Ses Bilgisi

  • Published on
    15-Dec-2014

  • View
    9.412

  • Download
    7

Embed Size (px)

DESCRIPTION

 

Transcript

<ul><li> 1. Trke SesB ilgisi</li></ul> <p> 2. SesB ilgisi </p> <ul><li>Ses bilgisi, dil bilgisinin bir blmdr; bir dilin seslerini ve </li></ul> <ul><li>ses deiikliklerini inceler. </li></ul> <ul><li>Ses : Azmzdan bir rpda kan; hece ve szck yapmaya </li></ul> <ul><li>yarayan dilin en kk birimine ses denir. </li></ul> <ul><li>H arf: Seslerin yazdaki karlklarna harfdenir. </li></ul> <ul><li>Alfabe :Bir dildeki harflerin tmn birden gsteren harfler </li></ul> <ul><li>topluluuna alfabedenir. </li></ul> <p> 3. Trkede SesliH arfler </p> <ul><li>Trk dilinde her ses bir harfle gsterilir. Trk </li></ul> <ul><li>alfabesinde 29 harf vardr. Bu harfler , gsterdii</li></ul> <ul><li>seslerin azdan kna grenl ( sesli ) ve </li></ul> <ul><li>nsz ( sessiz ) harfler olmak zere iki ekilde </li></ul> <ul><li>incelenir. </li></ul> <p> 4. Trkede SesliH arfler </p> <ul><li>nller ( sesliler )</li></ul> <ul><li>Ses yolunda hibir engele uramadan kan, tek</li></ul> <ul><li>bana okunup, hece oluturabilen harflere nl </li></ul> <ul><li>harfler ( sesli harfler ) denir. </li></ul> <ul><li>Trkede sekiz ( 8 ) nl ( sesli ) harf vardr. </li></ul> <ul><li>a , e , , io , , u , </li></ul> <p> 5. Trkede SesliH arfler </p> <ul><li>Trkede sesli ( nl ) harfler syleyi zelliine </li></ul> <ul><li>gre ekilde incelenir : </li></ul> <ul><li>K alnlk incelik uyumu </li></ul> <ul><li>D zlk yu v arlaklk uyumu </li></ul> <ul><li>G enilik d arlk uyumu</li></ul> <p> 6. </p> <ul><li>D ilind urumuna gre nller</li></ul> <ul><li>Byk dilin azda geriye doru ekilmesiylekaln; </li></ul> <ul><li>ileri itilerek dilere dedirilmesiyleince nller </li></ul> <ul><li>ortaya kar.</li></ul> <p>aoueiK aln nllernce nller 7. </p> <ul><li>enenin durumuna gre nller</li></ul> <ul><li>Alt enenin ok almasyla geni ;</li></ul> <ul><li>az almasyladar nllerortaya kar. </li></ul> <p>aeoiuGeni nllerDar nller 8. </p> <ul><li>D udaklarn durumuna gre nller</li></ul> <ul><li>Dudaklarn dz ekilde almasyladz nller, </li></ul> <ul><li>yuvarlaklamasylayuvarlak nllerkar. </li></ul> <p>aei ou D z nllerY u v arlak nller 9. i e u D ar D aro a G eniY u v arlak nller G eniD z nller nce nllerK aln nller 10. SesB ilgisi </p> <ul><li>nl uyumlar </li></ul> <p> 11. B yk nl ( Sesli ) Uyumu </p> <ul><li>Trke bir szcn ilk nlskalnsasonraki</li></ul> <ul><li>nlleri dekaln, ilk nlsinceise sonraki</li></ul> <ul><li>nlleri deinceolur. Bu uyuma byk nl ( sesli ) </li></ul> <ul><li>uyumu ad verilir.