Hoe welvarend zijn we echt?

  • Published on
    21-Dec-2014

  • View
    74

  • Download
    0

Embed Size (px)

DESCRIPTION

In zijn jongste beleidsnota vertrekt hoofdeconoom Geert Janssens (VKW Metena) van de vele tekortkomingen die de maatstaf bruto binnenlands product eigen zijn. Vanuit die analyse verkent hij een aantal alternatieve methodes om welvaart te meten o.a. de Human Development Index en de Better Life Index. Janssens is niet overtuigd en ziet meer potentieel in een methode zoals professor Schokkaert e.a. die in de steigers zetten, waarbij gekeken wordt naar welzijn in de brede zin. Lees de beleidsnota: http://www.vkw.be/kennisbank/hoe-welvarend-zijn-we-echt

Transcript

<ul><li> 1. VKW BeleidsnotaHoe welvarend zijn we echt?Auteur: Geert Janssens, Hoofdeconoom VKW Metena75oktober 2014</li></ul> <p> 2. InhoudstafelIntro1. Niet van brood alleen2. Wat scheelt het?3. Slimmer meten4. Meerdere indicatoren5. Integrale benadering welzijn6. BesluitDe integrale tekst van de VKW beleidsnota is te vinden op:http://www.vkw.be/kennisbank/hoe-welvarend-zijn-we-echt 3. Intro Westerse samenlevingen zijn gewend om te navigeren op het kompasvan economische groei en materile welvaart, maar hoe betrouwbaar isdeze richtingaanwijzer?Zijn we door focus op groei van het nationaal product niet te veelgericht op materile welvaart en te weinig op welzijn? Welzijnsbenadering vraagt om aanvullende indicatoren m.b.t.gezondheid, onderwijs, welbevinden + het ongelijkheidsvraagstukmag niet ontbreken in deze ruimere benadering. 4. 1. Niet van brood alleen Economen denken in termen van economische groei. Concept bruto nationaal product = de ultieme meetstok van socio-economische vooruitgang Haar afgeleide begrippen vormen het kompas waarmee hetbeleid stuurt. Aan materile consumptie koppelen we een nutswaarde enwelvaartsgevoel. Maar een mens leeft niet van brood alleen.Er is materile welvaart nodig om een goed leven te leiden, maarhet is geen voldoende voorwaarde.=&gt; Door bredere opvatting over welzijn, nood aan nieuwemeetmethoden die verder gaan dan BNP. 5. 2. Wat scheelt er? De begrippen gebaseerd op nationaal product zijn sterk ingeburgerddoor hun praktische hanteerbaarheid. De verschillende meetmethodes van nationaal product gemakkelijke optelsommen van produceren, verdienen enconsumeren Standaardisatie maakt internationale vergelijking mogelijk Tabel 1: bbp per capita = maatstaf om de materilerijkdom van landen tgov. elkaar af te wegen. De gemiddelde inwoner van Luxemburg is 2,4 keerrijker dan het Oeso-gemiddelde (= 100). Belgi staat op de 13de plaats op 35 Oeso-landen.Tabel 1: bbp per capita in 2012 (Oeso-gemiddelde=100) Bron: Oeso 6. Tegenover het praktisch gemak van nationaal product en afgeleideconcepten, staan ook tekortkomingen, die we gebruiken alsvertrekpunt voor alternatieve welvaartmaatstaven. Het gevaar is dat we mogelijk sturen op een kompas dat het noordenis kwijtgeraakt. Veel beleidsbeslissingen zijn gebaseerd op conceptenvan BNP. Als dat concept mank loopt, is dat dat geen neutraalgegeven.Stel dat de externe kosten, zoals vervuiling en klimaatopwarming,zwaarder doorwegen dan algemeen aangenomen? Dan zijn een pakminder rijk dan we veronderstellen en riskeren we de facturen doorte schuiven naar de toekomst en dat zouden we vanuit ethischoogpunt niet mogen accepteren. Conclusie: Het is goed om stil te staan bij de wijze waarop we onzewelvaart en welzijn meten. 7. 3. Slimmer meten De zoektocht naar alternatieven = moeizaam proces In 2008 ging een commissie van topeconomen na waar de limietenvan bbp liggen als maatstaf voor economische en socialevooruitgaan. Het eindrapport bevat: Alternatieve meetmethoden voor welvaartStelt meetproblemen vast + concrete beleidsaanbevelingen3.1. Een kwestie van boekhouding De simpelste manier = het boekhoudsysteem aanpassen Bv defensieve uitgaven, de uitgaven door verkeersfiles beschouwenals negatief verbruik en aftrekken van het bbp i.p.v. ze erbij op tetellen. 8. 3.2. Koopkracht en consumptie De koopkracht hangt ook af van de publieke voorzieningen die deoverheid (gratis) ter beschikking stelt. Amerikanen hebben hoger netto-inkomenen dus hoger bbp per capita. Technisch gezien zijn ze rijker,maar een deel van hun inkomen dient voor het betalen van onderwijs,gezondheidzorg, veiligheid,..Tabel 2: sociale uitgaven in procent bbp. Bron: Oeso 9. In ons land is het verschil met wat de overheid betaalt en watmensen zelf moeten opleggen, veel kleiner. Belgi = n van de meest herverdelende en sociale landenFiguur 1: Effect van publieke voorzieningen en niet-betaalde arbeid opinkomen (Frans inkomen in procent van een Amerikaans inkomen).Bron: Stiglitz- Sen- Fitoussi commissievan de wereld. (idem Frankrijk) Figuur 1 brengt verschillen in koopkracht tot uiting doorinkomens per capita te vergelijken. 