon dhe i prpunon, varsisht nga nevoja. 10. Teknologjia ( nga greqishtja technezeje-zanat, prvoj dhe logos-shkenc) sht shkenca q merret me prodhimin e materialeve dhe me metodat e prpunimit t tyre me qllim t prftimit t gjysmprodukteve dhe produkteve t gatshme. N literatur, pr konceptin teknologji ekzistojn definicione t ndryshme: -Me termin teknologji nnkuptohet procesi i drejtprdrejt i prodhimit t t mirave materiale, 11. -Me termin teknologji nnkuptohet aplikimi (zbatimi) sistematik i njohurive t caktuara pr aktivitete praktike e n mnyr t veant pr aktivitete prodhuese, -Me termin teknologji nnkuptohet trsia e njohurive mbi ndryshimet kimike, fizike, termike, mekanike dhe ndryshimet tjera me qllim t shndrrimit te produkteve natyrore n t mira materiale, -Me termin teknologji nnkuptohet ndrveprimi, respektivisht veprimi reciprok i mjeteve t puns dhe produkteve natyrore, 12. -Me termin teknologji nnkuptohet procesi i shndrrimit t inputeve n outpute, -Me termin teknologji nnkuptohet trsia e njohurive, shkathtsive, mjeteve t puns, materialeve, veglave dhe t pajisjeve tjera t cilat njeriu i shfrytzon pr shndrrimin e produkteve natyrore n t mira materiale dhe n shrbime. -Me termin teknologji nnkuptohet veprimtaria gjithprfshirse e cila ndrlidh(grsheton) teknikn, ekonomin dhe shoqrin njerzore. 13. Epokat e zhvillimit teknologjik: -Epoka e zejtaris (deri n shek. XVIII), -Epoka industriale (nga mbarimi i shek. XVIII deri n mesin e shek. XX). -Epoka postindustriale (epoka automatizimit- nga viti 1950 deri sot). -Epoka e..? (n t ardhmen).e 14. Teknologjia si veprimtari njerzore sht shum e vjetr. Q n kohn kur njeriu n mnyr t vetdijshme filloi t mpreh gurin pr t br arm gjahu, q kur ai filloi t krkonte minerale e ti shkrinte ato pr t prodhuar mjete t ndryshme e deri n ditt tona, teknologjia me trsin e metodave dhe proceseve ka shrbyer pr t prpunuar lnd t ndryshme, pr t prodhuar mjete pune dhe gjysmprodukte dhe produkte t gatshme pr prmbushjen e nevojave jetsore t njerzimit. 15. Gjat prodhimit, prkatsisht prpunimit t materialeve, mund t ndryshoj forma apo pamja e jashtme e materialit ose eventualisht mund t ndryshoj edhe ndrtimi i brendshm i tij. Si rrjedhim i ksaj, teknologjia konvencionalisht ndahet n: -teknologji mekanike -teknologji kimike Teknologjia mekanike konsiston n ndryshimin e forms (pamjes) s jashtme dhe t vetive fiziko-mekanike t materialit. Proceset e ktilla kryesisht kryhen me ann e veprimeve mekanike. 16. Gjat prpunimit t lnds s par prftohen: -gjysmprodukte (gjysmfabrikateparafabrikate-gjysmprodhime) -produkte t gatshme (fabrikate-prodhime t gatshme) 17. N literatur mund t gjenden edhe kto emrtime: Inpute: lnda e par ( produkte natyrale, puna, kapitali i investuar) Outpute: produkti i gatshm ose eventualisht gjysmprodukti nse i nnshtrohet edhe nj her procesit t prodhimit/prpunimit me qllim t transformimit(shndrrimit) n produkt t gatshm. -produkte t gatshme: karriket, tavolinat, automobili, librat, lapsat, etj. -gjysmeprodukte: letra, profilet e elikut, llamarinat e elikut, etj. 18. Koncepti i teknologjis bashkkohore 19. Teknologjia bashkkohore Produkti 80% Hyerja100%Mbetja 20% 20. P.sh.: gjendja xehetarisndisareparteProduktiHyerja100%Mbetja 99,9%0,1%t 21. N literatur mund t haset edhe ky klasifikim: -teknologji prodhuese -teknologji joprodhuese Teknologjia prodhuese merret me prodhimin/prpunimin e lndve t para, respektivisht shndrrimin e tyre n gjysmprodukte dhe produkte t gatshme, q gjejn prdorim n fusha t ndryshme t industris (metalprpunuese, automobilistike, navale, aeronautike etj.). 22. Teknologjia joprodhuese merret me eshtjet e shndrrimit t energjis, informatave, transportit, deponimit, ruajtjes dhe shqyrtimit t materialeve dhe produkteve. 