</li></ul> <ul><li>Bu uyuma kalnlk incelik uyumu da denir. </li></ul> <ul><li>lk hece sonraki heceler </li></ul> <ul><li>kaln ( a , , o , u )( a , , o , u ) </li></ul> <ul><li>ince( e , i , , )( e , i , , )</li></ul> <p> 12. </p> <ul><li>sessizlik--------------e i i</li></ul> <ul><li>ieki--------------i e i</li></ul> <ul><li>nlem------------- e</li></ul> <ul><li>grmek------------- e</li></ul> <ul><li>zlmek ------------- e</li></ul> <ul><li>grmek---------- e</li></ul> <ul><li>Yukardaki szcklerde ince seslilerden sonra ince </li></ul> <ul><li>sesliler gelmitir. Byk nl uyumuna uygunluk </li></ul> <ul><li>grlmektedir. </li></ul> <p> 13. </p> <ul><li>ayrlk-------------------------a </li></ul> <ul><li>uyum-------------------------u u</li></ul> <ul><li>aldmz-------------------------a </li></ul> <ul><li>azalmak-------------------------a a a </li></ul> <ul><li>brakmak------------------------- a a</li></ul> <ul><li>oyuncak--------------------------o u a </li></ul> <ul><li>Yukardaki szcklerde de kaln nlden sonra kaln </li></ul> <ul><li>nl kaln nl gelmitir .</li></ul> <p> 14. Uyarlar </p> <ul><li>Aslnda Trke asll olan baz szckler stanbul </li></ul> <ul><li>aznda deiiklie urayarak byk nl uyumuna </li></ul> <ul><li>aykr hale gelmilerdir. Bu szcklerin asl biimleri </li></ul> <ul><li>bu kurala uyar : </li></ul> <ul><li>hangi-------------hangi </li></ul> <ul><li>anne-------------ana </li></ul> <ul><li>elma-------------alma</li></ul> <ul><li>karde-------------karnda</li></ul> <p> 15. </p> <ul><li>Szcklerin sonlarna gelen ekler genellikle bu</li></ul> <ul><li>kurala uyum salar.</li></ul> <ul><li>Ancak aadaki ekler bu kurala uymaz : </li></ul> <ul><li>koarken</li></ul> <ul><li>--- ken</li></ul> <ul><li>ekimtrak</li></ul> <ul><li>( - i )mtrak</li></ul> <ul><li>daymgil</li></ul> <ul><li>--- gil</li></ul> <ul><li>meslekta</li></ul> <ul><li>--- da</li></ul> <ul><li>yarnki</li></ul> <ul><li>--- ki</li></ul> <ul><li>akamleyin</li></ul> <ul><li>--- leyin</li></ul> <ul><li>bekliyor</li></ul> <ul><li>--- yor</li></ul> <p> 16. </p> <ul><li>Birleik szcklerde kalnlk incelik uyumu </li></ul> <ul><li>kural aranmaz. Bu szcklerde birleik szc </li></ul> <ul><li>oluturan szcklerde ayr ayr bu uyum aranmaldr. </li></ul> <ul><li>gecekondu</li></ul> <ul><li>gece+kondu</li></ul> <ul><li>B akrky</li></ul> <ul><li>B akr+ ky</li></ul> <ul><li>bilgisayar</li></ul> <ul><li>bilgi+sayar</li></ul> <ul><li>anakkale</li></ul> <ul><li>anak + kale</li></ul> <p> 17. </p> <ul><li>Byk nl uyumu dilimize zg bir kuraldr. Bu</li></ul> <ul><li>uyum dilimizde bulunan yabanc kkenli szcklerde </li></ul> <ul><li>aranmaz.