Raport bariery rozwoju przedsiębiorstw czyli co najbardziej hamuje wzrost polskich firm

  • Published on
    14-Sep-2014

  • View
    1.848

  • Download
    0

DESCRIPTION

Biurokracja jako najwiksza przeszkoda na drodze do rozwoju polskich przedsibiorstw. Raport Grant Thornton "Bariery rozwoju przedsibiorstw, czyli co najbardziej hamuje wzrost polskich firm" prezentuje przeszkody administracyjne i podatkowe, w najwyszym stopniu ograniczajce rozwj polskich firm, a co za tym idzie negatywnie wpywajce na sytuacj gospodarcz kraju.

Transcript

Bariery rozwoju przedsibiorstw, czyli co najbardziej hamuje wzrost polskich firm

2013 Grant Thornton

Raport z wynikw ankiety przeprowadzonej podczas II Forum Przedsibiorcw Grant Thornton

Grudzie 2013

2

Spis treci

1. Wstp 3

2. Konsekwencje wystpowania barier rozwojowych w gospodarce 6

Bariery o charakterze administracyjnym 11

Bariery o charakterze podatkowym 15

3. Spodziewane korzyci z usunicia barier 18

4. Najwiksze obawy przedsibiorcw 21

5. Najwaniejsze wnioski 24

6. Podsumowanie 25

7. Metodologia 26

Bariery rozwoju przedsibiorstw, czyli co najbardziej hamuje wzrost polskich firm

3

Wstp

Brak kapitau, zbyt drogi kapita, niedostatek zamwie, niepewno gospo-

darcza, niedobr wykwalifikowanych kadr, czy kiepska infrastruktura? Ktry

z tych czynnikw jest przysowiowym kijem w szprychach hamujcym impet

polskich firm? aden z nich. Najwiksz przeszkod na drodze do rozwoju

polskich przedsibiorstw stanowi biurokracja. Od 2008 roku Polska objta

zostaa globalnymi badaniami makroekonomicznymi Grant Thornton Interna-

tional, ktre midzy innymi przygldaj si barierom najbardziej ograniczaj-

cym rozwj firm.

Jakie elementy biurokracji szczeglnie utrudniaj ycie polskim przedsibiorcom? Jakie byyby efekty ich usunicia?

rdo: IBR 2013, najwiksze przeszkody dla rozwoju dziaalnoci gospodarczej (% odpowiedzi 4 lub 5 w skali od 1 do 5, gdzie 5 oznacza najwikszy)

Od lat nadregulacja polskiej gospodarki wysuwa si na czoowe miejsce

wrd wszystkich wskazywanych przez przedsibiorcw przeszkd. Fakt ten

nie jest zaskoczeniem, wiemy o tym od lat. Zgodnie z wynikami bada Inter-

national Business Report (http://www.internationalbusinessreport.com/),

przeprowadzanych od 20 lat przez Grant Thornton w 40 krajach wiata wrd

ponad 11 000 przedsibiorcw, przeszkody o charakterze biurokratycznym

stanowi najistotniejsz barier rozwoju polskich firm:

Bariery rozwoju przedsibiorstw, czyli co najbardziej hamuje wzrost polskich firm

4

Co roku spotykamy si z przedsibiorcami podczas Forum Przedsibiorcw

Grant Thornton (http://forumprzedsiebiorcowgt.pl/). Dyskusja toczy si

na wiele tematw wakich dla wacicieli firm w Polsce.

Biurokracja jest pojciem bardzo szerokim i stanowi barier znaczco

ograniczajc rozwj przedsibiorstw w Polsce. W zwizku ze znaczeniem

tego tematu postanowilimy pogbi jego analiz. Postanowilimy zapyta

goci Forum o to, jakie konkretnie przeszkody administracyjne i podatkowe

dziaaj na ich firmy ograniczajco i co najwaniejsze, poprosilimy

ankietowanych o to, aby wskazali skutki istnienia barier odczuwane przez ich

przedsibiorstwa. Idc dalej zapytalimy o ile szybciej mogliby si rozwija

gdyby wymienione przez nich przeszkody przestay istnie oraz czego

spodziewaj si w najbliszej przyszoci, czy konsekwentnych dziaa

deregulacyjnych, czy te wrcz przeciwnie pitrzenia kolejnych utrudnie

ograniczajcych swobod gospodarowania w naszym kraju.

W niniejszym raporcie prezentujemy Pastwu wyniki ankiety przeprowadzonej

wrd 200 prywatnych polskich przedsibiorcw. Wskazujemy na konkretne

rozwizania uprzykrzajce codzienne prowadzenie firmy. Dodatkowo

wskazujemy korzyci pynce ze zmiany otoczenia prawno-instytucjonalnego

na bardziej przyjazne przedsibiorcom. Okazuje si, e istniejce trudnoci

administracyjne, w tym podatkowe rodz wymierne negatywne skutki,

w postaci ograniczania rozwoju przedsibiorstw. Przedsibiorcy szacuj,

e ich przychody mogyby by nawet o 10% wysze gdyby nie fakt,

i angauj czas swj i swoich zespow na walk z administracj i niejasnymi

przepisami. Gra warta jest wieczki. Stawk jest wzrost o ponad 200 miliardw

przychodw polskich przedsibiorstw.

Zapraszam do lektury raportu,

Tomasz Wrblewski, Partner Zarzdzajcy Grant Thornton

Bariery rozwoju przedsibiorstw, czyli co najbardziej hamuje wzrost polskich firm

5

4. Zdaniem przedsibiorcw, najwikszymi barierami administracyjnymi

na drodze do rozwoju ich firm s: czas trwania postpowa przed sdami

administracyjnymi (77,5%), przepisy prawa pracy (67,4%) oraz liczba

wymaganych pozwole, koncesji, licencji (63,6%).

