Karakteristikat e familjes pishore dhe selviore

  • View
    926

  • Download
    19

Embed Size (px)

Transcript

Detyrw kursi

Karakteristikat e familjes Pinaceae (Pishore) dhe Cupressaceae (Selviore)Karakteristikat e familjes Pinaceae (Pishore) dhe Cupressaceae (Selviore), duke u bazuar n: - Klasifikimin sistematik. - Karakteristikat e prgjithshme. - Karakteristikat e vecanta t gjinive t ndryshme. - Prhapjen e llojeve q prfshihen n familjet Pinaceae dhe Cupressaceae. - Prdorimi i tyre nga njeriu.

Klasifikimi sistematik:Familja: PinaceaeRendi: ConipheralesKlasa: ConipheropsidaN/ndarja: GymnospermaeNdarja: SpermatophytaMbindarja: CormophytaMbretria: BimoreFamilja: CupressaceaeRendi: ConipheralesKlasa: ConipheropsidaN/ndarja: GymnospermaeNdarja: SpermatophytaMbindarja: CormophytaMbretria: BimoreFamilja Pinaceae (Pishore)Familja Pinaceae sht familja m e madhe e Konifereve dhe m e rndsishmja nga ana ekonomike.N kt familje bjn pjes kryesisht bim drurore, rrall shkurrore: - monoike, - me degzim monopodial, - gjethe halore, gjithmon t blerta (prjashtim bjn gjinit Larix dhe Pseudolarix, q karakterizohen nga gjethe q bien gjat dimrit).N pranver, mbi degt e pishave dalin dy lloje lulesh: lule mashkullore dhe femrore.

Familja pinaceaeGjinia PinusGjinia AbiesGjinia PiceaGjinia CedrusP. peuceP. halepensisP. pineaP. heldreichiiP.mughusP. silvestrisA. albaA. Borissi - regisP. excelsaC. deodaraC. atlanticaC. libani

Pinus sylvestris

Pinus strobus

Pinus cembra

Pinus cembroides

Pinus bungeana

Pinus muricataGjinia Pinus

Mbreteria: BimoreNenndarja:GymnospermaeNdarja : SpermatophytaKlasa: ConipheropsidaRendi: ConipheralesFamilja: PinaceaeGjinia: PinusLloji: Pinus nigra (J.F.Arnold 1785)Pinus nigra sht nj pem halore e familjes Pinaceae karakteristike per territorin e Mesdheut por areali I saj eshte shume I fragmentuar. Ajo sht gjetur n lartsi q shkojn nga niveli i detit n 2,000 metra , m s shpeshti prej 250-1,600 metra .Pinus nigra sht nj pem e madhe me gjelbrim t prjetshm , n rritje n 20-55 metra e gjat n maturim. Gjethet (" hala ") jan t holla dhe m fleksibile n popullsit perndimore.

Morfologjia: Shume karakteristika jane po ashtu si familja Pinaceae te ciles I perket por karakteristike eshte ndryshueshmeria ne gjatesine ,trashesine dhe formen e gjetheve halore.Pinus nigra rritet rreth 15-70 cm cdo vit.Pema ka nje forme konike qe me kalimin e eviteve behet jo e rregullt.Ka nje jetgjatesi te madhe deri ne 500 vjet.Ka nevoje per zona me ndricim per tu rritur dhe eshte shume rezistente ndaj akullit dhe debores

Gjethet(halat) jane te vendosura dyshe ne majen e filizave te shkurter dhe ne baze mbeshtillen nga luspa te murrmeJane jo te drejta ne gjatesine e tyre dhe nga ana e brendshme secila nga gjethet eshte e drejte dhe nga ana e jashtme e myset.Gjethet jane te tipit halor te vendosura dyshe me gjatesi 8-20 cm dhe te ngjyres jeshile te erret

Gjethe ne forme halash te vendosura dysheGjethe e myset nga jashteLulet mungojne ashtu si te te gjithe Coniferet por shfaqen disa struktura riprodhuese te reja te quajtura boce (femerore dhe mashkullore) Te gjitha bocet me forme konike ovale jane ne gjatesine 5-15 cm dhe 2-3 cm te gjera.Jane jeshile ne moshen juvenile dhe pas 18 muajsh behen te verdha.

