Presentatie levenskunst en ouder worden door Peter de Wit

  • Published on
    02-Jul-2015

  • View
    184

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

  • 1. HV-Midden-HollandVensters uit de Humanistische Canon www.humanistischecanon.nlBespreking: 3 december 2013 Inleider: Peter de WitVensterLevenskunstTijdsperiodeVanaf de oudheid tot nuThemaEen morele traditie van zelfzorg wordt herontdektDoorkijkjes op Michel Foucault: Pierre Hadot: Joep Dohmen:een relationele ethiek - zelfzorg n de zorg voor de ander zelfzorg is niet jezelf veranderen, maar jezelf worden tegen de onverschilligheid - levensfasen1

2. HV-Midden-HollandAgenda 1. Het voorafje 2. Het venster levenskunst doorkijkjes o Foucault o gn Hadot o Dohmen discussie PAUZE3. De kunst van het ouder worden De levenstrap Dohmen: omgaan met tijd discussie4. Afsluiting de relevantie2 3. HV-Midden-HollandHet voorafje Het namenrondje3 4. HV-Midden-HollandHet voorafje De Canon 35 Vensters geschied geschiedenis en actualiteit le verder lezenHet humanisme ligt nergens vast is historisch veranderlijkAttentie de themas o zijn belangrijk in de geschiedenis van het humanistisch denken MAAR: het georganiseerd humanisme o kan zich de themas uit de Canon niet toe-eigenen o elk thema kan ook in andere levensbeschouwingen voorkomen impliciet en expliciet humanisme 4 5. HV-Midden-HollandHet voorafje Drie hoofdlijnen in de Canon 1. uitgangspunt: 2. streven: 3. ideaal:kritisch denken denken vanuit menselijke vermogens sociale rechtvaardigheid ontplooiing van het individuEigentijds Humanisme Drie pijlers van het HV-humanisme HVde combinatie van deze drie hoofdlijnen o zelf denken o samen leven o persoonlijke ontplooiing5 6. HV-Midden-HollandLevenskunst Levenskunst en ouder worden Gezondheid thema n thema najaar 2013 daarom dit daarom dit perspectief bij levenskunstWaar denkt u aan ? bij levenskunst ? ACTIEF ZIJN GELUK, MEER GENIETEN ZIN GEVEN IN HARMONIE ZIJN/BLIJVENbij ouder worden ? GEBREKEN, ZIEKTE RELATIVEREN WIJSHEID DOOR GAAN ACCEPTATIEMarcus Aurelius Je kan niet de richting van de wind bepalen, wel de stand van je zeilen6 7. HV-Midden-HollandLevenskunst Actualiteit Filosofie als levenskunst in 2013 eindexamen Lati jn o teksten van SenecaSeneca over Gelukkig leven Ononderbroken rust Ononderbroken rust en vrijheid volgen wanneer alles wat ons prikkelt en angst aanjaagt verdreven is. ons prikkelt Dan komt er Dan komt er vrede en harmonie in onze ziel en fierheid en zachtmoedigheid. en fieDe Levenskunst Beurs verbindt Levensgeniete verbindt Levensgenieten met Spiritualiteit o schoonheid en spiri o schoonheid en spiritualiteit o creativiteit & kunst o ontspanning & gezondheid o ontspanning & g u bent n aank u bent n aankoop verwijderd van uw geluk7 8. HV-Midden-HollandLevenskunst De canon over levenskunst Wat is voor mij een authentiek, goed en mooi leven? gaat over positieve vrijheid o de kern van de actuele levenskunst: hoe geef ik mijn leven zlf vorm ? wil verder gaan dan negatieve vrijheid o dat is vrijheid als niet-inmenging - neoliberalisme o zelfbeschikking leidt tot individuen die los staan van anderen sta mijn vrijheid staat in verhouding tot die van anderen o vrijheid is altijd relatief, graden van vrijheid en van onvrijheidMichel Foucault (1984) heeft de levens heeft de levenskunst weer actueel gemaakt o ontdekte de Ar Vitae van de klassieke Oudheid s Socrates: draag zorg voor jezelf Stocijnen: oefen jezelf met het oog op een vrij en soeverein leven waarom zou niet iedereen een kunstwerk van zijn leven kunnen maken ? 