5. Brak jednolitych interpretacji i skomplikowane przepisy podatkowe

s najwikszym hamulcowym dla biznesu, niezalenie od jego wielkoci,

czy brany. Wynika to z czstych zmian przepisw oraz ich niskiej jakoci,

pozwalajcej na rnorodne interpretacje. Wysoka pozycja

problemu braku odpowiedzialnoci urzdnikw za bdne

decyzje wskazuje, e pomimo wejcia w ycie w poowie 2011 r.

przepisw o odpowiedzialnoci majtkowej funkcjonariuszy

publicznych za race naruszenie prawa, przedsibiorcy nie

odczuli w tym zakresie poprawy sytuacji.

6. Negatywne skutki istnienia barier administracyjnych,

w tym podatkowych, maj wymierny wpyw na budet pastwa

i konkurencyjno polskich przedsibiorstw. W rzeczywistoci

bez barier, firmy szacuj wzrost swoich przychodw o 10%

i wicej. Przyjmujc wzrost przychodw polskich firm MP

o 10%, a duych o 5%, przychody mogyby wzrosn nawet o 200 mld PLN,

co stanowi 12,54% % PKB*, gdyby ich produktywno nie bya ograniczana

istniejcymi barierami.

1. Rozwojowi firm w Polsce na co dzie towarzyszy borykanie si

ze skomplikowanymi przepisami, wymogami administracyjnymi

i nieefektywnymi sdami. Konsekwencj takiej sytuacji s sabsze

wyniki finansowe i mniej przedsiwzi rozwojowych

w przedsibiorstwach. Polskie firmy wci nie s innowacyjne w takim

stopniu, jak firmy zachodnioeuropejskie. Proces rozwoju wymaga czasu

i kapitau. Oba te czynniki s marnotrawione na rozwizywanie

problemw o charakterze administracyjnym i podatkowym.

Pokonywanie licznych barier administracyjnych

ogranicza rozwj przedsibiorstw.

2. Zdaniem blisko 76% badanych przedsibiorcw

wystpujce bariery o charakterze administracyjnym

i podatkowym pochaniaj czas, przez co ograniczaj

moliwo pracy nad przedsiwziciami rozwojowymi.

63% ankietowanych wskazuje na wyduenie czasu

wdraania przedsiwzi rozwojowych, a 61% podkrela,

e generuj koszty obsugi, ktre ograniczaj fundusz

rozwojowy. Trudno w okreleniu ryzyka

administracyjnego, czyli zweryfikowania, czy dana decyzja podatkowa

jest suszna, czy nie, rwnie wpywa negatywnie na skonno

przedsibiorcw do podejmowania inicjatyw rozwojowych.

3. Istniejce bariery administracyjne i podatkowe najbardziej ograniczaj

rozwj sektora maych i rednich przedsibiorstw. Naley zmienia

prawo i uwarunkowania tak, aby uatwi wzrost maych i rednich firm,

ktre s fundamentami polskiej przedsibiorczoci.

Kluczowe wnioski

* wedug danych Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych, PKB

w 2012 r. wynioso 1 595 mld PLN

Bariery rozwoju przedsibiorstw, czyli co najbardziej hamuje wzrost polskich firm

6

Konsekwencje wystpowania barier rozwojowych w gospodarce

7

Konsekwencje barier rozwojowych

Polscy przedsibiorcy radz sobie w otaczajcej ich rzeczywistoci

gospodarczej nadspodziewanie dobrze, skutecznie pokonujc napotykane

bariery. Dynamika przychodw MP w roku 2011 wyniosa 13,3%.*

Due organizacje zwikszay przychody o zaledwie 1pp wolniej. Tym niemniej

wyniki przeprowadzonej ankiety wskazuj, i przedsibiorstwa ponosz

wysok cen codziennego zmagania si z barierami administracyjnymi,

w postaci hamowanego rozwoju. Zdaniem blisko 76% badanych,

wystpujce bariery o charakterze administracyjnym i podatkowym

pochaniaj czas, przez co ograniczaj moliwo pracy nad

przedsiwziciami rozwojowymi. 63% ankietowanych wskazuje

wyduenie czasu wdraania przedsiwzi rozwojowych,

a 61% podkrela, e generuj koszty obsugi, ktre ograniczaj fundusz

rozwojowy. Natomiast zdaniem 44% trudno w okrelaniu ryzyka

administracyjnego zwizanego z przedsiwziciami podatkowymi

zniechca do podejmowania dziaa rozwojowych.

Polskie przedsibiorstwa wci nie s innowacyjne w takim stopniu, jak firmy

zachodnioeuropejskie. Proces rozwoju wymaga czasu i kapitau.

Oba te czynniki s, w opinii ankietowanych, marnotrawione na rozwizywanie

problemw o charakterze administracyjnym i podatkowym, co skutecznie

hamuje ich rozwj. Nadmierne obcienia administracyjne zwizane

z prowadzeniem dziaalnoci gospodarczej, w szczeglnoci zwizane

z zatrudnianiem pracownikw i wypenianiem obowizkw podatkowych,

rwnie przyczyniaj si do ograniczenia moliwoci wzrostu polskich

przedsibiorcw.

76%

ankietowanych twierdzi, e pokonywanie ba-rier o charakterze administracyjnym

i podatkowym pochania czas, przez co ogranicza moliwo pracy nad przedsi-

wziciami rozwojowymi

1. Konsekwencje wystpowania barier administracyjnych i podatkowych pod-mioty ogem.

* dane o dynamice rozwoju wedug raportu GUS Dziaalno przedsibiorstw niefinansowych w 2011 r.

opublikowanego w 2013 r.

8

do 40 mln do 200 mln powyej 200 mln Ogem

Na czasochonno pokonywania barier w szczeglnoci wskazuj mali przedsibiorcy. Firmy rednie i due rwnie powicaj czas na borykanie si z nadmiern biurokracj i niejasnymi przepisami, jednak jest do dla nich obcienie mniejsze. Kolejne problemy formalne czy administracyjne w ich przypadku mog natomiast prowadzi do opnie lub nawet fiaska podejmowanych dziaa rozwojowych. Obserwujc struktur wielkoci przedsibiorstw, mona zauway, e bariery rozwoju s najbardziej dotkliwe dla firm o przychodach poniej 40 mln. 80% firm z tego segmentu jako powany problem wskazuje ograniczony czas na rozwj. Na uwag zasuguje fakt, e to wanie takie firmy potrzebuj go najwicej, aby stawa si konkurencyjne i elastyczne w czasach penych wyzwa stawianych przed przedsibiorcami.

