Cẩm nang đi Núi Cấm

  • Published on
    22-Jun-2015

  • View
    542

  • Download
    1

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Gii thiu di tch, im du lch Ni Cm An Giang v cch thc i li, l bi...

Transcript

<ul><li> 1. Trong cc tp tip theo chng ti s gii thiu n Qu v nhng nghi thc cng l c sc ti cc a im: Cha B, Tnh Bnh Dng Cha B en, Tnh Ty Ninh Cha Bi nh, Tnh Ninh Bnh n B Cha Kho, Tnh Bc NinhCM NANGNgi i Ni Cm n Hng, Tnh Ph Th Cha Hng, H Ni b sung nhb sung nhb sung nhCha BCha B enCha Bi nhb sung nhb sung nhb sung nhn B Cha Khon HngCha Hng GI: ................ ng.NH XUT BN DN TR</li></ul><p> 2. ALi m uNgi i Ni Cm 1n Giang non nc hu tnh, ni c nhng phong cnh thin nhin say m lm m hoc lng ngi. Khng nhng th, vi v vn di tch lch s vn ha, n cha linh thing gn lin vi nhng truyn thuyt k b v hin hch, An Giang ang ngy cng thu ht khch thp phng n y tham quan, thng ngon cng nh cng l. n vi An Giang l n vi vng sng nc bt tn, vi di do c tm, vi nhng cnh ng la bt ngn thng cnh c bay. Nhng iu th v to nn s khc bit vi cc tnh trong ng bng sng Cu Long chnh l vng Tht Sn hng v. Ngy nay, An Giang ang trn con ng i mi. Vi nhng chnh sch u t hp l trong vic bo tn v pht huy cc gi tr truyn thng, iu to iu kin cho du lch An 3. 2 Cm nangGiang hon thnh s mnh l ngnh kinh t mi nhn trong nhng nm ti. V vi An Giang, du khch s c thng ngon nhng dch v sng nc c trng v nhng dch v rng ni xen k c o, to nn s phong ph a chiu trong c sc vn ha ni y. Tuy nhin s l rt thiu st nu nh nhc n An Giang m chng ta khng cp n vn ha cng l. Vi nhng di tch, cha chin nm ri rc khp ni, t vng sng nc cho ti ni rng, vi nhiu thnh phn dn tc, mi vng, mi dn tc li c nhng cch thc cng l khc nhau tt c to cho vn ha cng l An Giang m v a mu sc. Nh chng ta bit, Vit Nam, mt t nc trng ngha tnh, chnh v vy m phong tc cng l nh, cha, miu, ph, cng nh trong gia nh t lu tr thnh mt nt vn ha lu i. Nt vn ha y l s kt tinh nhng g tinh ty nht t cuc sng lao ng hng ngy v nhngNgi i Ni Cm 3c m, kht vng vn ti mt cuc sng cao p hn. Ngy nay, trong nhp sng hin i, hi h, vic gi gn nt vn ha y ang tr nn quan trng. Vi ngha , vic tm hiu, nghin cu v xut bn cun cm nang Nghi thc cng l cng l n cha Vit Nam khng nhng th hin s knh trng m cn mong mun gp phn nh b vo vic bo tn v pht huy nhng gi tr vn ha lu i y. Tip ni hnh trnh trn t An Giang, trong tp hai ca cun nang ny, chng ti xin gi ti bn c v nhng di tch, thng cnh cng nh phong tc cng l c sc ca vng Tht Sn, c bit l Ni Cm. Trong qu trnh tm hiu, nghin cu, su tm, do s hn ch v ti liu cng nh trong gii hn hiu bit ca mnh, chng ti khng trnh khi nhng thiu st. Rt mong nhn c nhng ng gp kin ca bn c cun cm nang c hon thin v phong ph hn. 4. 