Bocet mashkullore:jane te formuara nga luspa te rregullta ne trajten e nje rombi me nje maje te ngritur ,kurse maja tjeter ngjitet me boshtin e boces.Luspa ka vleren e nje theku dhe ne bazen e saj ka dy trasta pjalmore dhe dy fluska ajrore.

luspat

Bocet mashkulloreKercell I ri

Boce mashkulloreBocet femerore jane te pakta dhe permbajne luspa makrofile.Jane ne ngjyre me te theksuar ne lejla dhe kane permasa me te medha se ato mashkullore,gjenden te vetmuara dhe pas pllenimit te ovules qe permban cdo luspe drunjezohet dhe luspat hapen.Fekondimi ndodh 13 muaj pas pjalmimit.

Pisha Flamur: Ka formn e flamurit si rezultat i veprimit t errave t forta t juglindjes. Pisha i prket llojit Pinus nigra. Druri ka lartsi rreth 20 m, diametr t trungut 75 cm dhe mosh rreth 100 vjet. Ky monument ka vlera shkencore, biologjike, estetike dhe turistike.

kurioziteteFosilet e para te P.nigra datojne qe nga Mioceni,rreth 20 milion vjet me pare.Pinus nigra nigra gjendet ne zonen e Italise,Greqise,dhe ne malet e ballkanit dhe ze me shume se 800 mije ha.Bocet(femerore ) mbajne 3040 fara ku rreth gjysma e tyre pllenohet.Gjinia PiceaMbreteria: BimoreNenndarja:GymnospermaeNdarja : SpermatophytaKlasa: ConipheropsidaRendi: ConipheralesFamilja: PinaceaeGjinia: PiceaLloji: Picea abies

Picea abies eshte nje peme drunore halore e larte deri ne 35-55m(me e gjata eshte 63 m e gjendur ne Norvegji) dhe me diameter trungu prej 1-1.5m.P.abies rritet shpejt deri ne 1 m per vit.

Gjethet jane halore me gjatesi rreth 2.5 cm.Kane nje tendence per tu vendosur ne menyre te rregullt ne plan horizontal rreth degezave.Jane te vendosura ne luspa.

Lulet edhe ketu nuk ekzistojne dhe vazhdojne te jene prezente sporofilet te ndara ne makro dhe mikrosporofile.Piqen rreth periudhes prill maj.Makrosporofilet-(lulet femerore) I japin origjinen farave Mikrosporofilet-(lulet mashkullore) rreth 1 cm te gjate dhe formohen ne bazen e kercellit te vitit te kaluar dhe zakonisht zhvillohen ne bazen e boceve femerore.

Bocet jane cilindrike rreth 10-20 cm te gjata dhe 2-3 cm te gjera dhe bien te gjitha pas maturimitPjekuria seksuale arrihet ne moshe te madhe (20-30 vjet)Farat jane te zeza,4-5 mm te gjata dhe jane te pajisura me nje krah 15 mm te gjate ne ngjyre kafe te zbehte.

PerdorimiPerdoret si burim druri dhe ne prodhimin e letres.Ne lashtesi eshte nxjer nje lloj substance e quajtur birra e Pinus abies e cila perdorej per kurimin dhe parandalimin e disa semundjeve.Ne australi perdoret si caj ose shurup dhe gjen perdorim edhe per pr trajtimin e rregullimeve t traktit respirator , lkurs , sistemit lokomotor dhe traktit gastrointestinal si dhe per trajtimin e infeksioneve.Gjenoma prmban rreth 20 miliard ifte bazash dhe sht rreth gjasht her me I madh se gjenomi njerzor.Abies & Cedrus

(Abies)(Cedrus)

Gjinia: AbiesFamilja: PinaceaeRendi: ConipheralesKlasa: ConipheropsidaN/ndarja: GymnospermaeNdarja: SpermatophytaM/ndarja: CormophytaMbretria: Bimore

Gjinia: CedrusFamilja: PinaceaeRendi: ConipheralesKlasa: ConipheropsidaN/ndarja: GymnospermaeNdarja: SpematophytaM/ndarja: CormophytaMbretria: Bimore

Gjinia Abies:Abies alba: bredhi me ngjyr argjendi, sht nj specie me gjelbrim t prhershm.E merr emrin nga ngjyra e bardh q ka trungu.Pr shum koh sht prdorur si pema e krishtlindjeve, megjithat koht e fundit sht zvendsuar nga lloje t tjera, si psh: Picea abies.Abies alba sht nj bim e ndjeshme ndaj ndotjes dhe ndryshimeve klimatike.Gjendet n malet e Europs, n veri t Normandis (n Pirenei), n lindje t Alpeve dhe Karpateve, n Italin Jugore dhe n veri t Serbis.Gjendet n lartsit 1000 1600 m.