80%

firm o przychodach do 40 mln PLN stwierdza, e rozwizywanie problemw

pochania czas, przez co ogranicza moliwo

pracy nad przedsiwziciami rozwojowymi

W raporcie opublikowanym przez Grant Thornton Rozwany wzrost:

wikszy zysk, mniejsze ryzyko - Czy mae i rednie przedsibiorstwa powinny

rosn? pado stwierdzenie, e wikszym firmom atwiej jest pokonywa

bariery stojce na drodze do rozwoju. Wyniki bada przeprowadzonych

na potrzeby niniejszego raportu potwierdzaj ten wniosek. Spord

wyrnionych pod wzgldem wielkoci grup przedsibiorstw, 3 spord

4 czynnikw hamujcych rozwj jest najbardziej uciliwych wanie dla

firm o przychodach do 40 mln. Wrd najbardziej dotkliwych barier

rozwoju naley wspomnie o niejasnym prawie oraz skomplikowanych

przepisach.

Konsekwencje barier rozwojowych

2. Pochaniaj czas przez co ograniczaj moliwo pracy nad przedsiwziciami rozwojowymi

odpowied najczciej wskazywana przez przedsibiorcw.

Wyniki wedug poziomu przychodw badanych przedsibiorstw.

9

Oczywicie z istniejcymi barierami nieco lepiej radz sobie firmy,

ktre generuj wysze przychody, ale wynika to gwnie z ich wikszych

moliwoci organizacyjno-finansowych. Rnica nie jest jednak dua

i istniejce bariery dziaaj niekorzystnie na rozwj zarwno maych, rednich

i duych. Wyniki bada wskazuj, e konieczne s, i to najlepiej w uzgodnieniu

z przedsibiorcami, dalsze dziaania deregulacyjne. Niezbdna jest racjonalna

reforma systemu podatkowego w formie innej,

ni ta planowana na 2014 rok.

Wyniki powyszych bada wskazuj, e dziaania

podejmowane przez rzd, majce na celu likwidacj barier

i uciliwoci, zwizane z procedurami administracyjnymi

(np. trzy tzw. ustawy deregulacyjne), nadal nie s

wystarczajce. Jak wida alokacja czasu i kapitau jest

kluczowa dla wdraania dziaa rozwojowych.

Ich hamowanie lub ograniczanie dziaa niekorzystnie

na ca gospodark. wiadomo t posiada rzd, o czym

wiadczy wypowied wicepremiera Janusza

Piechociskiego, ktry jednoznacznie stwierdzi, e w Polsce nadal mamy

do czynienia z niewydolnoci aparatu administracyjnego, ocenianego przez

pryzmat przeduajcych si postpowa w sdach, dugich procedur

wydawania decyzji administracyjnych, opieszaoci urzdniczej, zego

stosowania ustawy o zamwieniach publicznych.

Konsekwencje barier rozwojowych

Ostatnia z pakietu trzech ustaw deregulacyjnych, w ktrej przewidziano

mechanizmy, majce zlikwidowa zatory patnicze, spowodowaa efekt odwrotny

do zamierzonego. Stosowanie bowiem uregulowa w zakresie moliwoci lub jej

braku zaliczenia do kosztw uzyskania przychodw wydatkw w zalenoci od ich

opacenia lub nie, wymaga od przedsibiorcw poniesienia dodatkowych kosztw,

w tym zwizanych zarwno z kosztami osobowymi, jak i koniecznoci

poniesienia nakadw na modyfikacj systemw finansowo-

ksigowych. Na dzi, jedynym beneficjentem tych zmian moe

by budet pastwa, do ktrego wpyn dodatkowe

zobowizania podatkowe, a nie przedsibiorcy. Wpyw tych

zmian na pynno firm jest niewielka. Bez znaczcych

reform w obszarze administracyjnym i prawno-

podatkowym rozwj biznesu w Polsce bdzie nadal zbyt

wolny, aby sprosta wymogom rynku globalnego.

Deregulacja i likwidacja barier administracyjno-

podatkowych jest konieczna do uwolnienia potencjau do

dalszego rozwoju biznesu w Polsce.

Koszty i czas powicany przez przedsibiorcw na sprostanie wymogom stawianym przez

uregulowania administracyjne i podatkowe hamuje rozwj

10

Rnice w postrzeganiu wpywu barier

na moliwoci rozwoju przedsibiorstw

widoczne s take w odniesieniu do bran.

Czciowo wyniki te odzwierciedlaj

struktur wielkoci przedsibiorstw.

Podobne wyniki, jak w przypadku

przedsibiorstw o przychodach poniej

40 mln, wystpuj w brany handlowej,

w ktrej dziaa najwicej przedsibiorstw

o nieduych rozmiarach.

Czynnikiem wsplnym dla wszystkich bran

by bardzo wysoki udzia wskazywania

pochaniania czasu jako bariery rozwoju.

Bardzo zrnicowane oceny dotyczyy

natomiast kosztw obsugi. W zalenoci

od brany konsekwencja ta dotyczya

od 1/3 do wszystkich ankietowanych firm.

Istniejce bariery najbardziej ograniczaj rozwj sektora maych i rednich przedsibiorstw. Naley zmienia prawo i uwarunkowania tak, aby uatwi im wzrost. To w kocu mae i rednie firmy s fundamentami polskiej przedsibiorczoci.

3. Konsekwencje wskazanych barier dla firm wedug bran, w ktrych dziaaj

Konsekwencje barier rozwojowych

11

Bariery o charakterze administracyjnym

12

Zdaniem przedsibiorcw, najwikszymi barierami administracyjnymi na drodze do rozwoju firm s: czas trwania postpowa przed sdami administracyjnymi i cywilnymi (77,5%), przepisy prawa pracy (67,4%) oraz liczba wymaganych pozwole, koncesji, licencji (63,6%).