8 9. HV-Midden-HollandLevenskunst De ethiek van de levenskunst Het doel het be het bereiken van een eigen, authentieke levenshoudingHoe te bereiken ? bezinning en oefen ing waarden onderzoek vriendsch vriendschap omgaan met tijd- wat kan ik ? - wat wil ik echt ? - hoe doen we het samen ? - wanneer ? ouder wordenHet ideaal een ge gemeenschap van weerbare en op elkaar betrokken individuen o geen liberale, smalle moraal van zelfbeschikking en onverschilligheid o een nieuwe publieke moraal Dohmen: o allee door toewijding en veelvuldig oefenen alleen kan iemand erin slagen om een persoonlijke levenshouding te verwerven 9 10. HV-Midden-HollandLevenskunst Groot aantal actuele auteurs Gemeenschappelijk De zoektocht van het individu in de moderne maatschappij o utopien en oud dogma's hebben afgedaan oude o het is niet makkelijk een koers voor het eigen leven te bepalen er wordt verwacht da t we ons leven een doel geven en onze vaardigheden gebruiken o hoe vinden we o onze weg ? Michel Foucault Wilhelm Schmid Alain de Botton Joep Dohmen Dick Kleinlugtenbelt Joep Dohmen Joep Dohmen Dick Kleinlugtenbelt1984 2000 2000 2002 2005 2007 2010 2010Waarom maken wij niet van ons leven een kunstwerk? Filosofie van de levenskunst - inleiding in het mooie leven De troost van de filosofie Over levenskunst de grote filosofen over het goede leven Mensbeelden en levenskunst Tegen de onverschilligheid Brief aan een middelmatige man Levenskunst bevriend raken met jezelf en de ander 10 11. HV-Midden-HollandFoucault (1926 - 1984)Kritisch humanisme De vroege Foucault (tot 1976) argwaan tegen huma nisme het rationeel handelende subject o Marx: je klassepositie is primair en beslissend voor je denken o Freud: het onbewuste is primair o Nietzsche: het subject als n autonoom individu, bestaat niet Foucault: het moderne individu is het product van verinnerlijkte gedragsregels o sociale relaties gaan vooraf aan individualiteitDe vrijheidspraktijk van de latere Foucault(vanaf 1976)de Grieken en Romeinen streefden naar individu de Grieken en Romeinen streefden naar individuele autonomie 1. praktische zelfzorg o ken jezelf, ken je omstandigheden, ken je doe len 2. relationele ethiek o zorg voor hoe je samen met anderen in het lleven staat vertrekpunt: individu is gn atomair en onafhankelijk ik zelfzorg: de poging overheersing en machteloosheid buiten de deur te houden zorg voor anderen: idem, geen afhankeli jkheid crerende naastenliefde 11 12. HV-Midden-HollandJoep Dohmen (1949)Tegen de onverschilligheid o hoogleraar Ethiek, Universiteit voor Humanistiek o medeoprichter van Filosofie Magazine o promoveerde op Nietzsche ove r de menselijke natuurFilosofie van de zelfzorg voorbij het liberalisme o spiegelt de onkwetsba re en onafhankelijke mens voor voorbij het paternalisme o mengt zich in mensenlevens, waar ruimte nodig is voorbij het c onservatisme o menen, dat authenticiteit egosme inhoudt zelfzorg o authentiek zijn = doen waar je ten diepste bij betrokken bent authe o waarachtig betrokken zijn bij jezelf, je naasten en de maatschappij waaracLevenskunst aandacht voor jezelf en je gesitueerdheid o inhoudelijk is levenskunst principieel onbepaald 12 13. HV-Midden-HollandJoep