Türkiye'de i̇klim elemanları

  • Published on
    04-Jul-2015

  • View
    161

  • Download
    2

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Trkiye'de klim Elemanlar

Transcript

<ul><li> 1. Trkiye'de klim Elemanlar </li></ul> <p> 2. 1. SICAKLIK a) Yllk Ortalama Scaklk Dal: Trkiye'de yllk ortalama scaklklarnn dal yledir: 3. Gerek Scaklk Ortalamalarna Gre: Ky blgeler, i blgelere gre daha scaktr. Bu durum, yksekliklerinin ve denizellik - karasallk zelliklerinin farkl olmasndandr. En yksek ortalamalar 20, 21C'lerle Gneydou Anadolu'dadr. Nedeni; enlemi, deniz etkilerine kapal olmas (karasallk) ve gneyden gelen scak hava ktlelerinin etkili olmasdr. 4. Kylarda en yksek ortalamalar Akdeniz kylarnda grlr. Kylarda scaklk kuzeye gidildike enlem etkisiyle azalr. Not: Antalya'da 18.5C, zmir'de 17.6C, anakkale'de 14.8C, Samsun'da 14C yllk ortalama scaklklar grlr. Gneye doru, scaklk ortalamalarnn artmasnn nedeni enlem faktrdr. 5. kesimlerdeki scaklk,batdan douya doru hzla azalr. Nedeni douya doru yaklaldka yksekliin ve karasalln iddetinin artmasdr. Not: Yllk scaklk ortalamalar, Balkesir'de (147 m), 14.5C, Ankara'da (891 m) 11.7C, Sivas'ta (1285 m), 8.6C, Erzurum'da (1758 m) 5.9C, Kars'ta (1775 m) 4.2C dir. Batdan douya doru scaklktaki bu azalma enlem etkisine uymaz. Bu durumun nedeni yksekliin douya doru artmasdr. 6. ndirgenmi Scaklk Ortalamalarna Gre: Ykseklik etkisinin ortadan kaldrlarak, deniz seviyesine indirgenmi yllk scaklk ortalamalarna gre, Trkiye'de scakln dal yledir: 7. En dk ortalamalar 13C, 14C' lerle Kuzeybat ve Kuzeydou Anadolu'dadr. Nedeni; enlem ile karasallk ve denizellik zellikleridir. Scaklk ortalamalarnn gneyden kuzeye doru nispeten dzenli olarak azald grlr. Nedeni, enlem faktrdr. En dk ve en yksek ortalamalar arasnda 8C yi aan fark grlr. Nedeni enlem faktrdr. 8. b) Ocak Aynda Ortalama Scaklk Dal Bu mevsimde, ky blgeler, denizin ltc etkisinde kalrken, blgeler: Sibirya kkenli, souk havann etkisindedir. Kylara paralel uzanan yksek sradalar ise kydaki lk havann i blgelere, i blgelerdeki souk havann da ky blgelere ulamasn engellemektedir. 9. Gerek Scaklk Ortalamalarna Gre: En yksek scaklklarn Akdeniz kylarnda olduu grlr. Nedeni; tropikal hava ktlelerinin etkisinde kalmas ve enlem faktrdr. Kylarda scaklklar gneyden, kuzeye kldka enlem faktryle azalr. Not: Ocak ay scaklk ortalamalar Anamur'da 11.4C, Adana'da 9.9C, Antalya'da 10.5C, zmir'de 8.6C, .Kale'de 5.3C, stanbul'da 5.6C, Samsun 'da 6,9C Trabzon 'da 7.3 C dir. 10. blgelerde scaklk deerleri olduka dktr. Douya doru iyice azalr. Nedeni ykseklik ve karasalln artmasdr. Not: Ocak ay ortalama scaklklar;Balkesir'de (147 m) 4.9C, Ankara'da (891 m) -0,1 C, Erzurum'da (1758 m) -8.7C, Kars'ta (1775 m) ise -11.5Cdir. 11. 2. TRKYE'DE BASIN VE RZGRLAR Trkiye'deki iklim zelliklerinin olumasnda, basn ve rzgrlarn da nemli katks bulunur. Rzgrlar, kendilerini oluturan hava ktlelerinin zelliklerine gre, scak, souk, nemli veya kurutucu etkiler yaparlar. Rzgrlarn karadan veya denizlerden esmesi de farkl etkiler yapar. Rzgrlarn etkileri mevsime gre farkllar. 12. K Mevsiminde: Bu mevsimde, Anadolu karasallna etkisiyle, Sibirya yksek basn merkezinin etkisine girer. Bu souk hava Anadolu'dan evredeki denizlerde bulunan alak basn merkezlerine doru yaylr. Bu nedenle k mevsiminde; Karadeniz kylarna gney ynl, Akdeniz kylarna ise kuzey ynl rzgrlar eser. 13. K mevsiminde Dou Karadeniz ve Akdeniz kylarna doru esen bu souk rzgrlar, yksek dalardan aaya doru inerken, her 100 m'de 1C snarak fon rzgrlarnn olumasna yol aar. Fn karakterli rzgarlarn esmesi, Rize ve evresinin mikroklima zellik kazanmasn salar. Bu nedenle yrede turungil tarm yaplabilmektedir. 14. Yaz Mevsiminde: Bu mevsimde, Trkiye Asor yksek basnc ile Basra alak basncnn etkisindedir. Basn dal ve rzgrlarn yn, k mevsimine gre daha dzenlidir. Trkiye genelinde kuzeybat ynl rzgrlar (Bat rzgrlar) egemendir. Dou Akdeniz kylarnda ise gney ynl rzgrlar eser. Kuzeybat ynl rzgrlar, Karadeniz blgesinde, denize dnk da yamalarna bol miktarda ya brakrlar. 