Karakteristika t pjesve t vecanta anatomike: Gjethja sht n formn e nj gjilpre t rrafsht. Prmasat e gjethes jan: 1.8 3 cm (gjatsi), 2 mm (gjersi), 0.5 mm (trashsi). Kan ngjyr t gjelbr t errt nga sipr dhe ngjyr t bardh n gri n pjesn e poshtme.

Konet jan 9 17 cm t gjat dhe 3 4 cm t gjer. Ata jan t prbr nga 150 200 shtresa luspash dhe secila nga luspat prfundon me nj zgjatim, n t dyja ant e secilit gjenden 2 fara. N kohn kur farat piqen, konet shprbhen dhe farat largohen.

Trungu ka ngjyr t bardh, nga merr edhe emrin bima dhe diametri i tij shkon deri n 1.5 m.

Forma e jashtme:Abies alba sht nj bim halore me gjelbrim t prhershm, me nj gjatsi q arrin deri n 40 50 m.Abies borisii - regis (Bredhi bullgar):sht nj pem e madhe halore, me gjelbrim t prhershm.sht nj specie amtare e maleve n zonn e gadishullit t Ballkanit. Ajo gjendet n: Bullgari, Greqin veriore, Republikn e Maqedonis, Shqipris dhe Serbis.Gjendet n latrsit 800 1800 m, ku reshjet e shiut arrijn deri n 1000 mm.

Gjethet jan si gjilpra t rrafshta, me prmasa: 1.8 3.5 cm (gjatsi), 2mm (gjersi) dhe 0.5 mm (trashsi). N pjesn e siprme gjethet kan ngjyr t gjelbrt t errt, ndrsa pjesa e poshtme sht e pajisur me shirita blu dhe t bardh. Konet jan 10 21 cm t gjat dhe 4 cm t gjer. Ata jan t pajisur me 150 deri n 200 shtresa luspash. Secila nga luspat sht e pajisur me nj zgjatim, n t dyja ant e t cilit gjenden 2 fara, t cilat kur piqen largohen dhe kjo sjell edhe shprbrjen e konit.

Trungu ka nj diametr rreth 1.5 m.Forma e jashtme:Abies borisii regis sht nj pem e madhe halore, me gjelbrim t prhershm. Gjatsia e saj arrin deri n 40 50 m.Gjinia Cedrus:

Cedrus deodaraCedrus atlanticaCedrus libaniCedrus deodarasht nj pem me gjelbrim t prhershm.Cedrus deodara sht nj bim q krkohet shum n industrin e ndrtimit, pr shkak t qndrueshmris s lart dhe rezistencs ndaj kalbjes.sht prdorur historikisht nga njeriu pr ndrtimin e tempujve fetar, ndrtesave publike, kazermave, urave, shtpive notuese, makinave hekurudhore, etj.Cedrus deodara gjendet n Himalajet perndimore, Afganistanin lindor, Pakistanin verior, n Indin veriore, etj.

Lulja (monoike) sht e prbr nga kone mahkull rreth 2 3 inc. t gjat, q gjenden n pjest e poshtme t kurors, ose nga kone femr t drejta, me ngjyr t purpurt, q gjenden n pjesn e siprme t kurors.Fruti prfaqsohet nga kone t drejta (pingule), 3 4 inc. t gjata dhe rreth 3 inc. t gjer. Luspat e papjekura (t qumshtit) t konit, fillimisht kan ngjyr t gjelbrt dhe t purpurt, pastaj kur piqen marrin ngjyr kafe n t kuqerremt.

Trungu, fillimisht sht ngjyr kafe me gri, pastaj me rritjen e trungut formohen brazdat, t pajisura me shtresa luspash.Gjethja prfaqsohet nga hala me gjelbrim t prhershm, n ngjyr t gjelbrt t erret, por mund t ken edhe ngjyr blu t gjelbrt. Gjatsia e tyre arrin deri n 1 2 inc. Kan maj t mpreht dhe qndrojn n pem pr 3 6 vjet.

Forma e jashtme:Pemt e reja kan nj kuror t gjer piramidale, q bhet m e gjer te pemt m t vjetra. Gjatsia e ty