Giáo dục nâng cao sức khỏe - ĐH Thái Nguyên

  • Published on
    20-Jul-2015

  • View
    135

  • Download
    34

Embed Size (px)

Transcript

  • 1

    TRNG I HC Y KHOA THI NGUYN

    GIO DC V NNG CAO SC KHE

    NH XUT BN Y HC

    H Ni 2007

  • 2

    Ch Bin

    PGS. TS. m Khai Hon

    BAN BIN SON

    1. PGS.TS. m Khai Hon 2. ThS. Hc Vn Vinh 3. ThS. Nguyn Ngc Dip 4. ThS. L Vn Tun

  • 3

    LI GII THIU

    Gio dc sc khe l mt mn hc ca Y t cng cng. Hin nay, Gio dc sc khe v nng cao sc khe ang l mt chc nng, nhim v bt buc ca tt c cc cn b y t v cc c s y t. Hin nay, Gio dc sc khe v nng cao sc khe l mt mn hc nm trong chng trnh chnh kho c ging dy cho sinh vin ngnh hc bc s a khoa trong tt c cc trng i hc Y trn ton quc.

    Ti trng i hc Y khoa Thi Nguyn, Gio dc sc khe v nng cao sc khe c chnh thc a vo ging dy b mn Y x hi hc t 1986. Nm 1997, khi b mn Y hc cng ng c thnh lp, Gio dc sc khe v nng cao sc khe l mt mn hc chnh trong chng trnh o to i hc v sau i hc ca b mn.

    gp phn nng cao cht lng o to cho sinh vin, tp th ging vin ca b mn bin son tp ti liu ny. Ni dung chnh ca ti liu cung cp nhng kin thc c bn nht v Gio dc sc khe v nng cao sc khe cho sinh vin y khoa. Trong qu trnh bin son gio trnh, chng ti da vo cc ti liu ca V Khoa hc - o to B Y t. ti liu ca chng trnh o to nh hng cng ng v mt s ti liu ca cc tc gi trong v ngoi nc.

    Phn thc hnh l phn hng dn sinh vin tip cn h gia nh. y l mt ni dung ht sc b ch cho sinh vin y khoa, mang c tnh dy/hc da vo cng ng ca d n CBE - n v ti tr ca vic bin son ti liu ny.

    Phn lng gi chng ti gii thiu mt s cu hi lng gi ca b mn. B cu hi lng gi l s phi hp cht ch gia 2 d n o to ca Nh trng l D n COM - H Lan v CBE - Thy in.

    Mc d c nhiu c gng trong bin son, nhng chc hn s khng trnh khi nhng sai st, rt mong cc ng nghip v cc bn sinh vin gp ln bin son sau hon chnh hn.

    T/M nhm bin son

    PGS.TS. M KHI HON

  • 4

    CH VIT TT Chm sc sc khe CSSK

    Chm sc sc khe ban u CSSKB

    Gio dc sc khe GDSK

    Nng cao sc khe NCSK

    Nhn vin y t thn bn NVYTTB

    Suy dinh dng SDD

    Truyn thng - Gio dc sc khe TT- GDSK

  • 5

    HNG DN S DNG TI LIU Cun ti liu ny nhm gii thiu chng trnh chi tit mn hc, ni dung ca

    cc bi hc Truyn thng - Gio dc sc khe v nng cao sc khe. Ngoi ra, trong cun ti liu ny chng ti cng hng dn cho sinh vin ch ng hc tp, lng gi v gii thiu cc ti liu tham kho lin quan n mn hc.

    Trc khi bt u mn hc, sinh vin c phn chng trnh chi tit ca mt hc c cch nhn tng quan v mc tiu, ni dung, thi lng. Da vo kim nghim hc tp ca bn thn sinh vin s xy dng k hoch hc tp mn hc Truyn thng - Gio dc sc khe v nng cao sc khe mt cch ch ng.

    Khi c tng bi hc phn u tin sinh vin cn nghin cu l mc tiu b hc m sinh vin cn t, phn ny s gip sinh vin nh hng xuyn sut qui trnh nghin cu ni dung bi hc. Phn ni dung s gii thiu nhng kin thc c bn bao ph mc tiu ca bi hc. Khi c phn ny hy c gng tm kim thng tin tr li cho tng mc tiu bi hc, nh du vo nhng im cn lu hot cn tm hiu su hn. Sau khi nghin cu k phn ni dung sinh vin s t lm gi li nhng kin thc trong bi hc bng cch tr li cc cu hi theo s ch dn Sinh vin c th tm kim p n phn cui ca ti liu nhng nht thit sim vin phi c gng tm ra cu tr li trc khi xem p n. Phn cui cng ca m bi hc hng dn sinh vin t hc, t nghin cu v vn dng thc t cc vn i nu ra trong bi hc khi thc hnh ti cng ng hoc cc c s s y t. T hc, t nghin cu v vn dng thc t ca ton b mn hc l vic b buc i vi sinh vin. d dng hn trong vic ch ng hc tp v vn dm thc t sinh vin nghin cu phn hng dn cui ti liu. Phn ny s gip sim vin hiu c su sc hn v ngha ca mn hc v cch vn dng n khi thi hnh ngh nghip.