4 Cm nangI. KHI QUT V THT SN V NI CM 1.1. Tm hiu chung v dy Tht Sn Tht Sn (By Ni) l nhng a danh tiu biu thuc huyn Tnh Bin v Tri Tn An Giang, ni c phong cnh thin nhin hng v v k b, vi hng lot nhng di tch, danh lam t lu lm m hoc du khch khi ti y. c mnh danh l nc nh ca ng bng sng Cu Long, ni m du khch c th phng tm mt ra ti tn vng bin H Tin, chim ngng cnh ni non trp trng vi my m ging ph v cm gic mt lnh vi gi lng vi vu, Tht Sn ang ngy cng tr thnh nhng a im hp dn thu ht khch thp phng ti thng ngon. Trong i Nam Nht Thng Ch (1865) th Tht Sn bao gm cc ni: Tng Sn, T Sn, Cm Sn, c Nhm, NamVi, T Bit, Nhn Ha. Nhng theo H Biu Chnh trong ThtNgi i Ni Cm 5Sn Huyn B, Nguyn Vn Hu trong Tht Sn Mu Nhim li cho rng l cc ni: T, Cm, Tr S, Kt, Di, Tng, B i Om. Mt gi thuyt khc ca Trn Thanh Phng trong Nhng Trang s v An Giang, xut bn nm 1984 cho rng l cc ni: Cm (Thin Cm Sn), Di Nm Ging (Ng H Sn),T (Phng Hong Sn), Di (Nga Long Sn), Tng (Lin Hoa Sn) Kt (Anh V Sn) v Nc (Thy i Sn ). Li c gi thuyt khc na cho rng l cc ni: Cm, Di, T, Ph Cng,Nam Qui, Sam, khi ni Tr S (gm ni Giai, Kt, Tr s ). Tuy vn cn c nhng ti liu, nhng gi thuyt khc nhau, nhng hin nay nhng ni do Trn Thanh Phng lit k, c ngi ng thun hn c. 1.2. Tm hiu chung v Ni Cm Ni Cm cn c gi l ni ng Cm 5. 6 Cm nanghay Thin Cm sn. Thin Cm Sn theo ting Khmer l Pnom ta piel hay Pnom po pil. Ni Cm c cao 705 m. Chu vi 28.600m, l mt ngn ni cao nht trong Tht Sn v l nh cao v hng v nht a phn tnh An Giang. Ni thuc a phn x An Ho, huyn Tnh Bin, cch trung tm TP Long Xuyn khong 90km theo Quc l 91 r qua tnh l 948. * Cc truyn thuyt v Ni Cm Theo Gia nh thnh thng ch ca Trnh Hoi c th trc kia Ni Cm c tn l i Tn. Ni cao 50 trng, chu vi hn 20 dm. Hnh dng nh ci i cao, nm thuc v cung Thn T nn gi l ni i Tn. Sch vit thm: ci tn ny xut pht t hnh dng nh ci i cao ca ni cng thm hng ni nm v cung Thn T nn gi l ni i Tn... Ni cao t ngt, sinh snNgi i Ni Cm 7cc loi trm hng, tc hng, sc sa, cy sao, ging hng, thng tre. Cy ci tt ti c ng cong queo thng trong ni su, du ngi qua li, gn ni ng rung, xa c bn nc, k cy cy, ngi nh c chia tng loi ni chn ni Ni cn c tn gi khc l Thin Cm Sn bi cnh sc hoa c, cy l p nh di gm ca tri. y l cch t tn mang tnh cht hoa m ca cc nh vn v cng c nhiu ngi tn thnh. Tn gi Cm Sn xut hin trong i Nam nht thng ch nm 1882, c xem l tn gi chnh thc bng vn t u tin ca ni. Theo mt s truyn thuyt th trc kia ni Cm rt him tr, nhiu th d khng ai dm ti. Li c thuyt cho rng ngy xa, Nguyn nh b qun Ty Sn ui nh phi chy ln ni trn nn truyn lnh khng cho bt c ai ln ni v t ni c tn l Cm. 6. 8 Cm nangCng c thuyt khc cho rng tng cp n Hng Tn (bit danh ca L Vn Tn, qu Cao Lnh, b S Mt thm M Tho h st nm 1926) trong thi gian lm so huyt ti y, cm dn ln ni. Theo nh tc gi Nguyn Vn Hu, trong tc phm Na thng trong min Tht Sn cho rng, gi thuyt ng tin nht l c Pht thy Ty An - on Minh Huyn cm cc tn ln ni dng nh , do s lm u chn linh thing Theo nhng truyn thuyt th ci tn Ni Cm c tn ti t cho n tn by gi. 1.3. Cc danh thng Ni Cm Trc kia Ni Cm tr thnh mt ni s hi i vi ngi dn v theo truyn thuyt c nhiu th d, nguy him. Th ngy nay vi mt lng cy rng ln, kh hu mt m quanh nm vi nhng danh lam thng cnh, dch v nh hng tiu biu tr thnh khu du lch sinh thi tng hp cNgi i Ni Cm 9sc. Hng nm thu ht ng o du khch n cng l cng nh tham quan, thng ngon. - in Mi Ba: in Mi Ba nm trong h thng hang ng ca ni Cm cao khong 400m nm lch v hng ng bc. Chiu di in khong 200 m, b rng ln nht khong 1,5 m cn hp nht ch bng mt vng trn thn ngi. in su trong lng ni. Con ng ln ti in Mi Ba tht gian nan v nguy him. Sng m ging kn. Ban ngy xa c qua li cng phi bt n nhn bit ra nhau. y l ni th cng rt hoang s v heo ht, su trong ni. Tuy nhin, ngy nay, a im ny cng thu ht rt ng khch mun mo him v t m. Du khch n y thng chun b nhang, n cy, cng c th l gi bnh, gi kort n gin v ni y cn haong 7. 