Wynikajca z przeprowadzonych bada hierarchia barier natury administracyjnej nie jest zaskakujca. Od lat czas oczekiwania na rozstrzygnicie sporw sdowych, krpujce przepisy prawa pracy i wysoki stopie ingerencji Pastwa w swobod przedsibiorczoci wskazuje si jako powszechne bolczki przedsibiorcw. Zmieniaj si jedynie proporcje poszczeglnych rodzajw utrudnie w prowadzeniu przedsibiorstwa. Mimo, e w niektrych dziedzinach mona zaobserwowa stopniow popraw, to tempo i zakres zmian na korzy zdecydowanie nie zadowala.

Dotyczy to np. poprawy sprawnoci wymiaru sprawiedliwoci. Nie uzdrowiy sytuacji e-sdy, cho to pewnie krok w dobrym kierunku. Jednak - poza windykowaniem nalenoci i sporami gospodarczymi - szczeglnie dotkliwa dla przedsibiorcw jest dugotrwao postpowa przed sdami administracyjnymi, zajmujcymi si skargami na decyzje organw podatkowych, celnych czy nadzoru budowlanego. Rzeczywicie, na prawomocne rozstrzygnicie sprawy przez dwie instancje sdw administracyjnych czeka si zwykle ok. 2,5 roku. Jeli uchylenie decyzji administracyjnej nastpuje nie ze wzgldw merytorycznych, lecz z powodu uchybie proceduralnych, rozpatrzenie sprawy moe trwa nawet 5 lat. Trudno si dziwi przedsibiorcom, e trwajca latami niepewno np. co do poziomu zobowiza publicznoprawnych (czasami bardzo znacznych) jest postrzegana przez nich jako istotna bariera dla sprawnego funkcjonowania.

Prof. Roman Hauser, Prezes Naczelnego Sdu Administracyjnego, podsumowujc prac sdownictwa administracyjnego w 2012 r. uzna, e czas rozpatrywania spraw w polskich sdach odpowiada europejskim standardom. Jednak polskim przedsibiorcom te europejskie standardy najwyraniej nie odpowiadaj.

Bariery o charakterze administracyjnym

Od czasu urynkowienia gospodarki poszukuje si kompromisu pomidzy koniecznoci ochrony praw pracowniczych a potrzeb elastycznego ksztatowania poszczeglnych elementw stosunku pracy (np. czas pracy, wynagrodzenia, BHP). Z punktu widzenia biznesu przepisy z tej dziedziny przekadaj si niemal wprost na koszty pracy. Najwyraniej, w dobie trudnoci gospodarczych, uwzgldnienie potrzeb przedsibiorcw jest dalece niezadowalajce. To przecie czas, w ktrym zwikszenie elastycznoci zatrudnienia jest jednym z warunkw oywienia na rynku pracy. Stopniowo wdraane zmiany w przepisach prawa pracy czyni je bardziej przyjaznymi dla pracodawcw. Naley jednak zauway, i czste zmiany przepisw w zakresie prawa pracy i ubezpiecze spoecznych, niejasne i niejednoznaczne interpretacje organw podatkowych, ZUS, rozbiene stano-wiska PIP, MP i PS, a nawet SN powoduj liczne trudnoci i wtpliwoci w podejmowaniu bezpiecznych decyzji personalnych. Ostatnie dugo wyczekiwane zmiany legislacyjne odnoszce si do jednego z elementw stosunku pracy, jakim jest czas pracy, umoliwiaj wyduenie okresu rozlicze-niowego do 12 miesicy oraz elastyczno jego ksztatowania, pod warunkiem jednak, e pracodawca zawrze porozumienie ze zwizkami zawodowymi, a w przypadku ich braku z przedstawicielami pracownikw, co w wielu przypadkach jest bardzo utrudnione z uwagi na opozycyjn postaw organizacji zwizkowych do wdroonych przez ustawodawc zmian.

Na prawomocne rozstrzygnicie sprawy przez dwie instancje sdw administracyjnych czeka si zwykle ok. 2,5 roku. Jeli uchylenie decyzji admini-stracyjnej nastpuje z powodu uchybie procedural-nych, rozpatrzenie sprawy moe trwa nawet 5 lat.

13

Kolejnym uatwieniem dla pracodawcw miao by wejcie w ycie z dniem 21 listopada 2013 r. ustawy o szczeglnych rozwizaniach zwizanych z ochron miejsc pracy. Gwnym celem byo zachowanie miejsc pracy w czasach spowolnienia gospodarczego i kryzysu ekonomicznego. W myl najnowszych przepisw, przedsibiorcy, ktrzy odnotowali spadek obrotw gospodarczych o co najmniej 15% w cigu 6 kolejnych miesicy, mog wprowadzi w zakadzie przestj ekonomiczny lub zastosowa obniony wymiar czasu pracy. Oba te rozwizania, mocno krytykowane przez przed-stawicieli pracownikw i zwizki zawodowe, celem wprowadzenia wymagaj zgody przedstawicieli pracownikw. Naleaoby wic zada pytanie, czy nie bd to rozwizania martwe.

Najwikszym problemem przedsibiorcw s jednak wysokie koszty pracy, szczeglnie odczuwalne przez maych i rednich przedsibiorcw rozwijajcych dziaalno i nie posiadajcych na starcie stabilnej sytuacji finan-sowej. Dodatkowe obcienie pracodawcy ok. 20% skadkami ZUS po stronie pracodawcy (ponad wynagrodzenie brutto pracownika) to dla wielu przedsibiorcw bardzo odczuwalny

koszt. Nie bez znaczenia dla maych przedsibiorcw pozostaj take koszty wynagrodze chorobowych finansowanych przez pracodawcw przez okres 33 dni w roku kalendarzowym, w odniesieniu do pracownikw poniej 50 r.. lub 14 dni w odniesieniu do pracownikw powyej 50 r... Naley zwrci rwnie uwag na kopotliwe dla czci pracodawcw wyduenie urlopw rodzicielskich, podczas ktrych pracownik przebywajcy przez rok na urlopie rodzicielskim nie traci prawa do penego urlopu wypoczynkowego, co rwnie stanowi istotny koszt pracy nieefektywnego w tym okresie pracownika.