Dohmen Programma van de levenskunst 1) zelfkennis o wie ben ik, wat kan ik, wat wil ik, WAT VOEL IK 2) daadkracht o ge gewoonte vorming bevordert praktische wijsheid 3) maak verschil ve o bepaal je rangorde van waarden be 4) kies het ju iste ogenblik o wat is nu aan de orde, wat in de toekomst o wat moet je doen, wat laten 5) let op de context o houd rekening met de eisen die aan je gesteld wordenVriendschap de enige rela die intense bemoeizucht toestaat tie o het verdiept je leven13 14. HV-Midden-HollandDiscussie Vragen bij levenskunst Is levenskunst zelfdiscipline d ie de samenleving splijt ? o elitair ? navel staren ? o op jezelf gericht egosme ? n van de mogelijke lifestylen ? o de illusie van de goede samenleving maa o maakbaarheid ? overbodig als je je aan waarden en normen houdt ? j14 15. HV-Midden-HollandOuder worden De traditionele levensloop De standaard biografie Des menschen op en nedergangh valt dene soet en dander bangh. ( gravure 1550)De trap des ouderdoms o opgaand van zuigeling naar middelbare leeftijd o neergaand van 60er naar sterfbed15 16. HV-Midden-HollandOuder worden Carl Jung: de omloop van de zon (1875-1961)Opgaan, blinken, zinken de tweede helft van het le de tweede helft van het leven o is er uitzicht op een eigen zin en doel ?16 17. HV-Midden-HollandJoep Dohmen (in: Tegen de onverschilligheid)Levenskunst en ouder worden Levenskunst en omgaan met de tijd respect voor het moment o een vast leefritme levensfasen o leef in de diepte heb aandacht voor grote overgangen heb geen angst iets te missen o first things first o houd tijd over en verveel je niet o laat het heden niet ongemerkt voorbij gaan zit ik nog op het juiste spoor o elke keuze maakt onze identiteit de dood o wie wil ik geweest zijn als ik sterf ? duurzaamheid o bezinning en gewoontevorming o welke van je gewoonten zijn van existentieel belang?( Kairos zoon van Zeus het vluchtige moment )17 18. HV-Midden-HollandJoep Dohmen Levenskunst en ouder worden De moderne levensloop wordt gezien als keuzeb wordt gezien als keuzebiografie vanuit zelfbeschikking o op grond waarvan keuzes maken ? o hoe je positieve vrijheid realiseren ? zelf Dohmen: zelfbeschikking is een illusieLevenskunst is gn blauwdruk blau o je komt regelmatig tot nieuwe inzichten o onze diepste waarden zijn aan verandering onderhevig leve is leren leven met continuteit en discontinuteit o integer zi en n geheel vormen zijn18 19. HV-Midden-HollandHV-site De kunst van het ouder worden Ouder worden is een complexe ervaring gezondheid en erkenning zijn belangrijk het idee dat je op je 50ste, 60ste of 70ste er w bent, blijkt onjuist wel o er zijn belangrijke dingen die je moet leren verdragen v lichamelijk functieverlies het omgaan met de tijd - leegte lee verlies van geliefden/vrienden - sociale / emotionele eenzaamheid o wat verwacht je verder nog van het leven, wat wil je nog ?Ouder worden is iets wat je doet verlies en compensatie o hoe vergroot ik de positieve aspecten en hoe houd ik de negatieve gevolgen binnen de perken? veel ouderen willen een gentegreerd levensloop verhaal maatsc o hoe omgaan niet een niet maatschappelijk-succes-verhaal ?19 20. HV-Midden-HollandDiscussie Vragen bij ouder worden Levenskunst is er voor alle leeftijden ontwikkel een eigen levenshouding o zoek naar wat je echt belangrijk vindt o heb oog voor je gesitueerdheidHoe gaat om met w