10 Cm nangs, li su trong ni, ng i kh khn. Con ng ti ca in kh khn, nhng hp dn nht, kh khn nht chnh l ng vo mi ba tng su bn trong in. Ch i vo khong 5 mt na l khng cn thy nh sng bn ngoi. Du khch phi thp n cy trong hang men theo ng vo khm ph tng tng bn trong in. in rt ti v hp, ch tng ngi mt chui c vo. Nhng du khch cng rt d b lc ng v trong hang ti li c nhiu ng ngch khc nhau. Mi mt tng trong hang ti c mt l hng cho du khch thp nhang v th cng. ng trong hang ti cng un khc, lc ln lc xung, gp ghnh v kh i. Tuy nhin sau khi vt qua c mi ba tng ca in th du khch s cm nhn c cm gic sung sng, mn nguyn, ging nh mt chin thng, chin cng ca chnhNgi i Ni Cm 11bn thn mnh. * ng Thy Lim: Con ng a chng ta ti ng Thu Lim cng gian nan, nguy him khng km in Mi Ba. Con ng gp ghnh, si , c ch l nhng bc thang ln xung. Du khch xung ng phi bm vo dy d c buc vo hai hng cy bn ng trnh b ng. Tng truyn nc trong ng Thu Lim tm c th cha bnh, * Hang ng Th: Vo nm 1851, c Pht Ty An (Tn tht l on Minh Huyn) ngi sng lp ra gio phi ch gio cho Trn Vn Thnh (c C Qun) v s ty tng ln ni tm g lo to L loi g chc lm tr ct, gi l cy th. Khi tm c g, cho vut bp sen v khc bn ch Bu Sn K Hng. Khi khc xong mang i nm ni m khi ng t nh ni Cm nhn xung c th thy l th Ng Long Trn Phc. 8. 12 Cm nangTi ni Cm, 1 cy trong hang gi l hang ng Th v 4 cy di ng bng. 5 cy th u th hin nim t ho v t nc thng nht c ch quyn nh ngha bi th Nam quc sn h ca L Thng Kit. Mi cy th u c thi gian xut hin khc nhau. Bao gi 5 cy xut hin thi th mi bnh an. Du khch n y mang theo cng, nhang, n i su vo bn trong hang. Tuy cng vo su trong hang, cng ti v to mt cm gic rng rn nhng. Tuy nhin ngy nay Hang ng Th ngy nay vn thu ht ngy cng ng ngi n cu cng v khm ph tn hng s k b ca di tch ny. * H Thy Lim: V tr h nm trc cha Vn Linh v cha Pht Ln, tng Pht Di Lc. H c din tch 60.000 m2 vi sc cha 300.000 m3. Ngy nay, h khng ch l ngun ncNgi i Ni Cm 13cung cp cho nhng h dn xung quanh sinh hot m cn l mt cnh quan cho du khch thng ngon. Di h, ngy nay c nhiu c. Du khch c th mua thc n th xung, c tp trung thnh tng n n n vi nhiu loi rt p. * Sui Thanh Long: Sui Thanh Long, ni Cm, thuc x An Ho (Tnh Bin) l im n thu ht khch n y du lch, tm mt. Con ng ln ti ni c xy thnh bc thang, d i. Hai bn l nhng hng qun nh, kinh doanh nhiu th. Khch du lch n y khng ch tham quan, thng ngon dng sui mt m cn c thng thc mn n dn d nhng m hoc lng ngi. Khch mt ln n y kh c th qun l mn bnh xo n vi rau rng xanh nn. Phi mt kh nhiu cng sc ln ti sui. Nhng khi ti ni, du khch c th ngm mnh trong dng nc tinh khit t 9. 