Bariery o charakterze administracyjnym

Trwajcy proces deregulacji ogranicze administracyjnych wpisuje si w wynikajce z bada oczekiwanie przedsibiorcw na polunienie ze strony Pastwa. Konieczno uzyskiwania licznych pozwole, zezwole, koncesji i licencji, potrzeba dostosowywania swoich zakadw do wymogw

regulacyjnych, konieczno poddawania si kontroli w zakresie speniania tych wymogw, ponoszenie opat za pozyskanie stosownych decyzji administracyjnych i ich utrzymanie stanowi wci jedn z najpowaniejszych dla nich administracyjnych przeszkd w rozwiniciu skrzyde.

4. Kwestie administracyjne (o charakterze oglnym) stanowice najwiksze bariery rozwoju firmy (% odpowiedzi respondentw)

14

Opieszao sdw, niekorzystne przepisy prawa pracy i konieczno uzyskiwania niezliczonej iloci pozwole, koncesji i licencji doskwieraj wszystkim przedsibiorstwom, niezalenie od ich wielkoci.

Trzy najczciej wymieniane bariery administracyjne nieco bardziej doskwieraj duym firmom. S one bowiem obcione wiksz iloci wymogw administracyjnych, a przy kilkuset milionowych przychodach skala problemw, wynikajcych np. z nierozstrzygnitych sporw sdowych, jest rwnie wiksza. Przecigajce si procesy w przypadku duych podmiotw, nios za sob due ryzyko koniecznoci tworzenia rezerw i ostatecznie mog mie niekorzystny wpyw na wynik finansowy spki. Dla mniejszych firm przecigajce si postepowanie, czy to zwizane z zalegymi nalenociami, czy te zwizane z dochodzeniem odszkodowa-

nia moe doprowadzi do problemw pynnociowych, a w skrajnych przypadkach nawet do upadoci.

5. Odsetek najczciej wskazywanych barier o charakterze administracyjnym w podziale na przedsibiorstwa o rnym poziomie przychodw

Zbyt dugi czas rozstrzygania sporw przed sdami zdecydowanie bardziej przeszkadza firmom handlowym, ktre w ten sposb bardzo czsto dochodz spaty nalenoci od swoich kontrahentw. W przypadku firm produkcyjnych na pierwszy plan wysuwa si konieczno uzyskiwania licznych pozwole, koncesji czy licencji, co w tym sektorze gospodarki czsto bywa jednym z kluczowych czynnikw sukcesu lub poraki inwestycji. Mao elastyczne przepisy prawa pracy zdaj si w tym samym stopniu dotyka przedsibiorstwa z obu bran, podobnie jak konieczno wypeniania obowizkw skadania deklaracji i przekazywania innych informacji do organw administracji pastwowej i samorzdowej.

6. Odsetek najczciej wskazywanych barier o charakterze administracyjnym

w podziale na przedsibiorstwa handlowe i produkcyjne.

Bariery o charakterze administracyjnym

15

Skutkiem niepewnoci przedsibiorcw jest ogromna liczba zapyta o interpretacje kierowanych do Ministra Finansw. Minister Finansw wydaje rocznie ponad 30 tys. interpretacji indywidualnych podatnikom.

Brak jednolitych interpretacji i skomplikowane przepisy podatkowe s najwikszym hamulcowym dla biznesu, niezalenie od jego wielkoci, czy brany. Za najbardziej cice bariery o charakterze podatkowym przedsibiorcy uznaj:

zoono przepisw podatkowych i brak jednolitych interpretacji;

czstotliwo zmian prawa, w tym prawa podatkowego;

brak odpowiedzialnoci urzdnikw za bdne decyzje podatkowe.

Ustawa o podatku dochodowym od osb fizycznych bya zmieniana od momentu jej uchwalenia okoo 220 razy, ustawa o podatku dochodowym od osb prawnych okoo 160 razy, a ustawa o podatku VAT uchwalona w 2004 r. ponad 40 razy. ledzenie zmian, przygotowanie si do ich wdroenia i ich implementacja pochaniaj ogromn ilo czasu sub finansowo - ksigowych w firmach. Czsto niska jako uchwalanych przepisw powoduje, e firmy, do czasu uksztatowania si linii orzeczniczej sdw administracyjnych czy uzyskania interpretacji indywidualnej, dziaaj w niepewnoci.

7. Kwestie o charakterze podatkowym stanowice najwiksze bariery w rozwoju firmy (% odpowiedzi respondentw)

Bariery o charakterze podatkowym

Bariery o charakterze podatkowym

Kluczow barier o charakterze podatkowym ma-jc wpyw na funkcjonowanie firm jest problem waciwego stosowania przepisw podatko-wych. Wynika on z czstych zmian przepisw oraz ich niskiej jakoci, pozwalajcej na r-

norodne interpretacje.

16

Wysoka pozycja problemu braku odpowiedzialnoci urzdnikw za bdne decyzje wskazuje, e pomimo wejcia w ycie w poowie 2011 r. przepisw o odpowiedzialnoci majtkowej funkcjonariuszy publicznych za race naruszenie prawa, przedsibiorcy nie odczuli w tym zakresie poprawy sytuacji. Na tak ocen wpywa fakt, e brak jest praktycznych przykadw zastosowania przepisw o odpowiedzialnoci urzdnikw. Do koca 2012 r. aden urzdnik nie zosta pocignity do odpowiedzialnoci w oparciu o wskazane przepisy, cho organizacje stawiajce sobie za cel obron podatnikw przed nieuczciwymi dziaaniami urzdnikw informuj o wielu otrzymywanych zgoszeniach. Obawy o zbyt daleko idc moliwo swobodnej oceny dziaa przedsibiorcw przez urzdnikw s nadal bardzo silne.