23. PRODHIMI 24. Teknologjia prodhuese ne mekatronike : Mekatronika sht me karakter multidisciplinarSistemet mekanikeSistemet elektronikeMEKATRONIKATeknologjia informative 25. - 26. Faktort q ndikojn n przgjedhjen e teknologjis prodhuese jan t shumt, ndr t cilt mund t prmenden: -forma dhe prmasat e produktit, -fusha e tolerancave(shmangieve), -kualiteti i siprfaqes, -sasia e prodhimit, -lloji i prodhimit, -ekonomizimi, -kapacitetet ekzistuese, etj.etj. 27. Mikroteknologjia 28. Gjate perftimit, respektivisht prodhimit te gjysmeprodukteve dhe produkteve te gatshme mund te ndryshoje: -ndertimi i brendshem, -forma, permasat, -pamja estetike dhe karakteristikat tjera. Vlen t theksohet se pr arsye t numrit tejet t madh t prodhimeve (produkteve) q prodhohen sot, sht paraqit nevoja q teknologjia t ndahet (klasifikohet) edhe n grupe tjera n varsi t: -lnds s par q shfrytzohet -produkteve q prodhohen -gjendjes agregate etj. etj., p.sh. 29. -teknologjia e perftimit/perpunimit te metaleve, -teknologjia e perpunimit te drurit, -teknologjia e perpunimit te masave plastike, -teknologjia e perpunimit te letres, -teknologjia e perpunimit te tekstilit, -teknologjia e prftimit te produkteve ushqimore, -teknologjia e perftimit te naftes, etj. etj. Ndarja (klasifikimi) i siprcituar sht konvencional dhe ka vetem karakter didaktik. 30. Teknologjia mekanike Metodat m t njohura t shndrrimit t materialeve natyrore n gjysmprodukte dhe produkte t gatshme jan: -metodat primare t prodhimit ( sinterimi, derdhja) -prpunimi me deformim ose ndryshe quhet edhe perpunimi plastik (farktimi, laminimi, trheqja, presimi, stampimi, metodat speciale t prpunimit) -metodat e prpunimit me prerje-gedhendje-heqje ashkle(tornimi, frezimi, zdrugimi, retifikimi etj.) -saldimi dhe proceset e ngjashme me saldimin, -prpunimi termik -prpunimi siprfaqsor 31. Nocioni i procesit t prodhimit Prodhimi i nj produkti t gatshm (detali) t dhn mund t bhet me metoda t ndryshme si q jan prmend m par dhe sipas proceseve teknologjike t caktuara. Proces prodhimi quhet tr kompleksi i veprimeve si rrjedhim i t cilave lnda e par, prkatsisht gjysmprodukti shndrrohet n produkt t gatshm. Procesi i prodhimit sht nj veprimtari e paramenduar e njeriut, sht nj veprimtari e ndrgjegjshme, pasi njeriu e ka n mendjen e tij rezultatin q pret t arrij, mnyrn se si do ta arrij dhe mjetet me t cilat do ta arrij. 32. Procesi i prodhimit prfshin jo vetm proceset teknologjike, por edhe nj seri t proceseve t tjera, si: p.sh.: pranimin e lnds s par, kontrollin hyrs, magazinimin e saj, prgatitjen tekniko-teknologjike, transportin brenda repartit, kontrollin ndrfazor (ndroperacional), kontrollin final (prfundimtar), magazinimin dhe ruajtjen e produkteve t gatshme, prgatitjen e pajisjeve ndihmse, riparimin e defekteve etj. etj., pra nj veprimtari sistematike (nj sistem) q realizohet sipas rregullave t caktuara. 33. Pr realizimin e ktyre aktiviteteve (veprimeve) marrin pjes shrbime, departamente, njsi punuese dhe reparte t ndryshme, varsisht prej llojit t organizimit t ndrmarrjes. N do ndrmarrje prodhuese ekzistojne: -departamentet e furnizimit (blerjes) s lnds s par, -repartet e prodhimit, -departamenti i kontrollit t kualitetit, -departamenti i shitjes e kshtu me radh. 34. Nocioni i procesit teknologjik Proces teknologjik quhet ajo pjes e procesit t prodhimit e cila lidhet drejtprsdrejti me ndryshimin e forms, t prmasava, t llojit t siprfaqes, t vendosjes reciproke t pjesve t veanta t trupit q prpunohet, gjendjes dhe prbrjes elementare t lnds s par si edhe t vetive prkatse. Vlen t theksohet se gjat prpilimit t procesit teknologjik duhet t sigurohen jo vetm vetit e krkuara, por edhe prodhimi t rea