14 Cm nangni mt lnh, sng khoi. Sui chy t thng ngun, xuyn qua nhiu vch chng cht ln nhau, un ln, c nhng khc hp, khc rngngu nhin to ra nhng hnh dng dng chy kh th v. * V Bch Tng: y l mt tng ln c hnh ging con voi ng uy nghi bn sn ni. * V B Hong: i nh cao 716m, cao nht trong cc ngn i ni Cm. Nh cao ny m ni Cm c xem l nc nh ca ng bng sng Cu Long. Tng truyn, trc y c nhiu cn trng gi l b hong sinh sng nn gi l V B Hong. ng trn V B Hong vo nhng ngy tri quang my tnh c th nhn thy vng bin H Tin. Cn nhng ngy sng m ging kn th qu khch s c cm nhn mt khng gian m o vi gi lng, vi sng m kh th v. Trn V c tng th Ngc Hong, th c M Diu Tr, Th CuNgi i Ni Cm 15Quyn. Hng nm rt ng ngi n tham quan v cng l, cu xin cho ma thun gi ho, cho gia nh mnh kho, lm n trng ma. Ngay bn di V B Hong l hang ng H. Theo ngi dn ni y cho bit, ci hang ny trc kia c h tr ng nn c tn nh vy. Hin nay rt t ngi xung hang v ng i kh him tr. * V Thin Tu - Ni c di tch Vua Gia Long: i cao 541m. Tn gi V Thin Tu l do tng truyn trc kia, khu vc ny c rt nhiu cy thin tu sinh sng, chng mc thnh rng. Theo nh ngi dn y th hi trc cy thin tu mc y thnh rng, cy no cng cao trn 3m, nhiu thn bng vng m ca hai ngi, s cy c tui i trn trm nhiu khng k xit. C tng truyn khc l Nguyn nh, tng t doanh tri y trn trnh s truy ui ca qun Ty Sn, v m bo an ton cho nh vua, lc ngi ta gi tri l 10. 16 Cm nangV, tc V Thin Tu. Hin nay, V Thin Tu cn lu li mt hin vt chng minh ni y c s hin din ca vua Gia Long l gh vua ngi. Trn V c mt ci ging nh. Tng truyn xa kia, Vua Gia Long cng vi on tu tng ln y v khng c nc ung nn mt hm ng ly gm cm xung t, bng nc t lng t bn ln, binh s c nc dng. T ging c tn l ging Gia Long * Lm vin Ni Cm: L a im du lch hp dn cho du khch n thm quan. Ngoi ca khu Tnh Bin vi h thng siu th min thu a dng th ngy nay Lm Vin Ni Cm vi nhng dch v c sc ang ngy cng thu ht ng o khch du lch tham quan. Gp phn a du lch An Giang ln mt tm cao mi. Ln Lm Vin Ni Cm, du khch s c tn hng khng kh thong ng, mt m ca vng rng ni, thng thcNgi i Ni Cm 17nhng mn n c sn ch ring ni y mi c. Lm Vin nm di chn ni Cm. Du khch n tham quan Ni Cm c th thng thc cc dch v y ri sau leo ni, tham quan cc a im, di tch dc theo trin ni ln nh. Ngoi ra n Ni Cm du khch cn c tham quan, cng l ti nhng cng trnh kin trc c o: Cha Vn Linh, Cha Pht Ln, Tng Pht Di Lc. y l ba cng trnh kin trc th hin tr tng tng phong ph v cng sc lao ng vt v ca ngi dn ni y. II. Nghi thc cng l ti cc cha Ni Cm Vi nhng truyn thuyt b n v s linh thing, mu nhim ca Ni Cm, ngy nay, dn c trong khp c nc n y rt ng th cng v cu xin c mnh khe, hnh phc, lm n pht t. 11. 18 Cm nangNgi i Ni Cm 19khng cu k. Ch yu l thnh tm ca mi con ngi.Ngi dn n nc i cng l nh B Hong - nh tc gion ng dn chng ta ti Ni Cm v cng gian nan. i thm ht cc a im, cha chin ca Ni Cm bng ng b, du khch phi mt c na thng mi ht c - Mt ngi dn a phng cho bit. V ch yu l cha chin v nhng am nh, li nhng vng ni v cng him tr, heo ht, su trong cc vch cho nn khch n y th cng cng rt n gin,L vt ch yu l chay, hoa, qu, nhang n, nc Nghi thc cng l cc cha Vn Linh, Pht Ln, Tng Di Lc cng vy. Ch yu l cng tin, lm cng c xy dng, tu sa li cng trnh. Tuy nhin, cha Vn Linh v Pht Ln c c im l bui ti hng ngy u c s c n lm l cu an, cu siu. nh tc gi 12. 