Kluczow barier o charakterze podatkowym, majc wpyw na funkcjonowanie firmy jest problem waciwego stosowania przepisw podatkowych. Wynika on z czstych zmian przepisw oraz ich niskiej jakoci, pozwalajcej na rnorodne interpretacje.

Wskazane bariery w obszarze podatkw s szczeglnie uciliwe dla firm o przychodach do 200 mln PLN, chocia pozostae grupy przedsibiorcw rwnie licznie wskazuj na wynikajce z nich utrudnienia.

8. Odsetek najczciej wskazywanych barier o charakterze podatkowym w podziale na przedsibiorstwa o rnym poziomie przychodw

Bariery o charakterze podatkowym

Bariery o charakterze podatkowym

17

Przykadem moe by wprowadzony od 1 stycznia 2013 r. przepis ustawy o podatku CIT zobowizujcy podatnikw do wyczenia z kosztw uzyskania przychodw kosztw, ktre nie zostay zapacone kontrahentom w terminach wymaganych przepisami prawa i stosown umow. Zastosowanie tych przepisw w firmach produkcyjnych, w przypadku zakupu materiaw do produkcji, ktre nastpnie mog wystpowa jako produkcja w toku, pprodukty, produkty w magazynie, czy te produkty

sprzedane, jest w praktyce niemoliwe. Pomimo wielu apeli ze strony przedsibiorcw i zrzeszajcych ich organizacji, nie doszo dotychczas ani do zmiany tych przepisw, ani nawet do wskazania przez Ministra Finansw, w jaki sposb firmy produkcyjne powinny przepisy te stosowa.

Niezalenie od wielkoci, zarwno firmy mae, rednie, jak i due wskazyway na te same bariery o charakterze podatkowym. W przypadku firm duych o przychodach ponad 200 mln z problemy s postrzegane na nieco niszym poziomie. Wynika to z faktu, e due firmy posiadaj zasoby

finansowe, zatrudniaj specjalistw, korzystaj ze wsparcia doradcw prawnych i podatkowych, co pozwala na sprawniejsze radzenie sobie ze zmiennoci i niejasnoci przepisw.

Najpowaniej bariery o charakterze podatkowym dotykaj przedsibiorcw prowadzcych firmy produkcyjne. 100% z nich uwaa, e przepisy s zbyt skomplikowane. Firmy produkcyjne, biorc pod uwag wysoki poziom

skomplikowania procesw, obowizuje najwicej rnorodnych regulacji prawnych, do ktrych przestrzegania s zobowizane.

8. Odsetek najczciej wskazywanych barier o charakterze podatkowym w podziale na przedsibiorstwa funkcjonujce w brany handlowej i brany produkcyjnej

Due firmy posiadaj zasoby pozwalajce na sprawniejsze radzenie sobie ze zmiennoci i niejasnoci przepi-

sw podatkowych.

Bariery o charakterze podatkowym

18

Spodziewane korzyci z usunicia barier

Warto zwrci uwag na to, jak powanym problemem s w rzeczywistoci go-

spodarczej omawiane w raporcie kwestie. Skutki wspomnianych barier maj wy-

mierny wpyw na budet i powanie ograniczaj konkurencyjno polskich

przedsibiorstw.

9. Wpyw wskazanych barier na przychody

31% ankietowanych

wskazao wzrost wartoci przychodw

o wicej ni 10%

200 mld PLN*

Szacunki na podstawie danych o przycho-dach z raportu GUS Dziaalno przedsi-

biorstw niefinansowych w 2011 r.

Zakadajc, e przychody

firm sektora MP wzrosyby o 10 %, a przychody duych

firm o 5%, wielko ich przychodw w sumie mo-

gaby zwikszy si co najmniej o

19

Spodziewane korzyci z usunicia barier

Spord badanych grup przedsibiorstw, najwikszy wzrost przychodw w wyniku likwidacji barier rozwojowych miaby miejsce w maych firmach. Ponad poowa przedsibiorstw o przychodach do 40 mln przewiduje, e w konsekwencji usunicia czynnikw administracyjnych, prawnych i podatkowych ograniczajcych ich rozwj, ich przychody wzrosyby o 10%.

Obserwujc wpyw likwidacji barier na przedsibiorstwa w podziale na ich wielko, mona zauway, e grupa przedsibiorstw maych jest najbardziej wraliwa na panujce ograniczenia. Wynika to z faktu, e due firmy s bardziej stabilne, atwiej radz sobie z nadmiarem biurokracji i s mniej wraliwe na powicanie czasu na dopenianie wszystkich wymaganych procedur.

10. Przewidywany wzrost przychodw spowodowany usuniciem barier

16 mld PLN

Zakadajc, e przychody 31% firm o przychodach

poniej 40 mln PLN wzro-syby o ponad 10%, war-to ich przychodw mo-

gaby zwikszy si co najmniej o

20

Patrzc na przewidywany wzrost przychodw mona zauway pewne

podobiestwo wrd bran oczekujcych wzrostu przychodw o okoo

10%, a struktur MP. Sytuacja taka moe sugerowa, e firmy, ktre s

najbardziej ograniczane oraz najwyraniej odczuyby fakt zniesienia

barier, to wanie firmy z sektora maych i rednich przedsibiorstw.

Ok 20% z grupy antycypujcych wzrost maksymalnie o 10% to

przedsibiorstwa produkcyjne, a okoo 19% z grupy szacujcych wzrost

maksymalnie o 5% to przedsibiorstwa handlowe.

11. Struktura firm przewidujcych wzrost przychodw o maksymalnie 10%

Spodziewane korzyci z usunicia barier

21

Najwiksze obawy przedsibiorcw zwizane z barierami rozwoju

Wprowadzanie kolejnych barier w naturalny sposb byoby postrzegane negatywnie

przez przedsibiorcw, przy czym warto zwrci uwag na rnice w ocenie stopnia

uciliwoci wynikajcych z poszczeglnych rozwiza.