    Sinh vin nn tm kim nhng ti liu tham kho trn th vin ca Trnl i hc Y khoa v cc th vin khc m rng hoc hiu su hn cc bi hc gii thiu trong ti liu. Danh mc cc ti liu tham kho c ht k phn ca cng ca cun sch.

  • 6

    MN HC/HC PHN: TRUYN THNG - GIO DC SC KHE

    i tng o to: sinh vin chnh qui nm th ba S n v hc trnh: tng s3; L thuyt 2; Thc hnh 1 S tit: 45; L thuyt 30; Thc hnh 15 S im kim tra: 2 S im thi: 1 Thi gian thc hin: hc k 5, 6 (Nm th 3) Mc Tiu

    1 Trnh by c cc kin thc c bn v Truyn thng - Gio dc sc khe2. Lp c k hoch Truyn thng - Gio dc sc khe chm sc sc

    khe cng ng. 3. Thc hin c Truyn thng - Gio dc sc khe cho cc c nhn, gia

    nh v cng ng. 4. Xc nh c tm quan trng ca cng tc Truyn thng - Gio dc

    sckhe

    NI DUNG

    s tit Tn bi hc /ch Tng s L thuyt Thc hnh

    1 Khi nim, v tr, vai tr ca Truyn thng - Gio dc sc khe

    2 2

    2 Hnh vi sc khe, qu trnh thay i hnh vi sc khe.

    4 4

    3 Nguyn tc trong Truyn thng - Gio dc sc khe

    2 2

    4 K nng Truyn thng - Gio dc sc khe 5 5 5 Phng tin phng php v Truyn thng

    - Gio dc sc khe 6 6

    6 Lp k hoch v qun l hot ng Truyn

    thng - Gio dc sc khe 6 6

    7 Gio dc sc khe cho cc cng ng 3 3

    8 nh gi kt qu gio dc sc khe 2 2

    9 Thc hnh tip cn h gia nt 15 15 Tng s 45 30 15

  • 7

    KHI NIM, V TR VAI TR CA TRUYN THNG - GIO DC SC KHE

    Mc tiu sau khi hc xong bi ny, sinh vin c kh nng: 1. Phn tch c bn cht ca qu trnh Gio dc sc khe; 2. M t c mc ch, v tr, vai tr ca Truyn thng - Gio dc sc khe trong chm sc, bo v v nng cao sc khe cho mi ngi; 3. Nhn thc c tm quan trng ca Truyn thng - Gio dc sc khe v

    trch nhim ca cn b y t trong cng tc Truyn thng - Gio dc sc khe. 1. Khi nim Gio dc sc khe

    Truyn thng - Gio dc sc khe (TT- GDSK) l mt trong nhng nhim v quan trng trong cng tc chm sc sc khe, gp phn gip mi ngi t c tnh trng sc khe tt nht. Theo T chc Y t th gii: "Sc khe l mt trng thi thoi mi ton din v th cht, tinh thn v x hi ch khng ch l khng c bnh hay thng tt". Sc khe l vn qu nht ca mi ngi, l nhn t c bn trong ton b s pht trin ca x hi. C nhiu yu t tc ng n sc khe ca mi ngi: yu t x hi, vn ho, kinh t, mi trng v yu t sinh hc nh di truyn, th cht. Mun c sc khe tt phi to ra mi trng sng lnh mnh v i hi phi c s tham gia tch cc, ch ng ca mi c nhn, gia nh v cng ng vo cc hot ng bo v v nng cao sc khe. y mnh cng tc TT- GDSK l bin php quan trng gip mi ngi dn c kin thc v sc khe, bo v v nng cao sc khe, t c cch nhn nhn vn sc khe ng n v hnh ng thch hp v sc kho. nc ta t trc n nay hot ng TT- GDSK c thc hin di cc tn gi khc nhau nh: tuyn truyn v sinh phng bnh, tuyn truyn gio dc sc khe, gio dc v sinh phng bnh... d di ci tn no th cc hot ng cng nhm mc ch chung l gp phn bo v nng cao sc khe cho nhn dn. Hin nay tn gi TT- GDSK c s dng kh ph bin v c coi l tn gi chnh thc ph hp vi h thng TT- GDSK nc ta.