20 Cm nangMt ngi dn cng l ti cha Vn Linh - nh tc giNgi dn l v cng ng gp phn xy dng tng Pht Di Lc - nh tc giNgi i Ni Cm 21Khch n y ban ngy, ghi li tn, tui, a ch, ri ng gp cho cha ty tm, gi l lm cng qu cho cha, ri i tham quan cc ni khc. Ti n cc s c s cu cho mnh. Li cng trong cc l ny thng l c cc s c c trong Kinh Nht Tng. Mi dp l ln, rm hay mng mt, ngy Vu Lan, ngy sinh ca Pht t cha thng rt ng. Ngi dn n cng, cucho gia nh v bn thn khe mnh, con ci hc hnh gii giang, lm vic thnh cngIII. Nghi thc cng l ti in B Hong Ni Cm Nghi thc cng l c bit nht c l l nh cao nht ca ngn Ni Cm. Ni m chng ta c th nhn thy ton cnh cc di tch chn ni, nu nh nhng ngy tri quang, my tnh, ta c th phng tm mt nhn ra ti tn vng bin H Tin. D l 13. 22 Cm nangtrn cao nht, my m v gi lnh ca ni rng nhng du khch n Ni Cm chc chn s khng th no khng n. V cm gic th v v s t m v nhng iu b n ca n. Cho nn, trn nh B Hong vn rt ng khch n cng l. nh B Hong c ba a im, ba di tch m mi du khch n tham quan v cng l rt ng l: n th Ngc Hong, n th M Diu Tr, v n th Cu Quyn (Th ng b, t tin). Du khch n y thng cng Ngc Hong u tin sau ti c M Diu Tr v ti Cu Quyn. L vt cng ba a im ny tuy n gin v ch yu l chay nhng cng c s khc nhau. Mi s khc nhau mang mt ngha th v. V cch thc cng th v c bn l ging nhau. 3.1. Cng Ngc Hong Cng Ngc Hong vi mong mun choNgi i Ni Cm 23mnh v gia nh mnh khe, ma thun gi ha.Bn th Ngc Hong trn nh B Hong - nh tc gi* L vt cng: L vt cng Ngc Hong ch yu l nhang, nc, bnh in (Bnh in hnh vung, trn tng trng cho tri t v lm g cng c trn tra, vung vn, cu g th ng nh in), bng, tri cy, n cy, u phng (lm u u y). 14. 24 Cm nangNgi i Ni Cm 25hp, li trn nh ni, c mt bi kinh thng rt lu, cn nhiu khch n cng chen chc ln nahu cho nn t c kinh m ch thp nhang khn vi. 3.2. Cng c M Diu Tr Vic cng M Diu Tr vi mong mun cho t ai mu m, lm n c trng ma.L vt cng Ngc Hong - nh tc gi* Li cng: NAM M NGC HONG THNG V CC I THIN TN Con tn:Tui Ngythngnm (m lch) Con ln ving ng trn nh B Hong Con xin ng ph h. Khi cng cng c th c kinh.lc t khch, nhng thng th ngi dn khng c kinh v y mi th kh khn, chtBn th M Diu Tr trn nh B Hong - nh tc gi 15. 26 Cm nang* L vt cng: L vt cng M Diu Tr cng ging nh l vt cng Ngc Hong: Nhang, nc, bnh in (Bnh in hnh vung trn tng trng cho tri t v lm g cng c trn tra, vung vn, cu g th ng nh in), bng, tri cy, n cy, u phng (lm u u y).Ngi i Ni Cm 27Con tn:Tui Ngythngnm (m lch) Con ln ving M trn nh B Hong Con xin M ph h. Cng nh nghi thc cng Ngc Hong, ngi dn c th c kinh khi cng. 3.3. Cng Cu Quyn Cng Cu quyn hay cn gi l ng b, t tin vi lng thnh knh ging nh cuc gp g gia con chu vi t tin. Cu mong c che ch, an bnh, khe mnhL vt cng M Diu Tr - nh tc gi* Li cng: NAM M V CC I T TN DIU TR KIM MU.Bn th Cu Quyn trn nh B Hong - nh tc gi 16. 28 Cm nang* L vt cng Bnh (Thng l bnh bao vi ngha: mong c ng b, t tin bao bc, che ch), nc, nhang, n, tri cy. Nhng cng Cu quyn ngi ta thng cng cm chay. Ging nh cuc gp g gia ng b, t tin v dng ba cm vi con chu.L vt cng Cu Quyn - nh tc gi* Li cng: NAM M CU QUYN THT T 136 KNH H CHA, 133 KNH H M.Ngi i Ni Cm 29Con tn:Tui Ngythngnm (m lch) Con ln ving ng b, t tin trn nh B Hong Con xin ng b, t tin ph h. Cng nh nghi thc cng Ngc Hong, M Diu Tr ngi dn c th c kinh tron...</p>