Zapytalimy przedsibiorcw o to, jak oceniaj wpyw potencjalnych zmian,

ktre mgby wprowadzi rzd, poszukujc dalszych dochodw podatkowych.

Najwiksze obawy dotycz zwikszenia obcie wynagrodze pracowniczych,

ktre prowadz do podwyszenia kosztw pracy. Rwnie niepodane jest

podwyszenie obcie podatkowych, poprzez podwyszenie stawki podatki

dochodowego od osb prawnych, dalsze rozszerzanie katalogu wydatkw nie

uznawanych za koszty uzyskania przychodw czy te brak moliwoci rozliczenia

strat podatkowych.

Aktualny poziom stawki podatku dochodowego od osb prawnych pozytywnie

wyrnia Polsk spord pastw europejskich, cho z drugiej strony w dodatkowe

regulacje dotyczce chociaby zasad odliczenia kosztw spychaj nas na dalsze

miejsce w rankingu wysokoci efektywnej stawki podatkowej.

Obcienia kosztw pracy oraz podatek dochodowy maj bezporedni

wpyw na poziom rodkw, ktre pozostaj do dyspozycji przedsibiorstw.

Tym samym w sposb bezporedni determinuj zdolnoci do

samofinansowania wszelkich inicjatyw rozwojowych czy to do

finansowania rosncego w zwizku z rozwojem majtku obrotowego,

czy to do finansowania inwestycji.

Waga obcie zwizanych z zatrudnieniem oraz podatkiem dochodowym aktywi-

zuje przedsibiorcw do poszukiwania wszelkiego rodzaju optymalizacji czy to

poprzez dobr odpowiednich form zatrudnienia i wynagradzania pracownikw, czy

to poprzez wykorzystywanie optymalizacji podatkowych prowadzcych do obnie-

nia wysokoci paconego podatku dochodowego. Warto zwrci uwag, i efekty

dziaa optymalizacyjnych, w postaci konkretnych oszczdnoci, s zazwyczaj wy-

korzystywane do finansowania rozwoju, a jedynie w nielicznych przypadkach s dys-

trybuowane do wacicieli.

Nr 5 najbardziej niekorzystnych potencjalnych inicjatyw rzdowych w ocenie przedsibiorcw

1. Zwikszenie obcienia wynagrodze pracowniczych

2. Podniesienie stawki podatku dochodowego od osb prawnych (obecnie 19%)

3. Dalsze rozszerzanie katalogu wydatkw nie uznawanych za koszt uzy-skania przychodu

4. Podniesienie podstawowej stawki VAT lub innych podatkw pored-nich, np. akcyzy

5. Brak moliwoci rozliczenia strat podatkowych

Waga obcie zwizanych z zatrudnieniem oraz

podatkiem dochodowym aktywizuje przedsibiorcw

do poszukiwania wszelkiego rodzaju optymalizacji

22

Najmniejsze obawy dotycz likwidacji ulg podatkowych, co jednoznacznie

wskazuje na ich niewielkie znaczenie dla wysokoci paconych podatkw. Wydaje

si, e przedsibiorcy chtnie przyjliby pakiet rozwiza obejmujcy likwidacj

ulg podatkowych, jeeli obejmowaby uproszczenie systemu podatkowego, w tym

zmniejszenie ogranicze w zakresie odliczenia kosztw oraz doprowadzi do

zrwnania efektywnej stawki opodatkowania podatkiem dochodowym ze stawk

ustawow. Podatek od towarw i usug nie ma bezporedniego przeoenia na

przepywy finansowe firm oraz zdolnoci ich wewntrznego finansowania swojego

rozwoju, bowiem podatek pacony do budetu jest skalkulowany w cenie.

Negatywn ocen inicjatywy zakadajcej zwikszenie stawki podstawowej VAT

naley zatem interpretowa jako obaw przed obnieniem popytu, ktre moe

wynika z podwyszenia cen podyktowanego doliczeniem do nich wyszego

podatku oraz przed koniecznoci obnienia mar w celu ograniczenia wzrostu

cen.

Nr 5 najmniej niekorzystnych potencjalnych inicjatyw rzdowych w ocenie

przedsibiorcw

1. Likwidacja ulg podatkowych

2. Zwikszenie bazy podatnikw PIT/CIT - rolnicy, spki komandytowe, spki komandytowo-akcyjne

3. Ograniczenie moliwoci ryczatowego rozliczania podatku dochodowego (karta podatkowa, ryczat od przychodw)

4. Wprowadzenie nowych podatkw (np. od transakcji na spekulacyjnym ryn-ku walutowym tzw. podatek Tobina)

5. Podwyszanie podatku od dochodw kapitaowych uzyskiwanych przez oso-by fizyczne (w szczeglnoci od dochodw na obrocie akcjami)

Najwiksze obawy przedsibiorcw zwizane z barierami rozwoju

23

12. Ocena inicjatyw w poszczeglnych grupach przedsibiorstw

Wyniki przeprowadzonych bada nie zaskakuj. Przedsibiorcy obawiaj si zmian w systemie podatkowym, ktre negatywnie odbij si na ich sytuacji finansowej. Rozwj firmy wymaga odpowiednich rde finansowania, a podstaw ich budowania jest kapita wasny. Zwikszanie danin publicznych w bezporedni sposb odbija si na zdolnociach firm do gromadzenia kapitau wasnego i pozyskiwania finansowania zewntrznego, dlatego wszelkich inicjatyw prowadzcych do takiego efektu przedsibiorcy obawiaj si najbardziej.

Uwaga: Odpowiedzi nie sumuj si do 100 (nie uwzgldniono odpowiedzi nie wiem)

Wie

lko

d

och

od

w

(m

ln P

LN)

Najwiksze obawy przedsibiorcw zwizane z barierami rozwoju

24

Wysoki stopie biurokratyzacji polskiej gospodarki jest barier, z ktr

mierz si przedsibiorcy w codziennym dziaaniu. Informacja ta nie jest zaskoczeniem i wszyscy uczestnicy ycia gospodarczego w Polsce maj pen tego wiadomo. Na uwag zasuguje jednak po pierwsze skala niekorzystnego wpywu istniejcych barier na przychody przedsibiorstw oraz to, jakie konkretnie elementy biurokracji stanowi najwiksz uciliwo dla przedsibiorcw.