15. Trkiyede Etkili Olan Yerel Rzgrlar Lodos: K mevsimi ve bahar aylarnda, bat ve gney kylarmza, gneybatdan esen lk ve nemli rzgrlardr. Bu kylara ya brakrlar. Anadolu ilerine scak ve kuru olarak eserler. Samyeli:Gneydou Anadolu'da yaz aylarnda, gneydeki llerden esen scak ve kuru rzgrlardr. 16. Karayel ve Yldz: K mevsiminde esen, kuzey ynl rzgrlardr. Karadeniz ve Marmara Blgelerinde iddetli eser. Yamur ve kar yalar getirir. Deniz ulamn gletirir. Bu rzgrlar Balkanlar zerinden Trkiye'ye ular. Poyraz: Kuzeydou ynl eser. K mevsiminde souk ve kuru rzgrlardr. Ayaz oluturur. Yaz aylarnda ise denizden geerek geldiklerinden, Karadeniz kylarna ya brakr. Anadolu ilerinde ise serin ve kuru olarak eser. 17. Etezyen: Yaz mevsiminde, Ege kylarna doru esen kuzeybat ynl serin rzgarlardr. mbat: Ege kylarnda, gndz denizden karaya doru esen, serin deniz meltemlerine verilen addr. 18. TRKYE'DE NEMLLK VE YAI Trkiye'de; Bulutluluk oranlar, bal nem oranna bal olarak k mevsiminde artar, yaz mevsiminde azalr. Bulutluluk oranlar ky blgelerde fazla, i blgelerde ise azdr. Bulutluluk orannn en fazla olduu yerler Dou Karadeniz kylar, en az olduu yerler ise Gneydou Anadolu blgesindedir. 19. Trkiye'de Sisler: Ilk - nemli hava ktlelerinin, souk zeminlerde, alttan soumas ile oluan sisler, ulam faaliyetlerinde ve tarmsal faaliyetlerde etkilidir. Sis oluumlarnn en fazla olduu yerler 20 - 30 gnle Trakya'nn i kesimleri, ve Dou Anadolu blgeleridir. 20. Sis oluumlarnn en az grld blgeler ise, 5 gnden az olarak, Ege ve Akdeniz kylardr. K mevsiminde sis oluumlar fazladr. Nedeni lk denizlerden gelen hava ktlelerinin, Anadolu'nun i kesimlerinde soumasdr. Yaz mevsiminde sis oluumlar ok azdr. (1 gnden az). Nedeni i blgelerde zeminin scak olmasdr. 21. Trkiye'de Yalarn Dal En fazla yalarn, kuzey ve gneydeki da sralarnn, denize bakan yamalarnda olduu grlr. Nedeni, lk denizlerden buharlamayla ykselen nemli havann, bu dalara arparak ykselmesi ve yamalara ya brakmasdr. En az yalarn, i blgelere dt grlr. Nedeni, nemin kayna olan denizlere uzakl ve deniz etkilerinin buralara ulaamamasdr. 22. blgelerde yalarn az olmasnda, k mevsiminde etkili olan yksek basn koullarnn ya oluumunu engellemesi, yaz aylarnda ise, havann; ok scak olmasyla, havadaki nemin younlamasnn glemesi de etkili olur. Bak etkisiyle Dou ve Bat Karadeniz Dalar ile Bat Toroslar ve Amanos Dalarnn denize dnk yamalar bol ya alr. 23. Ege dalar, denize dik uzandndan, nemli hava ykselmeden i kesimlere ular, bu durum Ege kylarnda yalar azaltr. Yksekliin azalmas Marmara Blgesi, Orta Karadeniz ve ukurova'da yalar azaltr. Dou Anadolu'da yksekliin artmas ise yalar artrr 24. evresi yksek dalarla kuatlm, Tuz Gl evresi, Malatya ve Idr Ovas gibi ukurluklarda yalar azalr. Not: Trkiye 'de yan dalnda dalarn uzan dorultusu, cephesel depresyonlarn gei yollarna gre dalarn konumu (bak koulu) ve mevsime gre deien basn koullar rol oynar. 25. Trkiye'de Kuraklk: nsanlar ve bitkiler iin su eksikliine kuraklk denir. Yer alt sularnn, topraktaki nemin, akarsularn ve gllerdeki sularn ana kayna yalardr. Yalarn yeterli olmamas kurakl oluturur. 26. Trkiye'de kurakln dal yledir: Kurakln en ok hissedildii yerler Tuz gl evresi, Gneydou Anadolu ve Idr yresidir. Bu durum ya azl ve buharlamann iddetli olmasnn bir sonucudur. Yurdumuzun byk bir kesiminde (Karadeniz Blgesi ve Kars - Ardahan yresi dnda) iklimin genel karakteri olarak,yaz yalar azdr. Bu durum yaz kurakl oluturur. 27. Kurakln hissedilmedii veya ok az hissedildii yerler Karadeniz kylar ve Marmara Blgesi'dir. Nedeni yaz aylarnda da yeterli ya almasdr. 28. Trkiye'de kurakla bal olarak; Tarmsal verimde azalmalar olur. Hidroelektrik retimi azalr. me ve sulama suyunda yetersizlik oluur. Doal bitki rtleri kurur. Tarm topraklar nadasa braklr. </p>