</li></ul> <ul><li>radyo</li></ul> <ul><li>metot</li></ul> <ul><li>gazete</li></ul> <ul><li>meydan</li></ul> <ul><li>televizyon</li></ul> <ul><li>hikaye</li></ul> <ul><li>insan</li></ul> <ul><li>kitap</li></ul> <ul><li>adalet</li></ul> <ul><li>aresiz</li></ul> <ul><li>istikbal</li></ul> <ul><li>pardon</li></ul> <p> 18. </p> <ul><li>Soru /1993 -AL </li></ul> <ul><li>Aadaki szcklerden hangisinde byk sesli</li></ul> <ul><li>uyumu kuralna uygunluk aranr? </li></ul> <ul><li>A ) Eskiehir</li></ul> <ul><li>B ) Kabaday</li></ul> <ul><li>C ) Tramvay </li></ul> <ul><li>D ) Gzlkl </li></ul> <ul><li>CEVAP:D /Eskiehir ve Kabaday ---- Birleik</li></ul> <ul><li>szcktr. Tramvay ise yabanc aslldr. </li></ul> <p> 19. Kk nl ( sesli ) uyumu </p> <ul><li>Trke szcklerdeki nllerindzlk yuvarlaklk </li></ul> <ul><li>bakmndan gsterdii duruma kk nl uyumu </li></ul> <ul><li>denir.</li></ul> <ul><li>Kk nl uyumu kural iki ekilde incelenir : </li></ul> <ul><li>Trke szcklerde dz nllerden ( a , e , , i )</li></ul> <ul><li>sonra yine dz nller gelir.Bu takip srasnda</li></ul> <ul><li>kalnlk incelik uyumu da dikkate alnr. </li></ul> <ul><li>gemici-----( e i i)pencere ---- ( e e e ) </li></ul> <ul><li>tandk -----( a )arkada----- ( a a a ) </li></ul> <p> 20. </p> <ul><li>Bir szcn ilk hecesindeyu v arlak nl </li></ul> <ul><li>bulunuyorsa( o , , u , )dier hecelerya</li></ul> <ul><li>d z geni ( a , e )ya dad ar yu v arlak ( u , ) </li></ul> <ul><li>nllerinden biri olur. </li></ul> <p>lk hece /dar yuvarlak :u - ilk hece / dz -geni:a e o , , u , 21. D ikkat ! B urada dakalnlk incelik uyumudikkate alnr. </p> <ul><li>yolcular ---( o,u,a ) oda---( o,a ) </li></ul> <ul><li>susamak---( u,a,a ) ksz ---( , ) </li></ul> <ul><li>uyan ---( u,a, ) oul ---( o,u ) </li></ul> <ul><li>ykseli---( ,e,i ) korku---( o,u ) </li></ul> <p> 22. Uyarlar </p> <ul><li>K itap , anne , mavi , insangibi szcklerde</li></ul> <ul><li>nllerin tm olmasna ramen kalnlk incelik </li></ul> <ul><li>uyumu yoktur. yleyse bunlar kk nl uyumuna </li></ul> <ul><li>aykrdr.</li></ul> <ul><li>Alkol , terr , ekol ve melodigibi szcklerde </li></ul> <ul><li>dz nllerden sonra dz nl gelmesi gerekirken </li></ul> <ul><li>yuvarlak nl gelmitir. Bunlar, kk ses uyumuna </li></ul> <ul><li>aykrdr ve Trke deildir. </li></ul> <p> 23. </p> <ul><li>--- yoreki, byk nl uyumuna da kk nl </li></ul> <ul><li>uyumuna da uymaz. </li></ul> <ul><li>geliyor </li></ul> <ul><li>veriyor </li></ul> <ul><li>seviyor </li></ul> <ul><li>Yabanc kkenli szcklerde ve birleik szcklerde </li></ul> <ul><li>kk nl uyumu kural aranmaz. </li></ul> <ul><li>istasyoncamgz </li></ul> <ul><li>doktorrekotu </li></ul> <ul><li>televizyonKuadas </li></ul> <p> 24. </p> <ul><li>Trke szlerinilk hecesi dnda ( o , )sesleri </li></ul> <ul><li>bulunmaz. Bu zellikte olmayan szckler yabanc </li></ul> <ul><li>kkenlidir : </li></ul> <ul><li>boya=T rke </li></ul> <ul><li>ocuk=T rke </li></ul> <ul><li>yuva =T rke</li></ul> <ul><li>tamp o n =yabanc </li></ul> <ul><li>kord o n =yabanc </li></ul> <ul><li>bany o =yabanc </li></ul> <p> 25. </p> <ul><li>Trke olduu halde kk nl uyumuna aykr </li></ul> <ul><li>olan szckler de vardr. Bunlarn saylar ok azdr. </li></ul> <ul><li>ka v