    Truyn thng - Gio dc sc khe ging nh gio dc chung, l qu trnh tc ng c mc ch, c k hoch n suy ngh v tnh cm ca con ngi, nhm nng cao kin thc, thay i thi v thc hnh cc hnh vi lnh mnh bo v v nng cao sc khe cho c nhn, gia nh v cng ng. Truyn thng - Gio dc sc khe ni chung tc ng vo 3 lnh vc: kin thc ca con ngi v sc khe, thi ca con ngi i vi sc khe, thc hnh hay cch ng x ca con ngi i vi bo v v nng cao sc khe. Thc cht TT- GDSK l qu trnh dy v hc, trong tc ng gia ngi thc hin gio dc sc khe v ngi c gio dc sc khe theo hai chiu. Ngi thc hin TT- GDSK khng phi ch l ngi "Dy" m cn phi bit "Hc" t i tng ca mnh. Thu nhn nhng thng tin phn hi t i tng c TT- GDSK l hot ng cn thit ngi thc hin TT- GDSK iu chnh, b sung hot ng ca mnh nhm nng cao k nng, nng cao hiu qu cc hot ng TT- GDSK.

  • 8

    TT- GDSK c cp n trong cc ti liu ca T chc Y t th gii. S tp trung ca TT- GDSK l vo l tr, tnh cm v cc hnh ng nhm thay i hnh vi c hi, thc hnh hnh vi c li mang li cuc sng khe mnh, hu ch. TT- GDSK cng l phng tin nhm pht trin thc con ngi, pht huy tinh thn t lc cnh sinh trong gii quyt vn sc khe ca c nhn v cng ng. TT- GDSK khng phi ch l cung cp thng tin hay ni vi mi ngi nhng g h cn lm cho sc khe ca h m l qu trnh cung cp kin thc, to iu kin thun li v mi trng nng cao nhn thc, chuyn i thi v sc khe v thc hnh hnh vi sc khe lnh mnh. iu cn phi ghi nh l khng nn hiu TT- GDSK n gin nh trong suy ngh ca mt s ngi coi TT- GDSK ch l cung cp tht nhiu thng tin v sc khe cho mi ngi.

    Mc ch quan trng cui cng ca TT- GDSK l lm cho mi ngi t b cc hnh vi c hi v thc hnh cc hnh vi c li cho sc khe, y l mt qu trnh lu di, cn phi tin hnh theo k hoch, kt hp nhiu phng php khc nhau, vi s tham gia ca ngnh y t v cc ngnh khc. Trong TT- GDSK chng ta quan tm nhiu n vn l lm th no mi ngi hiu c cc yu t no c li v yu t no c hi cho sc khe, t khuyn khch, h tr nhn dn thc hnh hnh vi c li cho sc khe v t b cc hnh vi c hi cho sc khe. 2. Bn cht ca qu trnh gio dc sc khe

    2.1. Gio dc sc khe lm thay i hnh vi sc khe: thay i hnh vi sc khe, to lp hnh vi c li cho sc khe l bn cht quyt nh trong GDSK. Ni dung chi tit trnh by trong bi hnh vi sc khe, qu trnh thay i hnh vi sc khe ring.

    2.2. Gio dc sc khe l mt qu trnh truyn thng: gio dc sc khe l mt qu trnh truyn thng, bao gm nhng tc ng tng h thng tin hai chiu gia ngi GDSK v i tng c GDSK (s l.l).

    Qu trnh truyn thng khc vi qu trnh thng tin sc khe. Thng tin sc

    khe ch n thun l qu trnh thng tin mt chiu (s l.2)

  • 9

    im khc nhau c bn gia qu trnh truyn thng v qu trnh thng tin sc khe l vic thu thp cc thng tin phn hi. Cng vic ny cho bit cc p ng thc t ca i tng GDSK (tc l hiu qu ca gio dc). N cng gip cho ngi lm GDSK kp thi iu chnh mc tiu, ni dung v phng php GDSK cho thch hp hn vi tng i tng nhm lm thay i hnh vi sc khe c c hi hnh thnh hnh vi sc khe mi c li cho sc khe. y l iu mong mun ca ngi lm gio dc sc khe. Nh vy, GDSK l mt qu trnh khp kn c khi qut ho nh s 1.3.

    2.3. Gio dc sc khe l mt qu trinh tc ng tm l i tng GDSK s t kt qu tt trong nhng iu kin tm l sau: - Thoi mi th cht cng nh tinh thn, tc l phi c sc khe trnh c cc

    yu t tc ng t bn trong v bn ngoi nh hng bt li ti vic tip thu, thay i hnh vi sc khe.

    - Nhn thc r c li ch thit thc ca vic thc hin mc tiu hc tp, t nh hng ng n mi hnh ng dn n s thay i hnh vi sc khe. c khuyn khch nng cao tnh tch cc, ch ng tham gia vo qu trnh lm thay i hnh vi sc khe ca bn thn v cng ng.

    - Kinh nghim ca mi c nhn cn c khai thc v vn dng vo thc t kim nghi