Najwikszymi barierami administracyjnymi na drodze rozwoju firm zdaniem przedsibiorcw s: czas trwania postpowa przed sdami administracyjnymi, i cywilnymi przepisy prawa pracy oraz liczba wymaganych pozwole, koncesji, licencji. Bariery o charakterze administracyjnym s najbardziej uciliwe dla duych firm musz one spenia wiksz ilo wymogw administracyjnych, wiksza bywa te skala problemw i mniejsza elastyczno.

Wrd barier o charakterze podatkowym najczciej wymieniane s: zoono przepisw podatkowych i brak jednolitych interpretacji, czstotliwo zmian przepisw, w tym prawa podatkowego, oraz brak odpowiedzialnoci urzdnikw za bdne decyzje podatkowe. W przypadku tej kategorii barier, due firmy radz sobie atwiej. Dysponuj zasobami, w tym ludzkimi, pozwalajcymi na sprawniejsze radzenie sobie ze zmiennoci i niejasnoci przepisw.

Pokonywanie barier rozwojowych przede wszystkim pochania czas przedsibiorcw, ktry nie jest przeznaczany na realizacje dziaa rozwojowych.

Firmy hamowane przez rne ograniczenia nie mog uwolni swojego potencjau rozwoju, przez co rozwijaj si wolniej ni zagraniczni konkurenci.

Likwidacja barier ograniczajcych rozwj przedsibiorstw wpynie pozy-

tywnie na poziom osiganych przez nie przychodw wedug ankietowa-nych wzrost ten mgby wynosi nawet 200 mld PLN. Najwikszego wzrostu przychodw spowodowanego usuniciem barier spodziewaj si firmy mae, generujce przychody poniej 40 mln.

Rozwizywanie problemw zwizanych z obcieniem kosztw pracy oraz

podatkiem dochodowym oznacza dla firm cige poszukiwanie optymali-zacji, co odbywa si kosztem powicania uwagi dziaaniom rozwojowym. Do potencjalnych inicjatyw rzdowych, ktrych wprowadzenie przedsibiorcy ocenialiby najbardziej negatywnie, nale zwikszenie obcienia wynagrodze pracownikw, podniesienie

stawki podatku dochodowego oraz rozszerzanie katalogu wydatkw nie uznawanych za koszt uzyskania przychodu.

Najwaniejsze wnioski

25

Podsumowanie

Czas spowolnienia gospodarczego to okres, w ktrym rynek pozbywa si firm sabszych. Jest to te okres szans, ktrych niewykorzystanie moe mie dalekosine skutki. Obecnie gospodarka wiatowa jest silnie konkurencyjna. Polscy przedsibiorcy, bdcy jej czci, musz walczy nie tylko o przetrwanie na rynku krajowym, ale o siln pozycj na arenie midzynarodowej. Jedynym sposobem na poprawianie swojej rangi jest dynamiczny rozwj. Niestety, hamowany jest on istniejcymi barierami.

Badani przedsibiorcy podkrelaj, e najpowaniejsz konsekwencj istniejcych barier rozwojowych jest konieczno powicania czasu na ich pokonanie. Dla duych firm, lepiej wyposaonych w narzdzia pozwalajce atwiej je przezwycia, bariery te nie s tak uciliwe jak dla MP. To wanie dla mniejszych podmiotw czas jest kluczowym zasobem. Wykorzystany na zwikszanie innowacyjnoci przekada si na wiksz konkurencyjno, a dziki temu na dynamiczny wzrost. Czas jest istotny dla maych przedsibiorstw rwnie z uwagi na ich specyfik swoj przewag na rynku buduj dziki elastycznoci, moliwoci szybkiej adaptacji do zmieniajcych si warunkw. Kada godzina powicona na walk z biurokracj ogranicza ich szans na rozwj.

Opisane w raporcie bariery wskazuj, e ograniczenia najbardziej dotkliwe s dla firm z sektora MP. Naley pamita, e firmy z tego sektora stanowi jeden z gwnych filarw polskiej gospodarki, generujc co roku ponad 1,3 bln PLN przychodu. Znakomita wikszo badanych przedsibiorcw przewiduje, e usunicie barier rozwojowych zwikszyoby osigane przez nich przychody. Znaczna cz zwikszajcych si obrotw przeznaczana jest nie na podzia zysku pomidzy wacicieli, ale na finansowanie dalszego rozwoju. Usuwanie barier wymiernie wic na dynamiczny, jak i stabilny wzrost w duszym okresie, bdcy zacht do dalszego inwestowania. Oznacza to np. wzrost zatrudnienia przez tworzenie nowych miejsc pracy, wzrost pac, podwyszenie standardu ycia, lepsz sytuacj socjaln, wiksze bezpieczestwo publiczne. Usunicie barier rozwojowych oznacza wic korzyci nie tylko dla przedsibiorcw, ale te dla gospodarki caego kraju. Rzdzcy powinni zrozumie t zaleno i przyspieszy tempo wprowadzania dziaa, ktre maj obniy koszty i ryzyko prowadzenia dziaalnoci gospodarczej. Zmiany takie bd oznacza korzyci dla obu stron, a ich realizowanie bdzie miao pozytywny wpyw na ca gospodark.

26

Przyjta metodologia

27

Metodologia

Przyjta metodologia

Badanie ankietowe przeprowadzone wrd 200 przedsibiorcw.

Raport jest podsumowaniem badania ankietowego przeprowadzonego wrd 200 przedsibiorcw podczas II Forum Przedsibiorcw Grant Thornton.

struktura pod wzgldem brany: struktura pod wzgldem przychodw:

Recommended

View more >