urma</li></ul> <ul><li>ta v uk </li></ul> <ul><li>yamur </li></ul> <ul><li>a v u </li></ul> <ul><li>ha v u </li></ul> <ul><li>amur</li></ul> <p> 26. Uyar </p> <ul><li>Kk nl uyumu hecelerin birbiriyle</li></ul> <ul><li>uyumudur. kiden fazla heceli szcklerde </li></ul> <ul><li>kk nl uyumu aranrken ; birinci hece </li></ul> <ul><li>ile ikinci heceyi , ikinci hece ile nc </li></ul> <ul><li>heceyi birbirlerine balayarak nllerin </li></ul> <ul><li>uyumuna bakmak gerekir. </li></ul> <p> 27. </p> <ul><li>koyunlar</li></ul> <ul><li>1 + 22 + 33 + 4 </li></ul> <ul><li>rnek: ret men lik </li></ul> <ul><li>so run la r- mz </li></ul> <p>r la yun ko 4. hece 3. hece 2. hece 1. hece 28. </p> <ul><li>uykusuzlar</li></ul> <p>luk suzku uy4. hece3. hece2. hece1.hece 3 +4 2 +31+2 29. T rke</p> <ul><li> nsz (S essiz )H arfler </li></ul> <p> 30. </p> <ul><li> nsz ( sessiz ) harflerv e zellikleri</li></ul> <ul><li>Tek bana sylenemeyen ; ancak bir nlnn</li></ul> <ul><li>yardmyla sylenebilen seslere nszdenir.</li></ul> <ul><li>Dilimizde21 nsz ( sessiz ) harf vardr : </li></ul> <ul><li>b , c , , d , f , g , , h , j , k , l , m , n , p , r , s , </li></ul> <ul><li>t , v , y , z</li></ul> <ul><li>Trk alfabesinde her nsz bir harfle yazlr , ancak </li></ul> <ul><li>bir nl yardmyla okunur. </li></ul> <p> 31. </p> <ul><li>Bu nsz ( sessiz ) harflerin 8isert , 13 yumuak </li></ul> <ul><li>nszdr. Bu nszler ayrca srekli ve sreksiz </li></ul> <ul><li>olmak zere iki ekilde incelenir .</li></ul> <p>b, c, d , g , , j , l , m , n , r, v, y, z,p , , t , kf , h , s , </p> <ul><li>Y umuak nszler </li></ul> <ul><li>S ert nszler </li></ul> <p> 32. </p> <ul><li>nszler, sreksiz ve srekli nszler olarak iki </li></ul> <ul><li>ekilde incelenir. Tabloda inceleme yapalm. </li></ul> <p>f, h , s , , , j , m , n , r, v, y, z </p> <ul><li>S rekli nsz </li></ul> <p>b , c , d , g/p, , t , k </p> <ul><li>S reksiz nsz </li></ul> <p> 33. </p> <ul><li>Aadaki tabloyu dikkatlice inceleyip nszlerin </li></ul> <ul><li>zelliklerini tekrar edelim. </li></ul> <p> , j , m , n , r, v, y , z f , h , s , </p> <ul><li>S rekli nsz </li></ul> <p>p , , t , k b , c , d , g </p> <ul><li>S reksiz </li></ul> <p>Y umuak nsz S ert nsz 34. nsz ( sessiz ) harflerinzellikleri </p> <ul><li>nszler, ses yolunda engellere urayarak karlar. </li></ul> <ul><li>Trkede szcklerin banda iki nsz yan yana </li></ul> <ul><li>gelmez. Bu trdeki szckler yabanc kkenlidir.