10. 3.3 Onbezoldigde arbeid Ook niet-betaalde arbeid draagt bij tot ons welzijn bv kinderzorg enopvoedkundige taken, gezonde voeding, netheid, een veilige woon-enleefomgeving, vrije tijd, ontspanning, sport, vrijwilligerswerk. Omdat ze doorgaans niet bezoldigd worden, maken ze geen deel uitvan het nationaal product.3.4 Ongelijke verdeling Statistieken per capita zeggen weinig over de verdeling van hetinkomen. In Europa is er een veel uitgebreider publiek sociaalvangnet. Daardoor is de ongelijkheid bij ons een stuk kleiner dan inde VS. Men kan best correcties aanbrengen voor de mate van ongelijkheid ineen samenleving. 11. 4. Meerdere indicatoren Welzijn laat zich niet in n indicator vatten. We bekijken 2samengestelde indexen.4.1 Human Development Index = meest gebruikte maatstaf die wordt samengesteld uit meerderewelzijnsindicatoren. Bij 186 landen wordt het bbp per capita gecorrigeerd met delevensverwachting bij geboorte, alsook met het aantal jaren onderwijsdat men kan genieten. 12. Tabel 3: Rangorde en scores voor de HDI voor een selectie van landen.Noorwegen en Australi scoren het beste. Nieuw is dat er ook een HDI is die corrigeert voor inkomensongelijkheidTabel 3: Human Development Index - gewoon en gecorrigeerd voor ongelijkheid.Bron: Verenigde Naties 13. 4.2. Better Life Index = Index ontwikkeld door de Oeso, waarmee individuen zelf kunnennagaan hoe goed hun land scoort op verschillende domeinen van welzijn. Via een website kunnen gebruikers gewichten aanpassen naargelanghun prioriteiten HDI: gewichten op arbitraire wijze verankerd. Tabel 4: geeft voor alle indicatoren van de Better Life Index derangschikking van Belgi tov 35 andere Oeso-landen.Tabel 4: Better Life Index: Rangschikking Belgi op 36 landenBron: OESO (Better Life Initiative) 14. 5. Integrale benadering welzijn De Better Life Index = mooi vergelijkend overzicht voor een bredewaaier van relevante domeinen van het maatschappelijk leven. Probleem: de gewichten die sterk kunnen verschillen van individu totindividu of zelf per land. Stel dat Amerikanen liever werken danEuropeanen.5.1 Nationaal geluk? Concept bruto nationaal geluk = graadmeter van welzijn en socialevooruitgang. Bezwaren: De (gelijke) verdeling van satisfactie dreigen we wel eens snel uithet oog verliezen. Er is het gewenningsprobleem en mensen zijn geneigd om teberusten in hun lot. 15. 5.1 Welzijn in de brede zin Gentegreerde benadering van Koen Decancq en Erik Schokkaert:Concept van equivalent inkomen: dit meet hoeveel inkomen iemand wilopofferen voor een optimale gezondheid, ideale job, Tabel 5: Welzijn op basis van equivalent inkomen.De Scandinavische landen en Zwitserland maken de top 4 uit, zowelvoor klassiek als equivalent inkomen.Tabel 5: Welzijn op basis van equivalent inkomen.Bron: Decancq en Schokkaert, 2013 16. 6. Besluit Wanneer we meten met bbp per capita behoort Belgi tot de rijkerelanden van de wereld. Het doel was om naast materile welvaart, ookwelzijn van mensen te betrekken in de welvaartsanalyse. Vanuit de tekortkomingen van het klassieke meetconcept nationaalproduct volgden een reeks verbeteringsvoorstellen. Op basis van de bredere welvaartsbenadering concluderen we dat wehet goed stellen: Ruime waaier van gesubsidieerde publieke voorzieningen En van de meest sociale en gelijke landen van de wereld In de voor ongelijkheid gecorrigeerde Human Development Indexstaat Belgi op de 16e plaats op 186 landen. De Better Life Index: zwakke punten bv lucht- en waterkwaliteit 17. Geluk als ultieme maatstaf van welzijn voldoet niet aan hetvooropgestelde criterium. Subjectieve gelukbeleving is onderhevig aan eengewenningsprobleem. Mensen stellen hun gelukverwachting neerwaarts bij en dat isnefast voor geluk als beleidsindicator. Meer beloftevol zijn gentegreerde benaderingen zoals die vanequivalent inkomen: Ze zijn in staat om individuele voorkeuren in rekening te brengen ende welvaartsmeting te baseren op een waaier aan indicatoren. Ze zijn in staat om te corrigeren voor ongelijkheid. Belgi staat op de 6de plaats op 18 Europese landen. </p>