</li></ul> <ul><li>stadyum </li></ul> <ul><li>grafik</li></ul> <ul><li>trafik </li></ul> <ul><li>spor </li></ul> <p> 35. </p> <ul><li>Trke bir szcn sonunda b , c , d , g </li></ul> <ul><li>nszleri bulunmaz. Bu nszlerin sertleri olan </li></ul> <ul><li>p , , t , k bulunur. </li></ul> <ul><li>Trke szck kknde ayn iki nsz yan yana </li></ul> <ul><li>bulunmaz. Byle szckler de yabanc kkenlidir. </li></ul> <p>illetcennetkuvvet dikkat der t der d Ahme t Ahme d ie k ie g kita p kita b 36. H ece ve hece yaps </p> <ul><li>Hece :</li></ul> <ul><li>Azmzn bir hareketiyle kan ses ya da ses </li></ul> <ul><li>topluluuna hecedenir. </li></ul> <ul><li>Cmlenin kk birimi szck , szcn kk </li></ul> <ul><li>birimi ise hecedir. </li></ul> <ul><li>Her hecede bir nl bulunur. nl olmadan hece </li></ul> <ul><li>olmaz.</li></ul> <ul><li>Dilimizdealt ( 6 ) eit hecevardr : </li></ul> <p> 37. H ece eitleri </p> <ul><li>Aadaki tabloyu dikkatlice inceleyiniz. </li></ul> <p>Trk / krk / kork / drtst/ ilk / rtgz lk / sz lan - mak a , al , ev , i , zka lem/ de mira -a nsz +nl +nsz + nsz nl + nsz + nsz nsz + nl + nsz nl + nsz nsz + nlnl 38. S esB ilgisi </p> <ul><li>S esO laylar </li></ul> <p> 39. nsz Uyumlar </p> <ul><li>Sert nszlerin Yumuamas( nsz Deiimi ) </li></ul> <ul><li>K ural : </li></ul> <ul><li>p , , t , k sreksiz sert nszle biten szckler </li></ul> <ul><li>nlile balayan bir ek alrsa ; </li></ul> <p>ren k---ren g i /soka k -- soka kana t ---------kana d aa ----------aa c / aa c a kita p-----------kita b k -------g / ye dnr : t-------d yednr:------c yednr: p-------b yednr: 40. U yarlar </p> <ul><li>zel isimlerde szcn sonundaki sert nsz </li></ul> <ul><li>yazm srasnda yumuamaz : </li></ul> <ul><li>Atatr k / Ahme t e /Gaziante p e/ Zongulda k a </li></ul> <ul><li>ift nszle biten tek heceli szcklerin ounda </li></ul> <ul><li>yumuama olmaz : </li></ul> <ul><li> st ----------s t </li></ul> <ul><li>a rk ----------ar k </li></ul> <ul><li>ha lk----------hal k a </li></ul> <p> 41. </p> <ul><li>Tek heceli szcklerin ounda yumuama olmaz : </li></ul> <ul><li>s t-------s t to p ------to p u </li></ul> <ul><li>o t -------o t usa ------sa </li></ul> <ul><li>sa p -------sa p i p ------i p i</li></ul> <ul><li>Yabanc szcklerin birounda nsz yumuamas </li></ul> <ul><li>olmaz : </li></ul> <p>hrriye t----hrriye t istar t --- star t cumhuriye t-cumhuriye t e ban k --- ban k mille t--- mille t e huku k --- huku k u 42. S ert nszlerin B enzemesi ( nszS ertlemesi /S ertleme) </p> <ul><li>Kural : </li></ul> <ul><li>Sert nszle( , f , h , k , p , s, , t )biten bir szck </li></ul> <ul><li>c , d , g nszleriyle balayan bir ek alrsa ; </li></ul> <p>se se k in / al - al k an soka k sokak t ata -ta /simi t- simit i g ---k ye dnr : d ---t ye dnr: c---ye dnr: 43. U yarlar </p> <ul><li>de , da balac, sert nszlerin benzemesi</li></ul> <ul><li>kuralndan etkilenmez : </li></ul> <p>Doru YanlAhmetdearamzda olacak. Ahmettearamzda olacak. 44. </p> <ul><li>Ek olan de / - da, kendisinden nce gelen </li></ul> <ul><li>szckten etkilenerek te / - taolur : </li></ul> <p>aada stc sesden1954de 1983de aa ta st ses ten 1954 te 1983 te aa+da st+c 1954+de ses+den 1983+de YANLI DORU 45. S esT remeleri </p> <ul><li>nl Tremesi( Ses Artmas ) </li></ul> <ul><li>Bir , dar , az , gengibi baz tek heceli szckler </li></ul> <ul><li>cikekini aldnda araya bir nlnn girdii </li></ul> <ul><li>grlr : </li></ul> <p>genc e cik az ck dar a ck bir i cik gen +cik az+ckdar +ck bir+cik gen az dar bir 46. </p> <ul><li>nl Tremesi( Ses Artmas) </li></ul> <ul><li>Kural :Pekitirilmi szcklerin bazlarnda nl tremesi grlr : </li></ul> <p>dp e dz dpdz dz ep e evre epevre evre gp e gndz yap a yalnz sap a salam gpgndz yapyalnz sapsalam gndzyalnz salam r l plak sr l sklam r l- plakSr l- sklam plaksr sklam 47. nsz Tremeleri ( Ses Artmas ) </p> <ul><li>Kural:Arapa ve Farsa kkenli baz szckler </li></ul> <ul><li>etmek , olmakyardmc fiilleriyle birleik fiil </li></ul> <ul><li>oluturduklarnda bu szcklerin sonundaki </li></ul> <ul><li>nszler ikiz nsze dnr.</li></ul> <ul><li>Bu ses olayna ikizleme ad da verilir. </li></ul> <p>zan n etmek hal l etmek af f etmek za n -----zan etmek ha l ----hal etmek a f ----afetmek 48. </p> <ul><li>nsz Tremesi </li></ul> <p>his s etmek red d etmek hal l olmak hi s --- his etmekre d ---red etmekha l---halolmak af f red d i his s ia f+ re d +i hi s +i 49. </p> <ul><li>Trke kkenli szcklerde iki nl yan yana bulunmadndan baz alnt szcklerde nller </li></ul> <ul><li>arasnda y sesi tremitir. </li></ul> <p>za y f fa y da fi y atzaiffaidefiat 50. S esD meleri </p> <ul><li>nl Dmesi( Hece Dmesi Orta Hece Dmesi) </li></ul> <ul><li>Kural:kinci hecesinde dar nl ( , i, u , ) bulunan baz szckler, nl ile balayan bir ek alrsa, ikinci </li></ul> <ul><li>hecedeki nl der . (Organ adlarna dikkat ediniz. )</li></ul> <p>bar burnu karnolu boynuaz ba r+bur u n+ukar n+o u l+uboy u n+ua z+ 51. </p> <ul><li>nl Dmesi ( Hece Dmesi ) </li></ul> <ul><li>Kural:</li></ul> <ul><li>nl dmesi olay yabanc szcklerde de grlr: </li></ul> <p>neh i r------nehrizih i n-----zihni hk m-----hkm vak f------vakf as l------asl res i m------resmi as r-------asr gn l-------gnl ak l--------akl fik i r--------fikri 52. </p> <ul><li>nl Dmesi( Hece Dmesi ) </li></ul> <ul><li>Kural: simlerden ar , - er ve la , - le </li></ul> <ul><li>eki ile fiil tretilirken nl dmesi grlr : </li></ul> <p>kokla ( mak ) kok u + lailerle( mek ) iler i + lekzar( mak ) kz l + arszla( mak ) yeer( mek ) sarar( mak ) sz +laye il +er sar +ar 53. </p> <ul><li>nl Dmesi ( Hece Dmesi ) </li></ul> <ul><li>Kural: </li></ul> <ul><li>Fiillerden l , - ilekiyle fiil tretirken nl</li></ul> <ul><li>dmesi grlr : </li></ul> <p>ayrl(mak ) kvrl(mak ) syrl( mak ) devril( mek ) ay r+l kv r+l sy r+l dev i r+il 54. </p> <ul><li>nl Dmesi( Hece Dmesi ) </li></ul> <ul><li>Kural: </li></ul> <ul><li>Fiillerden isim tretirken nl dmesi olur : </li></ul> <p>yanluyku kavak evre syrk ayrk yan l+uy u +ku kav u +akev i r+e sy r+k ay r+k 55. </p> <ul><li>nl Dmesi ( Hece Dmesi )</li></ul> <ul><li>Kural: </li></ul> <ul><li>Arapadan dilimize girmi baz szcklere nl ile balayan bir ekya daszck( yardmc szck ) getirildiinde , ayn ses olay ortaya kmaktadr</li></ul> <p>fethi fikri zikrikretmek sabrn fet i h+ifik i r+izik i r+ik r+etsab r+n 56. </p> <ul><li>nl Dmesi ( Hece Dmesi ) </li></ul> <ul><li>Kural: </li></ul> <ul><li>Birleik szck oluumu srasnda da nl dmeleri</li></ul> <ul><li>grlr: </li></ul> <p>Stlabirbiri kahvalt kaynata kaynana nasl niin stl + a / stlabir i+ biri kahv e+ altkay n + atakay n + anaN e+ asln e+ iin 57. S esD mesi </p> <ul><li>nsz Dmesi </li></ul> <ul><li>Kural:Sonu k ile biten baz szckler kltme </li></ul> <ul><li>eki( - cik , - cek )aldklarnda ksesi der. </li></ul> <p>yumuack yumua k+ ckabucak alack scack minicik ufack kck abu k+ cakala k+ cksca k+ ckmini k+ cikufa k+ ckk k + ck 58. </p> <ul><li>nsz Dmesi</li></ul> <ul><li>Kural :Ayn durum l , el ekiyle fiil olutururken </li></ul> <ul><li>de grlr : </li></ul> <p>klmekufalmakykselmek alalmakk k+ lufa k+ lykse k+ lala k+ l 59. </p> <ul><li>nsz Dmesi</li></ul> <ul><li>Kural: ast , stszckleriyle kurulan baz </li></ul> <ul><li>birleik szcklerde t sesi der : </li></ul> <p>assubay stemen astemen as t+ subay s t+ temen as t+ temen 60. nlD aralmas (d arlama ) </p> <ul><li>nl Daralmas </li></ul> <ul><li>Kural:Tabanndadz geni ( a e )bulunan fiiller </li></ul> <ul><li> yor imdiki zamaneki aldklarnda , tabanlarndaki </li></ul> <ul><li>dz geni ( a e )nller daralarak , i , u , ye </li></ul> <ul><li>dnr.</li></ul> <ul><li>Bu ses olayna nl daralmasya da daralmaad </li></ul> <ul><li>verilir.</li></ul> <p> 61. </p> <ul><li>nceleme</li></ul> <p>dinl i yor anl yor bekl i yor bal yor ist i yor dinl eyor anl a-yor bekl eyor bal a-yor ist eyor 62. U yar </p> <ul><li> ma ( - me )olumsuzluk eki alan fiillerin imdiki</li></ul> <ul><li>zamanl ekimlerinde mutlak bir nl daralmas </li></ul> <ul><li>vardr.</li></ul> <p>bak m -yor sor m uyor ko m uyor gel m iyor git m iyor bak m ayor sor m ayor ko m ayor gel m eyorgit m e-yor bakyor soruyor kouyor geliyor gidiyor 63. D ikkat!.. </p> <ul><li>de ve ye </li></ul> <ul><li>eylemlerinde de daralma grlr. </li></ul> <ul><li>d eyor----------d i yor</li></ul> <ul><li>y eyor-----------y i yor </li></ul> <p> 64. nlD aralmas </p> <ul><li>Kural 2 : </li></ul> <ul><li>y kaynatrma nsznn darlatrmaetkisi </li></ul> <ul><li>Dz geni( a e)nllerle biten bir szce</li></ul> <ul><li>nlyle balayan bir ek getirildiinde, iki nl arasnda</li></ul> <ul><li>kullanlan y kaynatrma nsznn kendinden nce gelen a ve e nlleri stnde bir </li></ul> <ul><li>darlatrma basks var ise de bu yazda kesinlikle uygulanmaz. </li></ul> <p> 65. </p> <ul><li>nceleme</li></ul> <p>bilmiyen syliyen oynyalm sormuyacak anlamyan gelmiyen bilm e